Maria Daro

شهر ویانا به ابتکار کانون فرهنگ افغان‌ها در اتریش (AKIS) در دهم و یازدهم ماه اپریل، رویدادهای خیلی ارزشمند—یکی کنفرانس بین‌المللی همبستگی با زنان افغانستان از طریق آموزش و توانمندسازی—به مناسبت سی‌سالگی کانون، بیست‌وشش‌سالگی فصلنامه «بانو» و جشنواره چهارم اهدای تندیس ارزشمند فرهنگی رابعه بلخی در رات‌هاوس شهر ویانا برگزار شد.

با اهدای پنج جایزه به پنج زن نخبه افغانستان در زمینه‌های سیاست، فرهنگ، ادب، ژورنالیزم و جایزه افتخاری امسال برگزار شد.

• جایزه عرصه سیاست به خانم منیژه باختری، سفیر افغانستان در اتریش

ادامه خواندن گذارش فانون فرهنگی افغانی در شهر ویانای اتریش : حینفه وحید

 ·اگر درست است که هنر مرز نمی‌شناسد و هنرمندان سرمایۀ معنوی همه کشورهای جهان اند، چرا هنرمند سرزمین ما فردای مرگش به خاموشی و فراموشی سپرده می‌شود؟

تنها خانوادۀ سوگ‌وار لطیفی نه، بلکه افغانستان یکی از فرزندان گرامی خود را از دست داده است. از دوران نوجوانی که در نمایش‌های روی ستیژ مکتب و سپس تیاتر نوپای کابل کار می‌کرد تا پایان آموزش‌های برتر در رشتۀ سینماتوگرافی و کارگردانی، به ویژه هنرنمایی در سه فلم “بهار می‌شود”، “روزهای دشوار” و “تابستان داغ کابل” پیوسته می‌خواست خودش باشد.

سنگینی گناه تنبلی خودم را به گردن رسانه‌ها نمی‌اندازم. باید سال‌ها پیش به جست‌وجویش می‌پرداختم و پرسش‌هایم را به او می‌رساندم.

در ماه مارچ ۲۰۲۲ به کمک همایون مروت، شیرشاه ابوی و سید علی عالمی توانستم به نشانی ولی لطیفی دست یابم. آنان سخنان ارزش‌مندی در پیرامون پیشینۀ نمایش‌، دلایل پا نگرفتن تیاتر در افغانستان و چگونگی تهیه شدن فلم “روزهای دشوار” در هفت ماه (۱۹۷۳-۱۹۷۴) گفته بودند.

ادامه خواندن ولی لطیفی هنرمند تیاتر افغانستان در گذشت: دکتور صبورالله سیاه سنگ

پیروزی های ساختاری، سرنوشت هر جنگی را کلید می زند

در تحلیل تحولات معاصر، تمایز میان «پیروزی نظامی» و «پیروزی ساختاری» به یکی از کلیدهای فهم پایداری قدرت‌ها بدل شده است. در این چارچوب، ارزیابی جایگاه ایران تنها در سطح دستاوردهای نظامی، تصویری ناقص را ارائه می‌دهد؛ زیرا آنچه بیش از همه اهمیت دارد، توانایی این کشور در تبدیل قدرت سخت به نظم پایدار، نفوذ منطقه‌ای و بازتولید مشروعیت داخلی و خارجی است؛ امری که می‌توان از آن به‌عنوان تلاش برای «پیروزی ساختاری» یاد کرد.

ادامه خواندن ایران و بازتعریف قدرت؛ از غلبه نظامی تا برتری ساختاری :مهرالدین مشید

هبت الله گلوله ای از اعماق تاریخ؛ اما بی خبر از تپش های زمان

ملاهبت الله مردی است؛ البته نه از صدر اسلام؛ بلکه از صدر بدویت و تحجر گویی گلوله ای بوده که از اعماق گذشته، زیر چتر انتحار، انفجار و تروریسم، بی خبر از تپش های زمان، با افکار بدوی و قشری به قرن بیست و یک شلیک شده است. این گفته سخن داکتر ط حسین  متفکر شهیر جهان عرب را در افکار تداعی می کند که گفته بود: امام خمینی مردی است از صدر اسلام که بسان گلوله به قرن بیست  شلیک شده است. اگر او زنده می بود، شاید می گفت: ملاهبت الله نه تنها از گذشته آمده؛ بلکه از لایه‌های تاریک‌تر تاریخ برآمده است؛ گویی صدایی از اعماق قرون خاموش که بی‌هیچ آشنایی با عقلانیت مدرن، بر قرن بیست‌ویکم بر مردم افغانستان تحمیل شده است.

