Maria Daro

فارسی‌ستیزی؛ چهره پنهان سیاست زبانی طالبان

برای بررسی  دقیق و منصفانه دشمنی طالبان با زبان فارسی، بهتر است میان دشمنی با زبان فارسی و سیاست زبانیِ برتری‌جویانه تفاوت قایل شویم. شواهد موجود نشان می‌دهد که در دوره طالبان، به‌ویژه پس از ۲۰۲۱، فشار بر کاربرد رسمی و نمادین دری/فارسی افزایش یافته است؛ اما این فشار همیشه در قالب یک فرمان صریح برای «ممنوعیت فارسی» ظاهر نشده است. یک پژوهش تازه در سال ۲۰۲۶ نیز همین الگو را «حاشیه‌راندن دری از طریق ابهام و ترجیح نهادی پشتو» توصیف می‌کند. 

زبان فارسی در افغانستان تنها وسیلهٔ گفت‌وگو نیست؛ بلکه بخشی از تاریخ، ادبیات، دیوان‌سالاری، فرهنگ شهری، هویت و حافظهٔ مشترک تاریخی افغانستان است. فراتر از این‌ها، زبانِ شاهنامه، بوستان و گلستان، و میراث فکری و ادبی حافظ، مولانا و ده‌ها شخصیت بزرگ ادبی و فرهنگی است. نادیده گرفتن چنین میراثی، مصداق پنهان کردن آفتاب با دو انگشت است.

ادامه خواندن  دشمنی با فارسی؛ بازتاب سیاست زبانی برتری‌جویانه طالبان: مهرالدین مشید

I have watched many Turkish series over the years and have often found both strengths and weaknesses in them. But Yürek Çıkmazı was different.

As someone who pays close attention to acting, directing, cinematography and storytelling, I found very little to criticize in this series. The story is complex, with many characters and events skillfully connected, yet it never became tiring or slow.

The director showed great mastery of pacing. When a conversation began to feel a little too long, the scene changed naturally, and the story continued to move without losing its emotional power.

ادامه خواندن Yürek Çıkmazı — A Truly Remarkable Series

هر داستانی که نوشته می‌شود، خواننده‌ای می‌طلبد و این وظیفه‌ی ما خوانندگان است که دقیق بخوانیم و بررسی کنیم. داستان‌های نوشته شده باید خوانده و بررسی شوند و داستان‌های خوب از داستان‌های بد جدا شوند. در کنار این، هر داستانی که نوشته می‌شود، ممکن اجتماعی باشد یا هم فردی؛ یعنی نویسنده برای دل خودش داستانی را نوشته باشد. هر داستان سخنانی یا پیامی را با خود حمل می‌کند و باید تشخیص داده شود که کدام داستان قابلیت این را دارد که خوانده شود و به پیامی که با خود آورده است توجه شود و به کدام پیام یا داستان نباید توجه کرد و نباید خوانده شود. یک داستان خوب همیشه فراتر از زمان خود حرکت می‌کند و جدا از زمانه‌ی خود هم دوام می‌آورد. این داستان سپوژمی زریاب این ویژگی را دارد که فراتر از زمان خود حرکت کند.  

داستان در مورد شخصیتی است که آموزگار است و در این اواخر از شنیدن مرگ فرزند همسایه خود که در اثر جنگ با پنجاه و هفت تن از همراهان خود کشته شده، متأثر شده است و این واقعه مدام در ذهن‌اش تکرار می‌شود و هر بار زن همسایه‌ی خود را می‌بیند که با یک سطل آب و خریطه‌ی ارزن بر سر قبر پسرش می‌رود، احساس می‌کند که او هم در مرگ پسر همسایه‌اش دست داشته است. این واقعه و اوضاع و احوال زن همسایه‌اش، او را به یاد دوران مکتب و استاد تاریخ‌اش می‌اندازد. با مرور خاطرات و بی‌تفاوتی استاد تاریخ‌اش راجع به جنگ‌های جهانی، شخصیت داستان دیدگاه دیگری پیدا می‌کند. بعد در آخر داستان، شخصیت داستان با ذکر دیدگاه خود و یک آرزو که ای‌کاش همه به جای غصه خوردن، به دنیای اطراف خود توجه کند، داستان را تمام می‌کند.

