کیست میدانی معلم؟ آنکه نازد سروری
بر همایون نام وی ، در زیر چرخ چنبری
روز معلم یادآور جایگاه والای کسانی است که چراغ دانایی را در تاریکی جهل روشن نگه داشتهاند.
این روز تنها یک مناسبت تقویمی نیست ،
فرصتی است برای تأمل در نقش معلم در سرنوشت کشوری که در نیم قرن اخیر ، درگیر جنگ و بحران می باشد .
ادامه خواندن تکریم مقام معلم و تبجیل از روز جهانی شان؛ تتبع و نگارش از : میرعبدالواحد سادات
بازتعریف جایگاه افغانستان؛ از رقابت نوین امریکا و روسیه تا سرنوشت ژیوپولیتیک منطقه
با تشدید رقابتهای ژئوپولیتیکی میان ایالات متحده امریکا و فدراسیون روسیه و چین، افغانستان بار دیگر در کانون توجه قدرتهای بزرگ قرار گرفته است. اگرچه پس از خروج نیروهای امریکایی در سال ۲۰۲۱ و بازگشت طالبان به قدرت، تصور میشد افغانستان از اولویتهای سیاست خارجی قدرتهای جهانی خارج شود؛ اما تحولات بینالمللی اخیر از جمله جنگ اوکراین، بحران انرژی و باز ترسیم اتحادها در آسیای میانه، نقش این کشور را بهگونهای تازه برجسته ساخته است. این تحولات با توجه به بررسی ابعاد رقابتهای نوین امریکا و روسیه، جایگاه افغانستان را در معادلات ژئوپولیتیکی منطقهای بازتعریف کرده و پیامدهای آن برای آیندهی امنیت و توسعهی این کشور را خیلی جدی گردانیده است.
ادامه خواندن صف بندی های تازه در قلب آسیا و بازخوانی جایگاۀ افغانستان در بازی بزرگ جدید : مهرالدین مشیدپایگاۀ بگرام و بازگشت آن در مرکز معادله های سیاسی و نظامی قدرت های بزرگ
گرام، بزرگترین و استراتژیکترین پایگاه نظامی افغانستان، همواره در مرکز معادلات سیاسی و نظامی قدرتهای بزرگ قرار داشته است. ایالات متحده در دو دهه جنگ افغانستان آن را به قلب تپنده عملیات خود در منطقه بدل کرد، و طالبان پس از بازگشت به قدرت کوشیدند آن را «نماد شکست امریکا» معرفی کنند. با این حال، تحولات اخیر نشان میدهد که بگرام نهتنها یک پایگاه نظامی متروکه، بلکه عرصهای برای چانهزنیهای سیاسی و ژئوپولیتیکی میان امریکا و طالبان است.
ادامه خواندن بگرام؛ خط سرخ طالبان یا ابزاری برای بازی های سیاسی، در معادله های ژئوپولیتیکی : مهرالدین مشیدنقش اساسنامه در زندگی و فعالیت حزبی
در مقالهٔ پیشین تحت عنوان «اساسنامهٔ حزب چیست و چه چیز را در خود میگنجاند» یادآور شدم که اساسنامهٔ حزب در کنار مرامنامه، یکی از مهمترین اسناد حزبی به شمار میآید. همانگونه که هیچ حزب معاصری بدون مرامنامه موجودیت نمییابد، بدون اساسنامه نیز امکان فعالیت مشروع و پایدار ندارد.
اساسنامه بهمثابهٔ یک سند حقوقی معتبر، نقش «قانون اساسی حزب» را ایفا میکند. این سند اهداف، ساختار تشکیلاتی، حقوق و مکلفیتهای اعضا، شیوهٔ انتخاب رهبری و سایر قواعد درونحزبی را روشن میسازد. همچنین علت و هدف ایجاد حزب، روابط میان ارگانهای رهبری و اعضا، و مناسبات درونی حزب را توضیح داده و تمامی حقوق و وظایف اساسی را مشخص مینماید. بدیهی است که پذیرش مرامنامه و اساسنامه از سوی اعضا شرط اصلی عضویت در حزب است.
