دید مختصر برکارکردهای«ضیاالملة والدین» و«سراج الملة والدین »: م – احسان واصل

   یکی ازنواقص عمده شاهان ورهبران افغانستان به صورت عموم وبخصوص شاهان دوران محمدزائی طوریکه ازثبت وقایع تاریخ معلوم است، همانا اداره وحل وفصل همه مسایل خورد وبزرگ توسط خود شاه یا امیربوده که نه تنها مشکل حل نشده بلکه افراد واشخاص استفاده جوازاین خلا استفاده های زیاد برده اند. درکشوریکه هنوز راه موتر رو وجود نداشت ، مخابرات و رفت وآمد مردم نهایت دشوار بوده مسایلی مثل کفن کشیدن فردی از گورستان ، یافت شدن چند سکه درفلان ولایت ویا جنگ ودعوای یک فامیل راکه باید « حکام » ویا نماینده امیر درمحل ،حل و فصل میکردند، برخلاف، اول گزارش آنرا به امیرارسال وخواهان «هدایت» میشدند واگرمجرم دربند، طالع میکرد وامردوباره داده میشد بازهم چندین ماه راباید دربند و زندان می ماند تا امرشاه توسط افراد پیاده یا با سواری مرکب و یابو دوباره مواصلت می نمود. بسیاری وقایع را که فیض محمدکاتب ثبت نموده امرِ داده شده هم طوری بوده که « مجرم را بکابل بفرستید» تا درموردش تصمیم اتخاذ گردد . قصه های زیاد ازظلم وجور سپاهیان یاهمان جلبی ها درزمان «اجرای وظیفه» با« متهم » که یک یاچند نفر بوده ، سینه به سیه دربین مردم شهر ها وولایات کشور وجود دارد. ادامه خواندن دید مختصر برکارکردهای«ضیاالملة والدین» و«سراج الملة والدین »: م – احسان واصل

په داسې حال کې چې د امریکا او طالبانو تر منځ د سولې : لیکنه – خوشحال آصفي

    په داسې حال کې چې د امریکا او طالبانو تر منځ د سولې روانې خبرې نهم پړاو پیلېدونکی دی او دواړه خواوې پر مهمو مواردو د هوکړې خبره کوي؛ دغو خبرو ته د خلکو هیله مندي زیاته شوې، خو یو شمېر خلک د سولې له روانو خبرو اندېښمن دي او ځيني سیاسیون هم له دغو خبرو او د بهرنیو ځواکونو له وتلو وروسته د اوسني نظام د لنډ عمر خبره کوي.
عام خلک بیا دوه ډوله اندېښنې لري؛ یوه اندېښنه د سولې د روانو خبرو د جریان په اړه او بله یې یې بیا له سولې وروسته په حکومتي او سیاسي نظام کې د طالبانو د ورګډېدو په اړه ده.
د افغان حکومت ترڅنګ ځیني خلک اندېښنه او پوښتنه لري، چې د حکومت له استازو پرته د امریکا او طالب لوري تر منځ رښتیا هم د سولې لپاره صادقانه خبرې روانې دي که د دواړو لورو تر منځ د افغان سولې په نوم معامله روانه ده؟                          
د دوی اندېښنه له دې امله ده، چې د زلمي خلیلزاد او طالب استازیو تر منځ د ټولو پړاونو د ترسره شویو خبرو پوره جزئیات نه رسنیو او نه هم افغان حکومت ته معلوم دي او ظاهراً ارګ هم د دې خبرو پایلو ته په تمه دی. ادامه خواندن په داسې حال کې چې د امریکا او طالبانو تر منځ د سولې : لیکنه – خوشحال آصفي

به ادامه سراج التواریخ٬ نقل قول ها ویادداشتهای ازعلامه فیض محمدکاتب: مـحمـد احسـان واصـل

   بامروری براین اثر، یادداشتهای برداشته ام که بااندکی تغیرات ازنثرقدیم بدون اینکه دراصل متن تغیروارد نمایدآماده نموده ام وخدمت عزیزانیکه علاقمند به گذشته های تاریخی باشند ، دربخشهای جداگانه پیشکش خواهم کرد .

اعـمارقـصردلکـشاه

سردارعبدالرحمن در۱۸۶۸ پس ازشکست درمقابل قوای امیرشیرعلیخان ابتدا دربنو(هند)وبعدازراه سیستان به بخارا وسمرقند و تاشکند رفته وبامعاش ماهانه ۱۵۰ منات (واحدپول آنوقت روسیه تزاری) زندگی میکرد، پس از۱۲سال مهاجرت به اجازه «جنرال کافمان» ازراه بخارا داخل رستاق افغانستان گردید. از۱۸۸۰ الی۱۹۰۱ بحیث امیردولت مطلق العنان افغانستان بود که درامور مهم دولت بغیرازخودبه هیچ کس اعتماد نداشت وتمام مسایل ملکی ونظامی زیرنطر مستقیم شخص شاه حل وفصل میشد . ادامه خواندن به ادامه سراج التواریخ٬ نقل قول ها ویادداشتهای ازعلامه فیض محمدکاتب: مـحمـد احسـان واصـل

نهايت سپکې څېرې : لیکنه خوشحال آصفی

  لکه څنګه چې سوله، ورورولي او خوښول خپل اصول او ځانګړنې لرې ؛                                                 داسې جګړه، غچ او مخالفت هم خپل اصول لري. دا سمه ده چې جګړه له بربادۍ پرته بله معنا نه لري، خو بشريت ته د درناوي په خاطر جګړه هم ځينې اصول لري، چې بايد ښکليل اړخونه يې مراعات کړي. په جګړه او دښمنۍ کې دواړه خواوې معلومې وې، هر اړخ د مقابل لوري د تضعيف هڅه کوي، خو دا هڅه داسې نه وي، چې په ټولنه کې د بې ګناه ولس د وينې تويېدلو لامل شي؛ دښمني داسې نه وي چې ملامت او سلامت معلوم نه شي او هر څوک له تيغه تېر شي، بلکې په جګړه او نښته کې هم بايد انساني کرامت ته درناوی وشي، ګناهګار او بې ګناه وپېژندل شي او د ټولنې معصوم قشر ښځينه و هغه ډله چې اسلام ورته ځانګړی مقام په پام کې نیولی دی؛ بې عزتي ونه شي. همدا راز د دينې اماکنو او مقدساتو درناوی بايد وشي. بايد د جومات، مدرسه، پوهنتون، ښوونځی، روغتون، پل پلچک، سړک او نورو ټولګټو ځايونو ساتنه وشي، خو له بده مرغه په افغانستان کې بيا جګړه د وحشت تر هغو کچو رسيدلې ده، چې آن د جاهلیت په زمانه کې هم دومره وحشت نه و خپور. ادامه خواندن نهايت سپکې څېرې : لیکنه خوشحال آصفی

