شناسایی استان یا گوشتی و یا ولایت لوگر: دکتور حمید مفید

آستان لوگر از اپاختر یا شمال به آستان یا ولایت کابل از خاور یا غرب به استان یا ولایت وردک ، از سوی باختر یا شرق به استان های ننگرهار ، و پکتیا و از سوی نیمروز یا جنوب به استان های غزنی و پکتیا وابسته است. 

توپولوژی یا ریشه شناسی نام لوگر : ولایت لوگر را کوه بزرگی از بخش شرق و جنوب وابسته ساخته است ، واژه لو گر از دو واژه ساخته شده است ، واژه لو یا لهو و واژه گر : واژه لهو در زبان اوستایی و سنسکرت به چم یا معنی پرنده بلند پرواز آمده است و واژه گر نیز در سنسکرت به معنی کوه است که تا هنوز هم در زبان پشتو به گونه گر یا غر وجود دارد. پس لهو گر منطقه پرنده بلند پرواز معنی می دهد. برخی ها از جمله جناب حبیبی صاحب واژه لو گر را از دو واژه ترکیب می داند ، واژه لوی و واژه گر که لوی در زبان پشتو به معنی بزرگ است و گر به معنی کوه یعنی منطقه کوه بزرگ .

ادامه خواندن شناسایی استان یا گوشتی و یا ولایت لوگر: دکتور حمید مفید

چگونه گی ظهور پیشه وری، کارگران صنعتی و مناسبات سرمایه داری : دکتر حبیب پنجشیری

از نظر تاریخی و از لحاظ شرایط زیربنایی، اجتماعی و اقتصادی جامعۀ افغانستان، طبقۀ کارگر از مدت‌ها قبل در کارگاه‌های صنایع دستی، دکان‌های پیشه‌وری، خانه‌های روستایی، شهری و کارخانه‌های تولیدی اشتغال داشتند و انواع محصولات دستی‌شان نمودار تکامل طولانی حیات مدنی بود؛ به ویژه منسوجات و فرش‌ها نه تنها در بازارهای داخلی، بل‌که در مارکیت‌های بازرگانی خارج از کشور خریداران مشتاق و ستاینده‌گان خویش را داشت.

تقسیم کار در میان پیشه‌وران به حد شگفت‌آوری رسیده بود. طبقه کارگر شهری و روستایی از طبقات معتبر و پُر عدد جامعه سنتی افغانستان بودند. در نیمۀ قرن 19، رشد مناسبات پولی و کالایی در بطن جامعۀ فیودالی و ماقبل فیودالی که در روند دوران کالایی جهان تسریع یافته بود، موجب ایجاد جوانه‌های صورت‌بندی سرمایه‌داری گردید که تدریجاً گسترش یافت و پیکر نظام فیودالی را متزلزل و ناپایدار ساخت.

ادامه خواندن چگونه گی ظهور پیشه وری، کارگران صنعتی و مناسبات سرمایه داری : دکتر حبیب پنجشیری

حمله ويروس كرونا ٢٠١٩ و عريان شكست ايديالوژي كاپيتاليزم

        ويروس كرونا وقرنطين حد اكثر اتباع غني و فقير جامعه جهاني وبه طورخاص نيروهاي مولد وفقير ، ناتواني و عجز تيوري كاپيتاليستي را در نظام هاي سرمايداري صحه گذاشت.

زيرا  سرمايه دار به جميعت بزرگ مولدين فقير فقط يك فيصد از سود به دست أمده مولدين را براي توليد كنندگان اختصاص داده است ؟ يعني بأسود بدست أمده جميعت هاي بزرگ بشري، انباشت سرمايه و زندگي مجلل خانواده محدودش را سرو سامان ميدهد و مولدين و سازندگان تكنالوژي وتحنيك مدرن را به فقراي محتاج با زندگي بخور و نمير نگهداشته اند .

