نویسنده: ماریا دارو

پير  شدم   مرد  جوان  نيستم

لايق      الطاف    بتان   نيستم

گشت سرو صورت من بى نمك

ادامه خواندن اقرار  : وارث الشعرا نذیر ظفر

د شعارونو تر سیوري لاندې د ولسواکۍ ناکامه تجربه

سریزه

دموکراسي د معاصرې نړۍ له مهمو سیاسي ارزښتونو څخه ګڼل کېږي؛ هغه نظام چې بنسټ یې د خلکو پر ارادې، سیاسي مشارکت، عدالت، قانون‌واکۍ او د بیان پر آزادۍ ولاړ وي. خو په ډېرو وروسته پاتې او بحران‌ځپلو هېوادونو کې د دموکراسۍ نوم تر ډېره د یوې سیاسي وسیلې په توګه کارول شوی، نه د ولسواکۍ د رښتیني ارزښت په توګه.

ادامه خواندن د تحمیلي جمهوریت تقلبی دموکراسي: نور محمد غفوری

طی شد، دریغ و درد، زمان جوانیم

مانده است بهره ی اندکی از زندگانیم

پروردمت به خون جگر، دشمنم شدی

این بود عاقبت ثمر باغبانیم

ادامه خواندن جوانی : استاد محمد اسحاق ثنا

روایت تراژدی ملتی که بهای جاه‌طلبی نخبگان را پرداخت

روزی از روز ها با دوستی سر خوردم و چند لحظه به گذشته ها در دوران فاکولته رفتیم؛ به سال هایی که بوی باروت با بوی کتاب درهم آمیخته بود و گاهی صدای انفجار، سکوت صنف های درس را می شکست. از خاطره های وحشتناک زمان تهاجم شوروی سخن گفتیم؛ از جوانانی که با دست های خالی؛ اما با دل های لبریز از آرمان، در برابر هیولای اشغال شوروی ایستادند؛ از دانشجویانی سخن گفتیم که شب ها در خوابگاه ها رؤیای آزادی می دیدند و صبح ها یا در سنگر بودند و یا در سیاهچال های استخبارات با موج سنگینی از شکنجه ها دست و پنجه نرم می کردند.

ادامه خواندن حماسه هایی که به بهای خیانت نخبگان به سوگواره تبدیل شد

روایت یک بن بست تاریخی؛ قدرت یک دست و مخالفان  چند پاره

افغانستان امروز در وضعیتی گرفتار شده است که می‌توان آن را «بن‌بست مضاعف» نامید؛ از یک‌ سو طالبان با رویکرد انحصارگرایانه، تمایلی به مشارکت سیاسی و تقسیم قدرت با سایر جریان‌ها نشان نمی‌دهند و ساختار قدرت را در چارچوبی بسته و ایدئولوژیک نگه داشته‌اند. از سوی دیگر، مخالفان طالبان نه‌تنها از یک رهبری واحد و برنامه منسجم برخوردار نیستند؛ بلکه درگیر اختلافات درونی، رقابت‌های شخصی و پراکندگی جغرافیایی‌اند که توان کنش مؤثر را از آنان گرفته است. در چنین شرایطی، نه طالبان اراده‌ای برای گشایش و نه اپوزیسیون ظرفیت ایجاد فشار یا بدیل سیاسی را دارند. نتیجه این وضعیت، تداوم رکود سیاسی، تشدید بحران مشروعیت و افزایش فاصله میان دولت و جامعه است.

ادامه خواندن افغانستان در تنگنای بن بست؛ انحصار طالبان و پراکنده گی مخالفان: مهرالدین مشید

شنیدن یک خبر خوش، حال انسان را دگرگون می‌سازد. باغچۀ خزان‌زدۀ ذهن انسان را شکوفه‌باران می‌کند. من با شنیدن خبر پیروزی چهار همو‌طن عزیز و ارجمند چنین حالی داشتم. به گفتۀ شاعر: تا باد چنین بادا!

رابعه نسیمی، شهیره کریمی، پیمانه اسد در انتخابات شوراهای محلی لندن از سد حریفان خود گذشتند و به کرسی‌های نماینده‌گی مردم در شوراهای محلی رسیدند. به همین گونه عبدل بوستانی از سکاتلند به چنین پیروزیی دست یافته است. برای من این خبر، خبر خوشی بود، آمیخته با افتخار.