روح امان الله خان و يارانش شاد
٬ من از استقلال نمى نويسم، : ضیا بهاری

   روح امان الله خان و يارانش شاد
 …من از استقلال نمى نويسم، چون كشورى كه دايم در بند و قيد افکار کهنه، و سنت ها و رسم هاى مزخرف تاريخى و قبيله اى گير مانده باشد مردم آن هرگز روى آزادى را نخواهند ديد.
به همين خاطر است كه افغانستان هميشه مستقيم يا غير مستقيم در زير تسلط بيگانه ها قرار داشته است.
اما صرف نظر از اين كه چه نوع رژيم هاى در افغانستان حكومت كرده اند (كاملأ زير نظر بيگانه ها و يا نيمه مستقل) در ارتباط به دوره شاه امان الله اين چند نكته را صادقانه بايد اذعان نمود:                                                دوران شاه امان الله خان واقعأ براى نخستين بار يك دوران اصلاحات و نوآورى در افغانستان بود.                        شاه امان الله يگانه شاه روشنفكر، ترقى خواه و اصلاحگرا در افغانستان بود، او با شه محمد ولى خان و ديگر يارانش
براى نخستين بار قانون اساسى را در افغانستان تصويب كردند.
براى اولين بار قواى سه گانه حكومت را از هم تفكيك كردند.
براى نخستين بار برده گى را لغو كردند.
براى نخستين بار خط ريل را به افغانستان آوردند.
براى نخستين بار دروازه هاى مكتب ها را بروى دختران گشودند.                                                        براى نخستين بار به زنان حق تحصيل و كار را فراهم ساختند.
براى نخستين بار كتابخانه عامه را در کابل تأسيس كردند.
براى نخستين بار افكار روشنگرانه را به افغانستان آوردند.
براى نخستين بار دختران را براى ادامه تحصیل به خارج فرستادند.
براى نخستين بار به هندوزاده هاى كابلى و هموطنان سیک ما در کابل و ديگر شهر هاى افغانستان حق شهروندى قائل شدند.
در دوران امان الله خان چاپ روزنامه ها با مقالات و نوشته هاى روشنگرانه رونق گرفت. ادامه خواندن روح امان الله خان و يارانش شاد
٬ من از استقلال نمى نويسم، : ضیا بهاری

شرکت هزاره‌ها در جنگ استقلال افغانستان! – عباس دلجو

   

بعد از اعلان استقلال افغانستان بود که امانالله خان، به نیروهای نظامیکشور، دستور آمادگی جنگ با انگلیسها را به خاطر حصول استقلال کامل افغانستان، صادرکرد . به تعقیب صدور فرمان جهاد علیه انگلیسها از طرف شاه امانالله خان، مردم افغانستان که منتظر چنین فرصتی بودند، همه متشکل از همهی اقوام کشور، جنگ علیه نیروهای انگلیس را در سرحدات شرقی، جنوبی و جنوب غربی کشور آغازکردند . از جمله اقوامی که در این جنگ (جنگ سوم افغانانگلیس) از خود رشادتهای قابل ملاحظهای نشان دادند، هزارهها بودند . این چاربیتی محلی هزارگی نیز خود سند گویایی از شرکت مجاهدین هزاره در دفاع از سرزمین شان علیه اشغالگران انگلیس میباشد :
سرک تنگست و موتر تیز مورَه // لالَی از مُو سُونِی گردیز مورَه
تفنگ ماچیکی سر شانِه شِی // دَه جنگ لشکر انگریز مورَه
مدارک تاریخی حاکی از آنست که هزارهها در جواب نامهای امیر امانالله خان که از آنان در جنگهای جنوبی و مشرقی علیه شورشیان پشتون، خواهان کمک شده بود، بسیار به صراحت آن را ردکرده و چنین نوشتند : ” ما {هزارهها}در جنگهای داخلی شرکت نخواهیم جست . ادامه خواندن شرکت هزاره‌ها در جنگ استقلال افغانستان! – عباس دلجو

بمناسبت سالگرد استرداد استقلال افغانستان
: نوشته داود سیاووش


     

اگر به اوراق پریشان تاریخ بدون افتیدن به دام اسطوره و یا درک افراطی از مفهوم مادی تاریخ نگاه کنیم و در آن جستاره های از نهضت روشنفکری را در اواخر قرن 19 مطالعه نماییم به وضاحت دیده میشود که این موج تاریخی از دوران امیر شیر علی خان به تلاطم آمده است.
در بار امیردوست محمد خان استعداد استفاده از مفکوره های روشنکفرانه سید جمال الدین افغانی را در مفهوم پسندیدن ترقیات عصر و آوردن تحولات و ریفورم های متناسب به زمان نداشت،اما امیر شیر علی خان از لحاظ ذهنی آماده پذیرش چنین ریفورم ها بود، ولی چون سید جمال الدین افغانی رقیب سیاسی و برادر شکست خورده امیر را در صباوت تدریس کرده بود نزد امیر این تشویش پیدا شد که مبادا سید به پناهگاه طرفداران محمد اعظم خان در دربار مبدل گردد و روی همین ملاحظه ثواب کار را در آن دید که سید بدون ملاقات با محمد اعظم خان در ایران به خارج از کشور برود. روز وداع در ارگ بالاحصار سید جمال الدین افغانی تمام نظریات و پروگرام های اصلاحی خود را به امیر تقدیم کرد و امیر وعده داد که آنها را در عمل تطبیق میکند. سید چه نظریاتی داشت:
او در افغانستان دولت قوی مرکزی میخواست، در ایران و ترکیه که دولت مرکزی موجود بود رژیم دیموکرات طلب میکرد… در هندوستان و مصر مبارزه ضد استعمار را مشتعل میخواست و در کشور های اسلامی آسیا و افریقا غرض تمرکز قوا در مقابل اروپا اتحاد اسلام (پان اسلامیزیم) را شعار میداد.

