Maria Daro

ادبیات کودک در افغانستان پیشینه بیش از یک قرن دارد ، اما  حوادث ناهنجار ، جنگ‌ و اشوب مانع رشد و توسعه آن گردیده است. 

نخستین نشریه برای  کودکان  افغانستان، با نام سراج‌الاطفال، در سال (۱۲۹۷ خورشیدی )  به ابتکار محمود طرزی فقید و توسط س اج الاخبار منتشر گردید. 

این نشریه با محتوای معاوماتی ، تربیتی و سرگرمی به زبان ساده برای کودکان و نوجوانان تهیه می‌شد و هرچند عمر کوتاهی داشت، اما آغازگر توجه به ادبیات کودک در کشور محسوب می‌شود. 

ادامه خواندن سراج‌الاطفال و جایگاه آن در تاریخ ادبیات کودک : میرعبدالواحد سادات

طی سه ماه اخیر مارشال عاصم منیر رئیس ارتش پاکستان سه مرتبه به آمریکا سفر کرده است، در این سه بار سفر برعلاوه اینکه مهمان خاص دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا بوده، با مقامات استخباراتی و نظامی آمریکا نیز دید و باز دید های مفصلی داشته است.

از سوی دیگر برایم نکته جالب اینجاست که دو روز قبل طیاره شهباز شریف در میدان هوایی خاص آمریکایی ها که تنها طیارات مخصوص دونالد ترامپ در آن اجازه نشست دارند، نشست می‌کند، دیگر طیاره هیچ نخست وزیر و رئیس جمهوری در آن اجازه نشست را ندارند.

ادامه خواندن افغانستان در آستانه یک بازی پیچیده ژئوپلیتیک : احمد سعیدی

بسم‌الله والصلاة علی رسول‌الله! 

البته باید گفت اینکه ما دربارۀ دانشمندان و مفاخر بزرگ ایـن سـرزمین چیـزی می‌نـویسـیم و کارنامـه‌هـای علـمی و پژوهش‌های آنها را در خور یادآور اخلاف‌مان قرار می‌دهیم از احساس پاک، برداشت و سلوک نیک و اخلاق عالی ما نماینده‌گی می‌کند، همینکه زحمات و فرآورده‌های تاریخی، فرهنگی و ادبی بزرگان خویش‌را به یادکرد قرار می‌دهیم، در واقع به فرهنگ، ادب و تاریخ خویش ارج می‌گذاریم، زیرا از اثر کارکردها، تحقیقات و مطالعات مستدام بزرگان و دانشمندان است

ادامه خواندن فرزانه از خاور زمین : پروفیسور شریف الله شریف

تعریف

دیموکراسی یکی از بحث برانگیزیرین مفاهیم در تاریخ اندیشه سیاسی است که هیچگاه نظر واحد به ارتباط آن وجود نداشته است .  دیموکراسی یا مردم‌سالاری نظامی است که قدرت سیاسی در آن از مردم سرچشمه می‌گیرد. در معنای حداقلی، دموکراسی یعنی انتخابات آزاد و رقابتی ؛ اما در معنای حداکثری، علاوه بر انتخابات، آزادی‌های مدنی ، حقوق شهروندی و حقوق بشر نیز جزء جدایی‌ناپذیر آن است  ، در مقابل، دیکتاتوری یعنی نظامی که مردم در آن هیچ نقش واقعی در قدرت سیاسی ندارند.

تاریخچه

ادامه خواندن درباره دموکراسی : تتبع ‌نگارش از میر عبدالواحد سادات 

انسان له اوله په ټولنیز ژوند کې د ګډو موخو لپاره د ډلو، ټولنو او اتحادیو جوړولو ته اړتیا لرلې ده. سیاسي ګوندونه د انسانانو د ګډ ژوند او سیاست د تنظیم له اړتیاوو څخه منځ ته راغلي. که تاریخ ته وکتل شي، د سیاسي ګوندونو جرړې د یونان او روم د لرغونو تمدنونو په زمانه کې موندل کېږي، خو هغه وختونه یوازې د اشرافو او ځانګړو طبقو ډلې وې، د نن ورځې په معنا منظم ګوندونه نه وو.

