نویسنده: ماریا دارو

مسافران با امید رسیدن به مقصد سوار موتر می‌شوند

 اما متأسفانه بسیاری از رانندگان به دلیل استفاده از مواد مخدر، کم‌ خوابی، یا ناآشنایی با سیستم‌ های پیشرفته وسایط بزرگ مانند بس ۵۸۰ صلاحیت لازم برای رانندگی ندارند. 

نبود جاده‌ های معیاری، بی‌ توجهی به قوانین ترافیکی و فرهنگ غلط شتاب‌ زدگی، همه‌ ساله جان هزاران هموطن ما را میگیرد و خانواده‌ های زیادی را در غم و اندوه ای عزیزان شان می نشاند.

که در این اواخر نیز همه‌ روزه شاهد هولناک ‌ ترین حوادث ترافیکی هستیم

ادامه خواندن مسافران با امید رسیدن به مقصد سوار موتر می‌شوند: احمد محمود امپراطور

فدای حسنِ زیبایت شوم من 

فدای سروِ رعنایت شوم من

سیاهی سرمه ات روزم سیاه کرد 

فدای چشمِ شهلایت شوم من 

ادامه خواندن فدای پیاله ای چایت شوم من : احمد محمود امپراطور

دا سوال د ډیرو ځوانانو پر مخ کې پروت او مطرح دی. د دموکراسۍ په اړه ما ډیرې مقالې لیکلې. په هغې لړ کې مې په ۲۰۱۱م کال کې یوه لیکنه د «دموکراسي (ولسواکي)» تر سر لیک لاندې نشر کړې ده. په هغې کې د دموکراسۍ یا ولسواکۍ په اړه بنسټیز علمی معلومات وړاندې شوی دی. هلته مې لیکلي چې د دموکراسۍ اصطلاح یوناني جرړې لري چې له دوو اجزاوو، (dēmos) ډیموس (خلکو) اوکراتوس (kratía) (حکومت کولو) څخه جوړه شوی ده. لغوی معنا یې په پښتو ژبه کې د ولسواکي یا پر خلکو باندې د خلکو حکومت کول دي. ولسواکۍ ته مختلفو کسانو او علمی سیاسی کړیو راز راز تعریفونه ورکړي چې په ټولو کې دا موضوع ځلیږي چې دولتي ځواک په مستقیمه او یا غیر مستقیمه توګه د ولس په اختیار کې وي.

ادامه خواندن دموکراسي څه شی ده او سوسیال دموکراسي څه ته وايي؟: نور محمد غفوری

از اسطوره‌ پردازی های فریبنده تا بحران سیاسی و پیامد های ناگوار آن

افغانستان در پنج دهه‌ی اخیر فراز و فرود های زیادی را پیموده است و تاریخ افغانستان در این پنج دهه سرشار از روایت‌های قهرمان‌پروری است؛ اما این قهرمانان نه بر اساس عقلانیت سیاسی و دستاوردهای پایدار، بلکه بر مبنای احساسات قومی، مذهبی و جنگی ساخته شدند. همین امر، به‌جای ملت‌سازی، افغانستان را به میدان بازی گروه‌های تروریستی بدل کرد. هرگاه در افغانستان قهرمانان واقعی ظهور می‌کردند و با استفاده از فرصت ها به جای آن‌که تنها فرماندهان میدان جنگ باشند، بنیان‌گذاران نهادهای ملی می‌شدند. ما امروز پارلمان نیرومند، قوه‌ی قضاییه عادلانه، ارتش ملی و سایر ساختار های ملی را دارا بوده و شاهد سرفرازی های افغانستان می بودیم.

ادامه خواندن قهرمان‌پروری‌های احساسی و سقوط افغانستان در چنگال تروریسم : مهرالدین میشد

نشست اسلام آباد ابزار فشار بر طالبان  یا بازی تازه با کارت مخالفان

بر اساس گزارش‌ها، پاکستان در روزهای اخر اگست ۲۰۲۵ میزبان نشست دو روزه‌ای از مخالفان طالبان خواهد بود. در این گردهمایی، شخصیت‌هایی از نسل نو سیاسی افغانستان، نمایندگان احزاب، فعالان حقوق زنان و جامعه مدنی حضور خواهند داشت. این نشست با همکاری مؤسسه ثبات استراتژیک جنوب آسیا و گروه «زنان برای افغانستان» برگزار می شود. هدف کلیدی آن، گفتگو درباره موضوعاتی مانند حقوق بشر، آموزش زنان و دختران، وضعیت کار و تحصیل، و شرایط سیاسی افغانستان است.

