آیا پوهیږی چی د ایرانی صفویانو پلازمینه، اصفهان چا فتح کړه؟ : داکتر ناصر اوریا

ملی مبارز، ډیپلومات، شاعر او سپه سالار سیدال خان ناصری.

د محمد سیدال خان پلار ابدال خان کله چی سلطان ملخی توخی (د نازو انا پلار) له جلدک څخه تر غزنی سیمه کی خپلواک ژوند او حکومت کاوه، هلته له خپلو خلکو سره میشته شو.

ابدال خان له نورو ملی مشرانو سره د صفویانو د حاکم ګرګین پرضد جګړه کوله او صفویانو ته یی اجاره نه ورکوله چی پر قلات حکومت وکړی.

سیدال خان، وړتیا او زړورتیا له خپل پلار څخه په میراث اخیستی وه، د پوهې او ادب په حصول کې هم ډیر هڅاند وه او د فقی، تفسیر، صرف او نحو … او دري ادبیاتو زده کړې یې هم وکړې.

د هوتکيانو د واکمنۍ په دریو لسیزو کې د هیواد دننه او بهر د مبارزو او فتوحاتو په جریان کې، سیدال خان ناصري د حکومت یو له اصلي ستنو او ټینګو بنسټونو څخه و، چې په نظامي برخه کې یې یو عالي او تل پاتې تاریخي ریکارډ پریښی دی.

ادامه خواندن آیا پوهیږی چی د ایرانی صفویانو پلازمینه، اصفهان چا فتح کړه؟ : داکتر ناصر اوریا

بازی های جدید استعماری در کشور های استعماری، نیمه استعماری و مجاورت استعماری: مهرالدین مشید

استعمار در هر برهه ای از تاریخ به مثابۀ اژدهای هزار سر عمل کرده است

رد پای استعمار را می‌توان از قرن‌ها پیش در تاریخ جهان مشاهده کرد و پیگیری نمود. این استعمار و سیاست های آن همیشه یک نواخت نه؛ بلکه به مثابۀ رنگین کمانی از شیطنت و فریب بوده و متناسب با هر دوره تاریخی و متناسب با شرایط ویژه هر کشور در قالبی متفاوت ظاهر و آشکار شده است که البته تاثیرات متفاوتی نیز بر جای گذاشته است. استعمار درهر برهه ای از تاریخ نقاب جدید به رخ کشیده و خود را با شرایط جدید آماده کرده است. از همین رو است که استعمار در طول تاریخ سیمای رنگارنگ داشته است؛ گاهی با سیمای خشن و زشت وکریه زیر چتر لشکرکشی های ستمگرانه و کشتار های بیرحمانه آشکار شده است و زمانی هم با چهرۀ نرم و ابریشمین بدون گلوله و تفنگ فقطه  در نماد طلا و تسبیح ظاهر شده است. کشور های استعماری با توجه به تجارب تلخ و ذلت باری که از رویکرد های خشن نظامی برای اشغال کشور های فقیر داشتند. 

ادامه خواندن بازی های جدید استعماری در کشور های استعماری، نیمه استعماری و مجاورت استعماری: مهرالدین مشید

مشترکات واژگانی میان زبان های پشتو و فار سی-دری : داکتر حمید الله مفید

زبان فارسی یکی از چار زبان زنده دنیا پس از سنسکرت ، لاتین و یونانی می باشد. اثار بدست آمده از فرامین کنشکا کدفیسوس و ویما کدفیسوس از  سمنگان و  شهر تورفان به خط خروشتی  و مانوی  به مادر زبان فارسی تعلق دارد،در سده ای دوم هجری ادبیات و زبان فارسی دومین زبان دینی و شعر جهان اسلام گردید اثار بدست آمده به خط و کتابت الفبای تازی این زبان را در جایگاه بلند و فرازینی زبانهای جهان قرار داده است، همچنان زبان پشتو که در آن واژه های بسیار باستانی اوستایی و مادا یی   تا ایدون حفظ گردیده است و از زبان فارسی میانه برخاسته است ، نیز از جمله زبانهای شیوا وشیرین  کشور ما به شمار می رود.

مناسبات زبان پشتو وفارسی را می توان در دومرحله به پویش و کاوش گرفت : 

ادامه خواندن مشترکات واژگانی میان زبان های پشتو و فار سی-دری : داکتر حمید الله مفید

هشت سده و اندی سال از تولد مولانای بلخ گذشت : سعید حقیقی

زیر بنای همه تعالیم مولوی برای انسان ها عشق است

هشت سده و اندی سال پیش از امروز، مولانا جلال الدین محمد در شهر بلخ یکی از بلاد خراسان قدیم به دنیا آمد. بلخ اکنون یکی از توابع مزار شریف از شهرهای شمالی افغانستان امروز است.