ادامه خواندن بمناسبت سالگرد استرداد استقلال افغانستان
: نوشته داود سیاووش


تاریخ در جزیره : دکتور صبورالله سیاه سنگ

    برگریزان 1993 کابل بود. نامش، نه نام مستعارش، نه نام آشکارش پاییز بود؛ همه می‌دانستند که شناسنامه‌اش زمستان است. در سرزمینی که سرما اندکی پس از نیمۀ نخست سال به بیداد آغاز کند، پاییز را تنها در میان ترانه‌ها، مجله‌ها و یگان تابلوی هنری می‌توان یافت.

برگریزان کابل که با باد یکی می‌شد، دیگر نیازی نبود برای دانستن واژۀ “برباد” به فرهنگ عمید رو آوریم. نیم نگاه به آیینه بسنده بود دانسته شود که نام دیگر این شهر چیست.

چه روزگاری! با چشم‌های بسته بهتر می‌شد پیوند نازک‌تر از دیورند میان شهر و شهروند را دریافت. آنان ده‌افغانان و چهارآسیاب را میز پینگ پانگ ساخته‌بودند و به نوبت با بم و راکت و خمپاره در پناه آیۀ “نصر من‌الله و فتح قریب” شماره می‌گرفتند، شماره می‌باختند و تاریخ را با دود و باروت بر نیلی آسمان می‌نوشتند. این جنگندگان تاریخ‌نگارتر و تاریخ‌سازتر از هرودت که خداوند هنوز سایه‌های مرده و زندۀ شان را از سر مردم افغانستان کم نکرده و هرگز نخواهد کرد، شماره هم نمی‌باختند، زندگی ما را می‌باختند. همان را نیز نمی‌باختند، ما بودیم که می‌باختیم و می‌باختیم و سپس نام بازی و بازندگی مان را می‌گذاشتیم: زندگی. 

گناه آنها چه بود؟ مگر سرگرم ورزش جنگی بودن گناه است؟ ما بودیم که زندگی را باخته می‌رفتیم. از گذشته‌ها گفته‌اند “در جنگ نان و حلوا بخش نمی‌شود”. اینکه کلبه‌ها و کاشانه‌های ما، در مرز گناه آدم و بی‌گناهی گندم، در میدان پینگ پانگ دیگران نشسته باشد، گناه کیست؟ ادامه خواندن تاریخ در جزیره : دکتور صبورالله سیاه سنگ

تاریخ معاصر افغانستان براساس اسناد نیاز جامعه ماست. : احسان واصل

     تاجاییکه بیاد دارم، مطالعهٔ تاریخ کشور چه دردوران تعلیم وتحصیل وچه علاقمندی به مطالعه آن مملو ازجعلیات بوده و صرف ازخانه جنگی ها، لشکر کشی ها و چوروچپاول، برادرکشی ها، کور کردن ها، تقرر برادران وپسران درمحلاتیکه ازنقطه نظر مالی پردرامد بوده است وغیره بحث مینماید. اکثرتاریخ نویسان کشور به دلایل گونا گون ویا تحت تاثیراشخاص بانفوذ ویا امیران وشاهان فقط همین حالات را نوشته اند بدون اینکه تحولات سیاسی واجتماعی کشوررا مد نظرداشته باشند. آنانیکه همت نمودند علت وسبب های این همه بدبختی های مردم را درشرایط مختلف جامعه خواستند برای مردم بازگو نمایند، سرنوشت خود ویا کتاب شان به زندانها افتاد ویا درخارج از کشوراین وظیفه را انجام دادند که مؤثریت آن کمتر بود

فیض محمدکاتب درچهارجلد(سراج التواریخ) باثبت وقایع تاریخی این راه را برای تاریخ نویسان وعلاقمندان به سرنوشت کشورشان می گشاید و باقاطعیت نه تنها با بیان کار و کردار حکمرانان وامیران بلکه براساس مقدمه سراج التواریخ بیان «احوال مردم و شیوهٔ زندگی، رفتار وکردار، تاثیرعمل ودید وگفتار حاکمان، تبعیض وتعصب، اخلاق، صداقت وخیانت، خدمت به وطن، سنن وآداب فرهنگی، دشمنی ودوستی، صلح وامنیت، رفاه ، پیشرفتهمه وهمه را مدنظر داشته وبدون جعل کاری چیزیکه واقع شده و بوده» برای خواننده بازگو مینماید. ادامه خواندن تاریخ معاصر افغانستان براساس اسناد نیاز جامعه ماست. : احسان واصل

…. چطور تسلیمی بن لادن به بوش پیشكش شد و چطور بربادش داد : نویسندگان- الكزاندر كوكبرن و جفری كلیر – مترجم: میرعبدالرحیم عزیز مفسر سیاسی

فرستاده  مخفی افغان حكایت میكند

در جنگ علیه ترور برایش صفر  بدهید

چطور تسلیمی بن لادن به بوش پیشكش شد و چطور بربادش داد

این مضمون قبلاٌ در سال 2006 به نشر رسیده بود. لاکن نسبت اهمیت موضوع  و حالت کنونی افغانستان ، نشر دوبارۀ آن را به خوانندگان تقدیم می نمایم.

الكزاندر كوكبرن (Alexander Cockburn) و جفری كلیر (Jeffrey Clair) مضمون دلچسپی را در یك  نشریۀ  سیاسی بنام  ضربۀ متقابل  (Counterpunch)  بتاریخ اول نوامبر ۲۰۰۴ به نشر سپردند  كه اینك ترجمۀ آنرا برای معلومات سیاسی و تاریخی هموطنان گرامی  تقدیم میداریم.