ادامه خواندن حمله ويروس كرونا ٢٠١٩ و عريان شكست ايديالوژي كاپيتاليزم

موسیقی وسیاست….قسمت دوم: شفیع عظیمی

…باوجودشرایط ناهنجارجوامع فیودالی خان خانی. لشکرکشی هاوجنگهای شاهان برای توسعه وتسلط.کارزارفعالیت هنرمندان راگاهی دشوارمیساخت  وبعضی وقتهاچه مشکلات وبلاهاودسیسه هاازطرف زورمندان وحکمرانان برهنرمندان بوجودمیاوردند.

چنانچه خوندمیردرکتاب حبیب السیرگوید(عبدالقادربن غیبی ازندامای میرانشاه پسرتیموربودومیرانشاه حاکم ازربایجان بعلت زیاده روی درمسکرات.اختلال حواس مبتلاشدووقتی به پدرش تفهیم شدکه اطرافیان ناباب اورابکارهای زشت واداشته است.پدرش در۸۰۲هه بتبریزعزیمت کرد.

عده رامجازات میکند وعبدالقادرباحس خطرموفق بفرارمیشود.چون سیدقطب نایی.حبیب الله عودی.عبدالمومین خواننده.محمدکاخکی ازاستادان معروف انوقت رادستوردارزدن صادرمیکندوبهنگام اجرای حکم محمدکاخکی ازشوخی روبه قطب الدین عودگفت استادی درهمه جاپیشقدم بوده اینکه بایدچنین باشد.

ادامه خواندن موسیقی وسیاست….قسمت دوم: شفیع عظیمی

درباره تفرقه انفگنی: داکتر فاروق قاسم

شناس عراقی‌الاصل تابعیت نروژی دارد. ایشان مطلبی با عنوان «سرمایه گذاری عقل‌ها» نوشته است؛ وی میگوید: با من از ثروت سرزمینی که مردمش در نفرت، نژادپرستی، نادانی و جنگ غوطه ورند صحبت نکنید.

ادامه خواندن درباره تفرقه انفگنی: داکتر فاروق قاسم

تاراج منابع فرهنگی. افغانستان: نویسنده؛ متئو اِیکینز- مترجم – سارا فیضی – منبع: نیویارک تایمز

نومبر ۲۰۱۳، نورا فون آچنباخ، متصدی موزه ‌هنر و آثار باستانی در هامبورگ، آلمان، کاتالوگِ بویژیرارد آنتونینی، موسسه حراج مستقر در پاریس را مورد بررسی قرار داد. صفحات براق، مجموعه‌ای از اشیاء عتیقه را برای فروش نمایش می‌دادند: مجسمه‌های برنزی، جواهرات و مجسمه‌ای از مصر باستان بیش از ۳۰۰۰۰۰ یورو یا تقریباً نیم میلیون دالر تخمین زده می‌شدند. اما فون آچنباخ به یک لوح مرمرینِ کمرنگ، حکاکی شده با نقوش اسلیمی، تصاویر تاک و خط فارسی علاقمند بود. لات ۱۰۴، یک “صفحه مهم نقاشی با کاخ مسعود سوم”، به قرن دوازدهم، پایتخت امپراطوری غزنویان، در افغانستان امروز برمی‌گشت.

ادامه خواندن تاراج منابع فرهنگی. افغانستان: نویسنده؛ متئو اِیکینز- مترجم – سارا فیضی – منبع: نیویارک تایمز

در باره تخریب بودا : پرتو نادری

پس از تخریب تدیس‌های بودا در بامیان، نشریۀ تندرو پاکستانی « ضرب مومن» سال‌نمایی را به نشر رساند زیرنام «بت شکن کلندر». ضرب مومن پیش از این درکابل نیز چهره نموده بود، چنان که در نخستین روز های رسیدن طالبان به کابل، بر دیوارهای خون آلود و زخمین کابل نوشته بودند:« کامیابی مبارک هو!».  ضرب مومن درسال نمای خود تخریب تندیس‌های بودا را به خواننده‌گان خود مبارک باد گفته بود و تصویرهای گام به گام انفجار تدیس‌ها را به نشر رسانده بود .

