معبد سنگی ایبک یا تخت رستم به سلسلهٔ معرفی آبدات تاریخی افغانستان : نوشتهٔ – حامد نوید

   معبد بودایی ایبک که ازسنگ بزرگی تراش یافته درولایت سرسبز سمنگان موقعیت دارد واین جایگهاه تاریخی دربین اهالی محل بنام تخت رستم مشهوراست.

درعهد تمدن اوستایی سمنگان وخلم ساحه ای بود آبادان ازتوابع زریاسپه که ویرانه های آن هنوزشکوه مدنیت پارینهٔ آریانای باستان را به یاد می آورد. زریاسپه نام دیگری بخدی یا بلخ کهن بود و ازآنجایکه فکر میشد زادگاه زردشت است مورد حرمت وقدرفراوان قرارداشت. مردم محل را عقیده برین است که زردشت مدتی را درسمنگان سپری کرده واین معبد سنگی بزرگ را رستم بنا نموده است. چون کسی بجزرستم نمیتوانست سنگی به این بزرگی را تراش کند ومعبدی را برفراز آن بیافزاید. نظربه عقاید پارینه رستم قهرمان افسانوی آریانا با رخش اسپ رزمنده و معروفش برای شکار به سمنگان آمد و پس ازحوادثی چند با تهمینه دختر پادشاه سمنگان آشنا شد. تهمینه به اودل باخت ورستم نیزبا او نرد عشق ورزید . شاه سمنگان تهمینه را به زنی رستم داد که ثمرهٔ این ازدواج فرزندی بود بنام سهراب. ازینرو مردم محل این جایگاه تاریخی را که در قلب ولایت سمنگان واقع است بنام تخت رستم یاد میکنند. ادامه خواندن معبد سنگی ایبک یا تخت رستم به سلسلهٔ معرفی آبدات تاریخی افغانستان : نوشتهٔ – حامد نوید

معبد نوبهار بلخ– به سلسلهٔ معرفی آثار و آبدات تاریخی افغانستان
 : استـاد حامـد نـویـد

زبانها و ...
حامد نوید

 بنا بر مطالعات و شواهد تاریخی معبد نوبهار بلخ یکی از بزرگترین نیایشگاه های کهن درشمال افغانستان و حتی منطقه بوده و در مورد آن پرسش های زیادی موجود است. عده ای آنرا عبادتگاهی مربوط به آئین زردشتی خوانده اند و گروهی این نیایشگاه بزرگ را بنا بر اسناد دست داشته یک معبد بودایی دانسته اند. نظر به یادداشتهای هوانتسانگ واقعه نگار و زائر چینی در مورد معبد نوا ویهاره Nava Vihara یا نوبهار، دو برادر بلخی بنامهای ته پوسو و بلیهکا از نخستین حواریون بودا بودند که وی هشت هفته بعد از رسیدن به روشنایی ودریافت حقیقت، هشت تار موی خودرا به آنان هدیه داد.

 

ایندو برادر بلخی که در نیم قارهٔ هند بغرض تجارت رفت وآمد داشتند، پس از حلف وفاداری به بودا هشت تارموی اورا به بلخ آوردند و بلهیکا برادر بزرگتر ستوپه ای را برای بزرگداشت او دربلخ بنا نمود. این واقعه بنا براسناد آئین بودایی (متن کهن سروستی ودا Sarvastivada) باید درحوالی سال ۵۳۷ پیش ازمیلاد رخ داده باشد که با گفتهٔ هوانتسانگ مطابقت دارد و این نیایشگاه همانا معبد نو بهاربلخ است.

با اتکا به یاد داشتهای تاریخی و یافته های باستان شناسان بلخ کهن نخستین گهواره و پرورشگاه سبک هنر بودایی هلنستیک در منطقه بوده است. ادامه خواندن معبد نوبهار بلخ– به سلسلهٔ معرفی آثار و آبدات تاریخی افغانستان
 : استـاد حامـد نـویـد

فـــریـــاد: استاد حـاحــمد نـویـد

زبانها و ...
حامد نوید

رفت بردار هر آنکه لـــب نـــانی دزدیــــد
شد عزیز دو جهان آنکه جهـــانی دزدیــــد
تا به کــــی صبر کنی خالق یکتــای جهان
که زانصـــاف تهی گشته ضمیـــر انسان

ادامه خواندن فـــریـــاد: استاد حـاحــمد نـویـد

بمنظور بزرگداشت از نورالدين عبدالرحمن جامي ٬ سروده شهر عشق از : حـامـد نـویـد

 

