مصــاحبـه دلچســـــپ بــاخــــانـــم مـــــــاریــــــــــا دارو
نــــویــســنده موفـــــق و بـــا اســــتـــعــداد افغان .
ماریا دارو فرزند شادروان الحاج محمد ابراهیم « بها » در شهر پلخمری مربوط ولایت بغلان پا به عرصه وجود گذاشت ُ تعلیم ابتداییه را در لیسه بی بی حــوا ی پلخمری آغاز و زمانیکه به کابل کوچیدند در لیسه آمنه فدوی واقع شاه شهید «ع» صنف ششم را به پایان رسانید و از جمله فارغان لیسه عایشه درانی میباشد.
شــاد روان اســتاد مــحــمــد آصـــف مــــایـــل
روزیکه به آن مکتب پخته کاری با رنگ نخودی پا گذاشتم اولین حروفی را که استاد بالای تخته سیاه نوشت «آب» بود که آنرا بعد از استاد چندین بار تکرار کردیم. آن صدا ها با ناله شرشره آبشاری که در جوار صنف ما در جریان بود آمیخت و با ناله فاخته های نشسته بر شاخساران چیله های تاک مکتب که در زیر هر چپری و چیله چندین شاگرد آن الفبای زندگی را فرا میگرفتند در آمیخت و جرعه بنای اول آدمیت را درگلوی شخصیت شاگردان ریخت.
ادامه خواندن استاد محمد آصف مایل آنکه با تالیفاتش نسلی را با سواد کرد : نوشته داوود سیاوش
1- بهترین همسر دنیا اشتباهات گذشته شما را فراموش می کند.
یک شریک خوب، گذشته شما را نادیده می گیرد و دائم اشتباهاتی
را که یادآوری آنها ” هیچ نفعی ” به حال رابطه تان ندارد ، بازگو
نمی کند.
ادامه خواندن خصوصیات یک همسر خوب چیست و بهترین همسر دنیا کیست؟ : ارسالی – ح – دستگیر
به چه چیز خرافات خطاب میشود؟ بنیادهای اجتماعی آن کدامها اند؟ آیا هر تفکر و رفتاری پس از مدت زمانی به خرافات مبدل میشود؟ بالاخره عوامل خرافات کدامها اند؟
خرافات به معنای چیزی است که واقعیت ندارد و ساختۀ ذهن و فکر انسان است که پس از پیدایش به آن اهمیت میدهد و برای آن در زندگی خود اثر قائل میشود. در صورتیکه هیچگونه تاثیری در زندگی و حقایق هستی هم ندارد. مثلا فال گیری، سحر و جادو، و برخی از اماکن و امثال آن. از این رو با توجه به این مسئله، قرآن پاک کتاب درس زندگی بشریت است و برای کمال و سعادت بشر نازل شده است لذا با اموری که غیر واقعی، خیالی و خرافی است
ادامه خواندن خرافات اجتماعی ترتیب کننده: ایمل نقشبندی -از کابل
جان محمد پلار چې اصلا د کندهار دی او همالته په کندهار کې يې چې لا تنکی ځوان و د ستیژ پر سر د ډرامونو او تمثیلي نندارو د مستعد هنرمند په توګه سر راپورته کړ . استاد جان محمد پلار د خپلو نورو رسمي دندو تر څنګ د پښتو تیاتر او تمثیل لومړی په لوی کندهار او بیا یې په کابل کې پیاوړی کړ .ارواښاد پلار صیب په دې لاره کې ډېر شاګردان وروزل چې له هغې ډلې ارواښاد استاد ف . فضلي ، ارواښاد عبد الرزاق پشتون صیب ،محترم احد ژوند ،محترم زلمی حسیني،لطیف جان بابی او نور یو شمېر ممثلین د هغوي د کارونو تر اغېزې لاندې ول .کله چې استاد پلار صیب کابل ته تشریف راوړ نو د راډیو تلویزیون د هنر او ادبیاتو د ادارې د ډرام او داستان د څانګې یو تر ټولو ګران او قدرمن مشر په شان وځلېد او دغه برخه یې له خپلو ډېرو لارښوونو او کارنامو برخمنه کړه .هغه په ډېرو تلویزیوني نندارو او هنري سینمایي فلمونو کې هم برخه واخیسته .زه شخصا ویاړ لرم چې له ارواښاد پلار صیب سره مې ډېر کلونه په یوې اداره کې کار وکړ .اروا یې ښاده او یادونه یې تلپاتې .( یوسف هیواددوست ـ له ډنمارک څخه د افغان غږ راډیویي مجله )