ادامه خواندن از خمینی تا هبت الله؛ دو گلوله، دو سرنوشت؛ از رهایی تا فاجعه :مهرالدین مشید

فاجعهٔ فکری و سیاسی در پرتو منطق ساختاری و تاریخی قدرت

در جهان معاصر، جنگ‌های ژئوپلیتیک دیگر صرف منازعاتی بر سر قلمرو یا منابع طبیعی نیستند؛ بلکه به بازتابی از رقابت‌های پیچیدهٔ قدرت در سطوح ساختاری و تاریخی بدل شده‌اند. در پرتو منطق تاریخی قدرت، همواره دولت‌ها برای بقا، گسترش نفوذ و تثبیت هژمونی خود به ابزارهای گوناگون، از جنگ سخت تا جنگ نرم و روایت‌سازی متوسل شده‌اند. اما آنچه امروز این معادله را متفاوت می‌سازد، فرسایش تدریجی عقلانیت سیاسی است؛ عقلانیتی که زمانی قرار بود منازعات را مهار، و نظم بین‌المللی را بر پایهٔ قواعد و نهادها استوار سازد. درک جنگ‌های ژئوپلیتیک در جهان معاصر، بدون توجه به پیوند عمیق میان قدرت، تاریخ و ساختار نظام بین‌الملل، ممکن نیست. در حالی که نظریه‌های کلاسیک روابط بین‌الملل، به‌ویژه واقع‌گرایی، جنگ را امری اجتناب‌ناپذیر در رقابت قدرت‌ها می‌دانند، تحولات اخیر نشان می‌دهد که این رقابت‌ها وارد مرحله‌ای شده‌اند که در آن عقلانیت سیاسی، به‌عنوان سازوکار تنظیم و مهار منازعه، در حال ضعیف شدن است. این وضعیت، پرسش‌های بنیادینی را درباره کارآمدی نهادها، هنجارها و قواعد بین‌المللی مطرح می‌کند.

ادامه خواندن جنگ‌های ژئوپلیتیک و فروپاشی عقلانیت سیاسی در جهان معاصر : مهرالدین مشید

افغانستان در طول تاریخ سیاسی خود، به‌ویژه پس از نیمهٔ دوم قرن بیستم میلادی، شاهد شکل‌گیری جنبش‌ها، سازمان‌ها و احزاب گوناگونی بوده است. برخی از این جریان‌ها در نتیجهٔ تحولات مشخص اقتصادی و اجتماعی و با توجه به سطحی از رشد و پختگی جامعهٔ افغانی، به‌عنوان پدیده‌های روبنایی و در پیروی از جریان‌ها و ایدئولوژی‌های رایج جهانیِ راست، میانه و چپ، عرض اندام کردند. با این حال، بسیاری از این احزاب در برابر حوادث ناگوار تاریخی و مداخلات گستردهٔ خارجی تاب مقاومت نیاورده و به‌تدریج به گروه‌های کوچک، پراکنده و کم‌تأثیر تجزیه شدند.

ادامه خواندن افغانستان به یک حزب جدیدنیاز دارد؟ : نورمحمدغفوری

من از این آی و هوی بی سر و بی بر نمی ترسم

از این دوستاخ بی کلکین چه و بی در نمی ترسم

به چندین پادشاه و سلطنت را واژگون دیدم 

کنون از طمطراق ضابط و عسکر نمی ترسم

ادامه خواندن نمی ترسم : احمد محمود امپراطور 

زوال جمهوریت؛ پروژه های زیربنایی و بازی های استخباراتی

پس از سال ۲۰۰۱ و در پی فروپاشی رژیم طالبان، افغانستان وارد مرحله‌ای از نوسازی و دولت‌ سازی شد که در ظاهر با حمایت گسترده جامعه جهانی همراه بود و کمک های میلیارد دالری کشور های غربی به افغانستان سرازیر شد؛ اما این پول ها به‌جای آنکه به ثبات دایمی و تسریع توسعه زیربنایی افغانستان هزینه می شدند؛ برعکس این کشور را به‌ تدریج به صحنه‌ای از رقابت‌های پیچیده استخباراتی و امنیتی بدل کرد؛ رقابت‌هایی که پیامد آن، شکل‌گیری «ناامنی مزمن» و تضعیف بسترهای سرمایه‌گذاری بود تا آنکه در یک سناریوی پیچیده پس از فرار غنی افغانستان به کام تروریسم سقوط کرد. 

