محمد اسحق فرزند حاجی محمد نبی در سال (۱۳۲۸)هش- در اندخوی – صحفات شمال افغانستان بدنیا آمده است. وی تحصیلات ابتدایی و ثانوی را الی صنف نهم در اندخوی ادامه دادُ زمانیکه بکابل کوچیدند از صنف دهم تا ختم بکلوریا در لیسه نادریه در شهر کابل تحصیلش را ادامه داد و در سال (۱۳۴۷)هش- سند فراغت بکلوریا را بدست آوردُ در همان سال چهل وهفت با اشتغال وظیفه معلمی به تدریس اولاد وطن پرداخت و ضمن اجرای وظیفه معلمی در دارالمعلین عالی کابل جهت ارتقای سویه تعلیمی اش به تحصیل ادامه داد. محترم ثنا در ادارات متخلف افغانستان ایفای خدمت نمود است : طوریکه در فوق اشاره گردیدُ باختم بکلوریا وظیفه مقدس معلمی را داشتند و بعد از فراغت دارالمعلمین بصف استاد در لیسه غازی و بعد بحیث عضو ریاست تفتیش و سپس بحیث عضو ریاست تالیف وترجمه وزارت تعلیم وتربیهُ بعد از آن بصفت استاد در لیسه غازی عبدالله و آخرین وظیفه استاد ثنا در لیسه خیر خانه که فعلاٌ به اسم استاد خلیل الله خلیلی مسما گردیده است ایفای خدمت نمودند همچنان
توجه شمارا به مصاحبه متخصر محترم «امان الله گندمی» نقاش افغان با سید انور خبرنگار بی بی سی در( کابل ) جلب میدارم. این ظرافت منحصر به فرد تابلوها بود که مرا از نمایشگاه بین المللی افغان_ ترک به کاشانه ای در تایمن کابل کشاند، جایی که یک نقاش برای احیای گنجینه از دست رفته خود، تلاش می کند. اسم این نقاش امان الله است و اسم خانواده اش گندمی و تمام تابلوهای نقاشی اش ساقه گندم .
تلویزیون در همه جوامع بشری رول بارز پخش ؛ تبلیغ و ترویج را دارد که باید در راستای هدفمند مورد استفاده قرار گیرد که متا سفانه امروز معکوسا متناسب است , در اکثر کشور ها چینل های تلویزیونی از طرف دولت اداره و کنترول میشود و کوشش می شود تا مطابق خواست های جامعه بر نامه ریزی گردد و دستاورد های تبلیغاتی آن در سا حات احیای فر هنگ ؛ مذ هب و سیاست و بر نامه های انکشافی و اقتصادی مو ثر باشد . در کشور عزیز ما بعد از تحول ۱۳۵۷ تلویزیون با وجودیکه دنبال رو یی پا لیسی اتحاد شوروی سابق را میکر د و زبان حزب و دولت سر اقتدار بود مگر بر نامه های آن با وجود مشکلات تخنیکی و امکانات محدود که ناشی از کمبود وسایل تخنیکی عصری آن وقت بود ؛ به مراتب بهتر از تلویزیون های سر مایه گذاران امروز است. زیرا کنترول و تفتیش در هر ساحه عاری از مفاد نیست و از جانب دیگر نصب کدر های مسلکی و مجرب خود در ساخت بر نامه اثر گذار است.
اين رشد ، مناسبات کهنه ای اجتماعی را ،
دگرگون ميسازد .
* * * * *
همه به باليدن نيروها دل بسته بودند
تا اين جريان به راه افتد و
مردم ما از کوره راه تاريخ موفقانه بگذرند ،
و عقب ماندگی ها به گذشته متعلق گردند .
کمیسون برگذاری ستاره افغان درسال (۲۰۱۲) به مراتب خوبتر و عالی تر با اشتراک بیشتر از پانزده هزار جوان اشتراگننده آغاز و استعداد های جوانان مورد برسی قرار گرفتُ با داوری صادقانه هیئت که متشکل از هنرمندان سابقه دار و فهیم در رشته هنری میباشند به مراحل های نهایی رسیدند. ثبت نام (۱۵) هزارجوان که میخواستند هنرمند شوندُ برای یک آیند خوش و نشاد آفرینی خیلی امید وار گننده بود و این خود نشان دهندهف نفرت برجنگ است .
قضاوت هیئت که از جمع پانزده هزارُ تعداد ۱۶۰ نفر را برای اشتراک در برنامه پذیرفتند نیز قابل تحسین است وهمچنان گریه یک تعداد جوانان که برای یک پدیده هنری میگریستندُ شدیداٌ قابل قدراست زیرا علاقمندی جوانان وطن نشان میدهد …که میخواهد برای مردم شان خوشی آفرین باشند. شما جوانان نمونه از جمع میلونها انسان مهن میباشید که به نشاد خود مردم تان علاقمند هستید تا از هرلحظه زندگی لذت برید اما هنرمن شدن دشواری های مسلکی خودرا دارد آن عده که نظر به قضاوت هیئت داوری رد گردیدندُ شاید در رشته های دیگر هنری استعداد داشته باشدُ تنهاآواز خوانی هنرنیست نباید مایوس شوید. نواختنُ نقاشیُ هنر تمثیلُ نویسندگی و شاعری نیز هنر است اگر شاعری شعر نسراید و اگر موزیک صدای را همرایی نکند هنرمند بدون موزیک هنرنمایی کرده نمیتواند و هرگاه موزیک دایرکتر و کمپوزیتور با هم یکجا کار مشترک انجام ندهند هنرمند هنرش را بنمایش گذاشته نمیتواند.
ستاره افغانستاره افغان
ثبت نام تعداد بیشمار جوانان برای دنیا هنری آواز خوانی و موسیقی و آینده افغانستان امید وار کننده بود. چون معیار ها از طرف هئیت داوری نظر سنجی میگردید روی همین نظر سنجی برای (۱۶۰) نفر اشتراک باید کارت اشتراک مسابقه هنری داده شد طبعاٌ یک انسان تمام معیار ها را پوره کرده نمیتواندُ قضاوت داوران در هرمرحله دقیقتر و سختگیری های مسوولانه بیشترگردید و استعدادها از نظر صدا ُ مراعات نورم های هنری (سرُ – لی – کرچ- و راکها) دقیقاٌ مورد برسی قرارگرفتُ چند نفر محدود بصفت هنرمند پذیرفته شدند.
در جمع جوانان ذکور دوخانم جوان نیز تا چند مرحله حضورداشت شان را حفظ نمودند با آنکه ازاستعداد هنری برخوردار نبودند اما بخاطر شکستن طلسم مرد سالاری وبخاطر تقویت روحیه هنری و جرائت دیگر خواهران ما اقدام شان در این شرایط خاص زمانی از ارزش عالی برخوردار است. خانم بهار همراز و خانم سماٌ اقدام نیک و جسارت هنری تانرا سپاس مینمایم. مخصوصاٌ از فامیل های محترم تان که با تشویق و رضایتمندی برای تان اجازه اشتراک داده اند نیز سپاس گذاریم. خواهران عزیز ! در حقیقت کامیابی از آن شماست زیرا در جمع چند میلون نفوس زن در افغانستان تنها حاضر شدن و خوشتن را آزمون کردن دریک مسابقه هنری کاریست بس دشوار . سرانجام پنج نفر توانست که آزمون گاه هنری را عبور نمودند هنوز هم بنام هنرمند واقعی خطاب نمیشوند زیرا هنرمند شدن کاریست که ریاضت و شکسته نفسی بیشتر از شما میخواهدُ دل تمام مردم را بدست آورند و خودرا در معراج هنری رساند… قلعه های شامخ هنری ورقابت های سالم را طی کردن تلاش میخواهد. کفت زدن یک تعداد تماشا چیان که در تالار جهت تشویق شما عزیزان حضور داشتندُ معنی موفقیت کلی را نمیدهدُ هنوز قلعه های بسیاربلندی پیشروست که برای رسیدنش نفس میخواهد تا انزمانکه نفسها پخته شود راه دور و درازی پیشرو است تاکه مردم شمارا هنرمند خطاب کنند.