زنده‌گی کردن در کشورهای غربی به شنا کردن در رودخانۀ بزرگی می‌ماند. رودخانه‌‌ای با امواج بلند و خروشان؛ رودخانه‌‌ای با گرداب‌ها ژرف و خوفناک. رودخانه‌ای که تو خودت را در هیاهو آن گم می‌کنی.

ادامه خواندن خبر پیروزی چهار همو‌طن عزیز و ارجمند : استاد نصرالله پرتو نادری

در این عالم به جز آن خالق بی چون نمی ماند 

دگر هر چیز فانی میشود گردون نمی ماند 

دلی بشکسته و این دیده پرخون نمی ماند 

دماغ کبر را سر مستی افیون نمی ماند

ادامه خواندن به جان نیمه جانم دشمن دیرین تبر دارد: احمد محمود امپراطور

مصداق حال ما کلام شاعر است که : 

ترقیات عالم روبه بالاست 

ما از بالا به پایین می ترقیم

از شمس النهار ، بنیاد گزاری مطبوعات مدرن  ، آغاز تجدد و مدرنیته در نیمه دوم قرن (۱۹ م )

تا : رادیو شریعت  ، طالبانیزیم  و مردود خواندن تجدد  ،  در اخیر ربع اول قرن (۲۱ م )   

در نیمه دوم قرن ( ۱۹ م ) علامه سید جمال الدین و در اخیر ربع اول قرن (۲۱ م) هیبت اله آخوند طرازدیوبندی 

اوایل قرن (۲۰ م ) نهضت مشروطیت و سر باختن سالار آن مولانا محمد سرور واصف قندهاری در راهآزادی و با این پیام وخشورانه تاریخی : 

ترک جان و ترک مال و ترک سر 

در ره مشروطه اول منزل است 

ادامه خواندن از شمس النهار  و تجدد ؛ تا نشریه «شریعت» کور ملا کراسی طالبانی : میر عبدالواحد سادات

در گلشـــن بهـــــار خودم میزنم قدم

با عــــــزت و وقــار خودم میزنم قدم 

صبح امید و چشمه ی خورشید اگر نبود

در شـامگاهی تـــــار خودم میزنم قدم  

ادامه خواندن صبح امید و چشمه ی خورشید : احمد محمود امپراطور

در جهان موجود با مهر و شفقت مادر است

مظهر لطف و صفا و رافت عطوفت مادر است

نُه مهی در بطن خویشت با تحمل پرورید

کان صبر و بردباری و متانت مادر است

ادامه خواندن مادر : استاد محمد اسحاق ثنا

اافغانستان و «حاشیه نشینی ژئوپلیتیکی» در نظام بین الملل

در ادبیات ژئوپلیتیک کلاسیک، افغانستان به‌عنوان «قلب آسیا» شناخته می‌شد؛ یعنی منطقه‌ای که کنترل آن می‌توانست بر توازن قدرت جهانی تأثیر بگذارد؛ اما افغانستان علی‌رغم موقعیت ژئوپلیتیکی مهم در قلب آسیا، در دههٔ اخیر به یکی از نمونه‌های بارز «حاشیه‌نشینی ژئوپلیتیکی» تبدیل شده است. تحولات دو دههٔ اخیر، به‌ویژه پس از بازگشت طالبان به قدرت در ۲۰۲۱، نشان داده است که موقعیت مهم ژئوپلیتیکی تضمین کننده ثبات در یک کشور نیست؛ زیرا ژئوپلیتیک بدون ظرفیت حکمرانی، مشروعیت سیاسی و ادغام اقتصادی، نمی‌تواند به قدرت واقعی و ثبات پایدار در یک کشور تبدیل شود؛ زیرا نبود مشروعیت سیاسیی، حیثیت پاشنۀ آشیل ژئوپلیتیک قدرت را دارد. افغانستان نمونه روشن این وضعیت است؛ کشوری با جایگاه مهم جغرافیایی، اما گرفتار بحران حکمرانی، مشروعیت و اقتصاد است.

ادامه خواندن از اسیب پذیری ژئوپلیتیک تا نبود مشروعیت؛ «پاشنۀ آشیل ژئوپلیتیک قدرت» : مهرالدین مشید

افغانستان؛ از واگرایی های سیاسی تا جستجوی وفاق ملی

افغانستان در دهه‌های اخیر همواره درگیر بحران‌های سیاسی، قومی، امنیتی و اجتماعی بوده است. یکی از ریشه‌های اساسی این بن بست مزمن انحصار قدرت از سوی حکومت‌ها و پراکندگی نیروهای سیاسی و اجتماعی در برابر آن بوده است. این بیانگر آن است که افغانستان در یکی از پیچیده ترین دوره های تاریخی خود قرار دارد. تجربه تاریخی افغانستان نشان می‌دهد که حذف سیاسی، تمرکزگرایی شدید و نادیده‌ گرفتن تنوع قومی و فرهنگی، نه‌تنها به ایجاد ثبات در این کشور منجر نشده؛ بلکه زمینه‌ساز جنگ، بی‌اعتمادی و فروپاشی‌های پی‌درپی در این کشور نیز شده است.