مولوی به دلیل نوشتن مثنوی و دیوان شمس تبریزی – دو اثر از پنج اثر بجا مانده – یکی از معروف ترین شاعران زبان فارسی دری، و به دلیل افکار و اندیشه های عرفانی و فلسفی، اندیشمند و متفکر شمرده می شود.

افکار و آثار مولوی از چنان وسعتی برخوردار است که تا حالا در مورد اندیشه ها و آثارش صدها کتاب در سراسر جهان به وسیله مهمترین نویسندگان و پژوهشگران نگاشته شده و هنوز هم نوشته می شود.

در کشورهایی نظیر ایالات متحد آمریکا، آلمان، فرانسه، ترکیه، روسیه، ایران و افغانستان خانه مولانا ساخته شده است و ارادتمندان و علاقمندان اندیشه ها و افکار این عارف قرن سیزدهم میلادی هر از گاهی دور هم گرد می آیند و از چشمه سار معنویت او آب می نوشند.

آب دریا را اگر نتوان کشید

هم به قدر تشنگی باید چشید

ادامه خواندن هشت سده و اندی سال از تولد مولانای بلخ گذشت : سعید حقیقی

بتاج و تخت رسیدن احمدشاه ابدالی؛ میان افسانه و واقعیت بخش اول- نویسنده؛ جاناتانلی ترجمه:محمد محمدی

 اشاره: آنچه در پی می‌آید، روایتی ساختارشکنانه از پاره‌ای کلیشه‌های جاافتاده در مورد چگونگی به قدرت‌رسیدن احمدشاه ابدالی در تاریخ‌نگاری افغانستان است. متن حاضر ترجمه‌ی فصل دوم کتاب «افغانستان؛ از ۱۲۶۰ بدین‌سو» نوشته‌ی جاناتان لی می‌باشد. این فصل که تحت عنوان احمدشاه و تأسیس سلسله‌ی ابدالی: افسانه و واقعیت (مشتمل بر صفحات ۱۰۵ تا ۱۱۵) نوشته شده است،

حوادثی را که به قدرت‌رسیدن احمدشاه ابدالی منتهی می‌شود، برشمرده و با نگاه ناقدانه به نقد روایت جاافتاده را که عمدتا توسط تاریخ‌نگاران ناسیونالیست افغانستان ساخته و پرداخته شده است، به چالش می‌کشد. نویسنده در متن خویش واژه‌ی «افغان» را معادل با «پشتون» به‌کار برده و مراد از واژه‌ی «اساطیر» و «افسانه» در این متن، آن سلسله حوادثی‌اند که واقعا رخ نداده‌ و یا هم در متون و منابع تاریخی معاصر سندی برای آن‌ها ارائه نشده است. تمام تأکیدها چه به‌صورت قوس ناخنک یا ایتالیک از خود نویسنده می‌باشد. شرح مترجم داخل کروشه اضافه شده است و با نشان و حرف «م» ختم شده است.

ادامه خواندن بتاج و تخت رسیدن احمدشاه ابدالی؛ میان افسانه و واقعیت بخش اول- نویسنده؛ جاناتانلی ترجمه:محمد محمدی

افغانستان بزنگاۀ تروریزم و آوردگاۀ شبکه های استخباراتی: مهرالدین مشید

پس از تهاجم شوروی به افغانستان، این کشور به آوردگاۀ شبکه های استخباراتی کشور های منطقه و جهان بدل شده است. این سناریوی غم انگیز در حدود ۹ سال خوش بختی و امنیت و رفاه مردم افغانستان را به تاراج برد و پس شکست شوروی در افغانستان اکنون که بیش از ۳۰ سال از آن می گذرذ هنوز هم تراژدی افغانستان به شدت ادامه دارد. اشتباۀ شوروی افغانستان را به کام آشوب بزرگ افگند و مردم را وادار به قیام در برابر تهاجم شوروی نمود. با تاسف که قربانی ها و حماسه آفرینی های مردم افغانستان قربانی اهداف شیطانی شبکه های استخباراتی و بویژه پاکستان و ایران گردید و بالاخره پس از سرنگونی داکتر نجیب افغانستان به ویژه شهر کابل به حمام خون بدل شد. طالبان حکومت مجاهدین را زیر نام « شر و فساد» سرنگون کردند و بالاخره نیرو های امریکایی طالبان را به جرم تسلیم نکردن اسامه به آن کشور در ظرف ۴۰ روز سقوط دادند. 