ادامه خواندن در باره تخریب بودا : پرتو نادری

میترا نور و من قمر میترا؛ بخش سوم: محمد عثمان نجیب

   شو‌ های دل انگیز اطراف یا همونجه ره که گاهی قلا میگیم و گاهی قریه و شار نشینان اطراف میگن خو از چشمای آدم می بره خصوصاً که فکر کنی دل مشغولی پیدا کدی، مجبور میشی تخته به پشت ده جایت پرتی خوده و ده هوای آزاد بام چشمایت ستارای آسمانی ره حساب کنه که هیچ سرش اعتبار نیس ده شیرین خو می باشی که صدای بابه غر غری از جایت می ‌پرانیت و میترسی که الماسک نه زنیت تا شور بخوری باران تر شته کدیت و مجبور کشال کشال پس تا شوی، مام همو رقم شده بودم، سن و سال خوده نه دیده وضعیت خانه و کرد و پلوان نه نی مه نادیده، بیل زدن و او داری، قلبه کشی، توروک های رشقه و شفتل و طبیله خانه و ده ها کار دگه یادم رفت و ده غم دل دادن جوانی شدم. بی عقلی دگه از ای کده زیاد نه می‌شد… اما دل دل اس، مام دل دارم یک آدم کلانام دل داره، کاکا ضابطام دل داره، خاله نفس گل بوبوی میترام دل داره و خالصه و خلاصه خود میترام دل داره.

ادامه خواندن میترا نور و من قمر میترا؛ بخش سوم: محمد عثمان نجیب

افغانها نیازمند همکاری متقابل اند: پوهاند داکتر محمد اسالم رحیمی

      چرا این عنوان را برګزیدم ؟ بخاطری که بیش از هروقت دیګر، مردم ما در داخل و خارج کشور، جهت حل مشکل شان به همبستګی وهمکاری با یکدیګرنیازدارند . درین راستا ، یک مثال عملی و آشنا به هموطنان ما درکشورالمان را متذکر میشوم . تا مصداق سخن اینجانب باشد :  من پس ازفروپاشی نظام و راه افتادن جنګهای داخلی (۱۹۹۲) ، مانند سایرهمکاران وهم سلک های من درعرصه ای علم ودانش ، زمینۀ زندګی مصئون را درکشورخویش ناممکن دیده وبا فامیل خود ، رهسپاردیارغربت گردیدیم . تا اینکه بسال ۱۹۹۵ در کشورالمان پناهنده شدیم . 

ادامه خواندن افغانها نیازمند همکاری متقابل اند: پوهاند داکتر محمد اسالم رحیمی

نگاه گذرا بر وزن و تقطیع ترانه ها وسروده های عامیانه مردم افغانستان : داکتر حمید الله مفید

سروده های عامیانه (Folk songs )مردم افغانستان که یک بخش فرهنگ شفاهی کشور  را می سازند ،  کمتر  مورد رویکرد وتوجه قرار گرفته  اند و در اینمورد کار های بسیار کم وانگشت شماری انجام شده است.

در کشور عزیز ما افغانستان سروده ها وترانه های فراوانی در محلات گوناگون وجود دارند، که اگر جمع آوری ، تصنیف ، تحلیل ، تشریح وتقطیع گردند، خدمت بزرگی به فرهنگ شفاهی کشور انجام خواهد شد، زیرا با گذشت سالها اغلب این ترانه ها غبار آلود شده ودر موزیم فراموشی تاریخ سپرده شده اند . با رشد فرهنگ کمپیوتر ، فیسبوک ، تویتیر ، بازی های کمپیوتری ، حاکمیت فرهنگ جنگ وترور ، این ترانه ها به نسل های بعدی انتقال نپذیرفته اند وآهسته آهسته از گنجینه های خیال مردم ما به سوی نابودی رخت می بندند. سالهای میان ۱۳۴۰ تا ۱۳۵۰ وپستر از آن که در کشور امنیت بود ، بچه ها ودختر ها  روزانه در کوچه ها ، محل ها وپارک ها به بازی های گوناگون می پرداختند، گزینش برای  اغلب بازی ها با سرود های آغاز می شد، که خواننده گان وخواهنده گان  معنی آن  ها را نمی دانستند  