ادامه خواندن د سیاسي ګوندونو په جوړولو او فعالیت کې د مرام اهمیت او ضرورت : نورمحمد غفوری

حملات یازدهم سپتامبر ۲۰۰۱ نه تنها سیاست خارجی ایالات متحده را دگرگون ساخت، بلکه سرنوشت افغانستان را نیز وارد مرحله‌ای تازه کرد. ایالات متحده و متحدان غربی با شعار «مبارزه با تروریسم» وارد افغانستان شدند تا طالبان را سرنگون سازند و القاعده را نابود کنند. اما بیست سال پس از این مداخله، سقوط کابل در اگست ۲۰۲۱ و بازگشت طالبان به قدرت، این پرسش بنیادین را پیش رو می‌گذارد که آیا یازدهم سپتامبر نقطه آغاز مبارزه با تروریسم بود یا آغاز چرخه‌ای معکوس که افغانستان را دوباره به کام تروریسم، فراتر از نقطه ی صفری فرو برد و این کشور را به جولانگاه ی خطرناکترین گروه‌های تروریستی جهان بدل کرد‌.

ادامه خواندن یازدهم سپتامبر؛ مبارزه با تروریسم یا چرخه معکوس تحول در افغانستان

بانگ نابهنگام و بیجای غنی و فساد های گسترده ی او

اشرف‌غنی، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان، زلمی خلیلزاد، نماینده ی سابق امریکا، را متهم کرد که حکومت افغانستان را به دست جنگ‌ سالاران سپرده و گفت که حکومت پیشین «جنگ‌سالاران» و «فاسدان» را به میراث گرفته بود. او تأکید کرد که اگر طرح‌هایش در زمان وزارت مالیه عملی می‌شد، وضعیت کشور امروز متفاوت بود. اشرف غنی احمدزی (۲۰۱۴–۲۰۲۱)، با پشتوانهٔ علمی و سابقهٔ کاری در بانک جهانی و دانشگاه‌های معتبر، در آغاز به‌عنوان چهره‌ای اصلاح‌طلب و تکنوکرات مطرح شد. او با شعارهایی چون دولت‌سازی مدرن، مبارزه با فساد و تبدیل افغانستان به چهارراه اقتصادی آسیا به قدرت رسید.

ادامه خواندن غنی فراتر از سکوت؛ مهره ی پنهان طالبان در بازی‌ های دیلماتیک : مهرالدین مشید

آقای آنتونیو گوترش سرمنشی ملل متحد کمال کرد، آفرین با جراات آن :
امسال نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد بجای نیویارک در ژنیوا کشور سوئیس برگزار میشود.

اما چرا برای چه ؟
این تصمیم مجمع عمومی سازمان ملل نشان‌ دهنده تعهد جامعه بین‌المللی به اصول بی‌طرفی و دسترسی برابر برای همه اعضاست، حتی در مواجهه با فشارهای سیاسی از سوی کشورهای میزبان یعنی امریکا است.

ادامه خواندن تصمیم جسورانه ملل متحد؛ پاسخی به زورگویی آمریکا : احمد سعیدی

از زمین لرزه کنر هر روز کشد آه از نهاد

آنکه انسان است زاین حالت بود غمگین زیاد

زین حوادث خانه ها ویران شد و مردم تلف

مرد نشد تنها تلف، زن و طفلان هم زیاد

ادامه خواندن در سوگ کنر : استاد محمد اسحاق ثنا

وقتی اژدها می‌غرّد، خرس می‌خروشد و فیل می‌خرامد؛ بشکه زرد سالاران شاخداران غایب‌اند

بازگشت طالبان به قدرت در اگست ۲۰۲۱، افغانستان را بار دیگر در کانون توجه های کشور های منطقه‌ و جهان قرار داد. با وجود تلاش‌های این گروه برای کسب مشروعیت سیاسی، همچنان هیچ کشور مهمی در سطح بین‌المللی طالبان را به رسمیت نشناخته است. در این میان، با توجه به روابط نزدیک طالبان با چین، روسیه، ایران، هند و شماری از اعضای دیگر شانگهای، نشست‌های سازمان همکاری این سازمان که به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بلوک‌های امنیتی و اقتصادی اوراسیا شناخته می‌شود،