همواره شنیده‌ایم که فرهنگیان و بزرگان ما از نبود “فرهنگ کتاب‌خوانی” حکایت‌ها کرده‌اند و این فقدان عظیم را با چند دلیل عمده به تحلیل نشسته‌اند. نخست این که ما طی سالیان دراز در وضعیت “جنگ” زندگی کرده‌ایم و در وضعیت جنگ احتمال روی آوردن به مطالعه خیلی کمتر از حالت عادی است. دوم اینکه فقر در افغانستان سال‌هاست بیداد میکند و دولت افغانستان در زمینه افزایش گزینه‌های شغلی کار درخوری برای حل آن انجام نداده است، و یا دست‌کم این مهم در اولویت دستور کار دولت نبوده است، و یا در اصل اتکای مالی و استقلال مالی نداشته و همواره به کمک‌های جامعه جهانی وابسته بوده است.
این همه، به اضافه موارد ناگفته دیگر، سبب شده است که بازار کتاب‌خوانی در افغانستان کماکان کساد بماند و هیچ نیرویی نتواند جذابیت‌های “کتاب” و “خوانش کتاب” را برجسته کند. از این روی قوه محرکی که باید در زمینه ایجاد انگیزه و ترغیب مردم وجود می‌داشت، به کلی فلج بوده است.
ادامه خواندن ما و بازار آشفته کتاب : نویسنده: سید جعفر راستین
خانۀ آقای اصغر اشراق آباد که با راه انداختن گفتمان‌های بحث‌برانگیز و نقد و نظر بر آب راکد بی‌تفاوتی‌ها تکانه‌هایی به وجود می‌آورند. به هر حال خوشنودم که سرانجام اگر نوشتۀ «دری زبان است یا لهجه؟» نقدی نیافت، ولی در عوض در غربال دوست و همکار عزیزم اشراقی افتید تا بخوانیم و کیف کنیم. اگر از جزییات و عیب‌جویی‌های ناموجه اشراقی صاحب که بگذریم بر دو سه نکته جدی‌شان می‌رسیم که باید به آنها پرداخته شود:
1- من نوشته بودم: « چون به گواهی تاریخ خاستگاه زبان ما خراسان بوده است و نخستین گویندگان آن نیز از خراسان برخاسته‌اند، جا دارد آن را دری بنامیم و نه فارسی یا پارسی که هیچ رابطه‌یی به فارس یا پارس نداشته و ندارد … زیرا پس از پنج سده است که این زبان از خراسان به فارس می‌رسد.» باور داشتم دوستان خواننده که بیشترینه اهل پژوهش و مطالعه خواهند بود به ناگفته‌ها می‌رسند و اگر الف بگویی پایان الفبا را هم می‌شناسند، ولی دیدیم چنین نشد. پس ناگزیر به توضیح مقدمات هم باید دست زد. در غربال استاد اشراقی این ادعا چنین آمده است: («چون به گواهی تاریخ خاستگاه زبان ما خراسان بوده است،» پس زبان را باید «خراسانی» بنامیم نه دری.»)!! چون در آغاز نوشتار گفته بودم که طرح خودم را به گونۀ فشرده می‌آورم، زیرا در مقاله‌های پیشینم مانند … و … موضوع را به گستردگی مورد تحلیل قرار داده بودم از این رو در مقاله مطرح، مطالب را به گونۀ یک پیش درآمد و مختصر، عنوان کرده بودم که خوش‌بختانه جناب استاد اشراقی در غربال‌شان بر آنها اشاره هم کرده‌اند.