ادامه خواندن چشم اندازی بر نشست آینده ی مخالفان طالبان در پایتخت محور شرارت : مهرالدین میشد

شب گذشته که شب از نیمه گذشته بود، در خانۀ مولانا، بحثی را در پیوند به شخصیت و جای‌گاه استاد صالح محمد خلیق می‌شنیدم. گفت‌وگوهای خوبی جریان داشت. از خاطره‌ها تا جایگاه خلیق در پیوند به شعر و ادبیات معاصر پارسی دری. استاد یسنا هم به چگونه‌گی اسطوره‌پردازی در شعر خلیق پرداخت و این که او چگونه با استفاده از اسطوره‌های این حوزۀ تمدنی به بیان وضعیت اجتماعی – سیاسی روزگار خود می‌پردازد.

هربار که شخصیتی چون خلیق اسپ زنده‌گی به آن سوی دیوار می‌جهاند، من بی‌درنگ به یاد آن شعر معروف رودکی سمرقندی می‌افتم که با گونۀ نگرش عارفانه به مرگ، در سوگ شاعر هم‌روزگارش مرادی سروده است. 

مُرد مرادی، نه همانا که مُرد

ادامه خواندن در خانۀ مولانا، بحثی را در پیوند به شخصیت و جای‌گاه استاد صالح محمد خلیق می‌شنیدم : استاد نصرالله پرتو نادری

افشاگری اقای مولوی منصور سرپرست وزارت آب وبرق است ! 

دو روز قبل ایشان ضمن صحبت در مورد پاکستان افشا ساخت که :  

” حال ، ما به این نتیجه رسیده ایم که برخی همسایه ها به ویژه پاکستان نمی خواهد که در اینجا درافغانستان یک حکومت  مقتدر مرکزی وجود داشته باشد. برای پاکستان مهم نیست که این حکومت ازطالبان باشد، از مجاهدین باشد ویا از کمونیست ها ” بر اساس واقعیت های اظهر من الشمس تا ریخی ، این افشاگری ، در واقع اعتراف شجاعانه « درد » هشتاد ساله و عامل مصیب خانمانسوز و تاریخی افغانستان ، است . 

بدینرو : 

ادامه خواندن  از گریه های شاه محمود خان فقید ، تا استغاثه های  اقای مولوی منصور  : میر عبدالواحد سادات

ای وای آن درخت شگوفان (شکست و ریخت)

کاج بلند ز آفت طوفان شکست و ریخت

آن شهسوار پهنه‌ی شعر و ادب گذشت

تیر و کمان شعر به میدان شکست و ریخت

فرهیخته مهندس کاخ سخنوری

ادامه خواندن سخن‌دان روزگذار : استاد محمد اسحاق ثنا

سنگ صبور من! خدا‌ نگهدارت؛ روایت یک سفر خاطره انگیز

خانه ی ما سال‌ها بود که در سکوتی غم‌ زده فرو رفته بود؛ دیوارهایش خاطره می‌گریستند و پنجره‌هایش، هر صبح، چشم به راه خورشیدی بودند که گویی فراموش کرده بود از اینجا طلوع کند. در این خانه، واژه «مهمان» دیگر تنها در خاطره‌ها زنده بود، و صدای خنده کودکانه، مثل بوی مام میهن تازه، سال‌ها بود که از کوچه‌ ی ما رخت بربسته بود. صبحی معمولی بود، اما هوا بوی دیگر داشت. آفتاب نرم‌ تر از همیشه بر دیوار خانه می‌تابید و باد، آرام لای برگ‌های سبز درختان ناحو می‌چرخید؛ گویی طبیعت هم می‌دانست که امروز چیزی در راه است. مادرکلان با دستانی پر از شوق، غذا و چای را آماده کرده بود و نگاه اش به در دوخته شده بود. 