ادامه خواندن پیام نشست شانگهای برای طالبان؛ نشانه‌ای از افول مشروعیت منطقه‌ای این گروه : مهرالدین مشید

تاریخ، دادگاه اشتباهات مشترک ما

تاریخ معاصر افغانستان و شماری از کشور های دیگر نشان داده است که بحران‌ها، تراژدی‌های ملی و بویژه ی فاجعه ی سقوط  این کشور به دامن تروریسم، تنها محصول تصمیم رهبران یا مداخله های خارجی نیستند؛ بلکه در کنار زمامداران و سیاستگران، اقشار گوناگون جامعه چون، رهبران گروهها، روشنفکران، گرداننده ی رسانه ها، نهاد های مدنی، کارگران و حتی افراد عادی نیز به گونه‌ای مستقیم یا غیرمستقیم در شکل‌گیری و استمرار آنها نقش داشته است. مسوولیت جمعی پدیده‌ای است که اغلب در روایت‌های سیاسی افغانستان نادیده گرفته می‌شود؛ حال آن‌که بدون درک آن، چرخهٔ تکرار اشتباه ها در این کشور ادامه خواهد یافت. اعتراف به خطا های گذشته در افغانستان به تابویی تبدیل شده که هیچ کس حاضر نیست، نزدیک آن شود.

ادامه خواندن اعتراف به خطا؛ بلندای اخلاق و پل عبور از تاریکی به سوی روشنی : مهرالدین مشید

هنوز زنده ایم و تا هنوز می خندیم

هنوز درب غم و رنج و غصه می بندیم 

هنوز بارگه ای عشق را سپهداریم 

هنوز بهر تب و تاب فضل دلبندیم

ادامه خواندن هنوز بهر شکستن هزار پیوندیم : احمد محمود امپراطور

نه من چو ماه نوین مایلم به ابرویش

که آفتاب چو من سر نهد به زانویش

هزار سرو سهی سر نهند در قدمش

ادامه خواندن نگهت گیسو : استاد محمد اسحاق ثنا

آدم چقدر خسته و دل‌گیر می‌شود

تسلیمِ ناشیّانه‌ی تقدیر می‌شود

وقتی‌که با خیالِ خودش حرف می‌زند

در چارراهِ وسوسه تکفیر می‌شود

ادامه خواندن ایام خسته ودلگیر : استاد جاوید فرهاد

در بهار ۱۹۹۰ در مکروریان کهنۀ کابل با خواهر و برادر نوجوانی به نام‌های بدریه و بهزاد آشنا شدم. پدر شان پیشۀ بازرگانی داشت و از من خواسته بود فرزندانش را با الفبای انگلیسی آشنا سازم.

در نخستین روز دیدار مان، چشمم به چند عکس سلام سنگی روی دیوارهای دهلیز و اتاق درس شان افتاد. آنان کلکسیون بزرگی از عکس‌های این هنرمند داشتند و دوست‌دارش بودند.

بدریه و بهزاد در یک روز برف‌باران همان سال به دیدنم آمدند و گفتند: “برای خداحافظی آمده ‌ایم. به کسی نگویید، ما از افغانستان می‌رویم.” سپس آلبوم دوست‌داشتنی شان را نزد من امانت گذاشتند و افزودند: “هرکسی نشانی درست بیاورد، عکس‌ها را به او بدهید تا به ما برساند.”

ادامه خواندن سلام سنگی در نقش زردشت : داکتر صبورالله سیاسنگ

این فیلم با هنرنمایی هنرمندان مستعد وسابقه دار رادیو تلویزیون ملی وتیاتر افغانستان ؛ زرغونه گردش ونعمت الله گردش رخشندگی خاص داشت. در این محفل با اهدای تقدریر نامه برای هنرمندان مانند زرغونه جان گردش و نعمت الله گردش قدر دانی گردید.

ادامه خواندن فیلم اشک پایز با دایرکت سعید ورکزی در شهر تورنتو در جمع از هنر دوستان به نمایش گذاشته شد .