ادامه خواندن آرزوهای بی‌سرانجام در داستان «سطل‌های آب و خریطه‌های ارزنِ» سپوژمی زریاب؛ نویسنده: علی‌خان حلیمی

افغانستان نور د جګړې توان نه لري او افغان ولس نور د جګړې د دوام زغم نه لري. زموږ د نږدې نیمې پېړۍ تجربې په ښکاره ډول راښيي چې جګړه هېڅکله د عامو خلکو د ژوند د ښه کېدو، د هېواد د آبادۍ او د ملي ګټو د خوندي کېدو لاره نه ده.

هیڅ افغان نه غواړي چې پاکستان، پنجاب او یا کوم بل بهرنی هېواد پر افغانستان واکمن شي. همدارنګه افغانان نه غواړي له خپلو ګاونډیانو سره دښمني ولري. د یوه خپلواک هېواد ملي ګټې ایجابوي چې له ټولو ګاونډیانو سره د ښه ګاونډیتوب، متقابل احترام او سوله‌ییز تعامل اړیکې ولرو او له نړۍ سره خپلې دیپلوماتیکې اړیکې د افغانستان د ملي ګټو پر بنسټ پیاوړې کړو.

زموږ تر ټولو اساسي اړتیا سوله، امنیت، ثبات او د هېواد ساتنه ده.

ادامه خواندن په جګړه کې زموږ ګټه څه ده؟ :نور محمد غفوری

درین نه آشیان غیر از پر عنقا نشد پیدا

همه پیدا شد اما آن‌که شد پیدا نشد پیدا

تلاش مطلب نایاب ما را داغ کرد آخر

جهانی رنج گوهر برد جز دریا نشد پیدا

دل گمگشته می‌گفتند دارد گرد این وادی

به جست‌وجو نفسها سوختم اما نشد پیدا

ادامه خواندن همه پیدا شد اما آن‌که شد پیدا نشد پیدا :شعر بیدل؛ ارسالی زبیر پاداش

همان طور که از زیرعنوان کتاب برمی‌آید، این اثر یادنامهٔ داستان‌نویس و سیاست‌دان بزرگ افغانستان اکرم عثمان است که به مناسبت دهمین سالیاد او چاپ و منتشر شده است. به لحاظ آشنایی و دوستی‌ام با دکتر اکرم عثمان و از آن‌جا که سابقهٔ دوستی و ارادت آقای سیاسنگ و اکرم عثمان به یک‌دیگر را هم می‌دانم مشتاق خواندن «برف می‌بارید» بودم. از سوی دیگر در طول سال‌های دوستی با دکتر سیاسنگ بارها و بارها در زمینه‌ی آثار اکرم عثمان و همچنین منش و رفتار او گپ زده‌ایم. برایم این پرسش مطرح بود که آیا کتاب حاوی نکته‌ی تازه‌ای برایم هست یا نه.

ادامه خواندن نگاهی به کتاب «برف می‌بارید»یادنامهٔ داکتر محمداکرم عثمان (نوشتهٔ صبورالله سیاه سنگ):محسن نکومنش

مادرم، «ماری خوشیوال»، در اوایل دههٔ ۹۰ قرن پیش از افغانستان مهاجر شد و در شهر هامبورگ آلمان اقامت گزید. هامبورگ برای او سرزمین دومش شده بود و آن را بسیار دوست می‌داشت. او در حومهٔ این شهر زیبا آپارتمانی با دلی فراخ و پنجره‌هایی بزرگ داشت. مادرم در بالکن کوچکش، با دست‌های مهربان خود گل‌هایی را آراسته و روی کف آن را با فرشی سبزگونه بسان چمن پوشانده بود تا دل‌تنگی‌هایش را در آن‌جا بگذراند. ما خواهران و برادران که همه در اوایل دههٔ ۹۰ به اروپا پراکنده شده بودیم، نوبت‌وار به دیدنش می‌آمدیم تا تنهایی را حس نکند. هرچند خواهر بزرگم نوریه صباح و برادر کوچکم علی خوشیوال در هامبورگ زندگی می‌کردند و پیوسته از او مواظبت می‌نمودند.