یک آرزو ها بدون تلاش بدست نمیآیدُ تمرین ضرورت استُ دامن تلاش را رها نکید جوینده یابنده است. جوانان در تمام عرصه ها آینده سازان کشور هستند و شما عزیزان موسیقی افغانستان را با هنرنمایی تان در ستیژ ملی وبین المللی معرفی میدارید. همیشه سبز و رسا باشید. ماریا دارو اقدام نیک تان را تهنیت گفته آرزومند سعادت های دایمی برا ی شما و سایر هنرمندان میباشد.
و به استقبال ازبحث «ذلیل سازی مردم افغانستان با ریش و ریشخند»(1)
فتانه «شمع»جرمنی /17 دلو 1390
نگو کاین ریش؛ چه معنی دارد؟ غیر از این؛ کیش چه معنی دارد؟
سخن اصلاً به «معنی» نیست! معنی داریش ؛ چه معنی دارد؟!
سر و آخر«بهشت»مقصودست! «واسکت»ی بیش؛ چه معنی دارد؟
ریش تا ناف؛گشته است؛ سیاف! راهبر میش ؛ چه معنی دارد؟
کئ خدا ؛ «با سواد» بگزیده؟ خوان! و اندیش! چه معنی دارد؟
چون جهاد است «فی سبیل الله» چرت بندیش(2)؛ چه معنی دارد؟
سرحد و ملک ندارد ؛ دین ! وین«فروشیش3»؛ چه معنی دارد؟
هرچه یابی ؛ خدات بخشیده فکر و تشویش؛ چه معنی دارد؟
نعمت است پوند، دالر و کلدار گیر ؛ نگیریش ؛ چه معنی دارد؟
روبل هم گر برای دین گیری چرک و پاکیش ؛ چه معنی دارد؟
برگ؛ بی اذن او نمی افتد! “جرم جنگی”ش؛ چه معنی دارد؟
بندهء او ست «اسرائیل» صیهونیستیش ؛ چه معنی دارد؟
پیش الله مهم «نیت»هاست ما که داریم دیگیش؛ چه معنی دارد؟
بر خدا ؛ نیست «نیت» کافر آدمی و خوبیش ؛ چه معنی دارد؟
برترین خدعه گر؛ خداوندست پرسش از خدعه بیش چه معنی دارد؟
ذل وعزت به هر که او داده داره – درویش ؟؛ چه معنی دارد؟
جانی خوانندی جهاد گر ها ؟ امر لاللهیش ؛ چه معنی دارد؟
باز«طالب» که شد قدر قدرت جز سبب سازیش؛ چه معنی دارد؟
«آی.ایس.آی»و«سی.ای.ای» جز «سبب» بیش؛ چه معنی دارد؟
هست «تقدیر»؛ هرچه پیش آید این کم و بیش ؛ چه معنی دارد؟
بی قتال و جهاد و چور آئین خویش ؛ چه معنی دارد؟
اینکه منعست خوانش و دانش از پس – ازپیش؛ چه معنی دارد!؟
با «تیمم» هم “طهارت” هست ! معجزه ؛ بیش ؛ چه معنی دارد؟
با «کلوخ» پاک « مخرج» کن! گاز و پنبیش ؛ چه معنی دارد؟
“تی وی” و”دیش”کارشیطانست این؛ زمانییش؟؛ چه معنی دارد؟
ناقص عقل است؛ مثل دیوانه! زن – تساویش ؛ چه معنی دارد؟
پس بباید گشت در زمان «صدر» پیشرو ؛ پیش!؛ چه معنی دارد؟
کرده کامل نعمتش بر ما ؛ بیشتر خواهیش؛ چه معنی دارد؟
چون بدانی؛ غیر از«این» نیست غیر تشویش ؛ چه معنی دارد؟
شک و تشویش؛ آخرش کفرست پس”بیاندیش!”؛چه معنی دارد؟
تند و عاجل سرود « فتانه »
وزن و قافیش؛ چه معنی دارد؟
*=/*=*/ *=/*=*/ *=/*=*/ *=/*=*/ *=/*=*/
1- انگیزهء این شعر بسیار ارتجالی بحث بیحد تکاندهنده و بیداری بخش بالا شد و البته در آن قرائت و طرز تلقی بلاهت آمیز و سفیهانهء نوکران مسلمان نمای «آی.ایس.آی» و«سی.آی.ای» در منطقهء ما و همانند های خشک اندیش و دینسوز و معنویت کش شان در سایر بلاد اسلامی و غیراسلامی ؛ از دیانت مقدس نیاکان ما منظور است و بس!
2- بنده ایش
3- منظور چیز هایی مانند وطنفروشی ؛ خاک فروشی ، ناموس فروشی ، شرف فروشی است.
مولانا جلال الدین محمد : جلال الدین محمد بن بها الدین محمد بن حسین الخطیبی البکری الحنفی در( ۶۰۴)هجری در سر زمین باستانی شعر وادب بلخ تولد گردید و در سال (۶۷۲) در قونیه (ترکیه) وفات یافت. پدرش «بهاالدین محمد پیروان زیاد در طریقت داشتُ مشایخ وعارفان و خلفای زیاد در حلقه او بودند ُ در نخست او نزد خوارزمشاه خیلی مقرب بود اما مخالفان تصوف از وی به خوارزمشاه شکایت بردند که موجب رنجش خوارزمشاه گردید. و ی را مجبور ترک وطن و مسافرت ساخت. البته مسافرت وی مقارن ظهور فتنه ونفاق مغل هم بوده است. بهاالدین محمد در (۶۱۷) هجری از بلخ جبراٌ بمسفارت پرداخت که جلال الدین در آنزمان چهارده سال داشتُ نخست به هرات آمدند و از انجا به نیشاپور رفتند و جلال ادلین به دیدن عطار رسیدُ شیخ فرید الدین عطار برایش دعا کرد و مثنوی (اسرار نامه) خود را بوی داد و برای بها الدین گفت که این فرزند را گرامی بدارُ از ناصیهء او بزرگی هویدااست. باشد که نفس گرم اش آتش بر سوختگان زند. بهالدین با خانواده اش به حج رفت و از آنجا به ملاطیه رفت و مدت چهار سال آنجا بماندند و بعد در آسیای صغیر متوطن شدند هفت سال در (لارنده ) مقیم بودند و بعد نظر به دعوت سلطان علاوالدین کیقباد (۶۱۷-۶۲۶) دوازدهمین پادشاه سلجوقی رومُ به قونیه مرکز حکومت او رفتند. بهاالدین خود عالم بزرگ در علوم ظاهری وباطنی بود به تدریس علوم و نشر و ارشادات فضایل پرداخت.
«جلال الدین محمد» نخست نزد پدرش تحصیلات را آغاز کرد و در سال(۶۲۸) بهاالدین وفات یافت ُ جلال الدین نزد «سید برهان الدین محقق ترمذی» که از شاگردان پدرش بودُ کسب فیض نمود و مدت نه سال از ارشادات وی بهره گرفت و بعد به سفر (جلب ُ دمشقُ و سایر شهر های سوریه ) پرداختُ در سوریه اقامت گذید و اخذ معرفت و درک مجالس اصحاب و طریقت نمود. بعد به قونیه برگشت و به تدریس مشغول گردید. روزی بر حسب اتفاق با « شمس الدین علی بن ملک داد» تبریزی برخورد. در این ملاقات شمس از مولانا پرسید که{ غرض از مجاهدت و دانستن علوم چیست؟} در ملاقات ها و گفت و شنودها مولانا فضایل و اخلاق نیکوی شمس را درک و مرید او گشت. مولانا از دیدار و گفتار شمس به وجد آمد و سر تعظیم به بزرگی وی نهاد. حالت ظاهری را فراموش گرد و با اهل دوریشان و عارفان انس گرفت و به ریاضت پرداخت.
آنچه در باره مولانا بزرگ بلخ از تولد تا وفات و محل بود و باش و سفر هایش ذکر گردیدُ گواهی آنست ُ هیچگاه اقامت در ایران نداشته است{جعل نویسان کشور ایران} به تاریخ توجه چندانی ندارند و تلاش مینمایند که سایر علما و فاضلا کشور های غیر را بر عقیده خویش ایرانی قلمداد نمایندُ برعلاوه مولانا ابن سنای بلخی را که بیشتر به افغانستان و آسیای میانه (ماوارنهر ) تعلق دارد نیز از علما ایران دانسته و افتخارات ان بزرگمرد نیز جهان شمول است . شاید امروز از هرکسی که در ایران زندگی می کند بپرسید که مولوی اهل کجا بود ودر کجا زندگی می کرد پاسخ خواهد داد که بله او یک شاعر ایرانی و پارسی گوی بوده و تمام عمر خود را در ایران سپری کرده و تمام اشعارش نیز به زبان فارسی می باشد و فقط در اواخر عمرش گذرش به قونیه (در ترکیه) رفت و همان جا در سن 68 سالگی نیز فوت کرده است.