ادامه خواندن نقش اساسنامه در زندگی و فعالیت حزبی: نور محمد غفوریطالبان؛ فروپاشی قریبالوقوع یا بازتعریف تهدیدها؟
حادثه آفرینی های طالبان در داخل، اختلاف و تنش های درونی میان این گروه و اوضاع ناگوار اقتصادی افغانستان در موجی از استبداد داخلی و نارضایتی های منطقه ای و بین المللی حکایت از آن دارد که طالبان در یکی از حساسترین بزنگاههای تاریخ معاصر خود ایستادهاند. وضعیت آنان طوری است که هرگاه به پیش بروند، در کام پلنگ جهانخوار می افتند و اگر به عقب بروند، در پرتگاه ی نابودی سقوط می کنند. حال پرسش این است که آیا این گروه در مسیر فروپاشی قرار گرفته یا اینکه توانایی بازتعریف جایگاه و تهدید خود را در نظام بینالملل دارد. با توجه به بحران مشروعیت داخلی، فشارهای اجتماعی و اقتصادی، و همچنین تعاملات پیچیده منطقهای و جهانی، طالبان در موقعیتی پارادوکسیکال قرار دارند که آینده آنان را نامطمئن ساخته است. طالبان که با اتکا به جنگهای طولانی، شعارهای دینی و معاملههای پنهان وارد کابل شدند، نه تنها به کم ترین وعده های خود جامه عمل نپوشاندند؛ برعکس گراف فقر و بیکاری را بلند بردند و با با سیاست های زن ستیزانه و آموزش دشمنانه و به زنجیر بستن آزادی های بیان تیغ از دمار مردم افغانستان بیرون کرده اند. اکنون طالبان بیش از هر زمان دیگری با این پرسشهای وجودی روبرو هستند؛ آیا این گروه به گونه ی واقعی به آخر خط رسیده است؟ و برای این گروه خط و نشان های تازهای در ژئوپولیتیک منطقهای کشیده میشود؟
ادامه خواندن طالبان در ایستگاه آخر و در آغاز خط و نشان های تازه؟ : مهرالدین مشیدنیمقرن اخیر تاریخ افغانستان (۱۹۷۳–۲۰۲۳) نشاندهندهی مبارزهای نفسگیر، افت و خیز های سیاسی، و تجارب جمعی مردم این کشور است. این دوران شامل کودتای ۱۹۷۳ محمد داوودخان، کودتای ثور ۱۹۷۸، هجوم شوروی، جنگهای داخلی، ظهور و سقوط طالبان، جمهوریت پساطالبان و بازگشت طالبان در ۲۰۲۱ است. این سفر تاریخی با حضور یارانی چُست، نسل های پرشور و جانفدا و رهبرانی بدهکار؛ بدهکار به قدرتهای خارجی، قومیت و فساد همراه بوده است. مبارزات صادقانه و صمیمانه ایکه با آغاز از آن روز تا امروز جز افت های پیهم پر از باخت باخت تا کنون هیچ برگ برنده ای در پی نداشته است. این نوشته به بررسی این نیمقرن پرداخته و حافظهی جمعی مردم افغانستان را به تحلیل گرفته است.
ادامه خواندن پنجاه سال مبارزۀ نفسگیر و سفر پر افت و خیز؛ با یارانی چُست، اما رهبرانی بدهکار : مهرالدین مشیدواقعگرایی دیپلماتیک و مسئولیت بشردوستانه
در این روزها در رسانه های اجتماعی و بخصوص از جانب فعالین زنان انتقادات شدید متوجه سیاست آلمان در تعامل با حاکمان کنونی افغانستان است. من می خواهم در مورد تحلیل و نظر خویش را به طور فشرده بر مبنای اساسات علمی پیشکش خوانندگان گرامی نمایم.
ادامه خواندن سیاست تعامل تخنیکی آلمان با طالبان: نور محمد غفوریادبیات کودک در افغانستان پیشینه بیش از یک قرن دارد ، اما حوادث ناهنجار ، جنگ و اشوب مانع رشد و توسعه آن گردیده است.
نخستین نشریه برای کودکان افغانستان، با نام سراجالاطفال، در سال (۱۲۹۷ خورشیدی ) به ابتکار محمود طرزی فقید و توسط س اج الاخبار منتشر گردید.
این نشریه با محتوای معاوماتی ، تربیتی و سرگرمی به زبان ساده برای کودکان و نوجوانان تهیه میشد و هرچند عمر کوتاهی داشت، اما آغازگر توجه به ادبیات کودک در کشور محسوب میشود.