جورج بوش مردی كه قسمت عمدۀ مبارزات انتخاباتی اش را اهلیت وی در جنگ علیه ترور تشكیل میداد، میتوانست سر بن لادن  را در یك پتنوس   در روز اول كارش بدست آورد.  این  پیشكش  تا روز دوم فروری ۲۰۰۲ به اعتبار خود باقی بود. این اتهام ذریعه یك افغان امریكائی كه به حیث فرد ارتباطی بین طالبان و ادارات كلنتن و بوش ایفای وظیفه میكرد،  وارد شده است. ادامه خواندن …. چطور تسلیمی بن لادن به بوش پیشكش شد و چطور بربادش داد : نویسندگان- الكزاندر كوكبرن و جفری كلیر – مترجم: میرعبدالرحیم عزیز مفسر سیاسی

هر کی ناموخت از گذشت روزگار — او نیاموزد زهیچ آموزگار« رودکی : فرهاد

   مبارزه در راه آزادی فقط مساله ایراد سخنرانی ها، برگزاری جلسات و میتنگ ها، تصویب قطعنامه ها، اعزام هیئت ها به نماینده گی ها نیستبلکه سازمان دادن دقیق فعالیت و مبارزه توده ها از همه و از همه بالاتر نترسیدن از رنج و مرارت و تمایل به فداکاری نیاز دارد. (نلسون مندیلا)

از اینکه بتاریخ 28 اسد سال جاری از صدمین سالگرد استقلال و استرداد افغانستان تجلیل بعمل خواهد آمد بخاطر ارج گزاری به خدمات و فداکاری های مبارزین راه استقلال و وطن بازیهای را که سبب مانع و شکست، عملی شدن اهداف مقدس مبارزین وطن پرست گردید، هنوز هم ادامه دارد باید آموخت که چند مثال مشت نمونه خروار از بازیهای فوق الذکر خدمت جوانان بالنده و سازنده کشور یاد آور میشوم

نظر به نوشته قلم بدستان با افتخار کشور از سال 1789 تا سال 1919 پلان تجرید افغانستان توسط بریتانوی ها عملی گردید که 130 سال را در بر گرفت انگلیس ها طی همین مدت با مهارت تبلیغاتی شان افغان ها را به جهانیان بحیث یک قوم وحشی، نا متمدن، غرق در خرافات، جنگجو و بی اتفاق معرفی میکردند، آنها علاقمندی نداشتند تا افغانستان با جهان خارج در تماس باشد، رقابت برتانوی ها با فرانسوی ها در مورد هند و رقابت انگلیس ها و روس ها در بازی بزرگ باعث این تجرید گردیده بود، ولی استرداد و استقلال افغانستان و آغاز فعالیت دیپلوماتیک سریع اعلیحضرت امان الله خان در ایجاد روابط با سایر دول جهان بخصوص رقبای انگلیس چون جرمنی، اتحاد شوروی وقت خشم و غصب انگلیس ها را شعله ور ساخت و برای سیاست مداران انگلیس قابل تحمل نبود که بر خلاف پلان 130 ساله تجرید افغانستان از سلطه آنها خارج گردد و از گوشه عزلت بحیث یک کشور مستقل میان ملل جهان سر بر افرازد.

سوال اینجاست آیا بریتانیا حاضر بود با داشتن چنین دشمنی از شخصیت حمایت کند که او را شکست داده و با اعلان استقلال به بازی بزرگ خاتمه دهد؟ ادامه خواندن هر کی ناموخت از گذشت روزگار — او نیاموزد زهیچ آموزگار« رودکی : فرهاد

د افغانستان د خپلواکۍ سلمه کلیزه  — لیکنه : خوشحال آصفي 

   د زمري اته ويشتمه د افغانستان په تاريخ کې هغه وياړلې ورځ ده چې د دې هيواد دوست او دښمن، افغان ولس او بهرنيان يې نه شي هیرولی او تر ابده به د تاريخ پاڼې پرې زرينې وي. افغان ولس يې ځکه نه شي هيرولی چې په دغه ورځ ستر غازي امان الله خان د خپلو نورو مجاهدينو سره اوږه په اوږه د نړۍ د هغه زبر ځواک په مقابل کې بريا ته ورسيدل چې لمر يې په امپراطورۍ کې نه ډوبېده. په دغه ورځ ستر غازي امان الله خان او نورو همسنګرانو يې د افغانستان لپاره او د ټول افغان ولس لپاره تاريخ وياړ (خپلواکي) وګټله. ولس يې د انګليس له جال او غلامۍ خلاص کړ او د عزت او ابرو ژوند خاوندان يې کړل.

او دښمن يې ځکه نه شي هيرولی چې هغوی ته د خپل ظلم، وحشت، بربريت او د دوی د ستر قدرت په مقابل کې د افغانانو او غازي امان الله خان مېړانه ور په يادوي. دوی ته خپله هغه ماتې ورپه يادوي چې غيور افغان ولس ورته په ډيرو ساده وسايلو او نشت امکاناتو ورکړه. دغه ورځ انګليس او د نړۍ پخوانيو او اوسنيو زبرځواکونو ته په يادوي چې افغانان د تاريخ په هيڅ پاڼه کې د پرديو د غلامۍ په نوم څه نه لري، افغانان هيڅکله د چا امر ته غاړه نه ږدي او افغانان خپلواک پيدا شوي، خپلواک اوسېدل غواړي  او خپلواک به واوسي. دغه ورځ نورې نړۍ ته د عبرت درس ورکوي چې افغانان هيڅکله د سر د پاسه سر نه مني. ادامه خواندن د افغانستان د خپلواکۍ سلمه کلیزه  — لیکنه : خوشحال آصفي 

شخصیت‌ امان الله خان ازدید  محققین خارجی « به پیشواز صدمین سالروز استقلال افغانستان» : محمد ولی