از دیدگاه ادبیات شناسان : فرهنگ یک کشور بر دو اصل پیریزی شده است:

یکم ادبیات نوشتاری یا رسمی شامل : حماسه ، تراژیک ، کمدی ، سروده های غنایی وغیره 

ادامه خواندن نگاه گذرا بر وزن و تقطیع ترانه ها وسروده های عامیانه مردم افغانستان : داکتر حمید الله مفید

به مناسبت روز زن هشتم مارچ : سرنوشت خانواده درجوامع غربی: میر عنایت الله سادات

تو جه بر کتاب ارزشمند «سرنوشت خانواده ها در جوامع غربی» اثر میرعنایت الله سادات

کتابهای  بسیار درباره  مسائل  اجتماعی  و فرهنگی  و اقتصادی از قلم نویسندگان به  چاپ رسیده  و مطالعه نموده  ام  ُبدیهی است  با مطالعه  هر کتاب یک کمبود در بعضی  بخشهای اجتماعی  و اقتصادی و فرهنگی در ذهن خواننده  خطور می نماید اما جناب  محترم  سادات  در این  زمینه  آنقدر بدقت  تحقیق و پژوهش نموده  اند که  هیچ گونه  خلا در مسائل  مربوط  به  خانواده  تاثیرات اجتماع ُ فرهنگ ُ اقتصاد و اقتصاد سیاسی بر خانواده در اثر شان بنظر نمی رسد .

محترم  سادات  دو قاره  امریکا و اروپا را از  مبدای  زندگی  انسان  در کره  خاکی  و از مبتدی  ترین اقتصاد اولیه  خانواده تا رشد اقتصاد امروز  قدم بقدم با رشد و نموی فکری  انسانها و انعکاس  سوء آن در رشته  تحریر  درآورده  است .  

ادامه خواندن به مناسبت روز زن هشتم مارچ : سرنوشت خانواده درجوامع غربی: میر عنایت الله سادات

د ښځو حقوقو ته غاړه ايښودل تاریخي حکم دي! : پروفیسور نورمحمد غفوری

د مارچ د اتمې نېټې- د ښځو د نړیوالې ورځې په مناسبت

د میلادي جنتري د مارچ د مياشتې په اتمه نېټه چې معمولاً د لمریزې هجري جنترۍ د حوت د میاشتې له اتلسمې نيټې سره سمون خوري، په ټوله نړۍ کې ښځې او دښځو د حقوقو پلویان سرکونو ته راوزي، مارشونه او مظاهرې کوي، په لویو هالونو کې غونډې او په وړو مجلسو کې د مارچ اتمه نېټه د ښځو د نړیوالې ورځې په نوم نمانځي. په دې ورځ د کال تر نورو ورځو زیات د نړۍ ښځې یو له بله سره خپل پیوستون ښکاروي، په ټولنه کې خپل ځان او حضور څرګندوي، د خپل موجودیت او ټولنیز مناسب ځای له پاره مبارزه کوي، په ټولنیزو، سیاسي، اقتصادي او کلتوري چارو کې ګډون غواړي، د ښځو په وړاندې د تاوتریخوالي پر ضد مبارزه او له نارینه و سره د مساوي حقوقو د تر لاسه کولو له پاره هاند او هڅې کوي. خو دا حالت چې په نننۍ زمانه کې ښځو په ځانګړې ملي او عامه نړیواله کچه تر لاسه کړی دی، بې زحمته نه دی په لاس ورغلی او د ډیر ستونځمن، له کړاوه ډک او سر ښندونکي کار او زیار پایله ده. 