ادامه خواندن آخرین نگاه و آخرین لبخند؛ جرقه ای سوزنده و بغضی گلوگیر : مهرالدین مشید

وقتی قومیت سلاح می‌شود، ترور حکومت می‌کند و ژئوپولیتیک تماشا !

افغانستان، سرزمینی با تاریخ هزارساله و موقعیت ژئوپولیتیکی بی‌نظیر، در دهه‌های اخیر، بویژه پس از حاکمیت طالبان به صحنه‌ای از بحران‌های پیچیده و پی در پی تبدیل شده است. بحران‌هایی که فقط سیاسی یا امنیتی نیستند، بلکه ریشه در ساختارهای عمیق قومی، تاریخی و منطقه‌ای دارند. امروز، افغانستان درگیر سه ضلع یک هرم خطرناک است: شکاف‌های قومی ـ زبانی، تروریسم سازمان‌یافته طالبانی و بازی‌های ژئوپولیتیکی قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی. با تاسف در بسیاری از دولت‌های شکننده مانند افغانستان، قومیت از یک مؤلفه طبیعی فرهنگی به ابزاری سیاسی و امنیتی تبدیل شده است. در فضای سیاسی افغانستان قومیت نه‌تنها به‌عنوان هویت فرهنگی؛ بلکه به‌مثابه ابزاری برای اعمال سلطه و حذف رقبا به‌کار می‌رود.

ادامه خواندن افغانستان در پرتگاۀ مثلث جدال‌های قومی، تروریسم طالبانی و رقابت‌های ژئوپولیتیکی : مهرالدین مشید

طی دو ماه برای بار دوم فیلد مارشال عاصم منیر لوی درستیز پاکستان به امریکا میرود سفر لوی درستیز پاکستان به امریکا بازتعریف روابط نظامی در سایه رقابت های منطقوی و فرامنطقوی دارد. طی یک و دو هفته گذشته فرصت یاری نکرد که تحلیلی از وضعیت فعلی منطقه و فرا منطقه بنویسم، امروز خواستم آنچه که در منطقه و فرا منطقه میگذرد یاداشتی را خدمت شما ارائه کنم.

ادامه خواندن تحولات نوین ژئوپلیتیکی در جنوب آسیا و نقش محوری پاکستان در بازی‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای : احمد سعیدی

از سایه‌ی ترور تا افق رهایی؛ بررسی راه‌های گمشده و آینده‌ی ممکن افغانستان افغانستان امروز در آستانه‌ی یکی از بحرانی ترین، شکننده ترین  و تاریک ترین دوران های تاریخی خود بسر می برد؛ بحرانی که نه‌ تنها  از لحاظ سیاسی، مردم را سخت زمینگیر کرده است؛ بلکه در عمق روان، فرهنگ و هویت آنان نیز راه یافته است. تسلط مجدد طالبان، شکست جمهوریت، فروپاشی نهادهای ملی، مهاجرت گسترده نخبگان و اختلاف گروه های مخالف طالبان آینده کشور را در هاله‌ای از ابهام فرو برده است. اما این وضعیت، به‌معنای بسته‌شدن همه راه‌ها نیست. در چنین شرایطی، این پرسش مطرح می شود که آیا هنوز هم  شانسی برای رهایی افغانستان از چنگال تروریسم باقی مانده یا خیر.

ادامه خواندن واکاوی فرصت های از دست رفته و امکان رهایی افغانستان از چنگال تروریسم : مهرالدین مشید

صنفی ساده و بی آلایش؛ اما نمادی از همدیگر پذیری مکتب و‌ مدرسه سخن بر سر صنف کوچک به روزگاری بر میگردد که هر چند فقر و تنگدستی در کشور بیداد می کرد و خوان تلخ فقر در بیشتر خانواده ها دامن گسترده بود و بسیاری از مردم تنها با خوردن غذای بخور و نمیر شب و روز شان را سپری می کردند؛ اما در میان این همه دشواری های گلوگیر یک چیز به همگان نیرو می بخشید و همه در زیر چتر زمردین آن احساس خوشی می‌کردند و قلب های شان از آن دم به دم نیرو میگرفتند؛ آن صفایی ها، ساده گی ها، یک رنگی ها و بی آلایشی های صمیمانه و صادقانه بود که بروی گرسنگان روستا ها و شهر ها دروازه ی امید به زنده گی را می گشود.