ادامه خواندن افغانستان بزنگاۀ تروریزم و آوردگاۀ شبکه های استخباراتی: مهرالدین مشید

زبان فارسی ربطی به فارس ندارد ” زبان گهربار ما فارسی/پارسی است” : نوشته دکتور لطیف ناظمی

این مقاله ی پژوهشی ارزشمند را که به قلم توانای پروفیسور لطیف ناظمی، استاد ادبیات فارسی، ( دارنده ی دو دوکتورا/ PhD )، برنده ی جوایز جهانی، شاعر و نویسنده ی بزرگ زبان فارسی نگاشته شده است ، به هدف پخش و اشاعه ی ثقه ترین معلومات درین باب ، خدمت دوستان ارجمندم تقدیم می نمایم .

       دری همان فارسی است و هرگز زبان جداگانه یی نیست و کسانی که جز این می اندیشند پیداست که از زبان فارسی دری و تبار و تاریخ آن بی خبراند. این زبان پنج نام دارد بدین سان : فارسی ، پارسی، دری ، فارسی دری ، پارسی دری . این دگرسانی نامها به هیچ روی به معنای آن نیست که ما با پنج زبان جداگانه رو یاروییم . از دیدگاه زبان شناسی هیچ دست آویزی نداریم که پارسی و دری دو زبان مستقل باشند با دو دستور زبان مختلف و دو نظام واژگانی جدا ازهم. شاعران و خامه زنان ما در گذشه اگر زبان شان را دری خوانده  اند آن را پارسی هم گفته اند و تمایزی میان دری، فارسی و فارسی دری  قایل نبودند.

ادامه خواندن زبان فارسی ربطی به فارس ندارد ” زبان گهربار ما فارسی/پارسی است” : نوشته دکتور لطیف ناظمی

موقعیت جیوستراتیژیک افغانستان  :میر عنایت الله سادات

مفهوم ” ستراتیژی ” ازکلمۀ یونانی موسوم به ” ستراتیگوس ” (Strategos) بمیان آمده است. این اصطلاح در یونان باستان به معنی فرماندهی لشکربکارمیرفت . اما درازمنۀ متأخر، بکاربرد قدرت سیاسی ، نظامی ، فرهنگی و اقتصادی یک ملت را ، بخاطردستیابی به اهداف نظامی افاده میکرد.

ولی امروز ” ستراتیژی ” تنها بُعد نظامی را احتوا نکرده ، بلکه مجموع اهداف ملی یک کشوررا افاده مینماید. تقابل اهداف استراتیژک قدرتها سبب میشود که مناطق فی مابین آنها از اهداف استراتیژیک طرفین متأثر گردد و درنتیجه ، این نواحی بنام مناطق استراتیژیک ( مناطق سوق الجیشی ) مسماء شوند. طرفین متقابل میکوشند تا بخاطرنیل به اهداف استراتیژیک شان ، تاکتیک های طرف ضرورت خویش را بیآزمایند. ولی همۀ  این تاکتیک ها برای مدت های کوتاه بکار گرفته شده و عندی الضرورت ، بخاطر رسیدن به اهداف طویل المدت ( استراتیژیک ) تغیر میآبند. 

ادامه خواندن موقعیت جیوستراتیژیک افغانستان  :میر عنایت الله سادات

به مناسبت ۵۸۰ سالروز تولد امیر علیشیر نوایی : دوکتور فیض الله ایماق

نوایی؛ شاعر  و نویسنده ی  سرشناس دوره ی تیموریان هرات

آدمی ایرسنگ دیما گیل آدمی  

  آنی کیم یؤق خلق غمیدین غمی

« نوایی »

باید گفت امیر علیشیر نوایی اگر چه از فامیل بزرگان به شمار میرفت ولی  هیچگاه از مردم عادی دوری نگزیده است. او با دِه  نشینان، کسبه کاران و  قاطبه ٔ مردم علاقه و رابطه ٔ حسنه و نیکو داشته است.

دوره ٔ تیموریان هرات با نام امیر علیشیر نوایی رابطه ٔ ناگسستنی دارد.

اساسگزار مکتب میناتوری هرات استاد کمال الدین بهزاد در این دور ، شهره ٔ آفاق گشت . مدارس، مساجد، شفاخانه ها،  پُلها  و سایر ابنیه ، در  زمان  حضرت  نوایی  قد برافراشه بود. او، شاعران، نویسنده گان و دانشمندان را دَور خود جمع کرد و به تشویق و ترغیب آنان همت گماشت .

مردم  افغانستان، به  شخصیت عالی و انساندوستی نوایی  ارج میگذارند. نام و آثار  نوایی در ادبیات   شفاهی مردم ما به خوبی انعکاس یافته است . 

خواننده گان ارجمند !