ادامه خواندن د ښځو حقوقو ته غاړه ايښودل تاریخي حکم دي! : پروفیسور نورمحمد غفوری

من چرا از اسرار کابل بانک و آقای راجا گوپتا خبر شدم ؟ کابل بانک: نوشته‌ی ؛عثمان نجیب

         به اشاره‌ی کرزی و آمریکا کابل بانک تاجیک و هزاره تبار ها را به نفع عزیزی بانک      

راجا گوپتا هدایت انتقال بیست میلیون دالر از حساب کابل بانک به غنضفر بانک را داد که تازه می خواست جواز‌ بگیرد

  بخش نخست:                       

                   همه ساختار های ورشکست شده ی غیر قبیله سالاری کشور به شمول کابل بانک با 

           برنامه های عمدی ویران گر سلف و‌ خلف بوده تا عزیزی بانک و بانک های دیگر تبار محور رشد کنند و شادروان شیرخان فرنود هم قربانی دسیسه ی محمود کرزی.

من شاهد زنده‌ی انتقال بیست میلیون دالر از کابل بانک برای ایجاد غضنفر بانک هستم، شما در بخش دیگر می خوانید که چی گونه هند و‌ سازمان استخبارات آن کابل بانک را به زانو در آورد. آقای راجا‌گوپتا دزد داخل آستین کابل بانک هدایت انتقال آن را داد.         

ادامه خواندن من چرا از اسرار کابل بانک و آقای راجا گوپتا خبر شدم ؟ کابل بانک: نوشته‌ی ؛عثمان نجیب

تعریف و ماهیت آشتی ملی: پروفیسور نور محمد غفوری

آشتی اصطلاح معمول است که در زنده گی روزمره مردم بکار می رود و به معنا و مفهوم  سازش و دوستی پس ازپرخاش، قهر و نزاع می باشد. اولین اقدام برای حل مشکل بعد از قهر و جنگ جانبین و یا جوانب متعدد عبارت از آشتی آنها است که قدمه های بعدی ایجاد و استحکام باورها مانند تفاهم، صلح، مصلحت و دوستی از همین بابِ نخستین میگذرد. همین اصطلاح در فلسفه، تیولوژی و علوم سیاسی نیز مورد استعمال قرار می گیرد.  اصطلاح آشتی ملی در علوم  سیاسی عبارت از جور آمدن، روبوسی، در بغل کشیدن، سازش و دوستی پس از قهر و نزاع در سطح کل کشور و مقیاس ملی است. در اینجا می توان گفت که آشتی ملی پدیدۀ ضد جنگ و قهر در سطح ملی است که آشتی سیاسی بخش عمدۀ آن بحساب می آید.  

ضرورت آشتی ملی:

ادامه خواندن تعریف و ماهیت آشتی ملی: پروفیسور نور محمد غفوری

همراه با «مینا در برف» : حسین پرواز

بن مایهی داستان‌های نیلاب موج سلام، نویسنده‌ی تازه‌نفس و جوان را در این کتاب ترس بانوان (زنان و دختران) مهاجر شده از افغانستان تشکیل می‌دهد. این ترس زاده‌ی بیگانگی و گم‌بودگی است. این ترس در محیط و از محیط است؛ از شب، از تاریکی و از تنهایی. بخشی از این ترس عقده‌ها و اندوخته‌‌های تجارب تلخ سال‌های آغازین زندگی این تیپ شخصیت‌هاست که در زیر شرایط ناگوار وطن مألوف شکل گرفته و ذریعه ذهن نا خودآگاه تا این سن و سال و این سرزمین‌ها(کشور میزبان) کشانده شده است. 

دغدغهی این نویسنده‌ی عزیز برپایی استقامت و مقاومت از سوی این زنان جوان در برابر دگرگونی‌های زندگی، درک دقیق و ایده‌آل از جامعه و در نهایت آموختاندن زندگی فردی در اروپا، در غرب میباشد. زندگی فردی در عصر دیجیتال در عصرارتباطات مجازی در جوامع صنعتی و انکشاف‌یافته امریست ضروری. همان‌گونه که زندگی جمعی و دور باهمی در قریه‌های وطن ضرور است حتی در شهر‌های وطن و البته که شیرین و گواراست. 