در شرح زندگی و مسافرتهای «محمد بلخی» توجه نمایند اصلاٌ از ایران نام برده نشده استُ چه میشود که اندک از راست نویسی بهره برده و به صداقت بنویسند که یک شاعر دری زبان و شخصیت بین الملی بوده است. زیرا مولانا بزرگ افتخار تمام بشریت است و کلام مولانا برای تمام بشریت پیام از غیب را میدهد… اگر توجه نماید خود میگوید:
{ گر بریزی بحر را درکوزه ای == چند گنجد قسمت یک کوزه ای }
گرنمی خواهی مرا این دارو ودرمان زچیست = میروم از شهر تو این ناله وگریان زچیست گفت چشمانت بمن از راز عشق دیگری = گرمنم منظور چشمت خاطر پاشان زچیست این تپیدن های دل صبر و قرار از من ربود= در شب مهتابی این درد شب هجران زچیست من ترا در عالم رویا بسی بوسیده ام = آشکارا بوسه ام کن این پت و پنهان زچیست تو بیا در خوب من تا بشگفم روشن شوم= دوستم داری اگر اندیشه ادیان زچیست دوستت دارم ترا چون جان پرستش میکنم= در محبت کفر و دین غم ایمان زچیست گر نگاه گرم تو پیمان عشق است و امید = عاشقان دانای راز اند شیوه نادان زچیست ای نگار نازنین امشب بمن خمار ده = دیده برمن دوختی این دیده حیران زچیست گرنمی خواهی مرا دزدیده می بینی چرا؟ = برلبم بگذار لب این بوسه ارزان زچیست
روی لبه ی بام می آید و باز به گشت و گذار مردم خیره می شود. از این مشغولیت خوشش می آید. به همه که نگاه می کند؛ هرکس به نحوی مشغولیتی دارد و به کاری مصروف است. تا نزدیکی های ظهر یک بسته سیگار را تمام می کند. در همسایه گی اش سماوار است، مرتب چای می نوشد و به کار و بار مردم خیره می شود. همه چیز برایش مکرر است. زندگی خودش با دیگران. فکر می کند همه چیز به جز تکرار چیز دیگری نیست. چیز تازه ای به نگاه اش نمی خورد. از بالا به پایین که نگاه می کند دست فروشان روی جاده را می بیند که بیشتر از فکر فروش به فکر پولیس هستند؛ مثل این که از حادثه ای خبر شوند یکباره بازار دست فروشان به هم می خورد و همه فرار می کنند. با آن هم جنب و جوش مردم ادامه دارد و هرکس دنبال کارش است. باز غرق خود می شود و چند سیگار دیگر را پی هم دود هوا می کند. چای سبز همچنان در پهلویش است. هوا که رو به سردی می نهد برای او دلگیر کننده است. نمی تواند بیرون شود و در هوای سرد از لبه ی بام به تماشای مردم بنشیند. از زندگی تکرار خیلی خسته شده است. دروازه ی اتاقش را می بندد و پا به بیرون می گذارد. برف ها زیر پایش خش خش صدا می کند. برق برف چشمانش را آزار می دهد. عینک های دودی اش را می گذارد و به گام هایش ادامه می دهد. نادیده در هنگام راه رفتن با کسی برخورد می کند. پیش از این که از او معذرت بخواهد مجال این را نمی یابد. با چند فحش و ناسزا مواجه می شود، چیزی نمی گوید و راه اش را چپ می کند؛ وقتی نزدیک دریاخانه می رسد، همه جا سپید است. عینک اش را که بر می دارد برف نقره گون به چشم هایش سوزنک می زند. در این جا کسی دیده نمی شود؛ جز چند زاغ سیاه، که با قاغ قاغ شان سکوت دریاخانه را می شکنند. چند تا سگ هم روی برف ها جست و خیز می زنند و از این کار لذت می برند. پس از روزهای زیادی که چندین بار به این جا آمده بود این بار متوجه چیزی می شود که زیاد می خندد. چند گامی دورتر از او دو پسر بچه در داخل یک گودال نه چندان عمیق از هم لذت می برند. با آن که هوا سرد است، اما به نظر می رسد آن ها در جریان کار سردی هوا را حس نمی کنند. خودش را کنار می کشد تا آن دو از موجودیت او نفهمند. سیگاری روشن می کند و بر می گردد. وقتی دروازه ی اتاقش را باز می کند با نامه ای بر می خورد که لای دروازه گذاشته شده بود. نامه را که باز می کند نوشته است : « سلام رفیق روزهای سرد! با آن که می دانم دیگر بر نمی گردی و از این همه گیر و دار های دور و برت خیلی خسته هستی، چند روز قبل همسرت با همه وداع کرد و درآخرین لحظات از تو خواست، هرگاه بالای گورش آمدی فقط برایش دعا کن. فرخ و فرشاد هم رفتند نز مادر بزرگ شان. فضای خانه دلگیر تر از گذشته شده است.»
بقیه ی نامه را نمی خواند و کاغذ را مچاله کرده به گوشه ای پرت می کند. دست هایش می لرزند و با خود می گوید من هم باید بمیرم. باز پی هم چند سیگار دود می کند و فضای اتاق را پر می کند از دود. آهسته آهسته خواب روی پلک هایش سنگینی می کند و می رود به خواب. با صدای انفجاری از خواب می پرد؛ وقتی به ساعت نگاه می کند 3 پس از ظهر است. با عجله کورتی اش را به شانه می کند و به بیرون می رود. می بیند چند دست و پای بدون سر و تن به هر طرف افتیده اند. سرک خون آلود است و سر و صدای موتر پولیس و انتقال اجساد به بیمارستان جریان دارد. در میان کشته شده گان چشمش به گدای کنار جاده می افتد. پیش از این هم او یک پای نداشت، اما حالا به جز سرش همه اعضای بدنش متلاشی شده بودند. بیشتر از هر وقت دیگر خسته و ناراحت می شود و دوباره بر می گردد به اتاقش. فراموشش شده بود که دروازه ی اتاق را ببندد. متوجه می شود که در نبود او بعضی از اشیای اتاق به سرقت رفته است. به جای دیگر نقل مکان می کند، اما در اینجا نمی تواند به تماشای مردم بنشیند. اتاق تاریکی است که از پنجره اش نور نمی آید. ترجیح می دهد چند وقتی همین گونه در تاریکی باشد.
روز های آخر زمستان را در همین جا می گذراند و بعد راهی سفر می شود. موتر آهسته آهسته به حرکت می آید و یک مسافر نشسته در چوکی پیش روی موتر یک کپه نصوار به دهن می گذارد و دستانش را برای دعای سفر به رویش کش می کند. او هم سیگار دود می کند. دود در درون موتر و موتر در درون دره گم می شود.
آهای هموطن !
مگذار همچو پار :
آید به شهر ما
چون مور- چون ملخ
با یالهای چرک
بد بوی – بد نما
آید به شهر ما
سنگین دلان غرب
با طالبان جنگ
با دشمنان صلح
بر شانه ها تفنگ
با تیر و با خدنگ .
مگذار هموطن !
طاعون شوم قرن
در قرن بیست ویک
آید به شهر ما
با گامهای شوم
با شعله های خشم
با تیر و با خدنگ
وحشت بنا کنند
با دار و سنگسار
با کیبل و چماق
با قطع دست و پا و گردن و با مسخ و مثله کردنت !