ادامه خواندن جمهوریت در افغانستان؛ پروژهٔ گذار یا قربانی فساد و بی‌کفایتی رهبران :  مهرالدین مشید

پیلامه

د تلویزیوني سیاسي بحثونو په اړه مې مخکې دوې لیکنې د هغو د ماهیت او اهمیت په تړاو د درنو لوستونکو خدمت ته وړاندې کړې وې. په دې لیکنه کې هڅه کېږي چې د دغو بحثونو د اغېزمنتیا او مسلکيتوب یو بل مهم اړخ، یعنې اخلاقي معیارونه، وڅېړل شي. ځکه چې هر څومره بحث مهم او حساس وي، هماغومره د هغه د ترسره کولو طریقه او اصول هم ارزښت پیدا کوي.

ادامه خواندن د تلویزیوني سیاسي بحثونو اخلاقي معیارونه :  نور محمد غفوری

دسیدجمالالدین افغاني معرفي

دسیدجمالالدینافغانيمعرفي

لومړۍ برخه

لیکوال: یونس تنویر

پېژندنه، تبعید او سفرونه :

سید (رح) چا افسانه کړ او ولې افسانه شو؟ د ده په اړه روایات څه دي او ولې ځینې روایات په ده پسې تړل کېږي؟ دا دوه ډلې لیکوال او څېړونکي دي. یوه ډله سید (رح) افغانی، سني، مدبر سیاستوال، انقلابي شخص، د زمانې حکیم، افغان پېژندونکی، د پان اسلامیزم بنسټګر ګڼي. یوه بله ډله، چې سید ته ایرانی، شعیه، په افغانستان کې یو عادي کس، چې په ده پسې ځینې ناحقې افسانې جوړې شوې او حقیقت نه لري او نه یې دومره لوی عالم او حکیم ګڼي؛ ځکه د دوی په کلام او بیاناتو کې نیمګړتیا ده. دوی دومره سترې غلطۍ کوي، چې هېڅ ساري نه لري. د دې ډلې څخه یوه هم نیکي کیدي ده، چې د امیر شیر علي خان په وخت کې په افغانستان کې د انکریزانو د سفارت یوه ډیپلوماته وه او هغې خپلې دندې او راپورونه د خاطرو په بڼه لیکلي دي. دا کس دی، چې د سید په اړه دا ډول نظر لري. یانې د یوې انګریزې لیکنه د یوه افغان په حق کې او هغه هم د خاطرو په ډول، نو دا کېدای شي، چې د سید (رح) په اړه دې حقیقت وي؟

ادامه خواندن د ختیځ د ويښتابه قاعد او د پان اسلامیزم بنسټګر | یونس تنویر

بسته ماندن دروازه های مکاتب بروی دختران افغانستان ، برای پنج سال متوالی به معنی : 

سیر قهقرایی افغانستان به عصر حجر است ! 

بدینرو : 

این فاجعه بزرگ فرهنگی ، سلامت جامعه و مصالح علیای افغانستان را تهدید مینماید ! 

پس : 

بزرگترین رسالت انسانی ما در احوال جاری دفاع از داعیه برحق انسانی ، اسلامی و ملی دختران ما بخاطررفتن به مکتب است : 

افغانستان سرزمین عجایب و غرایب است و کشوری است که در آن تاریخ « تکرار » می شود و ما شاهدمضحک ترین شکل آن هستیم و بستن مکتب بروی دختران یک مثال اسفناک آن است . 

حاکمان کنونی طالب این سلب حقوق دختران کشور را به دین و آیین مردم حواله می‌دهند . 