ادامه خواندن سراجالاطفال و جایگاه آن در تاریخ ادبیات کودک : میرعبدالواحد سادات
طی سه ماه اخیر مارشال عاصم منیر رئیس ارتش پاکستان سه مرتبه به آمریکا سفر کرده است، در این سه بار سفر برعلاوه اینکه مهمان خاص دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا بوده، با مقامات استخباراتی و نظامی آمریکا نیز دید و باز دید های مفصلی داشته است.
از سوی دیگر برایم نکته جالب اینجاست که دو روز قبل طیاره شهباز شریف در میدان هوایی خاص آمریکایی ها که تنها طیارات مخصوص دونالد ترامپ در آن اجازه نشست دارند، نشست میکند، دیگر طیاره هیچ نخست وزیر و رئیس جمهوری در آن اجازه نشست را ندارند.
ادامه خواندن افغانستان در آستانه یک بازی پیچیده ژئوپلیتیک : احمد سعیدیبسمالله والصلاة علی رسولالله!
البته باید گفت اینکه ما دربارۀ دانشمندان و مفاخر بزرگ ایـن سـرزمین چیـزی مینـویسـیم و کارنامـههـای علـمی و پژوهشهای آنها را در خور یادآور اخلافمان قرار میدهیم از احساس پاک، برداشت و سلوک نیک و اخلاق عالی ما نمایندهگی میکند، همینکه زحمات و فرآوردههای تاریخی، فرهنگی و ادبی بزرگان خویشرا به یادکرد قرار میدهیم، در واقع به فرهنگ، ادب و تاریخ خویش ارج میگذاریم، زیرا از اثر کارکردها، تحقیقات و مطالعات مستدام بزرگان و دانشمندان است
ادامه خواندن فرزانه از خاور زمین : پروفیسور شریف الله شریف
تعریف
دیموکراسی یکی از بحث برانگیزیرین مفاهیم در تاریخ اندیشه سیاسی است که هیچگاه نظر واحد به ارتباط آن وجود نداشته است . دیموکراسی یا مردمسالاری نظامی است که قدرت سیاسی در آن از مردم سرچشمه میگیرد. در معنای حداقلی، دموکراسی یعنی انتخابات آزاد و رقابتی ؛ اما در معنای حداکثری، علاوه بر انتخابات، آزادیهای مدنی ، حقوق شهروندی و حقوق بشر نیز جزء جداییناپذیر آن است ، در مقابل، دیکتاتوری یعنی نظامی که مردم در آن هیچ نقش واقعی در قدرت سیاسی ندارند.
تاریخچه
ادامه خواندن درباره دموکراسی : تتبع نگارش از میر عبدالواحد ساداتانسان له اوله په ټولنیز ژوند کې د ګډو موخو لپاره د ډلو، ټولنو او اتحادیو جوړولو ته اړتیا لرلې ده. سیاسي ګوندونه د انسانانو د ګډ ژوند او سیاست د تنظیم له اړتیاوو څخه منځ ته راغلي. که تاریخ ته وکتل شي، د سیاسي ګوندونو جرړې د یونان او روم د لرغونو تمدنونو په زمانه کې موندل کېږي، خو هغه وختونه یوازې د اشرافو او ځانګړو طبقو ډلې وې، د نن ورځې په معنا منظم ګوندونه نه وو.
ادامه خواندن د سیاسي ګوندونو په جوړولو او فعالیت کې د مرام اهمیت او ضرورت : نورمحمد غفوریحملات یازدهم سپتامبر ۲۰۰۱ نه تنها سیاست خارجی ایالات متحده را دگرگون ساخت، بلکه سرنوشت افغانستان را نیز وارد مرحلهای تازه کرد. ایالات متحده و متحدان غربی با شعار «مبارزه با تروریسم» وارد افغانستان شدند تا طالبان را سرنگون سازند و القاعده را نابود کنند. اما بیست سال پس از این مداخله، سقوط کابل در اگست ۲۰۲۱ و بازگشت طالبان به قدرت، این پرسش بنیادین را پیش رو میگذارد که آیا یازدهم سپتامبر نقطه آغاز مبارزه با تروریسم بود یا آغاز چرخهای معکوس که افغانستان را دوباره به کام تروریسم، فراتر از نقطه ی صفری فرو برد و این کشور را به جولانگاه ی خطرناکترین گروههای تروریستی جهان بدل کرد.