*****
حلول سال جدید عیسوی را به کافه ء وطنداران محبوبم ُ در داخل وخارج تبریک میگویم
گرچه سال نوِ ما، سال مسیحائی نیست
این به جز مشرب ترسا و کلیسائی نیست
می تپد در بر من دل ، به تمنای وطن
به مسیحا قسم این روز دلاسائی نیست
این چه سال نو و روز نوِ یخ بندان است
که به دل راحت ودردیده شکیبائی نیست
روز آن چون دل مابی وطنان سردوخنک
شب آن نیز دلارا و تماشائی نیست
شهر آراسته ، اما چه کنم، چشم مرا
آن توانائی و آن لذت بینائی نیست
ای خوش آن طنطنهء عید بزرگ نوروز
که شب وروزبدان خوبی ورعنائی نیست
هرطرف زمزمهء مرغ خوش الحان بهار
هر کجاجزطرب وشادی وشیوائی نیست
می وزد هر طرفی رایحهء عطر بهشت
در کجا نیست که رنگینی وزیبائی نیست
از بهار وطنم خاطره ها مانده به دل
گر فراموش کنم ، شیوهء دانائی نیست
سال و روز نوی آمیخته با مشک ختن
روح پرورتر ازان صفحهء مینائی نیست
قدر سال نو، « اسیر» غم ما می داند
آخراین مرغ چمن گم شده صحرائی نیست
م.نسیم«اسیر»
دسمبر1992م
بنُ المان
«بنیاد آموزش نی » در ادامه تجلیل از مخاخر ومشاهری برجسته ی زبان فارسی «دری» هشتصدو چهارمین سالروز عارف وارسته جهان اسلام مولانا جلال الدین را درشام پنجشنبه دسمبر ۲۰۱۱ میلادی باشتراک جمعی از دانشمندانُ شعرا و فرهنگدوستان افغان وایرانی تجلیل نموده ومحترام داکتر حسین هوشمند یکی از اساتید کشور همزبان ایران در رابطه به مولانا به تفصیل صحبت فرموده وسپس عده ی از شعرا- نویسنگان اشعار ومقالات شان را ایراد کردند . در اخیر محفل تقدیر نامه های از طرف مسوولین بنیاد آموزشی نی و مسوولین بانکویت هال به عده یی از اشتراک کنندگان اهدا گردید.
ناگفته نباید گذاشت که پیام های از جانب مسوول خانه فرهنگی مولانا و مسوول نشریه زن در ونکوور خوانده شد.
یارب تو میرے شوق کی اس انتھــــا کو دیکھ
دل کو تو ھر اک باراس کا پیار چاھیــــــــــے
ملتی نہیں نظر ھر اک شخص سے میـــــری
مجھکو تو صـــرف اس کا دیدار چاھیــــــــے
٭ ٭ ٭ ٭ ٭ ٭ ٭ ٭ ٭ ٭ ٭ ٭ ٭ ٭ ٭ ٭ ٭ ٭ ٭
تو آیے تو ھـم ذلــف پریشــان سنواریـــــــں
آہ وں سے پھٹـــا اپنا گـــربــان سنواریــــں
انے کا تیــــرا کــوی تر اثــار ھو ھمـــــدم
پھــر تیــرے لیۓ اپنــا یہ دامـان سنواریں
* * * * * * * * * * * * * * * * * * * *
چھبا کر خار انکھون میں نظارہ خوب کرتــــے ھو
چھپا کر ھم سے ، غیروں کو اشارہ خوب کرتے ھو
پسا کر دام ، الفت میں چلےغیروں کے خود بیچھے
ھمیں خود سے جدا کر کے کنارہ خوب کرتے ھـــو
از آنجایکه زن را مقام مادر بخشیده اندُ بمعنای آنست که اولین مربی در جهان مادر میباشد بلی از مادر پسر و دختر میآموزدُ یعنی آموزش و پرورش از آغوش مادر آغاز گردیده است.
بناٌ افتخار دارم ، هنرمند با اسعتداد و یا مربی را بشما بمعرفی میگیریم که خود در تیاتر افغانستان از سن ۱۵ سالگی قدم گذاشته است. در دهه چهل زمانیکه یخچال تعصب در جامعه ما رو به ذوب شدن بود ُ تیاتر نسوان به فدارکاری خانم های دانشمند چون کبرا نورزاییُ صالحه اعتمادی ُ لطیفه کبیر سراج و دانشمند عالی مقام مرحوم زینب عنایت سراج وسایر ونخبگان کشور تیاتر نسوان را که بعداٌ در اثر خدمات شایسته خانم زینب عنایت سراح بنام وی مسماشدُُ هنرنمایی تیاتر راآغاز کردندُ یکتعداد شاگردان موسسه نسوان راتحت پرورش قرار دادند و با همکاری استاد سید مقدس نگاه فعالیت تیاتر نسوان بشهرت رسید. سال ۱۳۳۷هش زمانیکه محترم استاد عبدالقیوم بیسد بعوض استاد سید مقدس نگاه با زنیب ننداری همگاری خویش را آغاز کردُ دراثر تشویق استاد بسید (خانم نورتن نورانی و خواهر کوچکش خانم ذلیخا نورانی ) که هنوز پانزذده سال داشتُ به تیاتر زینب ننداری رو آوردند.
خانم ذلیخا نورانی در دامان والدین با دانش چون {سالم نورانی و کوثر نورانی اولین گوینده رادیو کابل وقت} تربیت شده بودُ از همان سن نو جوانی تا زمانکه افغانستان را بنا بر دوام جنگهای داخلی ترک گفت ُ ذلیخا نورانی یکروز هم از هنر تیاتر فاصله نگرفت. او و خواهر بزرگش نورتن نورانی بعداز زینب ننداری با مشوق شان (استاد عبدالقیوم بیسد) به پوهنی ننداری و بعداٌ به کابل ننداری درامهای زیادی را بازی نموده اند. درام های را که خانم نورانی نقش داتشه استُ {ساحره- پرنده مجروح- شام زندگی – شمع هایکه میسوزند- گنهکاران بیگناه – طبیب اجباری – آتش زیر خاکستر – او پدرم نیست وغیره را با هنرمندان معروف دیگر در ستیج های مختلف شهر کابل وولایات بازی نموده است. خانم ذلیخا نورانی اولین درامش را با خواهر نورتن نورانی در زینب ننداری بازی کرد بنام (ساحره ) ترجمه ونگارش شادروان استاد «عبدالرشید لطیفیُ پدر تیاتر افغانستان» بودُ.