ادامه خواندن صنف کوچک؛ اما مکانی مشهور و سرشار از معنویت : مهرالدین مشید

آرمان تاریخی  پر تاثیر گزار ترین رستاخیز تاریخ ( انقلاب کبیر فرانسه ) که :

کماکان بحیث  آرزو ، و  یک سراب درین کسوف تاریخ و تأثیرات آن بر مدرنیته سیاسی

( 14 جولای 1789م )روز فتح باستیل آغاز انقلاب کبیر فرانسه است که  باعث  سقوط استبداد سلطنتی و قدرت مطلقه سلطنتی بورین ها است که  مبنای تحولات عمیق در اندیشه سیاسی و ساختارهای  قدرت سیاسی جوامع بشری گردید  و راه  رابسوی مهم‌ترین تحولات سیاسی-اجتماعی  ، سقوط نظامهای شاهی  فئودالی و  شکل‌گیری جمهوریت، مبتنی بر حاکمیت قانون  ، حقوق بشر، سکولاریسم، ( دولت-ملت )  ، حاکمیت ملی  و سکولاریسم هموار نمود . 

ادامه خواندن آزادی، برابری، و برادری؛ تتبع و نگارش : میر عبدالواحد سادات

د افغانستان رښتین بچی او د هیواد د معاصری اردو ترټولو مهربان نظامی شخصیت ارواښاد میر محمد آصف انصاری یادونه

برید جنرال میر محمد آصف انصاری به تاریخ ۵ اگست سال ۱۹۲۱ عیسوی در قریهٔ “ده یحیی” مربوط ولسوالی ده سبز ولایت کابل چشم به جهان گشود. پدر بزرگوارش میر عین الدین انصاری و پدرکلانش میر ظهورالدین نام داشت که فرزند حضرت سعدالدین انصاری مشهور به حاجی صاحب پای منار بود.

میر محمد آصف انصاری بعد از ختم تعلیمات در لیسهٔ امانی شامل فاکولتهٔ ساینس پوهنتون کابل گردید. بعد از فراغت از فاکولتهٔ ساینس غرض کسب تحصیلات عالی در رشتهٔ ریاضی – فزیک عازم کشور سویس گردید. وی در پوهنتون زوریخ تحت نظر ولفگنگ پاولی (Wolfgang Pauli) فزیکدان شهیر اطریشی الاصل سویسی و یکی از پیشگامان فزیک کوانتم، نظریه پرداز تیوری Exclusion Principle و برندهٔ جایزهٔ نوبل فزیک سال ۱۹۴۵، کار کرد.

ادامه خواندن یادی از مهربان ترین شخصیت اردوی معاصر و فرزند صدیق افغانستان : داکتر ناصر اوریا

صالحین کابل – افغانستان

آق    ایدیل    بو یینده،     یوردیم   سابان   تویینده

بؤلمه سم بؤلمم تؤیینده، کؤپ یوقله دیم قؤیننده

در اطراف و اکناف دریای « آق ایدیل»  مراسم سابان « جشن جمع آوری حاصلات» برگزار گردید. 

 دراین محفل و گردهمآیی با شکوه من هم  چون سایر عشاق و دلداده گان اشتراک نموده، ترا از نزدیک ببینم و باهم صحبت کنیم.

عزیزم!  

در گذشته ها در این وادیها من و تو گشت و گزار نموده، راز و نیازی داشتیم.

