خبریال : زلمی اشنا.
نېټه : (یکشنبې، د ۲۰۱۱ کال د جولای ۱۷مه)
په تخار کې ۳۰ کوچنیو سوداګروته مسلکي زده کړې ورکړل شوې، او د هغوی له دلې د ۲۶ کسانو د کوچنیو سوداګریو هغه پلانونو ته د المان هیواد لخوا پیسې منظورې شوي چې د خپل کاروبار د پیل لپاره یې معیاري پلانونه جوړ کړي وو.
د دغې زده کړې موده ۱۸ورځې وې، چې په تخار کې د یوې المانۍ موسسې له لوري په لار اچول شوې وه، چې په کې د دغه ولایت د اړوندو شپږو ولسوالیو څخه هم کوچنيو سودا ګرو ګډون کړي وو. په تخار کې د دغې موسسې مشر رحیمي وايي، دوی غواړي چې په دغه ولایت کې کوچنيو سودا ګریو ته وده ورکړي: «د دې پروګرام موخه د افغانستان جګړه ځپلی هیواد له کړکیچ سره مخ سودا ګروسره مرسته ده. خلک هم په خپل ځان باور نه لري او پانګه اچونې ته هم دومره لېواله نه دي. شویو سروې ګانو ښودلې ده، چې په دغه هیواد ښه اقتصادي فکرونه موجود دي، چې باید پانګه اچونه ورباندې وشي. خو ستونزه داده چې زمونږ مالي سرچینې دومره غښتلي نه دي چې په ښه توګه دوی ته خدمتونه وړاندې کړو. موږ دوی هڅوو چې کاروبار پیل کړي او له نورو مالي پانګو څخه پورونه واخلي او کوچني سوداګریزې چارې پیل کړي.»
هغه په سوداګریزو چارو کې د یوه سوداکریز پلان شته والی د اقتصادي ودې لپاره مهم بولي، د رحیمي په وینا ډیری افغان سوداګر د همدې سوداکریز پلان د نه درلودو له امله له مالي کړکيچ سرمخ کېږي، دوی غواړي کوچني سوداګر له ورته کړکيچ څخه وژغوري او هغوی ته د ښې سوداګري زمینه برابره کړي. رحیمي وايی، سودا ګرو کې باید مسلکي وړتیا رامنځته شي، چې هغوی وکولای شي چې په بېلابېلو برخو کې پانګونه وکړي. په ورته وخت کې بیا د تخار د اقتصاد ریاست چارواکي وايي چې په تخار ولایت کې هم د دولت او د مرستندویه بنسټونو له خوا د خصوصي سکتور د ودې په برخو کې یې د پام وړ کار نه دی شوی. هغه په تخار کې د کوچنیو سوداګرو روزل د کوچنيو سوداګریو د ودې په برخه کې لومړني ګام بولي: «دلته هغوکسانو ته چانس ورکړل شو، چې ښه سوداګریز پلان یې د لود. دغه پیسې چې دوی ته ورکول کېږي که څه هم په هیڅ شمار دي؛ خو د سیمه ییزو کوچنیو سوداګرو د غښتلي کولو په پلمه د لومړني ګام په توګه خورا ارزښت لري. هر پانګه اچونکی، چې سوداګریز پلان او د همدې پلان د پلي کولو لپاره یوه ښه طرحه یا خاکه ونه لري، هغه پانګه اچونکی بریالی نه دی.»
هغه له دولت او مرستندویه بنسټونو څخه غوښتنه کوي چې سودا ګر دې د مالي او نورو اسانتیاوو له پلوه غښتلي کړي. د همدې زده کړې یوه ګډونواله فریبا وايي چې له اته کلونو را هیسې پردې ګنډي او په بازار کې یې پلوري، دا وايي له پخوا راهیسې ورسره دا فکر وو چې که اقتصاد یې پرمختګ وکړي د پردو د ګنډلو کارخونه به جوړه او لسګونه افغان میرمنو ته به په کې د حرفوي زده کړو او کار روزګار زمینه برابره کړي: «اته کاله کېږي، چې پردې ګنډم، یوکال مې امکانات نه درلود، جې ټي زیډ موسسې ته لاړم، چې مرسته راسره وکړي، او خپله کارخونه بېرته جوړه کړم او لسګونه کورنۍ په کې په کار بوختې شي. دبېلګې په توګه که موږ په ورځ کې د پردو یو سیټ جوړ کړو په میاشت کې دریش سیټه کېږي، که موږ هر یو دغه سیټ په څلورنیم زره افغانۍ و پلورو، موږ ته په کې پنځه سوه افغانۍ پاتې کېږي.»
د فرخار ولسوالۍ اوسیدونکی عبدالدیان فایق چې د تخار پوهنتون د کرنې له پوهنځي څخه فارغ شوی او د مالدارۍ په برخه کې پوره وړتیا لري، وایي چې دغې موسسې ته یې د مالدارۍ د یو کوچني فارم د جوړولوپلان ورکړی، څو په وینا یې د دغه کوچني فارم په واسطه له یو لوري خپل کمزوری اقتصاد پیاوړی کړي او له بل لوري خلکو ته په مسلکي او علمي تو ګه د څارویو د روزنې چل ورزده کړي : (( زما سوداګریز پلان د مالدارۍ په هکله دی، په همدې برخه کې مې وړتیا در لوده، زما پلان بریلالی شو. زه غواړم په فرخار ولسوالۍ کې فارم جوړ کړم. زه کولی شم په دغه فارم کې یو شمیر کسان په کار هم وګومارم او یوه اندزه تنخوا چې ورته ورکوم هغوی ته به هم ګټه رسیږي. اوس موږ په دې پوهیږو چې عرضه او تقاضا وسنجوو دغې زده کړې موږ سره مرسته کوي باید د ژوند به هره برخه پلان ولرو.))
دوی وايي، په دې برخوکې که مرستې ورسره وشي نو کوچني سوداګرۍ به وده وکړي او اقتصاد به یې پیاوړی شي. چې په دې توګه نور خلک هم سوداګرۍ ته تشویق شي. خو په دغه ولایت کې د اقتصاد چارواکي وايي چې د مرستندویه بنسټونو په مرسته به دغو سوداګرو ته هم د مسلکي وړتیا او د اقتصادي پیاوړتیا زمینه برابره کړي.