برخيز بـــــا سرود دل انــــگيز بامداد
در جام عشق بــــادۀ نـــاب سخن بريز
باياد پيرجـــــــام صبوحي به كف بگير
صبح است و ازدمن بدمد باد مشك بيز

آيا كـــــــــه چيست در نفس خرم سحر؟
كــاز روي مهر روح به هامون هميدمد
ويـــن باده ايكه اشك گهر بار شبنم است
آيا نـــه از دو ديــــدۀگردون همي چكد؟

ادامه خواندن بمنظور بزرگداشت از نورالدين عبدالرحمن جامي ٬ سروده شهر عشق از : حـامـد نـویـد

داستان موسی پیامبر و « دو مادر » : حــامــد نـویـد

زبانها و ...
حامد نوید

به يكــــــي روستـــــا به وادئ نيل
بــــود موســــي به ذكر رب جليل
نــــام يــــزدان بوديش روي زبان
داشت عـــرضـي به كردگار جهان
كــاي خــــــدا چشم روشنم بخشاي
ادامه خواندن داستان موسی پیامبر و « دو مادر » : حــامــد نـویـد

به اقتفا ازشعر حضرت مولانا : استاد حـامـد


این خانه که پیوسته درو چنگ و چغانه ست
از خواجه بپرسید که این خانه چه خانه ست

این خــانه چه خانه ست؟

این خانه که ویران شده از ظلم زمانه ست
منزلگه عشق است و یا دیر مغانه ست ؟

آمـــد نفس نای بگوشم که همــــی گفت:
منظور تو از آمدن اینجا چه بهانه ست ؟

آهسته قــدم نه که ترا خواجه دهد ازن
ای آنکه ندانی که درینجا چه فسانه ست

ادامه خواندن به اقتفا ازشعر حضرت مولانا : استاد حـامـد

نگاهی به سیر تاریخی زبان دری به استناد آثارخطی افغانستان و کشورهای همجوار – بخش پنجم و پایانی : حــامــد نـویـد

  ترجمه نکات عمده کتیبه رباطک از انگلیسی به دری:   سطر یکم تا سوم: فرمانروای بزرگ برحق، دادگر، یزدان پناه، و در خور ستایش که نسبش به ایزدان و نانه )الهه پیروزی( می رسد سال اول پادشاهی اش را چناچه خدایان خواسته اند، به نام سال اول آریا )آرین ( اعالم می   سطر سوم تا چهارم :                               و اوست کسی که لغو زبان آیونی )یونانی( را امر فرموده و گسترش زبان (آری) را فرمان میدهد. سطر چارم تا هفتم مربوط به قلمرو امپراتوری کوشانی و دیار تحت فرمان کانیشکا در سرزمین هند است که در آن اسم شهر های آتی آمده است:  ادامه خواندن نگاهی به سیر تاریخی زبان دری به استناد آثارخطی افغانستان و کشورهای همجوار – بخش پنجم و پایانی : حــامــد نـویـد

نگاهی به سیر تأریخی زبان دری به استناد آثار خطی افغانستان و کشورهای همجوار بخش سوم پیکره های شهزاده خانم های باختری : حــامــد نـویـد

 هنر و ادبیات از فضائل جوامع بشری اند که عواطف و عقاید انسانی را با گویایی خاصی در مسیر زمانه ها شرح  می دارند. در فرهنگ آریایی عصر ویدی ناستیه به معنی مهربان و دسره به معنی شریر، آمده است. وها دیوا خدای  باد ها در فرهنگ ویدی بود که در متون عصر کوشانی نیز به نام ( واتا)  ذکر یافته. واتا در ثقافت آریانای باستان رب النوعی بود که در جنگ ها در پیشاپیش لشکر جنگجویان می دوید و آنها را به پیروزی می رساند. کلمه واتا در زبان دری باد است. آریه، در ریگویدا و آرینه در اوستا نام سرزمین آریانای باستان بود  که در وندیداد به نام سرزمین آریانا ویجه یاد شده مؤرخین یونانی و رومن آن را به نام آریانا نوشته اند که تمام سرزمین کنونی افغانستان را احتوا میکرد.