ادامه خواندن یازدهم سپتامبر؛ مبارزه با تروریسم یا چرخه معکوس تحول در افغانستانبانگ نابهنگام و بیجای غنی و فساد های گسترده ی او
اشرفغنی، رئیسجمهور پیشین افغانستان، زلمی خلیلزاد، نماینده ی سابق امریکا، را متهم کرد که حکومت افغانستان را به دست جنگ سالاران سپرده و گفت که حکومت پیشین «جنگسالاران» و «فاسدان» را به میراث گرفته بود. او تأکید کرد که اگر طرحهایش در زمان وزارت مالیه عملی میشد، وضعیت کشور امروز متفاوت بود. اشرف غنی احمدزی (۲۰۱۴–۲۰۲۱)، با پشتوانهٔ علمی و سابقهٔ کاری در بانک جهانی و دانشگاههای معتبر، در آغاز بهعنوان چهرهای اصلاحطلب و تکنوکرات مطرح شد. او با شعارهایی چون دولتسازی مدرن، مبارزه با فساد و تبدیل افغانستان به چهارراه اقتصادی آسیا به قدرت رسید.
ادامه خواندن غنی فراتر از سکوت؛ مهره ی پنهان طالبان در بازی های دیلماتیک : مهرالدین مشید
آقای آنتونیو گوترش سرمنشی ملل متحد کمال کرد، آفرین با جراات آن :
امسال نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد بجای نیویارک در ژنیوا کشور سوئیس برگزار میشود.
اما چرا برای چه ؟
این تصمیم مجمع عمومی سازمان ملل نشان دهنده تعهد جامعه بینالمللی به اصول بیطرفی و دسترسی برابر برای همه اعضاست، حتی در مواجهه با فشارهای سیاسی از سوی کشورهای میزبان یعنی امریکا است.
از زمین لرزه کنر هر روز کشد آه از نهاد
آنکه انسان است زاین حالت بود غمگین زیاد
زین حوادث خانه ها ویران شد و مردم تلف
مرد نشد تنها تلف، زن و طفلان هم زیاد
ادامه خواندن در سوگ کنر : استاد محمد اسحاق ثنا
وقتی اژدها میغرّد، خرس میخروشد و فیل میخرامد؛ بشکه زرد سالاران شاخداران غایباند
بازگشت طالبان به قدرت در اگست ۲۰۲۱، افغانستان را بار دیگر در کانون توجه های کشور های منطقه و جهان قرار داد. با وجود تلاشهای این گروه برای کسب مشروعیت سیاسی، همچنان هیچ کشور مهمی در سطح بینالمللی طالبان را به رسمیت نشناخته است. در این میان، با توجه به روابط نزدیک طالبان با چین، روسیه، ایران، هند و شماری از اعضای دیگر شانگهای، نشستهای سازمان همکاری این سازمان که بهعنوان یکی از مهمترین بلوکهای امنیتی و اقتصادی اوراسیا شناخته میشود،
ادامه خواندن پیام نشست شانگهای برای طالبان؛ نشانهای از افول مشروعیت منطقهای این گروه : مهرالدین مشیدتاریخ، دادگاه اشتباهات مشترک ما
تاریخ معاصر افغانستان و شماری از کشور های دیگر نشان داده است که بحرانها، تراژدیهای ملی و بویژه ی فاجعه ی سقوط این کشور به دامن تروریسم، تنها محصول تصمیم رهبران یا مداخله های خارجی نیستند؛ بلکه در کنار زمامداران و سیاستگران، اقشار گوناگون جامعه چون، رهبران گروهها، روشنفکران، گرداننده ی رسانه ها، نهاد های مدنی، کارگران و حتی افراد عادی نیز به گونهای مستقیم یا غیرمستقیم در شکلگیری و استمرار آنها نقش داشته است. مسوولیت جمعی پدیدهای است که اغلب در روایتهای سیاسی افغانستان نادیده گرفته میشود؛ حال آنکه بدون درک آن، چرخهٔ تکرار اشتباه ها در این کشور ادامه خواهد یافت. اعتراف به خطا های گذشته در افغانستان به تابویی تبدیل شده که هیچ کس حاضر نیست، نزدیک آن شود.