    غرض از استقبال جشن ازادی کشور همانا ازادی از سلطه انگلیس بوده منظور ازیاد اوری کارنامه های اعلیحضرت امان الله خان زنده سازی خاطرات نبرد میان علم وجهل است.
امان الله خان بحیث ممثل روند ترقیخواهی ودگرگون سازی های پیشرونده ، گروه سقوی ها وقوت های حمایه گر مذهبی نمای وابسته به استعمار به مثابه سمبول جهل، مخالف ترقی وحامی عقبروی در صد سال گذشته ثبت سینه تاریخ است.
به مصداق اینکه هیچ انسانی از سهو و خطا واشتباه عاری نیست، اعلیحضرت امان الله خان هم مافوق بشریت یا انسان کامل مبرا از سهو واشتباه نبود ، اما سخن روی پیشروی وعقبگردی است که تا کنون مضمون مبارزه میان تحول طلبان ، دموکراسی خواهان وتجدد پسندان از یک طرف ودر حال واحوال کنونی ما ارتجاع ممثل سیاست پاکستان از جانب دیگر میباشد . ادامه خواندن شخصیت‌ امان الله خان ازدید  محققین خارجی « به پیشواز صدمین سالروز استقلال افغانستان» : محمد ولی

سراج التواریخ (نقل قول ها ویادداشتهای ازعلامه فیض محمد کاتب) :

    فیض محمدکاتب (۱۲۷۹۱۳۴۹ ق) شخصیت فاضل ودانشمند کشوردراواخر قرن نزدهم دردستگاه سلطنت امیر  عبدالرحمن بکار کتابت آغاز نموده است. امیر حبیب الله نوشتن تاریخ افغانستان را ازعهد احمد شاه ابدالی به عهده وی گذاشت که تا پایان کار خودش ویکسال امیر امان الله را درچهار جلد دربر میگیرد،تالیف نموده است. درمقدمهٔ جلد چهارم آمده است :«… راست گویی وواقع نویسی وحقیقت جویی درثبت وضبط حوادث ووقایع ،کارساده ای نبود.                                                                امیر حبیب الله شخصاْ برکاراونظارت داشتآنجا که میان نوشته های فیض محمد وآرای دیگران اختلاف پیش می آمد،امیر خود به داوری می نشست… .»

جلدچهارم سراج التواریخ (درسه بخش) که سالهای اخیر امیر عبدالرحمن راتا یکسال سلطنت امیرامان الله دربر میگیرد،به ویرایش ، مقدمه وبخصوص فهرست بسیاردقیق دکتورمحمدسرور مولایی درسال ۱۳۹۰ خ درکابل بچاپ رسیده استمطالعه وبررسی سراج التواریخ به ویژه مطالب ومندرجات جلد های سوم وچهارم که به زمانه ای ما نزدیکتراست،سوابق اعمال ورفتاروکردار بسیاری ازافراد واشخاص وقبایل وطوایف را چنانکه درتاریخ اتفاق افتاده است،برای ما بیان میکند ادامه خواندن سراج التواریخ (نقل قول ها ویادداشتهای ازعلامه فیض محمد کاتب) :

آیا صلح امید است یا ارمان! – : علی رستمی

   مدت چهل سال از جنگ‌های خانمان‌سوز تجاوز کارانه و نیابتی کشورهای زورمند جهانی در رأس امریکا و متحدینش درافغانستان به بهانه های مختلفی سپری میشود. دراتش این جنگ مردم بلیه داروبی دفاع شهروندان کشور به مثابه مواد سوخت ان ازبین میروند وصدمه بزرگ مادی ومعنوی را متقبل میشوند. این جنگ غیر متعارف توسط حلقات جهانی و منطقوی برای تامین منافع خویش دروجود گروهای بنیاد گرایی دینی که ساخته وبافته خودشان است مانند: مجاهد، القاعده، طالب داعش وغیره براه انداخته شده است. این گروهای تحجرگرا همه به مثابه پدیده های تاریک درروند تاریخ با نفی یکدیگر بوجود امده وازوجودانها کشورهای بیگانه به حیث ابزارو وسیله برای رسیدن به هدف برضد کشورهای رقیب خود استفاده کرده اند.

 طوریکه نویسنده مشهور امریکایی جانیلی ویلینا درکتاب جنگ نیابتی درافغانستان مینویسد:«علاوه و برخلاف عقیده رایج که معتقدست جنگ در افغانستان در سال 2001 شروع شده است، دقیق‌ترست که گفته شود جنگ در سال 1979 آغاز شد. در حقیقت، دلیلی که چرا این کشور در شرایطی است که تا به امروز ادامه دارد، به تصمیمی برمی‌گردد که دولت کارتر در سال 1979 جهت سرنگونی حزب دمکراتیک خلق افغانستان و بی‌ثباتی افغانستان گرفت.» ادامه خواندن آیا صلح امید است یا ارمان! – : علی رستمی

روانې هلې ځلې؛سوله که وخت ضايع کول؟!… لیکنه: خوشحال آصفي 

افغان دولت هر وخت د وسله والو مخالفيونو پر مخ د سولې دروازې پرانيستې

دي، تل يی د هر چا منځګړيتوب ته زړه ښه کړی دی او تل يي په دغه لار کې ښکېلو غاړو ته په ځانګړي توګه پاکستان ته امتياز ورکړی دی، خو د پاکستان لخوا تل دوه مخې پاليسي پر مخ وړل شوېده. له وسله والو مخالفانو سره د افغان دولت مخامخ خبرې لومړی پړاو يي د پاکستان په مري کې ترسره شو او له هغه وروسته افغان ولسمشر بیا بیا له وسله والو طالباننو غوښتي،چې خبرو ته ورسره کېني.
دا دی اوس يو ځل بیا ولسمشر غني وویل،چې له وسله والو طالبانو د تسلیمۍ لیک نه،بلکې مذاکرات غواړو؛ هغه هم باعزته او تلپاتې سوله؛ او وسله والو طالبانو ته هم په کار ده، ومني، چې دوی له هغو افغانانو سره مخامخ دي چې د سولې اراده لري.