ادامه خواندن نگاهی به سیر تأریخی زبان دری به استناد آثار خطی افغانستان و کشورهای همجوار بخش سوم پیکره های شهزاده خانم های باختری : حــامــد نـویـد

نگاهی به سیر تأریخی زبان دری به استناد آثار خطی افغانستان و کشور های همجوار : بخش دوم – : حـــامـــد نــویـد

                بخش دوم

تاریخچه زبان های هند و آریایی شرقی:

فرهنگی میان آمو دریا، سیر دریا و دریای مرغاب بستر مدنیت های شواهد تاریخی مبین این امر است که حوزه بسیار پارینه و کهنی در آغاز فلزات (  دوره عصر مفرغ)  بوده است. تحقیقات بیشتر باستان شناسی و انتروپولجی  آهن از  هیلمند( در دوره  ساحه گسترش این فرهنگ را تا به نادعلی ) در ولایت نیمروز( و مندیگک قندهار )در حوزه طریق هرات تثبیت کرده است.  در حوالی ( 1500-  )  ق م ارزش های فرهنگی این تمدن کهن در اثر مهاجرت  آره گان  باستان تا به شمال نیم هند گسترش یافت.

قاره ؛ از آنجایی که اسناد کتبی مربوط به عصر برونز Bronze تا حال بدست نیامده و سرود های ویدی نیز در نخست به صورت شفاهی سروده می شد، از اینرو قضاوت در مورد ساختار زبانهای کهن  آریایی دشوار است، اما عده ای از زبان شناسان عقیده دارند  که میتوان نشانه هایی از زبان های کهن این  دوره را در زبان باختری عصر اوستایی، و زبان های پامیری، سغدی، شغنی و گنده هاری پیدا کرد. در هنگام مستقر   اقوام آریایی  در شمال  نیم قاره  هند ٬ سرود های ویدی به زبان سانسیکریت نگاشته شد که از زبان بومی هند در  ( دراویدی) متفاوت  بود. از  این رو زبان سانسیکریت  و مشتقات ان از زمره  های هند و آریایی شرقی شناخته می  شود.  

  ادامه خواندن نگاهی به سیر تأریخی زبان دری به استناد آثار خطی افغانستان و کشور های همجوار : بخش دوم – : حـــامـــد نــویـد

نگاهی به سیر تأریخی زبـان دری به استناد آثار خطی افغانستان و کشور های همجوار بخش – اول : حــامــد نـویـد

حامد نوید

                                بـخـــش اول

درین بررسی کوشش بعمل می آید تا سیر تحول تاریخی زبان کهن )باختری( مادر زبان »دری« Dari معمول در افغانستان را در مقایسه با زبان )پارسی کهن Persian Old( ،پهلوی اشکانی( مروج در پرتوه Parthia واقع در بخشهای جنوبشرقی بحیره کسپین و)پهلوی ساسانی( رایج در پارسه جنوب ایران کنونی با ارائه اسناد تاریخی مطالعه  نماییم.

معلومات کتبی ایکه از اعصار کهن )1300ق.م تا آغاز قرن هفتم میالدی( در مورد گذشته های دور افغانستان و منطقه در ادوار پیش از اسالم در دست است شامل این دسته بندی ها میگردند:

اول: کتب مذهبی چون ریگویدا به زبان سانسیکریت Sanskrit و اوستا به رسم الخط پهلوی، و سوترا های آئین بودایی که به زبان های پالی Poly و سانسیکریت نگارش یافته اند.

ادامه خواندن نگاهی به سیر تأریخی زبـان دری به استناد آثار خطی افغانستان و کشور های همجوار بخش – اول : حــامــد نـویـد

خــمـوشــی هــمــه صـــلح است‌ : عــبـدالــقــادر بــیــدل

MirzaA.QaderBidel

در خموشی همه صلح است‌، نه جنگ است اینجا

غنچه شو، دامن آرام به چنگ است اینجا

چشم بربند،‌گرت ذوق تماشایی هست

صافی آینه درکسوت زنگ است اینجا

ادامه خواندن خــمـوشــی هــمــه صـــلح است‌ : عــبـدالــقــادر بــیــدل

ما اگـر خادم بیگانه به آسان نشویم : شعر از استاد حــامــد نــویــد

حامد نوید
حامد نوید

هموطن، هموطن، ای هموطن محبوبــم

همـــــوطن، هموطن ای پاک نهاد خوبم

ای که از چشم تو صد برق محبت پید است

ای کـه قلب تو بر افروخته از مهر خداست

هموطن، هموطن، ای همـــوطن تنهایم

ای کــه از دور مگر بشنوی این آوایم

هموطن، هموطن، ای هموطن حیــرانم

ایـکه از درد تو صد شعله دمد از جانم

ادامه خواندن ما اگـر خادم بیگانه به آسان نشویم : شعر از استاد حــامــد نــویــد

نگاهی به آثاری تاریخی افغانستان در موزیم برتانیا وحقوق تاریخی مردم افغانستان در «گنجینه زرین آکسوس یا آمودریا»- نامه سرگشاده به مسوولین دولت جمهوری اسلامی افغانستان -نوشته :حامد نوید