مقاله ٔ من درباره ٔ آنچه که در بالا تذکار یافت به زبان تورکی اوزبیکی نبشته شده است :

ادامه خواندن به مناسبت ۵۸۰ سالروز تولد امیر علیشیر نوایی : دوکتور فیض الله ایماق

“څو چی پاتی یو افغان وی، تل به دا افغانستان وی” آیا میدانیداین آوای قلب هر افغان آزاده سرودهٔ کیست؟ : داکتر ناصر اوریا

ترانهٔ سرود ملی افغانستان در زمان جمهوریت شهید محمد داود خان را استاد عبدالرؤف بینوا سروده که کمپوز موزیک آن از استاد عبدالغفور برشنا است. استاد بینوا دانشمند، ژورنالیست، محقق، مؤرخ، دیپلمات، شاعر، ادیب و نویسنده ریالیست افغانستان به تاریخ اول سنبلهٔ ۱۲۹۲ (۲۳ اگست ۱۹۱۳ میلادی) در یک خانوادهٔ متدین و منور در شهر قندهار چشم به جهان گشود. پدرش مفتی عبدالله (مفتی عبده) و پدرکلانش عبدالحق آخندزاده از جمله علمای دانشمند و نیک نام عصر خود بودند.  بینوا قران کریم و فقه را نزد برادر دانشمندش عبدالکریم حقانی آموخت و سپس به تحصیل صرف، نحو، بدیع، بیان و ادبیات عربی پرداخت.

ادامه خواندن “څو چی پاتی یو افغان وی، تل به دا افغانستان وی” آیا میدانیداین آوای قلب هر افغان آزاده سرودهٔ کیست؟ : داکتر ناصر اوریا

دلسردی امریکابه طالبان وآینده صلح در افغانستان ! : دکتور علی احمد کریمی

دولت جدید امریکا به جای سیاست های حداکثری فشار رئیس جمهور سابق از فشار های هوشمندانه برای دستیابی به صلح و خروج “مسئولانه ” سربازان امریکا استفاده خواهد کرد. اما بیم آن می‌رود که استراتژی هوشمندانه جدید امریکا اینده مذاکرات صلح رامیان طالبان و ارگ به مشکلات تازه مواجه خواهد گردانید . امریکا اگرچه ظاهرا خواهان بازنگری وتحقیق پیرامون توافقنامه دوحه می باشد اما چرخش قاطع دولت جدید به باور کارشناسان  هوشدار به طالبان است . جو بایدن  راه دستیابی به اتحاد کامل رادر داخل امریکا مبارزه برعلیه تروریسم داخلی و برتر طلبی های نژادگرانه سفید پوستان به خاطر دفاع از ازادی وعدالت اجتماعی اعلام نموده است.

ادامه خواندن دلسردی امریکابه طالبان وآینده صلح در افغانستان ! : دکتور علی احمد کریمی

فهم جدید از فلسفهء تاریخ و فلسفهء سیاسی صلح : مهرالدین مشید

از این که فلسفه نگاۀ نو به انسان، جامعه و تاریخ و به همین گونه به جهان و آفرینش دارد؛ اما هنوز هم که هنوزاست نگاۀ جدید فلسفی و دیدگاه های نو در مورد فلسفۀ تاریخ نتوانسته گرۀ دشواری های انسان امروز را بگشاید و دست کم باری از ناشادی های کنونی او را از شانه اش فرو نماید. تاسفبار این که تاریخ بشریت جز سخن از گذشتۀ  ناشاد و غم انگیز پیام دیگری برای بشریت ندارد. با تاسف که بیشترین ناشادی ها شامل حال مسلمانان شده است. در بیشترین جوامع اسلامی ظلم و فساد بیداد می کند و مردم آنها تحت حاکمیت حکام مستبد و غارتگر بدترین روزگار را سپری می کنند. باتاسف که وضعیت مسلمانان افغانستان دردناک تر وفاجعه بار تر از هر کشوری است وعامل آن هم حکومت های فاسد وتروریسم طالبانی می با شد. دراین میان این قدر می توان گفت که فهم جدید از فلسفهء تاریخ، فلسفه صلح را نیز دگرگون کرده است. از آنجا که علم تاریخ به شناخت قوانین تحولات اجتماعی  می پردازد تا به یاری شناخت از قوانین جامعه و تحولات آن بستر مناسبی را برای فلسفۀ تاریخ بگشاید و فلسفهء تاریخ موفق به کشف قوانین تاریخی شود و رمزی از چرایی ها و چگونگی ها را در انسان و تاریخ پیدا نماید. 