خو له پاکستان سره د افغان دولت د تيرو اړيکو تاريخ او وسله والو طالبانو باندې د پاکستان نفوذ ته په کتو؛ شنونکي ډېر خوشبین ندي،چې وسله وال طالبان دې د افغان حکومت د سولې غږ ته مثبت ځواب ووايي،ځکه پاکستان تل افغان دولت دوکه کړی او له دې وروسته هم باور نشي پرې کیدای. ادامه خواندن روانې هلې ځلې؛سوله که وخت ضايع کول؟!… لیکنه: خوشحال آصفي 

در پیوند به شعر پای‌داری علامه سید اسماعیل بلخی : استـاد پـرتـو نـادری

    در پیوند به شعر پایداری علامه سید اسماعیل بلخی، آمده در کتاب « شعر پایداری و چگونهگی آن در افغانستان». دوستان کم حوصله زحمت خواندن بر خود هموار نسازند و مرا هم سرزنش نکنند که چرا نوشتههای دراز را نشر میکنی!

سید اسماعیل بلخی، شخصیت چندین بعدی دارد. بیش از همه عالم دین بود، روشنفکر و اندیشه پرداز اسلامی نیز. شاعر، ادیب و سخنوری بود که شور مبارزه در سر و عشق مبارزه در دل داشت. مقا ومت او تنها مقاومت در شعر نیست، بلکه خود بخشی از جنبش مقاومت سیاسی و اجتماعی کشور بود. با همفکرانی حزب سیاسی میسازد و درهوای برانداختن نظام است. رسیدن به یک نظام جمهوری، استوار بر اصول و عدالت اسلامی، مدینۀ فاضلۀ او را میسازد.
شعرهای او درکلیت بر محور چنین اندیشههایی میچرخد. اندیشۀ سازمان یافته دارد. مانند آن است که بلخی هیچ مفهومی را جدا از پیوندهای فکری، تاریخی، سیاسی و فرهنگی نمی‌‌تواند بپذیرد. گویی اندیشههای او همه اجزای به هم پیوستۀ یک کلیت اند. شاعری است آرامانگرا، دشمن استبداد و سلطهجویی غرب. استبداد را در تمام جلوههای آن نکوهش می‌‌‌‌کند؛ اما نمیخواهد در شعرهایش نا امیدی سایه افگند؛ بلشعرهای بلخی در دل خوانندهامید میپرود و خواننده را به روزهای بهتر زندهگی به سپیده دم داد و دادگری، نوید میدهد.
ادامه خواندن در پیوند به شعر پای‌داری علامه سید اسماعیل بلخی : استـاد پـرتـو نـادری

جستاری در قلمرو حکیم ابو علی سینای بلخی – نوشته و تحقیق: وحدت الله درخانی

  شیخ الرئیس، حجت الحق، امام الحکما، ابو علی حسین بن عبدالله معروف به ابن سینا، طبیب نامدار و حاذق، فیلسوف بی بدیل، دانشمند عالیجاه، نویسنده، مؤلف و متفکر سترگ و بینظیری است که نسبت خدمات ارزشمند و ماندگارش در عرصه های مختلف علوم، در زمرۀ بزرگترین دانشمندان و متفکران جهان محسوب میگردد.

ابن سینا یا این نابغۀ زمان و نادرۀ دوران به قول اکثر مؤرخین و محققین در سال (370 هـ ق) برابر با (359 هـ ش) مطابق (980 م) در منطقۀ افشنه از توابع بخارا، اوزبیکستان کنونی چشم به جهان هستی گشود.

ابو عبید جوزجانی یکی از معروفترین شاگردان ابن سینا که اکثریت کتابهای ویرا برشتۀ تحریر درآورده است در قسمت شرح حال ابن سینا از زبان خودش چنین می آورد:

«پدرم از اهل بلخ بود و در عهد نوح بن منصور سامانی پادشاه خراسان از آنجا به بخارا نقل مکان کرد و در قریۀ خرمیثن که از توابع بخارا است به کارهای دیوانی مشغول گردید، در نزدیکی آن قریۀ دیگری است موسوم به افشنه و پدرم از این ده مادرم (ستاره) را به همسری گفت و در آنجا ساکن شد و من آنجا بدنیا آمدم، سپس برادرم متولد شد و از آنجا به بخارا منتقل شدیم…». (شرح حال دانشمندان ایران و جهان، نوشتۀ اکبر مرتضی پور)

ادامه خواندن جستاری در قلمرو حکیم ابو علی سینای بلخی – نوشته و تحقیق: وحدت الله درخانی

به بهانۀ نگاهی به “هفت خوان رستم” : مـهرالـدیـن مشـید

   بحث بر سر رستم و هفت خوانش، بحث بر سر مردی ها و رادمردی ها است که شجاعت ها و دلاوری ها در رکابش جوانمردی ها می آموزند و از هیبت و سطوت آن کج کلاهان گیتی احساس غرور می نمایند و در سایۀ شهامت آن از گردن کشان سبک سر گیتی باج می گیرند و با همسری با آشیانۀ عقاب ها در کاجستان های سر به فلک کشیدۀ کاج های مغرور قامت آرایی می کنند. آری بحث بر سر هفت خوان رستم بحث بر سر حماسه آفرینان تاریخ است که بجای دادن حق سکوت به حادثه سازان تاریخ، برعکس آنان را به پای عدالت کشانده و در دادگاۀ مردمی به چوبۀ دار می آویزند.      از همین رو است که بحث بر سر رستم و هفت خوانش بحث بر سر به زیر کشاندن قلدران، زورگویان و گردن کشان جاهل و خودخواه است که نوکر زر و زور اند و سایه بان تزویر. آنانی که رستم گونه اند و همت رستم را دارند، هیچ گاهی زیر بار زر و زور و تزویر نرفته و سر های شان بلندتر از گردن های شان خودنمایی می کند و پاشنه های شان را بر سر و گردن متملقان، پابوسان و جنایتکاران تاریخ، درباریان بداخلاق، رشوه گیران جنسی و حق سکوت گیران بدنام و مزدورمنش می گذارند تا باشد که آگاهی، آزادی و عدالت چون، آفتاب جهان تاب بر انسان روی زمین بدون هرگونه تفاوت و تبعیض بتابد و انسانیت از زیر بار استبداد های گوناگون فکری و فرهنگی رهایی یابد و زر، زور و تزویر به مثابۀ نماد های زشت برده سازی، ستمگری و فریبکاری از روی زمین محو شود. ادامه خواندن به بهانۀ نگاهی به “هفت خوان رستم” : مـهرالـدیـن مشـید