حامد نوید
حامد نوید

 

خلاصه موضوع: (Abstract)

 گنجینه آکسوس یا (آمودریا) که درموزیم برتانیاBritish Museum  نگهداری میگردد درقرن نزدهم جمع آوری گردیده ویکی ازگرانبها ترین آثار تاریخی جهان است. یکتعداد قابل ملاحظه این آثار تاریخی زرین درقرن نزدهم ازافغانستان به موزیم ویکتوریا البرت انگلستان انتقال یافت. درسال ۲۰۰۷ میلادی رئیس جمهورتاجکستان امامعلی رحمان به استناد یافته های باستان شناسان روسی که در تخت سنگین درجوار رود آمو انجام داده بودند، خواستدارحقوق تاریخی تاجکستان درگنجینه آکسوس گردید. درماه سپتمبر۲۰۱۳ موزیم برتانیا این خواهش رئیس جمهور تاجکستان را محترم شمرده و به دولت تاجکستان وعده داده تا نقلی ازین آثار زرین تاریخی را به موزیم ملی تاجکستان درهنگام اکمال کارساختمانی موزیم آنکشورخواهد فرستاد. اینجاب نگارنده این مضمون فکر میکنم که افغانستان نیزدرین رابطه حقوق تاریخی مهمی دارد که نباید فراموش گردد.

ادامه خواندن نگاهی به آثاری تاریخی افغانستان در موزیم برتانیا وحقوق تاریخی مردم افغانستان در «گنجینه زرین آکسوس یا آمودریا»- نامه سرگشاده به مسوولین دولت جمهوری اسلامی افغانستان -نوشته :حامد نوید

نگاهی به زبانهای مروج درافغانستان و کشورهای منطقه : حــــامــــــد نـــویــــد


زبانها و ...
حامد نوید

مـــــــقــــدمـــــــه:

موضوع زبان های مختلفی که در میهن ما، افغانستان مروج است، اخیرا باعث بروز بحث های داغ وبعضا خصومت آمیزدرمیان عدهٔ از قلم بدستان گردیده که از آن بوی تعصبات بیهوده، ناشی از عقده مندی های گوناگون هویداست. عموما اکثر مباحثاتیکه با چنین روحیه منفی آغاز میگردند یا مبدأ خارجی دارند ویا انگیزه سیاسی، ولی درهردوصورت غایه نهایی آن تحمیل کردن نظریات ایدیالوجیکی یک  جناح  برجناح دیگر و یا تمام افراد جامعه است. تجارب تلخ چند دهه اخیر نشان میدهد که  اینگونه مباحثات نفاق انگیزدر بین طبقه  با سواد و به اصطلاح چیز فهم کشور گرم تر است تا درنزد قاطبه ملت افغانستان که این امرتا اندازه زیادی از تأثیرات منفی آن میکاهد، اما کشانیدن آن به سطح رسانه های ارتباط جمعی مسلما فضای صلح وهمکاری را در یک کشورجنگ دیده و درحال عمران غبار آلود خواهد ساخت.

ادامه خواندن نگاهی به زبانهای مروج درافغانستان و کشورهای منطقه : حــــامــــــد نـــویــــد

دریا های افغانستان یکی ازعوامل عمده ایجاد تشنج وهجوم فرهنگی همسایگان در سرزمین آبهای روان : نوشته حـــــامـــــد نــــویـــــد

حـــــامد نوید   موضوع: این بحث درمورد دریا های فراوان افغانستان است که ازکهساران مرتفع آن سرچشمه میگیرد ومیتواند یکی ازعوامل عمده مداخلات بیرونی درسرزمین ما شناخته شود.

پیشگفتار: قبل از اینکه به اصل موضوع بپردازم باید روشن سازم که رشته تحصیلی من تاریخ هنراست ومطالعه پدیده های هنری از نگاه فلسفه هنر و تحلیل ساختارها وترکیبات فرآورده های هنری وزیبایی های آن، نه جغرافیای طبیعی وموضعات مربوط به علم اقتصاد.

ادامه خواندن دریا های افغانستان یکی ازعوامل عمده ایجاد تشنج وهجوم فرهنگی همسایگان در سرزمین آبهای روان : نوشته حـــــامـــــد نــــویـــــد