ادامه خواندن فهم جدید از فلسفهء تاریخ و فلسفهء سیاسی صلح : مهرالدین مشید

از تمدن طلایی باختر چه می‌دانیم؟ :محمد مرادی

 · در مطلب «یونانیان و افغانستان»، با هم مرور کردیم که سکندر مقدونی تا سرزمین باختر و باکتریا که همان بلخ امروز در شمال افغانستان باشد، پیش رفت. پس از درگذشت سکندر، تمدنی در باختر شکل گرفت که تلفیقی از تمدن منطقه‌ای و یونانی اما هنر و فرهنگ بومی بر هنر و فرهنگ یونانی غالب بود. در حقیقت تمدن آریایی، تمدن اروپایی را در خود جذب و هضم کرد که پس از گذر ۲۰۰۰ هزار سال اکنون اهمیت و عظمت آن در جهان آشکار و هویدا شده است. گنجینه باختر که آن را باید تمدن طلایی نامید، حاصل دو تمدن اروپایی و آسیایی است که از اسرار دوهزار ساله پرده برداشت.

ادامه خواندن از تمدن طلایی باختر چه می‌دانیم؟ :محمد مرادی

غازى ميرزمان خان قهرمان معرکهٔ استرداد استقلال افغانستان : داکتر ناصر آوریا

 · غازى ميرزمان خان قهرمان معرکهٔ استرداد استقلال افغانستان 

داستقلال بیرته اخیسلتو د معرکی اتل، غازی میر زمان خان

غازی میر زمان خان کنړی فرزند حاجی گل روز خان در سال ۱۸۶۹ میلادی در قریهٔ لمټک ولایت کنړ دیده به جهان گشود.

غازی میرزمان فاتح جبههٔ چهارم جنگ استقلال افغانستان بود که قوای نیرومند انگلیس را شکست قاطع داد. میرزمان خان که از طرفداران سرسخت ریفورم ها و پلان های شاه امان الله بود در فرونشاندن فتنهٔ ملای لنگ و شورش منگل و شینوار رول اساسی داشت.  اين ابرمرد تاریخ و مبارز آزادی افغانستان در زمستان سال١٣٠٧ (جنورى ١٩٢٩ ميلادى) حين تلاش هاى تاريخي اش براى تحکيم پادشاهى غازى امان الله خان در یک دسيسه دشمنان سوگند خوردهٔ افغانستان و عمال داخلى شان، در مسجد قریهٔ “شينکوړک” در کنړ ، حين اداى نماز خفتن مورد حمله ناجوانمردانه قرار گرفته و به عمر ٥٨ سالگى جام شهادت نوشيد.

ادامه خواندن غازى ميرزمان خان قهرمان معرکهٔ استرداد استقلال افغانستان : داکتر ناصر آوریا

اولين سراج الاخبار افغانستان : میرعبدالواحد سادات

امروز  ( ٢٢ ) جدى مصادف به نشر اولين سراج الاخبار است كه در ( ۱۲ ) جنوری ، سال  ( ١٩٠٥ م ) در ( ٣٦ ) صفحه بنشر رسيد .  مسؤليت اين نشريه را مولوى عبدالروف خان كندهارى متخلص به « خاكى » ، سر مدرس ، مدرسه شاهى ( درسگاه علوم دينى در مسجد چوب فروشى كابل ) به عهده داشت و معاون ايشان مولوى نجف على از استادان دارالعلوم حبيبيه ( ليسه عالى حبيبيه ) بود . 

اين نشريه  ، چنانچه علامه عبدالحى حبيبى در كتاب جنبش مشروطيت در افغانستان توضيح ميدهد ، به ابتكار روشنفكران و دانشمندان مدرسه شاهى و دارالعلوم حبيبيه ، به امير حبيب اله پيشنهاد نمودند ، تا : 

ادامه خواندن اولين سراج الاخبار افغانستان : میرعبدالواحد سادات

زنده ياد فاروق تيلگرافي از مبارزان نهضت اماني و آزادي‌خواه معروف: میرعبدالواحد سادات

«اعلیحضرت غازی امان الله ! کابل فتح شد …» عنوان  فوق بخش از تیلگرام دارای اهمیت تاریخی است که در آخرین شب و روز سقوط  حبیب‌الله کلکانی، توسط شادروان فاروق تلگرافی عنوانی شاه امان‌الله به روم  مخابره گردیده و متن کامل آن از اینقرار است:

«اعلیحضرت غازی! کابل فتح شد، تخت و تاج سلطنت را برایتان تبریک میگویم». در این تیلگرام تاریخی که اکنون مورد بررسی ما قرار دارد، سه مسئله حایز اهمیت و قابل دقت است: 1.  انگیزۀ شتاب و عجله در زندانی ساختن شادروان فاروق تلگرافی. (البته واضح  است که مرحومی بحیث یکی از مشمولین نهضت امانی و شخصیت ملی، مترقی و ضد  انگلیسی و وفادار به امان الله خان در “لیست سیاه” نادر خان و برادرانش  قرار داشت). 2. بر خلاف روایات رسمی و وارونه که شاه ولی خان بحیث فاتح  کابل قلمداد و با داشتن این لقب مستمری دریافت می کرد، در واقعیت امر اشخاص  فداکار دیگر، از جمله شیرمحمد خان فرقه مشر پسر کاکای غلام نبی خان چرخی (  که بعداً به امر نادر خان به شهادت رسید) و قوای تحت امر او، از قبل داخل  کابل گردیده و در سقوط قطعی قوای حبیب‌الله کلکانی نقش اساسی و کلیدی را  ایفا کرده اند. 3. این حقیقت تاریخی یک‌بار دیگر وضاحت بیشتر می‌یابد که  نادر خان با لطایف‌الحیل و سؤاستفاده از نام امان‌الله خان خود را تا قصر  سلام خانۀ ارگ رسانیده و بعداً به پلان انگلیس‌ها جامۀ عمل پوشانید و قدرت  را غضب کرد.

ادامه خواندن زنده ياد فاروق تيلگرافي از مبارزان نهضت اماني و آزادي‌خواه معروف: میرعبدالواحد سادات

به یاد بود یک قهرمان ملی واقعی : ناصر اوریا

میر مسجدی خان کوهستانی یکی از قهرمانان ملی افغانستان هنگام جنگ اول افغان – انگلیس (۱۸۳۹ – ۱۸۴۲ میلادی) است که با یاران همرزمش کمر قوای انگلیس را در مناطق کوهستان شکست. وی در سال ۱۸۴۱ میلادی یکی از مبارزان ملی و یک رهبر برجستهٔ آزادی خواهانِ افغان و مخالف مداخلهٔ‌ انگلیس ها و نصب شاه شجاع به عنوان امیر افغانستان بود. وی تا زمان مرگش (۲۷ نومبر ۱۸۴۱) همچون یک کوه استوار مقابل قوای اشغالگر ایستاد و شمال کابل را از شر تجاوزگران مصئون نگهداشت. هموطنان را قتل نکرد و با اجنبی ها علیه منافع ملی، پروتوکول و یا قراردای نبست.روحش شاد و بهشت برین مکانش باد.
ادامه خواندن به یاد بود یک قهرمان ملی واقعی : ناصر اوریا

مسجد نه گنبد یا حج پیاده: استاد حامید نوید

مسجد نه گنبد در سه کیلومتری جنوب شهر بلخ، یکی از بناهای کهن درشمال افغانستان است و از زمرهٔ  قدیمی ترین مساجد در شرق ساحهٔ اقتدار خلفای عباسی  بشمار میرود. این بنای باستانی  به گمان اغلب دراخیر سدهٔ هشتم میلادی و آغاز قرن نهم میلادی اعمار گردیده است. سبک معماری مسجد تاریخی نه گنبد با طرح های دقیق گچ بری، گل وبرگ کاری های ظریف  و طاق های پهن متشکل از دو منحنی متقاطع ، که از خصوصیات اصلی بناهای تاریخی افغانستان میباشد ، از شکوه و عظمت خاصی بر خوردار است.

اکثر تاریخنگاران اعمار آنرا به دورهٔ سامانیان اطلاق میدهند وبرخی این بنا را کهن تر ازعصر سامانیان  دانسته و به این باورند که بنای نه گنبد در ادوار پیش از اسلام درعهد اقتدار خاندان برمکی اعمار گردیده است وشاید همان معبد باستانی نوبهار باشد که برمکیان بلخ معتکف آن بوده اند. درحالیکه محل اصلی معبد نوبهار بلخ پس از ویرانی آن توسط قیس بن حیتم سلمی فرماندهٔ سپاه اموی درسال ۶۶۰ میلادی به طوردقیق معلوم نیست. ولی این نکته  مستند است که پس از رو آوردن خانوادهٔ برمکی به دین اسلام ، فضل فرزند یحیی برمکی به امر المنصورخلیفهٔ بغداد  در سال ۷۹۴ میلادی والی خراسان شد و بقایای معبد نوبهار را به مسجدی تبدیل نمود.