از بوالعجبی های تاریخ : 

ادامه خواندن دفاع از داعیه برحق انسانی ، اسلامی و ملی دختران  افغانستان : میر عبدالواحد سادات

زمانیکه هنوز کودکی بودم ودر آغوش پرُ لطف والیدنم درخواب شیرین بسر میبردمُ ستاره خوشبختی ام از آسمان ارزوهایم  سقوط کرد.

 بلی هموطن سال سیزده صد وهفتاد ویک هزاران نفر زن ومرد جوانان وکودکان از بین رفتند؛ شهر شاهد کشتار مردم بیگناه وشاهد پرتاب راکت های کور بود. هزاران  خانه ویران شد و بسیاری جوانان و کودکان از بین رفتند و بسیاری انها چو من یتیم وبیکس وتنها شدند. من وامثال من هست و نیست زندگی شیرین و شیرین ترین اعضای خانواده خویش راازدست دادند. شهر زیبای کابل چهره زاغ را کشیده بود؛ در دود وآتش با انسانهای بیگناهش یکجاه میسوختند..        

ادامه خواندن دو خواهر هندو ومسلمان داستان کوتاه : نوشته ماریا دارو

در مورد یکتن از خانم های هموطن ما با فراز و نشیب زندگیش کتاب جالب از قلم ماریا دارو تازه به نشر رسیده است.

فکر تو زیبنده ‌‌‌‌‌‌ی دل‌ها شده
وسوسه در هر دلی پیدا شده
رایحه ی از چمن حسن تو
تا به فلک سر زده بالا شده

ادامه خواندن رايحه دوم حمل ١٤٠٤ خورشيد : وارث الشعرا نذیر ظفر

مقدمه:
د تلویزیونی سیاسی بحثونو په ماهیت مو په بله (پرونۍ 15.03.2026 ) لیکنه کې خبرې وکړې. په دې لیکنه کې په نظر کې دي چې د تلویزیونی سیاسي بحثونو د اهمیت په اړه په لنډه توګه رڼا واچوم. 

د تلویزیون سیاسي بحثونه د معاصرو رسنیو یوه مهمه بڼه ده چې د سیاسي شخړو، نظریاتي اختلافونو، د عامه پوهاوي د لوړولو او په ټولنه کې د سیاسي ارادې د جوړولو لپاره کارول کیږي. لکه چې په تیره لیکنه کې یادون وشو، د دې ډول بحثونو موخه یوازې د سیاسي تبلیغ یا د شهرت زیاتول نه، بلکې د لیدونکو لپاره د معلوماتو وړاندې کول، د شواهدو تحلیل او د سیاسي موضوعاتو روښانه کول دي.

ادامه خواندن د تلویزیوني سیاسي بحثونو اهمیت : نور محمد غفوری

سریزه

په دې وروستیو کې داسې راپورونه خپاره شوي چې ګواکې په افغانستان کې اسلامي امارت د محقق له تلویزیون او ځینو نورو شتمنیو سره د مصادرې چلند کړی دی. د دې خبر د رښتینولۍ په اړه تر اوسه پوره باور نه لرم، خو همدې خبرو ماته د هغو زرګونو مظلومو انسانانو د حقونو موضوع را یاده کړه چې په تېرو لسیزو کې ورباندې بېلابېل ظلمونه شوي دي. په حقیقت کې د افغانستان وروستۍ تاریخ له جګړو، سیاسي شخړو او د بشري حقونو له پراخو سرغړونو ډک پاتې شوی دی. له همدې امله، که په هېواد کې رښتینې او تلپاتې سوله ټینګېدل او ټولنیز عدالت عملي کېدل غواړو، نو د انتقالي عدالت د بهیر پیل او پلي کېدل یو جدي او نه‌انکارېدونکی ضرورت دی.

ادامه خواندن په افغانستان کې د انتقالي عدالت اړتیا: نورمحمد غفوری

در تاریخ اجتماعی بشر، برخی روزها تنها یک تاریخ در تقویم نیستند، بلکه به نمادهایی از حافظهٔ جمعی انسان تبدیل می‌شوند؛ نمادهایی که در آن‌ها تجربه‌های رنج، مقاومت، امید و آرمان‌های مشترک بشری فشرده شده است. هشتم مارچ از جمله همین روزهاست. این روز نه صرفاً مناسبتی برای تبریک و بزرگداشت، بلکه یادآور تاریخی طولانی از مبارزه برای عدالت، آزادی و برابری انسانی است؛ مبارزه‌ای که هنوز در بسیاری از نقاط جهان ادامه دارد.