درسال ۱۳۳۸ -هش زمانیکه او و خواهرش همراه بااستاد عبدالقیوم بیسد به پوهنی ننداری رفتند خانم ذلیخا نورانی اولین معاش خود را که مبلغ سه صد افغانی بود ُ دریافت نمود. او در کنار هنرنمایی در تیاتر به تحصیلش ادامه دادُ دوره ابتداییه و متوسطه را بپایان رسانید و جهت تحصیلات عالی به ماسکو اعزام گردید و پس از گرفتن دپیلوم ماستری در رشته تاریخ تیاتر بوطن برگشت و بحیث امر کورسهای آرت دراماتیک در کابل ننداری تقرر حاصل نمود. ناگفته نماند که خانم نورانی در تاریخ تیاتر افغانستان اولین خانم بود که در رشته هنرهای زیبا بسویه عالی تحصیلات کرده بود . زمانیکه او آمر کورسهای آرت دراماتیک مقرر شدُ کورسهای ارت دراماتیک فارغان صنوف دوازدهم راتحت پرورش قرار میداد و بعداز دوسال تحصیل برای شاگردان سند فراغت صنف چهاردهم داده میشد و بعداٌ جهت ادامه تحصیل در رشته هنرهای زیبا شامل پوهنتون کابل میگردیدند و بعضی از فارغان جهت ادامه تحصیل عالی ومسلکی بخارج کشور نیز اعزام میشدند.خانم نورانی اکرم برعلاوه مسوولیت و مصروفیت آمریت کورسهای آرت دراماتیک درستیج کابل ننداری به هنرنمایی نیز میپرداخت. زمانیکه خانم ایلزاافضلی تیاتر اطفال را پایه گذاری نمود همکار خوب خانم نورانی شد و با همکاری همدیگر در تربیه نسل جوان و بقای تیاتر در کشور خدمات زیاد را مشترکاٌ انجام دادند. بعداز ختم کورسهای آرت دراماتیک خانم نورانی اکرم نظر به تحصیلیت مسلکی اش در دانشکده هنرهای زیبا بحیث استاد و نامزاد کدر علمی هنرهای زیبا توسط داکتر عنایت الله شهرانی تقرر حاصل نمودُ نظر به سوانح خانم ( ایلزا افضلی صحفه ۷۳ کتاب آوای ماندگار زنان ُ نوشته ؛ ماریا داروُ طبع سال ۲۰۰۸ میلادی کانادا) دانشکده هنرهای زیبا درسال ۱۳۵۸ هش- اوایل ۱۹۷۹ میلادی دیپارتمنت هنرهای زیبا از چوکات دانشکده ادبیات و علوم اجتماعی مجزا و جدیداٌ بدانشکده مستقل در تشکیل ریاست دانشگاه کابل ایجاد گردیده بود که به همت اولین ریس و موسس آن دانشکده جناب داکتر عنایت الله شهرانی تقرر افراد مسلکی چون جناب محمد نعیم فرحان وخانم نورانی اکرم که هر دو در رشته تیاتر تحصیلات عالی و مسلکی داشتندُُ اقدام صورت گرفت . همچنان در کتاب (خاطرات من از تاسیس دانشکده هنرهای زیبا در پوهنتون کابل ُاثر« داکتر عنایت الله شهرانی-صحفه ۱۶ تا۱۸ » تقرر افراد آتی در شعبات ذیل دانشکده هنرهای زیبا صورت گرفت. جناب داکتر محمد نعیم فرحان که یگانه داکتر اء مسلکی در رشته تیاتر از کشور چکوسلوکیا وقت بدست آورده بود و در وزارت اطلاعات وکلتور ایفای وظیفه مینمود بحیث آمر شعبه موسیقی و خانم ذلیخا نورانی باسند ماستری از روسه شوروی در رشته تاریخ تیاتر بحیث آمر شبعه تیاتر دانشکده هنرهای زیبا تقرر حاصل کردند و ضمناٌ این دو دانشمند که دارای تحصللات عالی مسلکی بودند از طرف ریس دانشکده هنرها ی زیبا (شهرانی) به کدر علمی هنرهای زیبا نامزد گردیدند. بعداٌ بخاطر رشد و انکشاف هنرهای زیبا جنابان اتی نیز در دانشکده هنرهای زیبا خارج از کدر مقرر گردیدند {شادروان استاد محمد سلیم سرمستُ شادروان استاد فقیر محمد ننگیالیُ محترم استاد محمد حسین ارمان در شعبه موسیقی و استاد عبدالقیوم بیسد در شعبه تیاتر } بودند. آنچه گفته آمدیم خانم نورانی اکرم از نوجوانی شرنوشت اش با هنر تیاتر گره خورد ُ او زمانیکه در روسه شوروی تحصیل میکرد علاقه خاص به نمایشنامه های بلشویکهای ماسکو و سایر تیاتر ها داشت با تماشای درامها در تیاتر و بازدید از آثار دراماتیک چخوف مجذوب هنر او شد. استاد نورانی برعلاوه هنرنمایی وتدریس شاگردان در هنرهای زیبا و کورسهای آرت دراماتیک به ترجمه آثار ونمایشنامه های زیاد از زبان روسی به دری نیز پرداخته است از جمله ترجمه نمایشنامه ؛ چایکا؛ اثر معروف چخوف که بنام « پرنده دریایی» در مجله ژوندون در کابل انتشار یافته بود و اکنون تحت همین عنوان کتابش زیور طبع یافته است و متشکرم که استاد نورانی آنرا برایم اهدا نموده است واین کتاب را بدسترس محصلین دانشکده هنرهای زیبا کابل نیز گذاشته است.
پوهنیار استاد ذلیخا نورانی برعلاوه یک هنرمند باافتخار و استاددانشمند و بزرگوار بود یک مادر مهربان نیز میباشدُ برای کشور ما داشتن چین خانمهای دانشمند که نه تنها فرزندان خود را تحت پرورش سالم قرار میدهند برای آموزش وپرورش فرزندان وطن نیز سعی وتلاش مینمانید ُ غنمت بزرگ است مگر با تاسف که ادامه جنگهای داخلی برایش امان نداد تا در کشورش مصدر خدمات بیشتر گردد بنابر جبر زمان در سال های جنگهای داخلی (۱۳۷۱) هش- کشور را ترک نمود واکنون باهمسرش جناب« اکرم» وفرزندانش در آسترالیا زندگی مینماید. استاد نورانی اکرم در دانشگاه کابل الی رتبه علمی پوهنیار ایفای خدمت نمود. پوهنیار استاد نورانی برای زنان کشور که زنجیر تعصب ُ عقاید سنتی و حاکمیت مرد سالاری آنها را شکنجه مینمایدُ چراغ روشن جامعه بودُ ایکاش چرغهای سبز در کشور ما روشن گردد و بدرخشد و بخصوص برای زنان کشور رهنما باشند. زیرا داشتن تیاتر در یک کشور نماد از فرهنگ آن جامعه میباشد که متاسفانه اکنون در کابل پایتخت کشور ما تیاتر وجود ندارد. تیاتر کابل ننداریُ زینب ننداری ُ پوهنی ننداری ُ شهری ننداری همه با آن نمایشنامه های پر اهمیت که داشتُ رکود نموده است.
قسمت چهارم و پایانی گفت و شنود اختصاصی با آفرینشگر« گوهر اصیل آدمی »
پرسش – با سلام و صبح بخیر!
درین بخش پایانی گفت و شنود اختصاصی ما که امیدوارم توانسته باشم به سوالات اساسی در باره ی اثر بزرگ شما بپردازم ؛ قابل تذکار میدانم که چند روز پیش در نشستی به واکنش های جالب و جدی ای برخوردم . اینکه عزیزان با توجه و علاقه شدیدی صحبت ها را دنبال کرده اند ؛ مرا به هیجان آورد و معهذا عده زیاد تر می فرمودند که صحبت ها بیش از حد طولانی است و شاید تعداد زیادی از خوانندگان در آن کلافه شده و به اخذ و جذب مطلب به صورت منظم و منسجم موفق نگردند . نظر غالب همین بود که باید طی چند سطر کوتاه ؛ اثر و هدف آن معرفی میگردید. و در همه کتب و آثار فوق العاده هم آدم کم ازکم در صفحه چهارم در می یابد که هدف و محتوای اثر چه میباشد ؟ از جانب دگر دوستانی هم از طریق امایل اظهارات مشابهی در مورد داشته اند.
پاسخ : درود بر شما و همه عزیزان مورد اشاره که نمیدانم کی ها اند .
فقط مصیبت این است که مورد بی اعتنایی قرار بگیری ؛ اینسو همه چیز گرامی و عزیز است . نمیدانم شعر کیست ولی زمزمهء استاد بزرگ موسیقی وطن ما شاد روان استاد سر آهنگ ؛ عجب معنا و روح و توانایی به این بیت بخشوده است که:
گه گهی یاد کن به دشنامم سخن تلخ از تو شیرین است !
البته اظهارات دوستان مذکور «دشنام» نیست ولی ؛ اگر هم بوده باشد ؛ « شیرین» است. تازه این اظهارات نشان میدهد که مشکل در کجاست ؟ من نمیخواهم اینجا به مصداق مثل « دا گز ؛ دا میدان» که قبلاً آورده بودم ؛ رجعت کنم یعنی عزیزان را فراخوانم که خود شخصاً آنچه را مطلوب میدانند ؛ باری تجربه کنند و مختصر تر و بهتر و رساتر از آنچه سلیمان کبیر نوری در مورد خاص و مشخص و هنوز نادانسته و ناشناخته ای انجام داده است ؛ منشاء اثر و ثمری گردند!
ولی به اجازه شما و همه عزیزان ؛ ضرورتاً تجربهء علمی و تاریخی برجسته و مهمی را میخواهم متذکر شوم .
تجربهء بزرگ و آموزنده و عبرت انگیز
وقتی البرت اینشتاین ؛ تئوری نسبیت خاص را بیرون داد ؛ حتی دانشمندان انگشت شمار در مقیاس جهان وجود نداشت ( چه رسد به تودهء روشنفکر معمولی و یا کتله های عظیم عوام) که از این تئوری ناب و نامکرر سر در آورد . دانشگاه ها و اکادمی های فراوانی مجالس متعدد کنفرانس بر پا کردند و اینشتاین در آنها به توضیح و تشریح « نسبیت » پرداخت . اما حاصل همه ؛ عدم موفقیت در افهام و تفهیم بود تا جائیکه نابغهء زمان درمانده و عصبانی و شاید هم مأیوس شد .