ادامه خواندن مسجد نه گنبد یا حج پیاده: استاد حامید نوید

ریشه شناسی واژه های گفتاری مردم افغانستان : دکتور حمیدالله مفید

 واژه چشم: صورت نوشتاری آن Chashem و صورت گفتاری مردم کابل Cheshem از باستانی ترین واژه های زبان فارسیست . که به مرور زمان تغییر پذیرفته است ، در سروده های ریگویدا به گونه ای Akshiemm  آمده است ،  در زبان سانسکریت به گونه ای  Pakshman شده است ، در زبان  های پراکریت وهندی باستان Aankustergha  در زبان هندی جدید Ankhu در زبان پشتو Stergeh یا سترکی در زبان اوستایی به گونه ای Akchesham در زبان لاتینی Aukuhem در زبان آلمانی Die Augen در زبان فارسی باستانی Chesham ودر زبان فارسی جدید نیز به گونه ای چشم  آمده است .

ادامه خواندن ریشه شناسی واژه های گفتاری مردم افغانستان : دکتور حمیدالله مفید

ریاست جمهوری جوزف بایدن نقطۀ عطفی در تاریخ امریکا : مهرالدین مشید

سیاست های چند پهلوی ...

جوبایدن پس از تنش های انتخاباتی در ۲۰ جنوری ۲۰۲۱ در موجی از تهدید ها و در میان تدابیر شدید امنیتی مراسم تحلیف را بحیث چهل و ششمین رئیس جمهور امریکا در کاخ  سفید بجا آورد. تنش های انتخاباتی پس از آن سراسر امریکا را فراگرفت که ترامپ رئیس جمهور پیشین امریکا از پذیرش نتیجۀ انتخابات خودداری کرد. این مراسم در حالی برگزار شد که ۲۵ هزار نظامی تدابیر امنیتی واشنګتن را ګرفته بودند و واشنګتن ازلحاظ امنیتی شبه کابل و بغداد خوانده شد. بایدن بر رسم معمول امریکا روز نخست کار خود را با لغو برخی فرمان های ترامپ آغاز کرد. لغو فرمان اجرایی رئیس جمهوری ترامپ مبنی بر ممنوعیت صدور ویزا برای شهروندان چند کشور، با اکثریت جمعیت مسلمان، یکی از نخستین اقدام‌های جو بایدن بود. لغو ممنوعیت صدور ویزا ترامپ در جنوری ۲۰۱۷ و در نخستین روزهای حضور در کاخ سفید فرمانی امضاء کرد.

ادامه خواندن ریاست جمهوری جوزف بایدن نقطۀ عطفی در تاریخ امریکا : مهرالدین مشید

 برخورد علم و جهل : نوشته میرعنایت الله سادات… ترجمه انگلیسی آن را در اخیر بخوانید؛ متن انگلیسی بقلم محمد یاسین بیدار میباشد(M. Yasin Bidar)

 وضع موجود امنیتی درافغانستان ، روزتاروزبه وخامت می گراید. خشونت ها ، ابعاد گسترده بخود گرفته اند ، ولی محتوی عملکرد و انگیزه مخالفان مسلح علیه دولت افغانستان مانند گذشته است . اگراعمال وخواست شورشیان امروز را با کارنامه های بغاوت کنندگان صد سال قبل دربرابراصلاحات امانی وهمچنان طی نیم قرن گذشته به مقایسه بگیریم ، مشابهت های زیادی میان آنها بمشاهده میرسد. 

ادامه خواندن  برخورد علم و جهل : نوشته میرعنایت الله سادات… ترجمه انگلیسی آن را در اخیر بخوانید؛ متن انگلیسی بقلم محمد یاسین بیدار میباشد(M. Yasin Bidar)

وای به حال مردم و آینده افغانستان : دکتور علی احمد کریمی

افغانستان طی چهل سال آخر  ازلحاظ نام ونشان و افتخارات تاریخی یک قلمرو سلحشور در سازمان جهانی باقی مانده است و در اکثر کشورهای جهان سفیران ونمایندگان آن حضور دارد اما ازلحاظ حقوقی یک قلمرو اشغال شده است که ملت افغانستان گروگان حکومت‌های گردیده است که از لحاظ عملی یعنی ” De-Fact ”   واقعیت دارد ولی ازلحاظ قانونی De-jure “دوژوری”   مشروعیت حقوقی نه دارند .                       افغانستان  به مداخله مستقیم دولتهای بیگانه اداره و کنترل می گردد واز مشروعیت حقوقی  حتی در امور داخلی خود نیز محروم گردیده است .امریکا بیست سال پیش با تایید سازمان ملل به افغانستان آمد و به مردم افغانستان و جهانیان وعده داد که امنیت را تامین و برعلیه تروریسم مبارزه می نماید.

ادامه خواندن وای به حال مردم و آینده افغانستان : دکتور علی احمد کریمی

حق سکوت دادن ها جریان تاریخ را عوض نمی کند : مهرالدین مشید

سیاست های چند پهلوی ...