ادامه خواندن افغانستان؛ از انحصار و پراکندگی تا همگرایی و مشارکت: مهرالدین مشید

در مورد یکتن از خانم های هموطن ما با فراز و نشیب زندگیش کتاب جالب از قلم ماریا دارو تازه به نشر رسیده است.

خانم عزیزه صدیقی بخاطر کتاب جدید ماریا دارو بنام داکتر گلچهره .مصاحبه جالب در برنامه زن ؛اداره و سیاست بتاریخ ۲۹ اپرایل ۲۰۲۶ انجام داده است.

روز جهانی کتاب برهمه مبارک باد

امروز ۲۳ اپریل روز جهانی کتاب است ،این خجسته روز بر همه مبارک باد. در اتاقم مصروف مطالعه کتاب بنام (الکترا ) اثر سوفوکل بزرگترین درامه نویس یونان باستان هستم که همین دیروز دوست عزیزم دکتور شاه محمد گویا که در ساحه ی کاری اش به بزرگداشت این روز در تدارک ایجاد کتابخانه است وتا کنون بیش از سه صد جلد کتب ادبی٬ فلسفی تاریخی و علمی را تهیه نموده است که از ان جمع سه جلد کتاب را غرض مطالعه برایم به امانت داد از ایشان سپاسمند ام که از کتاب و فرهنگ پاسداری می نماید. موریس مترلینگ چه زیبا گفته است :« ادم تنها اگر دربهشت هم باشد به او خوش نمی گذرد ٬ ولی کسی که به کتاب و مطالعه علاقمند است وهنگام که به مطالعه یا تفکر مشغول است ٬ جهنم به تنهایی برای او بهترین بهشت هاست » .

ادامه خواندن

    غبار وحشتی پیچیده دنیا

   امیدزندگی ختم هست جهان را

  به سو گر بی  بینی  بنده ها را

  سرای غم گرفته خوشی ها را

ادامه خواندن وحشت دوران : شفیقه نادی

درین اواخر حکومت طالبان با تقلید از بنگاه جاسوسی “آی اس ای ” پاکستان که در ماه های اخیر نشست هایی را در اسلام آباد و لندن با مخالفین طالبان برگزار نموده بود، از چهره های به اصطلاح جهادی، سیاسی و جنجالی گذشته زیر نام « خانه مشترک » سخن میگویند.

این در حالیست که حافظه زمان هنوز نتوانسته است زخم های ناشی از جنگ‌های ویرانگر چهار دهه ی پسین را که بنام جهاد، هزاران انسان بیگناه را نابود و ملیونهای دیگر را آواره کشور های دور و نزدیک نمودند، التهام نیافته و دوران بیست سال جمهوریت که با فساد و زورگویی همراه بود، نیز از حافظه جمعی مردم زدوده نشده است.

ادامه خواندن پشت پرده دعوت طالبان، مهار مخالفان یا نمایش برای جهان؟ : داکترحیدر عدل

موافقان دیورند؛ بازیگران واقع گرا در برابر ستون پنجم قدرت‌های همسو با طالبان

موضوع خط دیورند، صرف یک اختلاف مرزی میان افغانستان و پاکستان نیست؛ بلکه به یکی از گره‌های پیچیده منازعات هویتی، رقابت‌های ژئوپلیتیک، بحران دولت‌سازی و بازی‌های قدرت در منطقه تبدیل شده است. در این میان، «مدافعان دیورند» که بر پذیرش این خط به‌عنوان واقعیت حقوقی و سیاسی تأکید دارند، در معرض این پرسش جدی قرار گرفته‌اند که آیا آنان حامل یک رویکرد واقع‌گرایانه‌اند، یا ناخواسته در زمین بازی نیروهایی حرکت می‌کنند که از تداوم وضعیت موجود سود می‌برند؟ یا اینکه آنان آگاهانه یا ناآگاهانه در خدمت بازتولید ساختارهایی قرار می‌گیرند که به تداوم بی‌ثباتی و تقویت نیروهایی چون طالبان می‌انجامد. این در حالی است که خط دیورند از زمان ترسیم آن در سال ۱۸۹۳، همواره به‌عنوان نمادی از مداخله استعماری و گسست هویتی در حافظه تاریخی افغانستان باقی مانده است.