ادامه خواندن صالحین کابل – افغانستان

از سنگ بابه کلان تا سنگ های سوخته ی آنسوی اوقیانوس ها

یاسر پس از آشنایی مختصر با خانواده ی نها جان و شهیر جان، با گفتن خدا حافظی  با دل نادل، قدم قدم از آنان دور شد. او هر قدری که از آنان دور گردید، گویی او فکر می‌کرد که دل از دل خانه اش خی کوچید. یاسر در هر چند قدمی با دست تکان دادن به سوی کودکان ، از آنان فاصله گرفت و تا آنکه بر فراز سنگی نشست. دیدن این کودکان جنان حال و هوای یاسر را تغییر داد که رنج های بیکران کودکان مظلوم افغانستان افکار او را یکسره فراگرفت. یاسر دریافت که چیزی از دست اش نمی آید و ناگزیر دست به دعا بلند کرده و برای خوشبختی و سلامت میلیون ها کودک افغانستان; بویژه آن کودکان دختر که از نعمت آموزش محروم شده اند، دعای خیر نمود.

ادامه خواندن دمیدن صور در نفخ خاطره ها «قسمت دوم »:

به شهر عاشقان دلداده‌ی دُردانه‌ی دارم 

بدور کهکشان گیتی من پروانه‌ی دارم

به هرجا دست و پا کردم نشد حاصل مراد من 

درون سینه‌ی خود سوزی آتشخانه‌ی دارم

ادامه خواندن دُردانه‌ی دارم : احمد محمود امپراطور

رسیده ز آتش دل جان سوخته به لبم

نه خرمى ست به روزم نه راحتى به شبم 

ادامه خواندن بازی زمانه: استاد محمد اسحاق ثنا

چگونه می‌توان فریاد دل را از ورای این غبار اندوه به گوش آسمان رساند، آنگاه که اخترِ دانایی و آگاهی از افق خاک غروب می‌کند؟ دهمین سالیاد کوچ خاموشانه‌ مردی فرا رسیده است که جانش با آمیغ مهر، صداقت، دانایی، و رنج مردم آشنا بود. انسانی که در هیأت خویش، سادگی، فرزانگی، فروتنی و عشق به انسان را یک‌جا داشت.

استاد شیر احمد یاور کنگورچی، منشأ الهام و آگاهی برای نسل‌ها بود. نگاهش بیدارکننده، سخنش آرام‌بخش، و حضورش امیدبخش دل‌های خسته. نه در سودای جا و مقام، بلکه در جست‌وجوی حقیقت، عدالت، و کرامت انسانی می‌زیست.

ادامه خواندن وگمنامه‌ی خورشید معرفت؛ در رثای پیرِ روشن‌ ضمیر《استاد شیر احمد یاور کنگورچی 》: احمد محمود امپراطور

از دولت منزوی تا مهره‌ ناپایدار در بازی بزرگ آسیا

پس از خروج نیروهای آمریکایی در اوت ۲۰۲۱ و بازگشت طالبان به قدرت، افغانستان وارد مرحله‌ای نوین اما بحران‌ زده شد. اداره‌ی طالبان، نه تنها نظام سیاسی افغانستان را دگرگون ساخت، بلکه جایگاه این کشور را در معادلات ژئوپلیتیکی منطقه و جهان به‌شدت تحت تأثیر قرار داد. از یک‌ سو طالبان در تلاش‌اند که خود را به‌عنوان یک واقعیت سیاسی تثبیت کنند، و از سوی دیگر، قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی در قبال حکومت آن‌ها در تردید، احتیاط یا بازیگری فرصت‌ طلبانه اند. این عاقبت نگری و دور اندیشی قدرت های یاد شده را در پیوند به اداره ی طالبان نه تنها در حالت نوعی بلاتکلیفی تعامل میان ترس و احتیاط به امید تغییر در رویکرد های این گروه قرار داده؛ بلکه جایگاه ی

ادامه خواندن اداره طالبان و جایگاه افغانستان در ژئوپولیتیک کشورهای منطقه و جهان : مهرالدین مشید

دمیدن صور در نفخ خاطره ها

در دل یک عصر ابری، ساحلی خاموش و دوردست زیر آسمانی خاکستری دامن گسترده بود. باد سردی از سوی دریا می‌وزید و موج‌ها با بی‌تابی خود را بر سنگ‌های زمخت و کهنه‌ی ساحل می‌کوبیدند؛ سنگ‌هایی که گویی حافظه‌ی صدها سال سکوت و اشک را در خود نگه داشته بودند. این سنگ ها در گوشه و کنار ساحل چشمان بیننده را به خود جلب می کردند.