ادامه خواندن همراه با «مینا در برف» : حسین پرواز

صلح‌ در افغانستان، از گفتار تا عمل : هادی عزیزی

افغانستان کشوری که بیش از چهل سال جنگ و ناامنی در آن وجود داشته است، مردم و حکومت با این همه مشکلات دست و پنجه نرم نموده و طی چند سال اخیر روی کار آمدن «صلح» و ایجاد شورای عالی صلح روزانه‌ی امید برای مردم شده است، با گذشت حکومت حامد کرزی و رهبری شورای عالی صلح که در راس آن شهید پروفیسور برهان الدین ربانی، سپس صلاح‌الدین ربانی و اخیراً استاد کریم خلیلی قرار داشتند و همچنان به وجود آمدن حکومت وحدت ملی و در حال حاضر روی کار آمدن حکومت اشرف غنی و ایجاد شورای عالی مصالحه‌ی ملی با رهبری دکترعبدالله عبدالله و تفاهم‌نامه آمریکا با طالبان و آغاز مذاکرات بین‌الافغانی در کشور قطر هنوز به یک نتیجه قابل قبول نرسیده اند.

ادامه خواندن صلح‌ در افغانستان، از گفتار تا عمل : هادی عزیزی

مشترکات واژگانی میان زبان های پشتو و فار سی-دری : داکتر حمید الله مفید

زبان فارسی یکی از چار زبان زنده دنیا پس از سنسکرت ، لاتین و یونانی می باشد. اثار بدست آمده از فرامین کنشکا کدفیسوس و ویما کدفیسوس از  سمنگان و  شهر تورفان به خط خروشتی  و مانوی  به مادر زبان فارسی تعلق دارد،در سده ای دوم هجری ادبیات و زبان فارسی دومین زبان دینی و شعر جهان اسلام گردید اثار بدست آمده به خط و کتابت الفبای تازی این زبان را در جایگاه بلند و فرازینی زبانهای جهان قرار داده است، همچنان زبان پشتو که در آن واژه های بسیار باستانی اوستایی و مادا یی   تا ایدون حفظ گردیده است و از زبان فارسی میانه برخاسته است ، نیز از جمله زبانهای شیوا وشیرین  کشور ما به شمار می رود.

مناسبات زبان پشتو وفارسی را می توان در دومرحله به پویش و کاوش گرفت : 

ادامه خواندن مشترکات واژگانی میان زبان های پشتو و فار سی-دری : داکتر حمید الله مفید

اتفاق اتفاق اي اتفاق :شعر از : طالب حسین طالب

سينه ام شد شرحه شرحه همچو رومي در فراق 

شيشه صبرم  شكست و طاقت دل  گشت طاق 

ساز كن  اي  مطرب  خوش  لهجه  اهنگ  عراق 

تاكشم  من  هم  زدل  چون  ني   نواي  اشتياق 

اتفاق  اتفاق  اي اتفاق 

در  چنين قرني  كه بايد  خواندنش  قرن  ستيز 

ادامه خواندن اتفاق اتفاق اي اتفاق :شعر از : طالب حسین طالب

بتاج و تخت رسیدن احمدشاه ابدالی؛ میان افسانه و واقعیت بخش اول- نویسنده؛ جاناتانلی ترجمه:محمد محمدی

 اشاره: آنچه در پی می‌آید، روایتی ساختارشکنانه از پاره‌ای کلیشه‌های جاافتاده در مورد چگونگی به قدرت‌رسیدن احمدشاه ابدالی در تاریخ‌نگاری افغانستان است. متن حاضر ترجمه‌ی فصل دوم کتاب «افغانستان؛ از ۱۲۶۰ بدین‌سو» نوشته‌ی جاناتان لی می‌باشد. این فصل که تحت عنوان احمدشاه و تأسیس سلسله‌ی ابدالی: افسانه و واقعیت (مشتمل بر صفحات ۱۰۵ تا ۱۱۵) نوشته شده است،

حوادثی را که به قدرت‌رسیدن احمدشاه ابدالی منتهی می‌شود، برشمرده و با نگاه ناقدانه به نقد روایت جاافتاده را که عمدتا توسط تاریخ‌نگاران ناسیونالیست افغانستان ساخته و پرداخته شده است، به چالش می‌کشد. نویسنده در متن خویش واژه‌ی «افغان» را معادل با «پشتون» به‌کار برده و مراد از واژه‌ی «اساطیر» و «افسانه» در این متن، آن سلسله حوادثی‌اند که واقعا رخ نداده‌ و یا هم در متون و منابع تاریخی معاصر سندی برای آن‌ها ارائه نشده است. تمام تأکیدها چه به‌صورت قوس ناخنک یا ایتالیک از خود نویسنده می‌باشد. شرح مترجم داخل کروشه اضافه شده است و با نشان و حرف «م» ختم شده است.