اما دیری نگذشت که جهان ؛ نه دراز گویی و پرت و پلا خوانی اینشتاین بلکه کم دانی و ذهنی گری و پیش داوری و درمانده گی دانشمندان طراز اول خود را کشف نمود !
همین نابغهء بزرگ قرن 20 وقتی ؛ تئوری «نسبیت عام» اش ؛ طی تجربهء علمی و لابراتواری به ثبوت رسید ؛ در برابر این سوال که : اگر تئوری تان غلط ثابت میشد ؛ چه احساسی میداشتید ؛ گفت : – در آنصورت برای خدا متأسف میبودم !
معلوم است که بزرگترین ریاضی دانان عصر؛ تئوری های اینشتاین را در همکاری و تفاهم و هماهنگی با خود او ؛ به فرمول های ریاضی ؛ مبدل و ارائه می نمودند . از جمله فرمول « هم ارزی جرم و انرژی »(1) بسیار مشهور است ؛ ولی بنده میتوانم عرض کنم که اگر چنان ریاضی دانانی به من مدد می کردند و « گوهر اصیل آدمی » بیان و نماد ریاضیکال به خود میگرفت ؛ اینک فرمولی صد ها برابر غامض تر و مبرمتر مقابل چشمان ما و دانشمندان بود !
بنده وقتی از«زینه ها» صحبت میکنم ؛ سلسله مراتبی حتمی و الزامی فراتر از آنچه در تصوف و یوگا… معمول میباشد منظور است و بخصوص آنان که «کاپیتال» و به طور کلی مارکس را نخوانده و ندانسته انقلاب های مارکسیستی کردند و دیدند آنچه را که کم دانی و کمخوانی و کوتاه خواهی و خلص فرمایی و خیز های بیجا… به بار می آورد ؛ اینک می باید اندکی حوصله مند و دقیق و مسئول تشریف داشته باشند!
و باز مگر ملیونها برادر و خواهر و همرزم و هموطن آنان کمتر از آن شکنجه دیده و متحمل رنج و مرارت گردیده و بالاخره جان های شیرین را باخته اند که اینان امروز از مصاحبه ای یک خبره مطبوعاتی فرهیخته که تمام صحت و شادابی و جوانی خود را در پای مسلک و آرمان خود قربان کرده است ؛ بر آشفته و مشوش و ناراحت میگردند و حسب ضرب المثل ژرف عامیانه « لقمهء جویده و …» میجویند ؛ حاضر نیستند زحمتی به خویشتن روا دارند و احتمالی دهند که موضوع غیر عادی و نامتعارف است و شاید هم تفی که بالا می اندازند بر صورت خود ایشان واپس بازگردد!؟
پرسش : ببخشید ؛ منظورم ؛ این نبود و من چنین برداشت نداشتم؟
پاسخ : جناب نوری عزیز ! برداشت و طرز تکلم و تشریفات دیپلوماتیک شما هرچه باشد ؛ نباید به قیمت قربان شدن حقیقت اعظم و اعلم بیانجامد .
فیلم ساختن گوهر اصیل آدمی مکلفیت یونسکو است !
پرسش : یعنی میفرمائید که خدا نخواسته حتی آن گل های سر سبد کشور ما هم قابل اعتنا نیستند ؟
پاسخ : چرا ؛ قابل اعتنا نیستند ؛ اینکه ما در باره صحبت میکنیم ؛ مگر حد اعلای اعتنا نیست . ولی اعتنا ؛ موجب آن نمیشود ؛ موضوع را کاوش و سنجش و ارزیابی نکنیم ؟ من به دنیا ؛ به ملل متحد ؛ به یونسکو مشخصاً چلینج و درخواست داده ام که تمام راه ها به « گوهر اصیل آدمی» ختم میشود و شما همانند مسئولان امروز و فردای بشریت مکلف استید ؛ « گوهر اصل آدمی» را چنانکه مقصود و مطلوب و الزامی است ؛ به گونهء فیلم سینمایی در آورید تا تمام هفت میلیارد بشر روی زمین قادر به دریافت آن گردند ؛ چرا که محقق است :
هرکسی کاو دور ماند از اصل خویش باز جوید روزگار وصل خویش
تمام بشری شدن « گوهر اصیل آدمی » است که این عالم فرا وحشی را عوض میکند ؛ نیروی مادی ایکه این ایدهء علمی تر از علم و حقیقی تر از حقیقت و زیبا تر از زیبایی ی مورد تصور و تخیل رایج ایجاد میکند ؛ بعید نیست که تمامی زراد خانه های دژخیمان بشریت و تکنولوژی های سایبر و ماقبل سایبر و اتومی و زیر اتمی ی آنها را به هیچ مبدل سازد.
تمام تاریخ بشر و تمامی فرهنگ های حاکم فقط نشان میدهند که جباران ممتاز تنها «بشر بودن» را از بشر سلب کرده رفته اند تا بتوانند از آن مانند گله سواری و باری و برده و حتی بز و گوسفند و گاو و حیوانات قابل سلاخی استفاده کنند!
اینکه ما حوصله دو سطر بیشتر خواندن نداریم و دریک صحبت نهایت بسیط ولی تازه و غیر متعارف کلافه میشویم ؛ منجمله محصول همین جریان است !
اصلاً و ابداً اندیشه و اندیشمندی در جهان پدید نمی آید و به جایی نمیرسد تا جائیکه قرار این است که :
«مردم چنین میگویند ! و دیگران اینطور میکنند!» .
ما مصمم استیم و بودیم و خواهیم بود که طور دیگری فکر و عمل کنیم ؛ چرا که معضله را در این «همه اینطور میکنند!» در یافته ایم !!!
تجربه و اندیشیدن مستقلانه در ابرلابراتوار افغانستان
پرسش : تصور میکنم من هم کلافه استم ؛ اینگونه که میفرمائید « گوهر اصیل آدمی» برای من هم هنوز سوال است . من خیال میکردم این نام زیبایی انتخاب شده برای یک رمان و یا فیلمنامه است و حالا که می بینم این یک فرمول از ردیف فرمول های بزرگ علمی و ریاضی است . ممکن است این فرمول را کمی باز نمائید !
پاسخ : مگر تلاش من چه بود ؟
اینکه ناگزیر گفتم برخورد عده ای ماتحت انگیزیسیون است و « خدای بیردی» را به « بیردی» گفتن نمی گذارند ؛ چه معنا میتواند داشته باشد ؟
وقتی شما از فیلسوف گران ارج دنمارکی صحبت کردید ؛ من گفتم که اصلاً نمیدانم شما از چه شخصیتی صحبت میکنید ؛ اینچنین موارد دیگر را اشارتاً عرض کردم . فلسفه مسلماً ملکه و ممیزهء ویژهء بشری است ؛ ولی من به دلایل زیاد اهل فلسفه نیستم و آنچه منحیث معلومات آفاقی از راه ترجمه از فیلسوفان مهم غرب ؛ دریافته ام در حدی نیست که مرا به فهم کامل ایشان قادر ساخته باشد .
من ـ البته به پشتوانه تمامی معلومات فلسفی و علمی و هنری آفاقی ام – فقط اهل تجربه و اندیشیدن مستقلانه ام . من از هیچ منبع اندیشه ای شرقی و غربی آنقدر نیاموخته ام که از تجارب و داده های ابر لابراتواری که در میهنم برپاست ؛ و طئ نیم قرن به آن متمرکز و منهمک بوده ام ؛ آموخته ام و کماکان می آموزم . بسیاری ها از خود همین معنی است که کلافه میشوند.
گفت و شنننود: سلیمان کبیر نوری با جناب عالم افتخار
پرسش : با سلام دیگر و عرض صمیمانه روز بخیر به شما . بازهم میخواهم برای لحظاتی مزاحم تان شوم !
پاسخ : درود بر شما ؛ مهربانی میکنید ؛ مزاحمت نه بلکه لطف الهامبخش و کارنامه روشنگرانه ی وطنی و فراتر است . به من نیرو و شادی و شگوفایی می بخشید . گفت و شنود برترین ممیزه و فضیلت بشری است و یکی از امتیازات بنیانی ی گوهر آدمی !