ادامه خواندن جغرافیای جان؛ روایتی در سوگ مادر !: ملک ستیز

د سیاسي، ټولنیزو، علمي او اقتصادي ډلو او بنسټونو ترمنځ، په ځانګړي ډول د ځوان نسل په منځ کې، د فکر خونو (Think Tanks)  جوړول او تنظیمول په یوه مخ پر ودې دود بدل شوي دي. خو له بده مرغه، یو شمېر تازه‌کار او نوي راټوکېدلي کسان لا هم د دغو بنسټونو له تاریخي ماهیت، د فعالیت له طریقو او د اغېزمنتیا له ساحو سره لازمه بلدتیا نه لري. هیله ده چې لاندې لنډ معلومات د دې برخې د کارکوونکو او د عملي چارو د سمبالوونکو لپاره ګټور او لارښود وګرځي.

د فکر خونو تاریخي شالید

ادامه خواندن د فکر خونه یا (Think Tank) څه ته وایي؟ : نور محمد غفوری

مردم افغانستان پس از سرنگونی دور نخست حاکمیت طالبان، توانستند در پرتو توافق بن، سپری‌کردن دوره‌های حکومت موقت و انتقالی، تصویب قانون اساسی و برگزاری انتخابات، به نظامی تحت عنوان «جمهوریت» دست یابند. از این منظر، می‌توان گفت جمهوریت ودیعه‌ای بود که با کمک‌های نظامی، مالی و سیاسی جامعه جهانی در افغانستان شکل گرفت؛ اما در بیست سال حاکمیت پر از فسادِ دولت‌های حامد کرزی و اشرف غنی، نه‌تنها نهادهای دموکراتیک و مردم‌سالار آن‌گونه که باید نهادینه نشدند؛ بلکه برعکس، هر دو حکومت با تأثیرپذیری از عصبیت‌های قومی، رقابت‌های گروهی و خودخواهی‌های شخصی، نتوانستند با فساد، غارت دارایی‌های عامه و فروپاشی اعتماد عمومی مقابله کنند.

ادامه خواندن از بیست سال جمهوریت قلابی تا پنج سال امارت استبدادی طالبان: مهرالدین مشید

در تاریخ موسیقی افغانستان، صداهایی هستند که تنها یک آهنگ نمی‌خوانند؛ بلکه بخشی از خاطرات یک نسل می‌شوند. اکبر نیکزاد یکی از همین صداها بود؛ هنرمندی با صدای شیرین و دلنشین که سال‌های زیادی از عمر خود را وقف موسیقی و غزل افغانستان کر

اکبر نیکزاد در سال ۱۳۴۵ خورشیدی در کابل چشم به جهان گشود. از کودکی به موسیقی علاقه داشت و خیلی زود استعداد خود را در آوازخوانی نشان داد. او در کنار تحصیل، موسیقی را نیز به صورت جدی دنبال کرد و در مسیر هنری خود آموزش‌های مسلکی موسیقی را فرا گرفت.

او تحصیلات دانشگاهی خود را در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه کابل به پایان رساند؛ علاقه‌ای که بعدها در انتخاب شعرهای آهنگ‌هایش نیز بازتاب یافت. بخش بزرگی از آثار او بر پایهٔ شعر شاعران کلاسیک و معاصر فارسی شکل گرفته است.

نیکزاد در آغاز فعالیت هنری، از آوازخوانان نام‌آشنایی چون استاد ناشناس تأثیر پذیرفت، اما به مرور توانست سبک و هویت هنری خودش را پیدا کند. صدای گرم و شیوهٔ خاص اجرای او باعث شد خیلی زود در میان مردم محبوب شود.

ادامه خواندن اکبر نیکزاد ضایعه‌ای برای موسیقی افغانستان: برگرفته از پست هندوکش .

نن مې د انټرنیټی رسنیو له لارې د محمد امین واکمن د مړينې خبر ولوست، چې ډیر ورباندې غمجن شوم. 

د افغانستان په معاصر سیاسي او فکري تاریخ کې داسې شخصیتونه شته چې د هغوی د ژوند ارزښت یوازې په دې نه سنجول کېږي چې کوم مقام یې درلود، کوم ګوند یې رهبري کړ او یا په کومه رسنۍ کې یې کار کاوه؛ بلکې د هغوی ارزښت په دې کې وي چې د خپل عصر له فکري، سیاسي او ټولنیزو بدلونونو سره یې څنګه مخامخ ژوند کړی، څه یې ویلي، څه یې لیکلي او د راتلونکو نسلونو لپاره یې څه میراث پرې ایښی دی.