ادامه خواندن بتاج و تخت رسیدن احمدشاه ابدالی؛ میان افسانه و واقعیت بخش اول- نویسنده؛ جاناتانلی ترجمه:محمد محمدی

کار هر بز نیست خرمن کوفتن–
گاو نر میخواهد و مرد کهن
: احمد سعیدی

رهبران و سیاسیون که مردم ما را تشویق به دفاع از وطن، استقلال و آزادی میکنند و خود را سخت وطندوست میدانند و آنانیکه فرزندان خود  شان در افغانستان نیستند تنها خود شان بخاطر قدرت، پول و دارایی به افغانستان آمده اند به باور من گوش کردن به نصایه اینها کار عاقلانه ی نیست.
کسانیکه فرزندان شان در این شرایط حساس و دشوار  داخل افغانستان نیست و از وطن دفاع و یا به وطن خدمت نمیکنند معلوم دار است که به منافع ملی باورمند نیستند و نسبت به منافع ملی افغانستان زیادتر مزدور بیگانه هستند.

ادامه خواندن کار هر بز نیست خرمن کوفتن–
گاو نر میخواهد و مرد کهن
: احمد سعیدی

«مینا در برف» و هزار دست فوبی : موسی فرکیش

1 – مجموعه‌ی داستانی «مینا در برف» از نیلاب‌موج‌سلام حاوی سه داستان بلند است. با آن‌که داستان ‌ها در برهه‌های متفاوت زمانی نوشته شده‌اند، اما سبک و نگرشِ درون‌کاوانه در هرسه می‌رساند که نویسنده با خطِ مشخص و خودشده در پرداخت داستانی قلم و قدم بایسته می‌زند. شخصیت‌ها درین داستان‌ها ماهرانه و پرقصه کاویده می‌شوند. تامل در گستره‌ی روان‌کاوانه‌ی شخصیت، از مهم‌ترین بحث‌هاست؛ هم بدان‌جهت که گذر ازین پهنا برای کاوش ذهن و ادراک و عواطف دریچه‌ی عبور می‌گشاید.

ادامه خواندن «مینا در برف» و هزار دست فوبی : موسی فرکیش

موقعیت جیوستراتیژیک افغانستان  :میر عنایت الله سادات

مفهوم ” ستراتیژی ” ازکلمۀ یونانی موسوم به ” ستراتیگوس ” (Strategos) بمیان آمده است. این اصطلاح در یونان باستان به معنی فرماندهی لشکربکارمیرفت . اما درازمنۀ متأخر، بکاربرد قدرت سیاسی ، نظامی ، فرهنگی و اقتصادی یک ملت را ، بخاطردستیابی به اهداف نظامی افاده میکرد.

ولی امروز ” ستراتیژی ” تنها بُعد نظامی را احتوا نکرده ، بلکه مجموع اهداف ملی یک کشوررا افاده مینماید. تقابل اهداف استراتیژک قدرتها سبب میشود که مناطق فی مابین آنها از اهداف استراتیژیک طرفین متأثر گردد و درنتیجه ، این نواحی بنام مناطق استراتیژیک ( مناطق سوق الجیشی ) مسماء شوند. طرفین متقابل میکوشند تا بخاطرنیل به اهداف استراتیژیک شان ، تاکتیک های طرف ضرورت خویش را بیآزمایند. ولی همۀ  این تاکتیک ها برای مدت های کوتاه بکار گرفته شده و عندی الضرورت ، بخاطر رسیدن به اهداف طویل المدت ( استراتیژیک ) تغیر میآبند. 