ادامه خواندن هشتم مارچ؛ تاریخِ ناتمامِ مبارزه برای برابری : نورمحمد غفوری

افغانستان در دوراهیِ آشتی و منازعه

افغانستان طی پنج دهه گذشته در چرخه‌ای از منازعه ساختاری، مداخله خارجی و بحران مشروعیت سیاسی گرفتار بوده است. در چنین وضعیتی آشتی ملی نه یک مطالبه اخلاقی، بلکه ضرورتی حیاتی و نهادی برای بازسازی دولت و تثبیت نظم سیاسی در این کشور است. با توجه به نظریه دولت‌های شکننده، عدالت انتقالی و نظریه تفاهم و توافق عقلانی، غلبه گفتمان اختلاف در افغانستان مانع شکل‌گیری قرارداد اجتماعی جدید و آشتی ملی در این کشور شده است. این در حالی است که بدون بازتعریف روایت ملی مشترک، هرگونه ثبات سیاسی شکننده و ناپایدار و رسیدن به آشتی ملی ناممکن خواهد بود.از دهه ۱۳۵۰ خورشیدی تاکنون، منازعه در افغانستان از یک وضعیت استثنایی به وضعیت عادی سیاست روزمره تبدیل شده است. دولت نه به‌عنوان تنظیم‌کننده تضادها، بلکه به‌مثابه یکی از طرف‌های منازعه عمل کرده است. این روند، سرمایه اجتماعی را فرسوده، بی‌اعتمادی عمومی را افزایش داده و فروپاشی مکرر نظم سیاسی را در این کشور به بار آورده است.

ادامه خواندن فقدان روایت آشتی ملی و بحران گفتمان در افغانستان: مهرالدین میشد

زورگویی یا ژئوپلیتیک ضربه؛ بازی با آتش

تحولات امنیتی از کابل تا تهران در سال‌های اخیر، پرسشی بنیادین را برجسته ساخته است: آیا فشارهای نظامی و اطلاعاتی علیه طالبان و جمهوری اسلامی ایران در راستای مهار افراطیت تعریف می‌شود، یا بخشی از یک پروژه بزرگ‌تر برای مهندسی موازنه قدرت منطقه‌ای است؟ این نوشته با بهره‌گیری از چارچوب رئالیسم ساختاری و نظریه بازدارنده گی، استدلال می‌کند که کنش‌های اخیر را نمی‌توان صرف به مبارزه با افراطیت فروکاست؛ بلکه این اقدامات در دل رقابت‌های ژئوپلیتیکی، بازی‌های استخباراتی و بازتنظیم نظم امنیتی منطقه قابل فهم‌اند. بر اساس رئالیسم ساختاری، نظام بین‌الملل فاقد اقتدار مرکزی است و دولت‌ها برای بقا در پی افزایش امنیت خود هستند. در چنین سیستمی، کنش‌های امنیتی نه بر پایه اخلاق، بلکه بر اساس محاسبه قدرت تعریف می‌شوند. از این منظر، فشار بر طالبان یا ایران را باید در چارچوب موازنه تهدید و مدیریت قدرت تحلیل کرد. از سویی هم در محیطی که بازیگران از توانایی‌های نامتوازن برخوردار اند، بازدارنده گی نه صرف از طریق قدرت نظامی کلاسیک، بلکه از طریق شبکه‌های نیابتی، عملیات اطلاعاتی و ضربات محدود اعمال می‌شود. این همان الگوی غالب در تعاملات منطقه‌ای کنونی است.