ځینې انسانان چې له دې نړۍ سترګې پټې کړي، داسې احساس درکوي لکه یوازې یو انسان نه، بلکې د ژوند یوه برخه مو له لاسه ورکړې وي. د هغوی د نشتوالي تشه په الفاظو نه ډکېږي، ځکه هغوی یوازې په خپل نوم نه، بلکې په خپل حضور، اخلاقو او خاطرو کې زموږ په ژوند کې ځای نیولی وي.  د ډاکټر محمد امین واکمن مړینه زما لپاره همداسې یوه شېبه ده.

ادامه خواندن محمد امین واکمن؛ د یوه درانه انسان تلپاتې یاد: نورمحمد غفوری

کتاب رمان «حماسه»، اثر ماریا دارو، با شاهکار هنری استاد مرتضی پردیس، در سایت ماریا دارو منتشر شد. علاقه‌مندان می‌توانند از طریق لینک زیر، کتاب را مطالعه کنند.https://mariadaro.com/wp-content/uploads/2026/09/Amossa-PDF.pdf

در میان چهره‌ های علمی و ملی افغانستان، نام پروفسور داکتر سید عبدالله کاظم چون ستاره‌ ای است که در آسمان دانش و شرافت می‌ درخشد. 

مردی که عمر خویش را نه در آسایش، بلکه در خدمت، تحقیق و تربیت نسل‌ ها سپری کرده است٫ مغزی که سال‌ ها خسته شد تا وطن از جهل و تاریکی رهایی یابد، و قلبی که هر تپش‌ اش برای روشنی و رفاه مردمش بود.

او از آن انسان‌ های کمیاب است که دانش را عبادت می‌ داند و پاک‌ نفسی را معیار انسانیت. در روزگاری که بسیاری علم را به سودا و شهرت فروختند، داکتر کاظم علم را به وجدان پیوند زد و از آن چراغی ساخت برای راه جوانان. 

دهه‌ ها در  پوهنتون کابل، با دلسوزی و فروتنی، هزاران شاگرد را پروراند٫ شاگردانی که امروز در گوشه‌ وکنار جهان، نام افغانستان را با افتخار و دانش بلند می‌ کنند.

آثار علمی و تحقیقی او نه فقط صفحات کتاب، بلکه سند وفاداری به وطن است. 

ادامه خواندن  پروفیسور داکتر عبدالله کاظم: برگرفته از سایت دانشمندان ونویسندگان

اگر سخنانی که از نام رحمت‌الله نبیل در صفحهٔ فیسبوک باتور دوستم نشر شده، واقعاً متعلق به ایشان باشد، باید گفت که این سخنان، با تأسف، نه‌تنها با جایگاه و سابقهٔ سیاسی ایشان همخوانی ندارد، بلکه از منظر تحلیل سیاسی نیز بسیار سطحی و نگران‌کننده است.

رحمت‌الله نبیل در میان برخی از چهره‌های حکومت پیشین، دست‌کم به‌عنوان فردی نسبتاً آگاه، هوشیار و صاحب تحلیل شناخته می‌شد. از همین رو، این پرسش به‌طور جدی مطرح می‌شود که چه چیزی باعث شده است ایشان به چنین تحلیلی بر پایهٔ قومی روی بیاورد؟ آیا ایشان نیز، مانند شماری از سیاست‌مداران گذشته، در همان باتلاق خطرناک قوم‌گرایی و قوم فروشی گرفتار شده‌است؛ باتلاقی که سال‌هاست افغانستان را از مسیر همزیستی، اعتماد و دولت‌سازی دور کرده و به سوی تفرقه و فروپاشی اجتماعی سوق داده است؟

ادامه خواندن من مسئول اعمال خودم هستم، نه مسئول اشتباه هم‌تبارانم : نورمحمد غفوری