مردی تنها، با پتلونی بلند و شالی خاک‌خورده، آرام‌آرام روی این سنگ‌ها قدم می‌زد. نگاه ی او نه به افق بود و نه به زمین، بلکه انگار در میان خاطرات دور گم شده بود. کفش‌هایش نم‌کشیده و تر و صورت اش مثل ساحل، خاموش و سرد به نظر می رسید.

ادامه خواندن از سنگ بابه کلان تا سنگ های سوخته ی آنسوی اوقیانوس ها « قسمت اول »: مهرالدین مشید

دورنمای ثبات و بحران در افغانستان؛ سکوت سنگین یا خاموشی پیش از توفان

افغانستان پس از بیست سال تجربه نظام جمهوری، بار دیگر تحت سلطه گروهی قرار گرفته که از نظر فکری، سیاسی و اجتماعی به جهان‌بینی اسلام افراطی و آمیخته با باور های قلیله ای پایبند است. بازگشت طالبان به قدرت افغانستان را وارد دوره ای از دگرگونی عمیق و ابهام راهبردی کرده است. چشم‌انداز و دورنمای افغانستان تحت اداره طالبان، ترکیبی پیچیده از عوامل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و امنیتی است که همزمان نشانه‌هایی از رکود، بحران، و گاه امکان‌های محدود برای ثبات را در خود دارد؛ اما این ثبات بیشتر به شب آرامی شبیه است که پیش از طوفانی بزرگ، رخ می‌دهد. زیر پوست این جامعه، بحران‌های ساختاری، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی در حال جوشش‌اند که آینده ی کشور را در هاله ای از ابهام قرار داده است

ادامه خواندن مانور های سیاسی طالبان در غیاب یک اوپوزوسیون قدرتمند : مهرالدین مشید

در پاییز سال ۱۳۹۹ خورشیدی، سفری داشتم به شهر مولاعلی؛ شهری سرشار از خاطرات ناب و دیدارهای فراموش‌نشدنی.

 در این سفر، توفیق آن را یافتم تا شماری از شاعران و شخصیت‌ های فرهنگی آن دیار را از نزدیک ملاقات کنم. 

یکی از لحظات درخشان این سفر، دیدار حضوری با استاد فرهیخته، صالح محمد خلیق بود؛

ادامه خواندن خاطره به یادگار ماندی از استاد صالح محمد خلیق : احمد محمود امپراطور

افغانستان این‌بار قربانی توطئه‌ی حافظه‌زدایی

سرزمینی امروز به نام  افغانستان هرچند از سده ها بدین سو در گردابی از توطیه های انگریزی و تزاری دست و پنجه نرم کرده و  که همواره در کوران جنگ، اشغال و مقاومت بوده است. آنهم  توطئه‌های شاخداری که در تاریکی ها طراحی می‌شدند و با نام‌هایی چون دین، آزادی یا امنیت بر مردم این سرزمین تحمیل می‌شدند. اما آنچه در عصر حاکمیت طالبان و سکوت جهانی روی می‌دهد، گامی فراتر از توطئه‌های پنهان است. قدرت‌های مخرب دیگر در پشت پرده نیستند؛ آن‌ها اکنون آشکارا، رسمی و بی‌پرده روی صحنه‌اند. تاسف بار اینکه این بار افغانستان قربانی توطئه‌ی حافظه‌زدایی» نیز شده است. افغانستان امروز با تهدیدی روبرو است که نه تنها جسم، بلکه روح، هویت، فرهنگ و حافظه‌ی تاریخی آن را نشانه گرفته است. آنهم“توطئه‌ی سنگین و پرحجم چندلایه برضد افغانستان”؛ توطئه‌ای که ابعاد آن از سیاست و اقتصاد تا فرهنگ، حافظه و روان جمعی را در بر گرفته و افغانستان را بیش از هر زمان دیگری در معرض فروپاشی هویتی و تمدنی قرار داده است.

ادامه خواندن این بار توطیه برضد مردم افغانستان سنگین تر و پرحجم تر : مهرالدین مشید