از آنجا که فلسفهء تاریخ به تعبیری از خدا آغاز می شود و به خدا پایان می یابد که به نحوی قوانین عام در تاریخ را نشان می دهد و از این رو جریانی غیرقابل برگشت است و انسان قادر به براندازی آن نیست؛ اما این به معنای نفس نقش انسان در تاریخ نیست؛ بلکه انسان است که با ارادهء استوار جریان تاریخ را در نبرد پایان ناپذیر داد برضد بیداد رهبری کند و نگذارد تا از مدیریت انسان بیرون شود. آنانی که با حق سکوت دادن به حادثه سازان تاریخ می خواهند، جریان تاریخ را عوض کنند و یا آن را از مسیر اصلی اش که همانا غلبهء پایان ناپذیر و جاودانهء داد برضد بیداد و سرنگونی ستمگران و مستبدان و دیکتاتوران است، به انحراف بکشانند. ممکن بتوانند تا مدتی با نفی و سرکوب ارادۀ انسان در برابر تاریخ قرار بگیرند و چرخ تاریخ را به عقب برنند. به این ترتیب آنان بتوانند، در برابر حرکت دادخواهانهء تاریخ بایستند و اما این کار مقطعی است. از همین رو است که باتوجه به فراز و فرود حوداث حرکت تاریخ را نمی توان خطی خواند؛ بلکه جریان تاریخ همراه با پیشرفت ها و پس رفت ها بوده که تحولات تاریخی را از خطی بودن آن بیرون می کند

ادامه خواندن حق سکوت دادن ها جریان تاریخ را عوض نمی کند : مهرالدین مشید

مهره های سوخته را نباید دیگر به صدر مجلس راه داد :مهرالدین مشید

کرونا

کاروان صلح را صالحان به منزل مقصود می رسانند

مردم افغانستان از چهار دهه بدین سو قربانی اهداف افراد خاصی شده اند که طی چهل سال گذشته در تحولات سیاسی افغانستان به نحوی نقش تعیین کننده داشته اند؛ اما با تاسف که منافع ملی و اقتدار ملی را قربانی اهداف شخصی و گروهی و قومی نموده اند. بازی های سیاسی و نظامی آنان زیر چتر شعار های ملی و اسلامی آنقدر شخصی و گروهی و قومی بوده که اکنون به سکه های ناچل سیاسی و مهره های زنگ زده تبدیل شده و مردم افغانستان برآنان اعتماد ندارند. سازش ها و بی مبالاتی ها و بازی های سیاسی آنان چنان ضدملی بوده و کار بجایی رسیده که مردم افغانستان از تمامی مهره های سوخته نفرت دارند و آنان را به نحوی مسؤول حوادث کنونی در کشور می دانند.

ادامه خواندن مهره های سوخته را نباید دیگر به صدر مجلس راه داد :مهرالدین مشید

نحوه‌ی عملکرد بخشایش در فرهنگ ما : دکتور حبیب پنجشیری

در بعضی از ممالک جهان، انستیتوت های تحقیقاتی به انجام حل منازعات در کشورهای شان تمایل داشته و به تبادل تجارب می پردازند و از نتایج آموزشی آن در امر استقرار عدالت عبوری سود می برند تا به جراحات روانی، اجتماعی و اقتصادی به وسیله ای آن در جوامع جنگ زده ای خویش، مرهم گذارند و روند بخشایش را سرعت بخشند. ناگفته پیداست که در معرفی گسترده و کاربُرد واژه های بخشایش، التیام، استمالت، دلجویی، سخاوت، جود و کرم همانگونه که منابع و مأخذ قابل اهمیت می باشد؛ به همان تناسب از نقش مطبوعات، انترنت، رسانه های صوتی و تصویری نیز به درجات متفاوتی نمی توان انکار کرد. از جانبی هم، چنین پروژه های پژوهشی تحت پوشش اصطلاحات بخشایش، تحمل، شکیبایی و التیام بستگی به صلاحیت علمی پژوهنده در راستای شناخت مشخص اخلاقی و هنجارهای اجتماعی دارد؛ بنابرآن در فرهنگ متعالی این سرزمین که دارای پیشینۀ تاریخی است عمدتاً زر، زمین و زن عوامل نزاع، شناسایی شده که به این مسایل کمتر در حین تصویب قوانین و لوایح در سیستم حقوقی کشور، برخورد گردیده که اینک به توضیح هریک به شکل مؤجز اقدام می شود.

ادامه خواندن نحوه‌ی عملکرد بخشایش در فرهنگ ما : دکتور حبیب پنجشیری