 افغانستان در بن‌بست پیچیده؛ روزنه‌های امید برای گشایش

 این پرسش، دغدغه فکری هر شهروند افغانستان است که با توجه به حکومت انحصاری، استبدادی و انعطاف‌ناپذیر طالبان و نیز اختلاف‌ها و پراکندگی میان مخالفان آنان، سرنوشت افغانستان و مردم آن را چگونه می‌توان پیش‌بینی کرد و تا چه اندازه می‌توان به شکستن بن‌بست کنونی امیدوار بود؟ فضای تیره و سنگینی که  طالبان بر مردم  افغانستان تحمیل کرده نه تنها خشم و غضب بی پیشنه ای را  در جامعه به بار آورده؛ بلکه بر بی‌اعتمادی و بدبینی میان مردم نیز افزوده است. در چنین فضای مه آلود و پرتنش؛ دشنام‌های قومی، اهانت‌های تباری، خصومت‌های زبانی، تنش‌های مذهبی، رقابت‌های سیاسی و درگیری‌های نظامی چنان درهم آمیخته‌اند که گاه تشخیص مرز میان اعتراض سیاسی، مقاومت در برابر استبداد و خصومت‌های قومی دشوار شده است. کار به جایی رسیده است که برخی آشکارا خواهان آن‌اند که ماهیت جنگ افغانستان را قومی تعریف کنند و به جای رویارویی با یک نظام سیاسی و ایدئولوژیک، جامعه را به پرتگاه جنگ قومی بکشانند.

ادامه خواندن قومی‌سازی جنگ؛ ترفند طالبان برای بقای انحصار قدرت: مهرالدین مشید

ایدئولوژیک شدن دین و فلسفه؛ آغاز فاجعه

دین و فلسفه، در بنیاد خود، دو کوشش بزرگ انسانی برای پاسخ‌گویی به پرسش‌های اساسی درباره حقیقت، انسان، اخلاق، معنا و زندگی‌اند. دین بیشتر بر ایمان، وحی، معنویت و نسبت انسان با امر قدسی تکیه دارد و فلسفه بر پرسش، استدلال، نقد و جست‌وجوی عقلانی حقیقت؛ اما هنگامی که هر یک از این دو از یک منبع تفکر و پرسشگری به یک نظام بسته و ایدئولوژیک تبدیل می شود، ماهیت آن دگرگون می‌گردد. در این مرحله، اندیشه دیگر در جست‌وجوی حقیقت نیست؛ بلکه حقیقت را از پیش تعیین‌شده می‌پندارد و از انسان می‌خواهد خود را با آن وفق دهد. این بیانگر این واقعیت است که فاجعه نه در دین یا فلسفه؛ بلکه در ایدئولوژیک‌ شدن آن‌ها است؛ یعنی زمانی که یک نظام فکری خود را مالک انحصاری حقیقت بداند و نقد، پرسش و تکثر را تهدید تلقی کند.

ادامه خواندن وقتی دین و فلسفه به ایدئولوژی بدل می‌شوند: مهرالدین مشید

اول) لطیف ناظمی شاعر مشهور افغانستان از سوی خانم محبوبه ابراهیمی متهم شده است که در حاشیه یک محفل شعر او را بدون اجازه‌اش بوسیده است. راست باشد یا نباشد، حالا این اتهام به آقای ناظمی چسبیده است. او می‌تواند سکوت کند و به‌جای خودش دوستان و حامیانش در رسانه‌ها به دفاع از او قلم بزنند و بگویند که ناظمی استاد است، ناظمی پیر است، ناظمی مریض است، و ناظمی بی‌گناه است. به‌جای تشویق او به سخن گفتن یا به محکمه رفتن، غزل‌ها و کتاب‌ها و کارنامه‌های ادبی او را به رخ مردم بکشند تا پهلوانی ادبی او دلیل عدم خوگری اخلاقی‌اش تعبیر شو

ولی ادیب چیره دست لزوما پاک از خطا نیست. شاعر پخته حتما بر غرایز خود حاکم نیست و احتمال دارد اخلاقش مثل شعرهایش سره نباشد؛ همان‌طوری که یک مولوی مسلط بر شریعت یا تاجر موفق می‌تواند زن‌ستیز، آدم‌کش و بداخلاق باشد. از این‌رو استناد به شعر لطیف ناظمی برای پاک جلوه‌دادن اخلاقی او اشتباه است، بدآموزی دارد و کسانی که دست به این کار می‌زنند دوستان دانای ناظمی نیستند.