«اکبرنامه» اثری منظوم در قالب مثنوی و یکی از مهم‌ترین آثار ادبی – تاریخی افغانستان به‌شمار می‌رود که در قرن نوزدهم میلادی توسط ملا حمیدالله کشمیری، شاعر و دانشمند اهل کشمیر، سروده شده است. 

این منظومه به زبان دری و با پیروی از سبک و ساختار شاهنامه فردوسی نگاشته شده و به همین دلیل، شاعر آن به‌ «فردوسی کشمیر» لقب گرفته است.

«اکبرنامه» به روایت جنگ اول افغان – انگلیس (1219- 1221/ ۱۸۳۹ – ۱۸۴۲) خورشیدی می‌پردازد و تمرکز اصلی آن بر بازتاب رشادت‌ها و فداکاری‌های وزیر محمداکبرخان، فرزند امیر دوست‌محمدخان، از شخصیت‌های برجستهٔ تاریخ معاصر افغانستان است. این اثر، علاوه بر جنبه‌ های تاریخی و نظامی، بازتاب‌دهندهٔ عناصر فرهنگی، اجتماعی و باورهای مردم افغانستان نیز در یک دورۀ تاریخی است.

ادامه خواندن دربارۀ منظومهٔ حماسی – تاریخی «اکبرنامه»: میرعبدالوحد سادات

نیم قرن مبارزۀ سیاسی و فرهنگی و تبدیل شدن اقغانستان به لانهِ ی تروریسم

مردم افغانستان پنج دهه برای آزادی، آگاهی و عدالت، از هیچ نوع تلاش و مبارزات خستگی ناپذیر مسلحانه، سیاسی و فرهنگی دریغ نکردند. در این مدت رزم آوران شجاع و نترس پایمردانه رزمیدند و نویسنده گان و فرهنگیان صادقانه و صمیمانه و بی هراس نوشتند؛ اما دریغ و درد که هر روز به جای نزدیک‌تر شدن به این آرمان‌های بزرگ انسانی، برعکس از آن‌ها بیشتر فاصله گرفتند. هرچند عوامل زیادی در این ناکامی ها دخیل است؛ اما یکی از عوامل نیرومند آن کم کاری ها، ناتوانی ها، وابستگی های نظامی، مالی و استخباراتی رهبران گروه‌ها و سیاستگران جهاد و مقاومت بوده است.

ادامه خواندن بحران هویت ملی؛ ناکامی ملت سازی و به زنجیرکشیده شدن آگاهی، آزادی وعدالت : مهرالدین مشید

از استبداد تا شایعه پراگنی؛ ساز و کار سلطۀ  طالبان و مهندسی ترس اجتماعی

طالبان به‌عنوان یک جنبش مذهبی-سیاسی که در دهه ۱۹۹۰ میلادی با حمایت های سياسي، مالی و اکمالاتی کشور های منطقه و جهان از پاکستان سر برآورد. پس از شکست در دور نخست حاکمیت، امروز بار دیگر افغانستان را تحت یک نظام متحجر، بسته و افراطی اداره می‌کنند. این حکومت نه بر پایه مشروعیت دموکراتیک بلکه بر بنیاد استبداد ایدئولوژیک و زور نظامی استوار است. طالبان، همانند سایر رژیم‌های اقتدارگرا، برای بقای خود تنها به نیروی نظامی متکی نیستند؛ بلکه دستگاه استخباراتی و شایعه‌پراگنی هدفمند را به‌عنوان ابزار حیاتی در مهندسی قدرت و جامعه ی افغانستان به کار گرفته اند.

ادامه خواندن حکومت‌استبدادی و افراطی طالبان و ساز و برگ‌های استخباراتی و شایعه‌پراگنی‌ : مهرالدین مشید

زن آیینه‌ ای روشن از عظمت آفرینش و گوهر زندگی است وجودی که در نهاد خویش لطافت و توانمندی

 عشق و خرد، صبر و آفرینش را هم‌ زمان در بر دارد.

باور دارم که زن سایه‌ ای در کنار مرد نیست

بلکه شریکی تمام‌ عیار در ساختن فردا و بالی از دو بال پرواز انسانیت است.