پرسش :
– راستش من بخش دوم گفت و شنود را وقتی مجددا مرور کردم برایم چنان جالب افتاد که یکبار دگر به کتاب دانشمند معاصر دنمارکی ” یوکیم گراف”«1» که پژوهش حجیمی در مورد زندگی فیلسوف بزرگ دنمارکی ” سوران کیکگارد” نوشته است، مراجعه نمودم . الان ؛ طبق فرموده ی جناب شما ، ما همه به این نتیجه میرسیم که با طرح سوالات و جوابات کوته و موجز و عجولانه ؛ تشریح و تصریح مسایل بسیار بغرنج علمی و ساینتفیک به هیچصورت میسر نخواهد بود.
اگر جناب شما اجازه بفرمایید، میخواهم با توضیحی نهایت مختصر در زمینه، سوالات بعدی را راه بیاندازم؟
پاسخ : ممنون شما . به اجازه ی تان ؛ پیش از همه میخواهم مراتب صمیمانه ترین سپاس ها و تمنیات خود را به آن ارجمندان در رسانه های جمعی و ویب سایت ها ابراز دارم که با وجد و شور و شعف بسیار به نشر و اشاعه ی این گفت و شنود پرداختند . حتی اگر مجاز باشم این حد و لمیط تفاهم و همیاری و همسویی را به مردمان بزرگ افغانستان و کافه بشریت تهنیت میگویم . این ؛ یعنی اینکه ما بشر بودن را سزاواریم و میتوانیم درین پویه پیشتر و پیشتر رویم تا همه جهان را گوهر اصیل آدمی فرا گیرد و دنیا و هستی از همه آنچه مرضی و معیوب و آفت زاست ؛ نجات یابد!
پرسش : بزرگوارانه پیشدستی کردید . این من بایست پیشاپیش از ایشان سپاسگذاری میکردم ولی راستش نمیدانم به آن عزیزان خیلی دلبند و گرامی خودم که متأسفانه چشم ها را بسته و گوش هارا کر انداخته اند ؛ چه بگویم ؟
در حالیگاه نشریه های شان پر است از کاپی پیست های با اعزاز و اکرام به اصطلاح ترجمه های ایشکوف و پیشکوف ؛ گیورگی و میورگی .. و به همه حال دست پخت های غیر مطمین و کم از کم غیر انطباقی برون مرزی آنهم با عناوین و علاماتی که با روان اجتماعی مردمان ما و مردمان دور وبر ما تصادم میکند و زیانمند بودن همچو تبلیغات و نشرات از آفتاب هم روشنتر است !
پاسخ : لطفاً بیحوصله نشوید ؛ اگر گوهر اصیل آدمی ؛ به راستی اسم با مسماست ؛ عزیزان یاد شده را چندان دیر ؛ بی تفاوت نخواهد گذاشت !
وانگهی من آرزو و اراده ندارم وارد گله گذاری ها شوم و یا در صدد تحمیل خویشتن بر کسی باشم . تا زمانیکه حرف از من در میان است ؛ همچو مسایل را لطفا بگذارید کنار.
سوال – شیوه ی بعضی از کارکرد های شما در آفرینش اثر بزرگ ” گوهر اصیل آدمی” و بویژه کاربست هنجار های تحلیلی شما در ” یاداشت هایی از یک سفر” با شیوه عمل فیلسوف بزرگ دنمارکی« سوران کیکگارد» ( 1813-1855)«2» مشابهت هایی دارند. آیا انگیزه یا الهاماتی از آثار ایشان داشته اید؟
پاسخ : نخیر به هیچصورت. من این فیلسوف محترم را اصلا” نمی شناسم .
سوال : حق به طرف شماست. زیرا این شخصیت بزرگ که حدود یک قرن دانشمند ناشناخته باقی مانده بود ، و حالا همه دانسته اند ثروتی است که به همه مردم و بشریت تعلق دارد ، کلیه آثارش به زبان دنمارکی بوده و به سایر زبان ها منجمله فارسی دری برگردان نشده است.
“سوران کیکگارد” در بزرگترین کوچه ی پیاده رو، درمرکز کوپنهاگن می نشست. به چهره ها و سیما ها ، ژست ها و حرکات عابرین ..؛ ژرف نگاه میکرد و یاد داشت های فلسفی خود را می نوشت.
شما در- یادداشت هایی از یک سفر- تان عین کار را انجام داده اید.
سوران کیکگارد ” فلسفه ی هستی ” را، طوریکه من دریافته ام پیامد رشد و انکشاف فلسفه ی کلاسیک ” هیگل”«3» و بعدا” شاخه ی منشعب ازان به نام هیگلی های چپی (مارکسیزم)«4» به مراحل و ابعاد مختلف تکاملی تقسیم بندی کرد.
سوران کیکگارد نشر جریده ای را بنام ” آیبلیکیت” (یک لحظه) تدارک دید و نبشته های خویش را ازان طریق پخش میکرد و به نشر میرسانید. اما متاسفانه توجه ای بر نوشته هایش مبذول نمیشد . روزی نوشت که هرگاه یک فرد در جامعه نوشته هایم را بخواند و به معنایش بداند، برایم کافی است .
این در حالیست که بعد از یک قرن برای بار اول در سال ( 1993) «مرکز پژوهشی سوران کیکگارد» در کوپنهاگن پایتخت دنمارک تإسیس گشت ، وهم اکنون دانشمندان زیادی دران مصروف تحقیقات و پژوهش های علمی اند.
حالا بحث مان هم در گستره ی همین موارد است که به نوشته های جناب شما، هم چنان توجه ی لازمی معطوف نگردیده است. و من فکر میکنم که ما باسواد های بیسواد کم نداریم و از جانب دیگر شوربختانه اکثر زبده های مان هم به درک و فهم معنا ها و اهداف نوشته های شما نمیرسند. چونانیکه سوران کیکگارد، که با درنظرداشت زمان و مکان ، با برداشت ها از سیر تحولات و انکشافات علوم و فراورده های ساینس و تکنالوژی در یک قرن قبل از عدم توجه جامعه اش، نسبت به ابداعات نوین فلسفی در ان زمان رنج میبرد؛ شما این همه پژوهش ها و اندیشه پردازی ها را با بکارگیری آخرین فراورده های علوم در جهان و به وِیژه در قرن بیست و بیست و یک ارایه می فرمایید که تصور میکنم برای اینان سخت پیچیده است و هضم آن برای عناصر مورد اشاره کار ساده ای نخواهد بود. آیا چنین نیست؟
برنامه ی شب شعر بنیاد فرهنگی “نی” شام پنج شنبه بیست وهفتم اکتوبر2011 به اشتراک عده یی ازشاعران ، نویسندگان وعلاقمندان شعر و ادب به گردانندگی گوینده گان جوان وبا ذوق آقای رزم آفرین “فرخاری” و فریما “اختری” در دایمند رستوانت واقع در برنابی ونکوور کانادا برگزار شد. محفل با تلاوت آیاتی از قرآن مجید توسط خانم جمیله وحید نقیب که آقای رحمان “سدید” به دری آنرا ترجمه می نمود آغاز شد. در این محفل استاد سید مسعود “بدخش” یکی از بنیاد گذاران بنیاد فرهنگی “نی” ضمن سپاسگزاری از تشریف آوری حاضران در رابطه به فعالیتهای فرهنگی نی صحبت نموده همکاری فرهنگیان را به خاطر رشد این کانون ارزو نموده و تقاضا کرد که این کانون را همکاران فرهنگی ما باید تقویت بخشند وما را در جسجو راهای فرهنگی و رشد آن همکاری نمایند. میهمان ویژه این برنامه محترم داکتر سلطان حمید سلطان سابق استاد ادبیات در دانشگاه قزوین که طی سخنرانی مبسوطی در رابطه به سبک های متنوع شعری توضیحات لازم داد و بیدل را اساسگزار مکتب هندی وانمود کرد و برخی از اشعار بزرگمرد ادب “بیدل” (رح) را به توضح و تشریح گرفت که در دو بخش این امر بزرگ را به پایان رسانید. سپس محترمان، طاهر امیری ، محمد اسحاق ثنا ،محجوبه بدخش وعبدارحیم پروانی سروده و مطالب انتخابی شانرا به خوانش گرفتند. در این پروگرام مولانا عدالکبیر فرخاری شاعر مستعد خانه فرهنگی مولانا بعد از انکه سلامها و پیامهای نیک اعضای خانه فرهنگی مولانا و شخص محترم مجید قیام رییس خانه فرهنگی مولانا را به حاضران رسانید یکی از اخرین سروده هایش را به خوانش گرفت.