ادامه خواندن مدافعان خط دیورند؛ واقع گرایان ژیوپلیتیک یا متهمان به همسویی با طالبان؟

حاکمیت طالبان و سناریو های آینده؛ تغییر از درون یا انتقال به بدیل

تحولات سیاسی افغانستان پس از بازگشت طالبان به قدرت، پرسش‌های بنیادینی را درباره پایداری، تحول یا فروپاشی این نظام مطرح کرده است. افغانستان در طول تاریخ معاصر خود، همواره شاهد جابه‌جایی‌های ناگهانی و اغلب خشونت‌آمیز قدرت بوده است. بازگشت طالبان در سال ۲۰۲۱، نه‌تنها یک تغییر سیاسی، بلکه بازگشت به نوعی از حاکمیت ایدئولوژیک را رقم زد که با چالش‌های عمیق داخلی و خارجی مواجه است.

ادامه خواندن پایان یا بازتولید قدرت؛ طالبان در آستانه یک چرخش سرنوشت‌ ساز : مهرالدین مشید

شهر ویانا به ابتکار کانون فرهنگ افغان‌ها در اتریش (AKIS) در دهم و یازدهم ماه اپریل، رویدادهای خیلی ارزشمند—یکی کنفرانس بین‌المللی همبستگی با زنان افغانستان از طریق آموزش و توانمندسازی—به مناسبت سی‌سالگی کانون، بیست‌وشش‌سالگی فصلنامه «بانو» و جشنواره چهارم اهدای تندیس ارزشمند فرهنگی رابعه بلخی در رات‌هاوس شهر ویانا برگزار شد.

با اهدای پنج جایزه به پنج زن نخبه افغانستان در زمینه‌های سیاست، فرهنگ، ادب، ژورنالیزم و جایزه افتخاری امسال برگزار شد.

• جایزه عرصه سیاست به خانم منیژه باختری، سفیر افغانستان در اتریش

ادامه خواندن گذارش فانون فرهنگی افغانی در شهر ویانای اتریش : حینفه وحید

 ·اگر درست است که هنر مرز نمی‌شناسد و هنرمندان سرمایۀ معنوی همه کشورهای جهان اند، چرا هنرمند سرزمین ما فردای مرگش به خاموشی و فراموشی سپرده می‌شود؟

تنها خانوادۀ سوگ‌وار لطیفی نه، بلکه افغانستان یکی از فرزندان گرامی خود را از دست داده است. از دوران نوجوانی که در نمایش‌های روی ستیژ مکتب و سپس تیاتر نوپای کابل کار می‌کرد تا پایان آموزش‌های برتر در رشتۀ سینماتوگرافی و کارگردانی، به ویژه هنرنمایی در سه فلم “بهار می‌شود”، “روزهای دشوار” و “تابستان داغ کابل” پیوسته می‌خواست خودش باشد.

سنگینی گناه تنبلی خودم را به گردن رسانه‌ها نمی‌اندازم. باید سال‌ها پیش به جست‌وجویش می‌پرداختم و پرسش‌هایم را به او می‌رساندم.

در ماه مارچ ۲۰۲۲ به کمک همایون مروت، شیرشاه ابوی و سید علی عالمی توانستم به نشانی ولی لطیفی دست یابم. آنان سخنان ارزش‌مندی در پیرامون پیشینۀ نمایش‌، دلایل پا نگرفتن تیاتر در افغانستان و چگونگی تهیه شدن فلم “روزهای دشوار” در هفت ماه (۱۹۷۳-۱۹۷۴) گفته بودند.

ادامه خواندن ولی لطیفی هنرمند تیاتر افغانستان در گذشت: دکتور صبورالله سیاه سنگ

پیروزی های ساختاری، سرنوشت هر جنگی را کلید می زند

در تحلیل تحولات معاصر، تمایز میان «پیروزی نظامی» و «پیروزی ساختاری» به یکی از کلیدهای فهم پایداری قدرت‌ها بدل شده است. در این چارچوب، ارزیابی جایگاه ایران تنها در سطح دستاوردهای نظامی، تصویری ناقص را ارائه می‌دهد؛ زیرا آنچه بیش از همه اهمیت دارد، توانایی این کشور در تبدیل قدرت سخت به نظم پایدار، نفوذ منطقه‌ای و بازتولید مشروعیت داخلی و خارجی است؛ امری که می‌توان از آن به‌عنوان تلاش برای «پیروزی ساختاری» یاد کرد.