کاکه ها و زندگی عیارانه در کابل زمین : رحمت الله رواند

  در کتاب افغانستان در مسیر تاریخ نوشته میرغلام محـمد غبار در مورد خصوصیات کاکه ها و جوانمردان کابل آمده است: «این ها در کابل به عنوان کاکه و در قندهار به عنوان جوان تا قرن بیستم عمر نمودند. کاکه های کابل در پائین چوک، شوربازار، مرادخانی و چنداول حلقه های جداگانه و رؤسای علیحده داشتند. بعضآ به جنگ تن به تن با اسلحه می پرداختند و از مجروح شدن خود به دوایر دولتی اطلاع نمی دادند. کاکه که از شاگردان یک حلقه می خواست علنآ به حیث کاکه معرفی شود، دستار مخصوص و یا شف دراز تا زانو می بست و پیزار راپت می کرد، آن گاه به تنهایی شهر را یک دور می زد و از برابر حلقه کاکه های سایر نواحی که بعضآ در دکان ها و بعضآ در پهلوی دروازه های مخصوص می نشستند، عبور می کرد. اگر بالای او از طرف کاکه دیگر صدا می شد، در معنی دعوت به جنگ بود و مبارزه شروع می شد و مردم تماشا می کردنددر صورت فتح و سلامت ماندن این کاکه با غرور می گذشت و به حلقه خود می رسید، آن گه به او تبریک می گفتند و کاکه شناخته می شد. در صورت مغلوبیت و فرار یا مجروح شدن و کشته شدن، دیگر این شخص نمی توانست جزو کاکه ها به حساب آید و یا این که ادعای کاکه گی و جوانمردی نماید. داوطلب کاکه گی مجبور به دادن امتحانات و شاگردی طولانی استاد بود. یکی از این امتحانات، انجام خدمات مشکل گشت و گذار شبانه در قبرستان ها و سفرهای دور و نجات ناتوانی از مخمصه جانی و مالی بود. کاکه ها همدیگر را در مکالمه (شیربچه) خطاب می کردند. ادامه خواندن کاکه ها و زندگی عیارانه در کابل زمین : رحمت الله رواند

آینده دموکراسی در افق خونین افغانستان ! … دکتـور علـی احمـد کریـمی

     یکی از مسایل چالش برانگیز وپر جاذبه درکشور های جهان در باره واژه دموکراسی ومردم سالاری است . دموکراسی برابر است بافرمانروایی ویا حاکمیت مردم در سرنوشت خود،دموکراسی حاصل یک روند تاریخی ودرازمدت است، دموکراسی ویرانگری وبی بند و باری نیست، دموکراسی سازندگی،دیگر اندیشی،همبستگی ملی و هم پذیری است،دموکراسی تنگ نظری و دشمن تراشی نیست، دموکراسی انسان سالاری است،دموکراسی ایدئولوژی نیست و نمی تواند فرمان دهد تا انسان را بکشد، در دموکراسی مردم حق وتو را براجرات و تصامیم ضد مردمی و منافع ملی دارد ،آزادی ودیعه الهی است،انسانها آزاد وبرابرآفریده شده اند و از کرامت ها ارزش‌ها وحقوق

مساوی برخوردارند،انسان آزاد مالک حقوق طبیعی خود” حق زندگی،حق کار،حق مالکیت حق اصالت فردی و.و…”  است و قانون طبیعی قانون عدم تجاوز است،نقض حقوق طبیعی انسانها مترادف به نقض حقوق بشر و کرامتها و ارزشهای انسان است که دولتها بر اساس اعلامیه حقوق بشر متعهد گردیده اند که از نقض حقوق بشر خودداری وررند،  دولتهای پوپولیست وعده حق اعطای حقوق طبیعی را به مردم می دهند در حالیکه حقوق طبیعی حق خدا داد افراد جامعه است و افراد جامعه هیچ نیازی به نماینده ای ندارد که وعده این حق را به آنها بدهد،مردم دولت را انتخاب می نمایند تا حقوق طبیعی آنان پایمال و مالکیت خصوصی آنان تاراج نگردد ،دردموکراسی هر انسان مالک زندگی خود است و حق دارد هرکاری که بخواهد در زندگی خود انجام بدهد مشروط براینکه به زندگی وحقوق دیگران تجاوز نه نماید . بزرگ‌ترین رکن دموکراسی انتخابات آزاد است، اما ادامه خواندن آینده دموکراسی در افق خونین افغانستان ! … دکتـور علـی احمـد کریـمی

پنجشیر در ګذرګاۀ تاریخ و شیری خوابیده در کوهپایه های مغرور هندوکش -نویسنده: مهرالدین مشید

   حال که سخن بر سر درۀ زیبا و تماشایی پنجشیر و مناظر طبیعی آن است، آنهم از دره یی که حماسه های مجاهدان و مقاومت شیر مردان دیروزی اش به اسطورۀ روزگار بدل شده است و گواۀ آشکار بر ماندگاری این درۀ قشنگ و سرفرازی و شکوهمندی باشنده گانش می باشد. بیجا نخواهد بود که گفت، پنجشیر، شیر مغرروری را ماند که در کوهپایه های سر به فلک کشیدۀ هندوکش هر از گاهی شجاعانه می غرد و حماسه می آفریند.  آری تنها یک دره نه؛ بلکه دره تنگی که روزگاری در قلب جغرافیای آن نبض تاریخ می جنبید و چون کویری تفتیده جغرافیایی بود، بر صورت تاریخ که گویی داشت، حوادث منطقه و جهان در سینۀ آن زبانه می کشیدند.

پس از شهادت احمد شاه مسعود و رخداد یازدهم سپتمبر معجزۀ این دره آشکار شد و به مثابۀ عطفی در تاریخ کشور ناقوس حوادث در آن به صدا در آمد. در این میان گمانه زنی هایی هم وجود دارد که سناریوی شهادت مسعود و یازدهم سپتمبر سال ۲۰۰۱ سر و تۀ یک کرباس اند که کوردلان تاریخ و دشمنان انسانیت عظمت خدایی و داد خدایی آن را تحمل کرده نتوانستند.