ادامه خواندن اعتراف به خطا؛ بلندای اخلاق و پل عبور از تاریکی به سوی روشنی : مهرالدین مشید
هنوز زنده ایم و تا هنوز می خندیم
هنوز درب غم و رنج و غصه می بندیم
هنوز بارگه ای عشق را سپهداریم
هنوز بهر تب و تاب فضل دلبندیم
ادامه خواندن هنوز بهر شکستن هزار پیوندیم : احمد محمود امپراطور
نه من چو ماه نوین مایلم به ابرویش
که آفتاب چو من سر نهد به زانویش
هزار سرو سهی سر نهند در قدمش
ادامه خواندن نگهت گیسو : استاد محمد اسحاق ثنا
آدم چقدر خسته و دلگیر میشود
تسلیمِ ناشیّانهی تقدیر میشود
وقتیکه با خیالِ خودش حرف میزند
در چارراهِ وسوسه تکفیر میشود
ادامه خواندن ایام خسته ودلگیر : استاد جاوید فرهاد
در بهار ۱۹۹۰ در مکروریان کهنۀ کابل با خواهر و برادر نوجوانی به نامهای بدریه و بهزاد آشنا شدم. پدر شان پیشۀ بازرگانی داشت و از من خواسته بود فرزندانش را با الفبای انگلیسی آشنا سازم.
در نخستین روز دیدار مان، چشمم به چند عکس سلام سنگی روی دیوارهای دهلیز و اتاق درس شان افتاد. آنان کلکسیون بزرگی از عکسهای این هنرمند داشتند و دوستدارش بودند.
بدریه و بهزاد در یک روز برفباران همان سال به دیدنم آمدند و گفتند: “برای خداحافظی آمده ایم. به کسی نگویید، ما از افغانستان میرویم.” سپس آلبوم دوستداشتنی شان را نزد من امانت گذاشتند و افزودند: “هرکسی نشانی درست بیاورد، عکسها را به او بدهید تا به ما برساند.”
ادامه خواندن سلام سنگی در نقش زردشت : داکتر صبورالله سیاسنگاین فیلم با هنرنمایی هنرمندان مستعد وسابقه دار رادیو تلویزیون ملی وتیاتر افغانستان ؛ زرغونه گردش ونعمت الله گردش رخشندگی خاص داشت. در این محفل با اهدای تقدریر نامه برای هنرمندان مانند زرغونه جان گردش و نعمت الله گردش قدر دانی گردید.
«اکبرنامه» اثری منظوم در قالب مثنوی و یکی از مهمترین آثار ادبی – تاریخی افغانستان بهشمار میرود که در قرن نوزدهم میلادی توسط ملا حمیدالله کشمیری، شاعر و دانشمند اهل کشمیر، سروده شده است.
این منظومه به زبان دری و با پیروی از سبک و ساختار شاهنامه فردوسی نگاشته شده و به همین دلیل، شاعر آن به «فردوسی کشمیر» لقب گرفته است.
«اکبرنامه» به روایت جنگ اول افغان – انگلیس (1219- 1221/ ۱۸۳۹ – ۱۸۴۲) خورشیدی میپردازد و تمرکز اصلی آن بر بازتاب رشادتها و فداکاریهای وزیر محمداکبرخان، فرزند امیر دوستمحمدخان، از شخصیتهای برجستهٔ تاریخ معاصر افغانستان است. این اثر، علاوه بر جنبه های تاریخی و نظامی، بازتابدهندهٔ عناصر فرهنگی، اجتماعی و باورهای مردم افغانستان نیز در یک دورۀ تاریخی است.
ادامه خواندن دربارۀ منظومهٔ حماسی – تاریخی «اکبرنامه»: میرعبدالوحد ساداتنیم قرن مبارزۀ سیاسی و فرهنگی و تبدیل شدن اقغانستان به لانهِ ی تروریسم
مردم افغانستان پنج دهه برای آزادی، آگاهی و عدالت، از هیچ نوع تلاش و مبارزات خستگی ناپذیر مسلحانه، سیاسی و فرهنگی دریغ نکردند. در این مدت رزم آوران شجاع و نترس پایمردانه رزمیدند و نویسنده گان و فرهنگیان صادقانه و صمیمانه و بی هراس نوشتند؛ اما دریغ و درد که هر روز به جای نزدیکتر شدن به این آرمانهای بزرگ انسانی، برعکس از آنها بیشتر فاصله گرفتند. هرچند عوامل زیادی در این ناکامی ها دخیل است؛ اما یکی از عوامل نیرومند آن کم کاری ها، ناتوانی ها، وابستگی های نظامی، مالی و استخباراتی رهبران گروهها و سیاستگران جهاد و مقاومت بوده است.
ادامه خواندن بحران هویت ملی؛ ناکامی ملت سازی و به زنجیرکشیده شدن آگاهی، آزادی وعدالت : مهرالدین مشید