ادامه خواندن چند نکته درمورد اتهام بوسه به لطیف ناظمی : نويسنده؛ يونس نگاه

من برای نخستین‌بار استاد لطیف ناظمی را در یکی از برنامه‌های تجلیل از دومین مجموعه شعرم، «جوانه‌های سبز غزل»، در شهر فرانکفورت آلمان دیدم. این دیدار به حدود دو دهه پیش برمی‌گردد.

در طول این سال‌ها، بارها در مجالس ادبی و فرهنگی فرصت دیدار با ایشان را داشته‌ام. آنچه من در شخصیت دکتر ناظمی دیده‌ام، شخصیتی فرهیخته، متین، عمیق، با تدبیر و درخور احترام بوده است. در تمام این سال‌ها، نه تنها هیچ رفتار آزاردهنده یا خارج از عرف و حرمت انسانی از ایشان نسبت به خود ندیده‌ام، بلکه همواره از دانش، منش و راهنمایی‌های ادبی ایشان بهره برده‌ام.

اکنون اما ادعاهایی مطرح شده است مبنی بر اینکه گویا در جریان یک برنامه فرهنگی، از سوی ایشان نسبت به دو بانو رفتار تعرض‌آمیز یا آزار جنسی صورت گرفته است.

ادامه خواندن برداشت من از استاد لطیف ناظمی و ضرورت بررسی حقوقی یک ادعای سنگی : نادیه فضل

A Tribute to Its Writers and Actors — with an Honest Reflection on Its Final Chapter

By Maria Daro

There are television dramas that entertain us for a while, and there are dramas that stay in our minds long after the final scene.

Sen Anlat Karadeniz is one of them.

I watched this series not only as a viewer, but as a writer watching other writers, and as an artist trying to understand the world that other artists created.

What I found was much more than a love story.

ادامه خواندن Sen Anlat Karadeniz: When Love Challenges Tradition

خدا خراب کند ، هرکه فکر«پرچم» کرد

سری که فخرجهان بود ، درجهان خم کرد

بزوربازوی بیگانه تکیه زد، خود را

به کرسی یی که ثباتی نداشت ، محکم کرد

ادامه خواندن سری که فخر جهان بود، درجهان خم کرد: محترم نسیم اسیر

از دیروز به این طرف برگه های فیسبوک دچار اخبار اتهامات رنگارنگ به یکی از شخصیت های بزرگ فرهنگی ما استاد لطیف ناظمی شده. و هرکس بدون شناخت از این استاد گرانمایه ابراز نظر می کنند.

من این مرد اندیشمند و پر بار را بیشتر از 57 سال می شناسم و درتمام این مدت یک رفتار نامناسب و بیجایی از ایشان ندیده ام. ایشان همیشه مبادی آداب بوده، در حدی که وقتی جوک یا لطیفه ی را بیان می کنند، نخست عذر خواهی کرده و بعد با ظرافت خاص لطیفه را ابراز می دارند.

در مورد علم و دانشش که امیدوارم همه لب ببندند چون در حد علم او در ادبیات و زبان کمتر کسی را سراغ داریم.

ادامه خواندن اتهامات رنگارنگ به یکی از شخصیت های بزرگ فرهنگی ما استاد لطیف ناظمی : هما طرزی

 استاد لطیف ناظمی برای من تنها نامی شناخته‌شده در گسترهٔ شعر و ادبیات فارسی نیست؛ او استاد من است و من با افتخار به شاگردی ایشان می‌بالم. سال‌ها دانش، قلم، پژوهش و حضور فرهنگی او گواه جایگاهی است که با هیاهوی چند نوشته و داوری شتاب‌زده نه ساخته شده و نه می‌توان آن را مخدوش کرد.

در روزگاری که یک نوشته در چند لحظه می‌تواند از صفحه‌ای به صفحهٔ دیگر راه یابد و صدها بار بازنشر شود، مسئولیت اخلاقی ما در برابر حقیقت سنگین‌تر از همیشه است. اعتبار انسان‌ها، به‌ویژه کسانی که سال‌های عمر خویش را در خدمت فرهنگ، دانش و ادبیات سپری کرده‌اند، موضوعی نیست که بتوان بر بنیاد شنیده‌ها و روایت‌های بررسی‌نشده دربارهٔ آن داوری کرد.