در هر حال اکنون که بحث بر سر این درۀ زیبا و شاداب است، بی جهت نیست که اندکی به زیبایی های طبیعی آن پرداخت و از چشمه ساران سرد و زیبای مردان خانش حرفی گفت و اندکی به دریا های مست پارنده و مناظر طبیعی اش اشاره کرد. این درۀ زیبا که در واقع از دره های زیادی تشکیل شده و مجمع الجزایری از دره های گوناگون می باشد که در دل یک درۀ طولانی آرام گرفته اند و در کوهپایه های مغرور شاداب هندوکش قامت آرایی کرده اند. پنجشیر یعنی درۀ  زیبا و دلکش  که ده ها درهء زیبا در میان کوه های سر به فلک کشیدهء هندوکش مغرور در عرض آن موجود اند و ادامه خواندن پنجشیر در ګذرګاۀ تاریخ و شیری خوابیده در کوهپایه های مغرور هندوکش -نویسنده: مهرالدین مشید

   یادواره ‌یی برای استادم، استاد محی الدین شبنم غزنوی : استاد پرتو نادری

    یادواره یی برای استادم، استاد محی الدین شبنم غزنوی، برای بچههای دارالمعلمین که این جا هستند و باور دارم که میخواننداز دوستان کم حوصلهء خود پوزش می خواهم که با خواندن چنین نوشته هایی میانه یی ندارند.
***                                                                     
استادم بود، استاد محیالدین شبنم که ما شاگردان او را بیشتر به نام استاد شبنم و گاهی هم به نام استاد شبنم غزنوی یاد میکردیم. نیکومردی بود، مهربان، درست مانند یک پدر مهربان. به آرامی سخن میگفت. آرام و متفکر گام برمیداشت. سیمای باشکوهی داشت و صدایی لبریز از صمیمیت.
در بهار 1347خورشیدی آنگاه که به دارالمعلمین اساسی کابل راه یافتم، همهچیز در نظرم جلوهی دلانگیزی داشت.
بچههای آمده از چهارگوشهی افغانستان، مکتب ما را به افغانستان کوچک؛ اما باشکوهی بدل کرده بودند. بچههای درسخوان، بچههای خوب، بچههای برگزیده شده از هر ولایت. گاهی بچههای سیاسی، انقلابی، استدلالی و جدلی. تا به کانتین میرسیدیم و در بدل یک قیران (پنجاه پول) یک چاینک چای میگرفتیم، بحثها آغاز میشدند، کسانی در پیوند به ولایت خود به دیگری چیزهایی میگفت و کسانی هم انبان دانشهای سیاسیشان را میگشودند و سخنانشان همه از انقلاب بود و سرنگونی نظام شاهی ادامه خواندن    یادواره ‌یی برای استادم، استاد محی الدین شبنم غزنوی : استاد پرتو نادری

چرا ما نمی‌توانیم؟
( کاپی از سایت دوستان ایرانی )
 : عنایت الله حبیب

   نزديك به ۱۴۰۰ سال پيش ايران/افغانستان به اشغال تازيان پابرهنه درمي آيد.

تقريبن ۹۰ سال ايران به طور كامل در اختيار تازيهايي قرار ميگيرد كه تعداد كلشان به اندازهي جمعيت چند شهر بزرگ ما هم نميتواند باشد!

_در حاليكه ما داريم تماشا ميكنيم و به تازيها باج ميدهيم يك طايفهي ديگر از تازيان طايفهي صاحب حكومت را شكست داده و قدرت را در اختيار ميگيرد و ۵۰۰ سال تمام بر ايران حكومت ميكند.
همهي افتخارات ما در اين دوران اين ميشود كه چند حكومت محلي و در واقع استاني در چند جاي ايران براي۵۰۶۰ يا ۱۰۰ سال تشكيل دهيم كه البته خب آنها هم فرمانبردار و باج گذار خليفه مسلمين بودند و زير سايهي خليفه حكمراني ميكردند.
ادامه خواندن چرا ما نمی‌توانیم؟
( کاپی از سایت دوستان ایرانی )
 : عنایت الله حبیب

غلام سرور جویا : نویسنده – امان کبیری

  غلام سرور جویا فرزند منشی غلام حسین خان اعتمادالدوله ( سررشته دار ) در سال ۱۲۷۷ خورشیدی در یک خانواده با معرفت در چنداول کابل زاده شده پس از اتمام تحصیلات متداول زمان در سال ۱۲۹۶ خورشیدی نزد پدر خود به عنوان کاتب کار را آغاز نمود .
سرور جویا با عشق سرشار دفاع از میهن در سال ۱۲۹۸ خورشیدی در جنگ استقلال در شمار سربازان سردار عبدالقدوس خان صدراعظم به همراه پدر خود که منشی نامبرده بود شرکت نمود.
در سال ۱۳۰۱ خورشیدی مسئولیت کتابت دارالانشاء صدراعظم را در ولایت کندهار به عهده داشته دوباره به کابل آمده در زمره منشیان اعلیحضرت امان الله خان گماشته شد .
در سال ۱۳۰۳ خورشیدی برای تحصیل فن طبابت و زنگوگرافی و حروف چینی و طباعت به اتحاد شوروی و ایران سفر نمود . در سال ۱۳۰۶ خورشیدی دوباره به وطن برگشته اولین مطبعه دانش را در ولایت هرات سروسامان بخشید .
غلام سرور جویا شاعر ، نویسنده و شخصیت مبارز و وطن دوستی بود که از جمله طرفداران سر سخت اعلیحضرت امان الله خان به شمار می رفت که از ابتدا نادر خان را شناخته بود و بر ضدش مخالفت می نمود .
مرحوم جویا در دوران امارت امیر حبیب الله خان کلکانی با چند تن از جوانان مبارز و روشنفکر دیگر گروه مخفی را به نام ( حزب آزادی خواهان ) تاسیس کرد و عضو کمیته مرکزی هفت نفری آن بود ، پس از چندی از طرف جاسوسان مرتجع این حزب افشاء گردید جویا با سایر رهبران دستگیر و به زندان محکوم شدند .
ادامه خواندن غلام سرور جویا : نویسنده – امان کبیری