ادامه خواندن موقعیت جیوستراتیژیک افغانستان  :میر عنایت الله سادات

بال در بال با آن عقاب زخمی!: استاد پرتو نادری

محمود فارانی، یکی از پیشگامان شعر نیمایی یا شعر آزاد عروضی در کشور، دوگام از هشتاد ساله‌گی آن‌سوتر گذاشت. او روز شانزدهم دلو 1317 خورشیدی در کابل چشم به جهان گشود و حال رسیده است به 82 ساله‌گی. تا کنون سه گزینۀ شعری از او نشر شده است: رویای شاعر، آخرین ستاره و سفر در توفان. عمرت دراز باد، ای « عقاب زخمی آواره!»

ادامه خواندن بال در بال با آن عقاب زخمی!: استاد پرتو نادری

۲۶ دلو روز با شکوه و به یاد ماندنیِ؛ اما دستاورد هایش به غارت رفت : مهرالدین مشید

سخن از یک آغاز است، آغازی که گواۀ روشنی از یک پایان دارد؛ اما پایانی که نه تنها پایان نیافت؛ بلکه پایان آن دردناکتر و تراژید تر از آغازش بود. درست 26 دلو آغازی از یک پیروزی بزرگ بود و نویدی بر یک پایان دردناک و اما صدها دریغ که نه تنها درد ها پایان نیافت، بلکه به زخم ناسور مبدل شد که هنوز هم درد از اعماق آن فواره دارد و آرمان انسان مظلوم در آن شعله ور است، اکنون نه تنها آرمان من و تو؛ بل آرمان یک ملت در آن شراره دارد که به گونۀ خیلی بیرحمانه تخته مشق سیاسی و سکوی پرش قدرت برای شماری افراد خودخواه و ناعاقبت اندیش و متعصب و قوم گرا و در واقع دشمنان واقعی مردم افغانستان گردید که با تاسف هرگز ممکن نیست تا با لفاظی ها بزرگ نمایی ها بر آن همه جهاد ستیزی ها زیرنام جهاد پرده کشید و عده ای را برائت داد که می خواهند سیاه کاری های شان زیر نام جهاد مقدس افغانستان پنهان کنند.

ادامه خواندن ۲۶ دلو روز با شکوه و به یاد ماندنیِ؛ اما دستاورد هایش به غارت رفت : مهرالدین مشید

به مناسبت ۵۸۰ سالروز تولد امیر علیشیر نوایی : دوکتور فیض الله ایماق

نوایی؛ شاعر  و نویسنده ی  سرشناس دوره ی تیموریان هرات

آدمی ایرسنگ دیما گیل آدمی  

  آنی کیم یؤق خلق غمیدین غمی

« نوایی »

باید گفت امیر علیشیر نوایی اگر چه از فامیل بزرگان به شمار میرفت ولی  هیچگاه از مردم عادی دوری نگزیده است. او با دِه  نشینان، کسبه کاران و  قاطبه ٔ مردم علاقه و رابطه ٔ حسنه و نیکو داشته است.

دوره ٔ تیموریان هرات با نام امیر علیشیر نوایی رابطه ٔ ناگسستنی دارد.

اساسگزار مکتب میناتوری هرات استاد کمال الدین بهزاد در این دور ، شهره ٔ آفاق گشت . مدارس، مساجد، شفاخانه ها،  پُلها  و سایر ابنیه ، در  زمان  حضرت  نوایی  قد برافراشه بود. او، شاعران، نویسنده گان و دانشمندان را دَور خود جمع کرد و به تشویق و ترغیب آنان همت گماشت .

مردم  افغانستان، به  شخصیت عالی و انساندوستی نوایی  ارج میگذارند. نام و آثار  نوایی در ادبیات   شفاهی مردم ما به خوبی انعکاس یافته است . 

خواننده گان ارجمند !

مقاله ٔ من درباره ٔ آنچه که در بالا تذکار یافت به زبان تورکی اوزبیکی نبشته شده است :

ادامه خواندن به مناسبت ۵۸۰ سالروز تولد امیر علیشیر نوایی : دوکتور فیض الله ایماق