ادامه خواندن ایران و بازتعریف قدرت؛ از غلبه نظامی تا برتری ساختاری :مهرالدین مشید

هبت الله گلوله ای از اعماق تاریخ؛ اما بی خبر از تپش های زمان

ملاهبت الله مردی است؛ البته نه از صدر اسلام؛ بلکه از صدر بدویت و تحجر گویی گلوله ای بوده که از اعماق گذشته، زیر چتر انتحار، انفجار و تروریسم، بی خبر از تپش های زمان، با افکار بدوی و قشری به قرن بیست و یک شلیک شده است. این گفته سخن داکتر ط حسین  متفکر شهیر جهان عرب را در افکار تداعی می کند که گفته بود: امام خمینی مردی است از صدر اسلام که بسان گلوله به قرن بیست  شلیک شده است. اگر او زنده می بود، شاید می گفت: ملاهبت الله نه تنها از گذشته آمده؛ بلکه از لایه‌های تاریک‌تر تاریخ برآمده است؛ گویی صدایی از اعماق قرون خاموش که بی‌هیچ آشنایی با عقلانیت مدرن، بر قرن بیست‌ویکم بر مردم افغانستان تحمیل شده است.

ادامه خواندن از خمینی تا هبت الله؛ دو گلوله، دو سرنوشت؛ از رهایی تا فاجعه :مهرالدین مشید

فاجعهٔ فکری و سیاسی در پرتو منطق ساختاری و تاریخی قدرت

در جهان معاصر، جنگ‌های ژئوپلیتیک دیگر صرف منازعاتی بر سر قلمرو یا منابع طبیعی نیستند؛ بلکه به بازتابی از رقابت‌های پیچیدهٔ قدرت در سطوح ساختاری و تاریخی بدل شده‌اند. در پرتو منطق تاریخی قدرت، همواره دولت‌ها برای بقا، گسترش نفوذ و تثبیت هژمونی خود به ابزارهای گوناگون، از جنگ سخت تا جنگ نرم و روایت‌سازی متوسل شده‌اند. اما آنچه امروز این معادله را متفاوت می‌سازد، فرسایش تدریجی عقلانیت سیاسی است؛ عقلانیتی که زمانی قرار بود منازعات را مهار، و نظم بین‌المللی را بر پایهٔ قواعد و نهادها استوار سازد. درک جنگ‌های ژئوپلیتیک در جهان معاصر، بدون توجه به پیوند عمیق میان قدرت، تاریخ و ساختار نظام بین‌الملل، ممکن نیست. در حالی که نظریه‌های کلاسیک روابط بین‌الملل، به‌ویژه واقع‌گرایی، جنگ را امری اجتناب‌ناپذیر در رقابت قدرت‌ها می‌دانند، تحولات اخیر نشان می‌دهد که این رقابت‌ها وارد مرحله‌ای شده‌اند که در آن عقلانیت سیاسی، به‌عنوان سازوکار تنظیم و مهار منازعه، در حال ضعیف شدن است. این وضعیت، پرسش‌های بنیادینی را درباره کارآمدی نهادها، هنجارها و قواعد بین‌المللی مطرح می‌کند.

ادامه خواندن جنگ‌های ژئوپلیتیک و فروپاشی عقلانیت سیاسی در جهان معاصر : مهرالدین مشید

افغانستان در طول تاریخ سیاسی خود، به‌ویژه پس از نیمهٔ دوم قرن بیستم میلادی، شاهد شکل‌گیری جنبش‌ها، سازمان‌ها و احزاب گوناگونی بوده است. برخی از این جریان‌ها در نتیجهٔ تحولات مشخص اقتصادی و اجتماعی و با توجه به سطحی از رشد و پختگی جامعهٔ افغانی، به‌عنوان پدیده‌های روبنایی و در پیروی از جریان‌ها و ایدئولوژی‌های رایج جهانیِ راست، میانه و چپ، عرض اندام کردند. با این حال، بسیاری از این احزاب در برابر حوادث ناگوار تاریخی و مداخلات گستردهٔ خارجی تاب مقاومت نیاورده و به‌تدریج به گروه‌های کوچک، پراکنده و کم‌تأثیر تجزیه شدند.

ادامه خواندن افغانستان به یک حزب جدیدنیاز دارد؟ : نورمحمدغفوری