ادامه خواندن از کابل تا تهران؛ مهار افراطیت یا مهندسی قدرت و بازی استخباراتی؟ک مهرالدین میشد

از دجال تاریخ تا آرماگدون؛ تبدیلی اسطوره ها به ابزار ژئوپلیتیک

اندیشهٔ جنگ آخرالزمانی یا نبرد نهایی میان خیر و شر، از کهن‌ترین روایت‌های دینی و اسطوره‌ای در تاریخ بشر است. این تصور در بسیاری از ادیان و سنت‌های فکری جهان حضور دارد و گاه در دوره‌های بحرانی تاریخ، رنگ و بوی سیاسی نیز به خود می‌گیرد. در چنین روایت‌هایی، جهان در آستانهٔ یک رویارویی بزرگ قرار می‌گیرد که در آن نیروهای ظلم و فساد شکست می‌خورند و دوره‌ای تازه از عدالت و رستگاری آغاز می‌شود. اندیشهٔ جنگ آخرالزمانی یکی از مهم‌ترین مفاهیم مشترک در ادیان و سنت‌های فکری جهان است. این مفهوم که از نبرد نهایی میان خیر و شر سخن می‌گوید، در طول تاریخ نه‌تنها در حوزهٔ دین و اسطوره باقی نمانده، بلکه گاه به ابزاری در گفتمان‌های سیاسی و ژئوپلیتیکی نیز تبدیل شده است.

ادامه خواندن جنگ آخر زمانی و روایت های دینی – سیاسی: مهرالدین مشید

زن  مظهر  لطف   و مهربانی

با    اوست    نمود    زندگانی

پرورده    شده      بدامن    او

اشخاص بزرگ  و  نکته دانی

ادامه خواندن مظهر لطف و مهربانی : استاد محمد اسحاق نثا

ایران  در برابر؛ پارادوکس تاریخی  و دوگانگی استراتژیک

سرزمین ایران در طول تاریخ یکی از کانون‌های مهم قدرت در جهان بوده است؛ سرزمینی که امپراتوری‌هایی چون هخامنشیان و ساسانیان از دل آن برخاستند و برای قرن‌ها معادله های سیاسی و تمدنی بخش بزرگی از جهان را شکل دادند. این میراث تاریخی نوعی حافظه ژئوپلیتیکی از قدرت و نفوذ را در ذهنیت سیاسی ایران برجای گذاشته است. با این حال، در جهان معاصر که ساختار قدرت بر رقابت های پیچیده دولت‌ها، اقتصاد جهانی و موازنه‌های امنیتی استوار است،

ادامه خواندن پارادوکس قدرت در ایران؛ از تله امپراتوری تا پرتگاه فروپاشی : مهرالدین میشد

جنگ اسرائیل و ایالات متحده آمریکا با جمهوری اسلامی ایران، اکنون ابعاد گسترده‌تری یافته و عملاً بخش بزرگی از خاورمیانه را دربر گرفته است. کشورهای حوزه خلیج فارس در این میان با نگرانی و اضطراب اوضاع را دنبال می‌کنند و دور از امکان نیست که این کشور ها به نحوی به حمایت آمریکا قرار گیرند. برخلاف برخی پیش‌بینی‌ها، آمریکا در آن بخش‌هایی که تصور می‌کردند دست بالا تری خواهند داشت، با چالش‌های جدی روبه‌رو شده‌اند. در مقابل، ایران مقاومت خود را با راکت های بالستیک ادامه داده و به نظر می‌رسد این جنگ همچنان تداوم میابد و بزودی حل و فصل نخواهد شد.

ادامه خواندن خاورمیانه میانه در آستانه طوفان بزرگ : احمد سعیدی

برسد کاش به تو یار چو پیغام کنم 

وصفی از لعل لبت چهره گلفام کنم 

جان نیرزد که به راه تو فدایش سازم

غیر جان نیست متاعی به تو انعام کنم 

ادامه خواندن بوی ریا  : استاد محمد اسحاق ثنا

از عمق استراتیژی تا عمق بحران؛ چرخش شمشیر های نیابتی

این نوشته به بررسی پدیده «بازگشت تهدید نیابتی» در سیاست امنیتی پاکستان پرداخته است؛ پدیده‌ای که طی آن استفاده ابزاری از گروه‌های مسلح غیردولتی برای اهداف ژئوپلیتیکی، در بلندمدت به تهدیدی علیه امنیت داخلی همان دولت تبدیل می‌شود. این به معنای آن است که مار های آستینی را که دیروز پاکستان، برای تحقق اهداف ژئوپلیتیکی خود، به آنان متوسل شده بود. امروز همان بازیگران در گذر زمان به تهدیدی علیه امنیت داخلی پاکستان بدل شده اند.

ادامه خواندن مارهای آستین؛ بازگشت هیولاهای جنگ نیابتی به دامان پاکستان : مهرالدین مشید