سپس بعد از انکه محترم بشیر رحیمی شاعر معاصر کشور ما اشعاری از سروده های اخیر خود را به خوانش گرفت محترم ستار “صابری” نقاش و نویسنده مستعد در شهر ونکوور که فتوی مولانا جلا ل الدین بلخی را نقاشی نموده بود به بنیاد فرهنگی “نی” اهدآ کرده و داستان کوتاه تهیه دیده خود را به خوانش گرفت. متعاقبا محترم داکتر عزیز “فاریابی” با خواندن چند فرد از سروده هایش به زبان اوزبیکی طی صحبتی نقش انجمن فرهنگی نی را چون یک کانون فرهنگی مفید برای مهاجران ونکوور ضروری و لازم دانست.
استاد اسحق نثابا استاد مسعود بدخش
دربخشی اخیر محترم توبا عنبری مسؤول رستورانت دایمند بانکویت حال و اسپانسر برنامه با اهدای تقدیر نامه ها برای عده یی از فعالین که در امر برگزاری این محفل خدمت نموده بودند ،طی صحبتی با اشاره به محتوا وکیفیت این شب گفت : این برنامه درواقع یک نشستی بود که درراستای نزدیکی و دیدار فرهنگیان و علاقمندان به ادب و شعر برگزارگردیده و در ادامه برگزاری چنین محافل ادبی همکاری می نمایم).به مناسبت این شب شعر مجله وزین ( نشریۀ زن) در ماه اکتوبر تجدید چاپ شده و رایگان توسط خانم شفیقه نورزی موسس و مدیر مسؤول آن به دسترس علاقمندان قرار گرفت.
محفل بااجرای موسیقی توسط هنر مندان موفق محترم داود جان فقیری و محترمه حمیده جان ُقیومی با همکاری میلاد جان فقیری کیبورد نواز موفق خاتمه یافت.
خانم برشکی ژورنالست وفلمساز مستعد کشورما است که در کانادا ,و نیویارک اموزش کار مسلکی خود را آموخته ودر خدمت سینمای کشور ما افغانستان عزیز قرار دارد.بخاطر معلومات بیشتر از فلم جدید هنری شان در پای صحبت انها می نیشینم تا در مورد فعالیتهای هنری شان معلومات همه جانبه بدست آوریم.
سوال – نام فلمی که شما مشترکآ با عدۀ یی ازهنرمندان افغان ساحته اید چی است.؟
جواب-آقای معاشر! نخست از اینکه به سلسله فعالیت های ارزشمند ژورنالیستی خود بار دیگر بنابر عشق سرشاری که به فرهنگ افغانی دارید لطف فرمودید که با من مصاحبه فرماید صمیمانه تشکر و اینک بجواب سوالات شما میپردازم.نام فلم مورد بحث که در بیست قسمت مسلسل بشکل یک سیریال آموزشی ترتیب گردیده ” بین من و تو” میباشد.
سوال- نام فلم شما واقعآ نام با مسمی است انگیزه ی انتخاب تان چیست.؟
جواب- هدف من بحیث نویسنده داستان فلم این بود که در مجموع در لابلای صحنه های مختلف در این فلم که دو برادر پیش میبرند طرزهای تفاوت دید بین دو شخص را چه هردو مرد, یا زن و مرد, از یک قوم و یا چند قوم و یا یکی از شرق و دیگری از غرب باشند در حل قضایا تمثیل شود که در این فلم از یک گروپ مردها وزنهای با استعداد و توانا از اقوام مختلف اند که با اشتراک در صحنه های مختلف طرزهای دید دو برادر را بشکل تمثیل کرده اند که یکی در افغانستان و دیگری در خارج از افغانستان ( شرق و غرب ) تحصیلات عالی عدلی و قضائی را آموخته اند و در محاکم فامیلی, مدنی و جنائی افغانستان یکی بحیث مدعی العموم به نمایندگی از دولت و دومی بحیث وکیل مدافع مستقل به نمایندگی مؤکللین خود در مقابل یکدیگر قرار میگیرند و دفاع میکنند , بالاخره علی الرغم اختلافات جدی شرقی و غربی بودنشان در دید و قضاوت به یک واقعیت تلخ فامیلی خود که مادر و یک پسر اطلاع دارند و پسر دومی از موضوع اگاهی ندارد اما مادربنابر شفقت مادری نمیخواهد پسر دومی را از قضایا مطلع سازد بالاخره در جریان پیشبرد موضوع حاضرین صحنه در قسمتهای مختلف آهسته آهسته به مطلب پی میبرند. که من نمیخواهم در این فرصت به جزئیات موضوع بحث کنم. البته انشاالله درلابلای نمایش فلم دیده خواهد شد که علی الرغم دخیل بودن دست زورمند و زردار در قضایا، موضوع چه نوع حل و به چه نتیجه خواهد رسید.
سوال- شما از کدام مدت بدینسو اقدام عملی بر ساختن این فلم نموده اید و چه وقت به نمایش گذاشته خواهد شد.؟
بازیگران فیلم
جواب- کار این نمایشنامه یا فلم از ماۀ مارچ سال جاری آغاز و در مدت هفت ماه تکمیل گردید که انشاالله در جنوری سال آینده در تلویزونهای افغانستان به نمایش گذاشته خواهد شد. اما نباید فراموش کرد که ما ازآغاز فلم درافغانستان حرف میزنیم لهذا ممکن پیشتر و یا دیرتر از وقت معین به نشر برسد.
سوال- همکاران شما در فلم کدام اشخاص اند ؟
جواب- من شخصآ نویسنده تمام بیست قسمت فلم مسلسل(سریال) “بین من و تو” میباشم. با ید متذکر شد که درابتدا وقتی فلمساز ورزیده آقای احمد علمی با من در ارتباط نوشتن و ساختن یک فلم تماس گرفتند من چیز دیگری در سر داشتم. اما وقتی در صنف (یوگه) بودم دفعتآ نوشتن فلم ” بین من و تو” در فکرم خطور کرد که از یکطرف نوشتن آن برایم بسیار آسان و کارش برای ما علی الرغم مشکلات آموزنده بود و از جانب دیگر تآثیرات اجتماعی آن برمردم افغانستان در سطح فامیلی و ملی مفید و مؤثر دیده می شد لهذا موضوع را پیشنهاد کردم که از طرف محترم آقای احمد علمی نیز پزیرفته شد.
سوال–فلمساز(دایریکتور)کی است؟
جواب-سوال دلچسپ است. چنانچه قبلآ عرض شد که فلم دارای بیست قسمت میباشد. با درک اینکه یک پروژه بزرگ است و از جانب دیگر من بحیث افغان کانادائی متأسفانه نوشتن و خواندن فارسی دری,همچنان رسم ورواجهای مختلف افغانستان را نمیدانستم و نیز به مقررات امنیتی شهرکابل معلومات دقیق نداشتم لهذا تصمیم بر این شد که کار را در دو قسمت انجام دهم یعنی در ده قسمت اولی بحیث فلمساز نیز با آقای احمد علمی که فلمساز بسیار ورزیده اند و برادرشان آقای حامد علمی که فلمبردار ماهر اند مشترکآ کار نمایم و ده قسمت دومی را چون من بیشتر تحمل دوری از فامیلم را در کابل نداشتم لهذا بعد از بازگشت من به کانادا فلمسازی آنرا آقای احمد علمی به تنهائی با حامد علمی که دایرکتر فلمبرداری بود بشکل بسیار عالی تکمیل نمایند و من کما فی السابق از کانادا به نوشتن نقش نویسی و انتخاب بازیگران به کار خود الی تکمیل فلم دوام بدهم. و نیز باید متذکر شد که ما در مجموع گروپ FKH Media ثابت ساختیم که یک زن و یک مرد از دو قوم مختلف( پشتون و هزاره) علی الرغم تربیه شان در دو جامعه مختلف یعنی شرق و غرب و دیدهای متفاوت میتوانند بحیث یک افغان واحد چون خواهر با برادر کارها و پروژه های بزرگ را برای انکشاف وارتقای کشور درفضای صمیمیت و دوستی پیش ببرند.