ارزش و جایگاه زن در مقام مادر و همسر پایان نمی‌ پذیرد

 او انسان مستقل و تصمیم گیرنده و همکار و همیاری است.

کرامت زن، شالوده کرامت جامعه است

هر جا زن در حصار تبعیض و نا برابری گرفتار شود

 راه پیشرفت و تعالی بشریت بسته می‌گردد.

فرصت‌ های برابر در آموزش و پرورش، سیاست و فرهنگ، هنر و اندیشه، حق مسلم زنان است

 و جامعه‌ ای که این حق را پاس بدارد

به قله‌ های شامیخ عدالت و شکوفایی خواهد رسید.

به امید روزی که زنان و مردان، دوشا دوش یکدیگر، با گام‌هایی استوار، مسیر رفاه اجتماعی و شکوفایی بشریت را به پیمایند.

نویسنده: احمد محمود امپراطور 

سنبله ۱۴۰۴ خورشیدی 

از همه گان جدا شوم از تو جدا نميشوم

گرچه به انزوا. شوم   از. تو جدا نميشوم

نگهت ارزوى    من مطلع   گفتگوی  من

راهى  بهر كجا    شوم از تو جدا نميشوم 

ادامه خواندن از تو جدا نمیشوم  : وارث الشعرا نذیر ظفر

ترا از طرز اشعارت شناسم

ز طبع داغ و افكارت شناسم

غزل هايت دواي درد مردم

به مثل يك پرستارت شناسم

ادامه خواندن ترا از طرز اشعارت شناسم : وارث الشعرا نذیر ظفر

مسافران با امید رسیدن به مقصد سوار موتر می‌شوند

 اما متأسفانه بسیاری از رانندگان به دلیل استفاده از مواد مخدر، کم‌ خوابی، یا ناآشنایی با سیستم‌ های پیشرفته وسایط بزرگ مانند بس ۵۸۰ صلاحیت لازم برای رانندگی ندارند. 

نبود جاده‌ های معیاری، بی‌ توجهی به قوانین ترافیکی و فرهنگ غلط شتاب‌ زدگی، همه‌ ساله جان هزاران هموطن ما را میگیرد و خانواده‌ های زیادی را در غم و اندوه ای عزیزان شان می نشاند.

که در این اواخر نیز همه‌ روزه شاهد هولناک ‌ ترین حوادث ترافیکی هستیم

ادامه خواندن مسافران با امید رسیدن به مقصد سوار موتر می‌شوند: احمد محمود امپراطور

فدای حسنِ زیبایت شوم من 

فدای سروِ رعنایت شوم من

سیاهی سرمه ات روزم سیاه کرد 

فدای چشمِ شهلایت شوم من 

ادامه خواندن فدای پیاله ای چایت شوم من : احمد محمود امپراطور

دا سوال د ډیرو ځوانانو پر مخ کې پروت او مطرح دی. د دموکراسۍ په اړه ما ډیرې مقالې لیکلې. په هغې لړ کې مې په ۲۰۱۱م کال کې یوه لیکنه د «دموکراسي (ولسواکي)» تر سر لیک لاندې نشر کړې ده. په هغې کې د دموکراسۍ یا ولسواکۍ په اړه بنسټیز علمی معلومات وړاندې شوی دی. هلته مې لیکلي چې د دموکراسۍ اصطلاح یوناني جرړې لري چې له دوو اجزاوو، (dēmos) ډیموس (خلکو) اوکراتوس (kratía) (حکومت کولو) څخه جوړه شوی ده. لغوی معنا یې په پښتو ژبه کې د ولسواکي یا پر خلکو باندې د خلکو حکومت کول دي. ولسواکۍ ته مختلفو کسانو او علمی سیاسی کړیو راز راز تعریفونه ورکړي چې په ټولو کې دا موضوع ځلیږي چې دولتي ځواک په مستقیمه او یا غیر مستقیمه توګه د ولس په اختیار کې وي.

ادامه خواندن دموکراسي څه شی ده او سوسیال دموکراسي څه ته وايي؟: نور محمد غفوری