جالب و در عین حال تأسف‌برانگیز است که گاهی کسانی به چنین موضوعاتی دامن می‌زنند که شناخت کافی از استاد ناظمی، پیشینهٔ علمی و ادبی او و کارکردهای ارزنده‌اش ندارند. اگر کسی با آثار، سال‌ها تدریس، پژوهش و سهم او در ادبیات معاصر افغانستان آشنا باشد، دست‌کم پیش از بازنشر هر ادعا لحظه‌ای درنگ می‌کند و می‌پرسد: منبع این سخن چیست و حقیقت ماجرا کجاست؟

ادامه خواندن استاد دکتور ناظمی پژوهش فرهنگ وادبیات دری : فریبا صادق

شدم خراب إزا و خوب‌تر نمیگردم

نهال خشک   شدم با ثمر نمیگردم

غریب مانده ام از وصلت رخ دلدار

بدون حضرت  شان معتبر نمیگردم

ادامه خواندن حضرت دوست : نذیر ظفر 

به تاریخ ۱۷ اگست سال جاری میلادی، مقالهٔ مختصری را تحت عنوان «وحدت مردم برای عدالت، آزادی، کرامت و آینده‌ای مشترک» به نشر رساندم. این نوشته با واکنش‌ها، تبصره‌ها و دیدگاه‌های گوناگون دوستان در ویبسایت‌ها و صفحهٔ فیسبوکم همراه شد که شماری از دوستان نیز از طریق تلفون تماس گرفتند. از همهٔ دوستان گرامی که با لطف، توجه، نقد و اظهار نظر خویش به غنای این بحث کمک کردند، از صمیم قلب سپاسگزارم.

در میان تبصره‌ها، نوشتهٔ کوتاه اما عمیق رفیق گرامی، محترم فاروق فردا، نکات دقیق و قابل تأملی را مطرح کرده بود. به همین دلیل نخواستم صرفاً با یک پاسخ کوتاه در بخش تبصرهٔ فیسبوک بر آن بسنده کنم. اهمیت پرسش‌های ایشان دربارهٔ مشکل بنیادی نظام پاسخگو، فرهنگ سیاسی مبتنی بر حق و مسئولیت و پیش‌شرط‌های همبستگی اجتماعی و سیاسی ایجاب می‌کند که دیدگاه خود را اندکی گسترده‌تر بیان کنم.

ادامه خواندن وحدت؛ از یک شعار سیاسی تا یک قرارداد اجتماعی : نور محمد غفوری

اگر بخواهیم مسئله وحدت و همبستگی در افغانستان را واقع‌بینانه و فارغ از احساسات قومی و نفرت از دیگران بررسی کنیم، باید میان هویت قومی، منافع سیاسی و منافع اقتصادی ـ اجتماعی مردم تفکیک قائل شویم

گروه های اتنیکی، اعم از پشتون‌ها، تاجیک ها، هزاره‌ها، ازبیک‌ها، بلوچ‌ها و سایر گروه‌های قومی افغانستان، یک جامعه کاملاً یکدست و دارای منافع واحد نیستند. در هر قومی، اقشار و گروه‌های مختلف اجتماعی با موقعیت‌های اقتصادی، سیاسی و قدرت متفاوت وجود دارند. بالخصوص در دو دههٔ نظام جمهوری نام نهاد اسلامی نیز بخشی از نخبگان و صاحبان قدرت، صرف‌نظر از قومیت‌شان، از موقعیت سیاسی و اقتصادی خود بهره‌مند شدند؛ برخی در فساد، سوءاستفاده از قدرت و زیرپا نمودن حقوق مردم مصروف و متهم بودند، در حالی که بخش بزرگی از مردم عادی همچنان با فقر، بیکاری، ناامنی و محرومیت از فرصت‌های آموزشی و اقتصادی زندگی می‌کردند.

ادامه خواندن وحدت مردم برای عدالت، آزادی، کرامت و آینده‌ای مشترک: نورمحمد غفوری