ادامه خواندن این بوتۀ نقد بود یا غربال؟ : نویسنده: دکتور رویین؛ استاد دانشگاه کابل
بې له شک ټول هنرمندان او هنرپوهان په دې خبره کې سره متفق دي چې ارواښاد منان ملګری د افغانستان د تیاتر ،سینما ، ډرام او تمثیل غوره او بې جوړې لوبغاړی او منلی استاد و . استاد منان ملګري لا هغه وخت چې د لغمان په هنرپروره ولایت کې اوسېده او د تنکي ځلمیتوب بې غمه وختونه یې تېرول ، له تمثیل او تیاتر سره مینه درلوده ، او همدغې مینې د هغه پښه د وخت راډیو افغانستان ته راکش کړه .زه ( هیواددوست )هغه وخت نوی د کوچنیانو له پروګرام څخه د راډیو یو شمېر نورو خپرونو ته ورمعرفی شوی وم چې د وظیفوي ارتباط له کبله د پښتو ډرام او داستان په شعبه کې ورسره آشنا شوم .خبرې یې تل په موسکا او ورین تندي کولې .په لاره به ورو ورو روان و خو کتل به یې تل شا او خوا ته ، یوه ږمنز او خوش بویه عطر به تل ورسره ول ، اکثرا به یې ملي جامي په تن وي خو کله به چې په دریشي کې راغی نو ارواښاد استاد فضلي به ورته ویل ( ملګری صیب ! بیا دې ځان ښایسته کړی ، خیریت خو به وي …) .
ادامه خواندن منان ملګری د افغانستان د تیاتر، سینما، ډرام او تمثیل غوره استاد : م- یوسف هیواددوست
محترمه خانم ماریا جان دارو نویسنده سر شناس میهن که قاطبه از خواننده گان از خوانش آثار پر بهای شان کسب فیض کرده اند و تا کنون اثار پر بهای شان به خوانش همو طنان و همزبانان ما قرار دارد ؛ ایشان با وجود مشکلات محیطی و مها جرتی و اقتصادی پیروز مندانه از سنگلاخ پر خم و پیچ بدر امده اند که تا حال یک خانم نویسنده افغان با این شرایط کمتر دیده شده است ؛ با تقا ضای عده یی از فر هنگیان و اهل مطا لعه که خواهش گفتو شنود با ماریا جان دارو را تلفونی برایم گوشزد نموده بودند اینک مصاحبه را با این خانم پر کار و مستعد مکررا انجام دادم که شما عزیزان را به خوانش ان دعوت مینمایم :
ادامه خواندن بانو ماریا دارو نویسنده بادرد و توانای کشور : مصاحبه از نذیر ظفر
پښتو په اوسني ادبي نړۍ كښې پنځه ادبي ستوري (خادم، الفت، حبيبى، رښتين، بينوا) دي چې ډېر شهرت لري او د استاذۍ درجې ته رسيدلي دي. دوي نه يوازې ادبي، تاريخي، اجتماعي، اقتصادي، ژبني، فولكلوري او نور علمي مسايل څيړلي، ليكلي او چاپ كړي دي بلكې بيخي ډير پښتانه ځوانان يې په دې لار كښې هڅولي او روزلي دي. د دغو پخو استاذانو څخه يو هم استاذ (خادم) د پښتو ژبې ريښتينى خدمتګار، يو پوخ ليكوال ښه شاعر، نوميالى اديب او د فلسفي افكارو خاوند دى
خادم په (1325هـ، ق) كال د ننګرهار په شاعرانه ولايت كې د (كامې) په ولسوالۍ كښې په يوې عالمې كورنۍ كښې زيږيدلى دى.
د خادم پلار ملا حسام الدين او نيكه يې ملا علي ګل هم د خپل وخت ديني عالمان وو. خادم په خټه زاخيل مومند دى مولوي خادم خپلې لومړنۍ زده كړې په ننګرهار، پيښور او هند كښې سر ته رسولي دي او د منطق، صرف، نحوه، تفسير، حديث او نورو مروجه علومو د لوستلو څخه وروسته په جلال اّباد كښې د لومړني ښوونځي د ښوونكي په توګه په رسمي كارو بار لاس پورې كړى دى.
بشکن دیگر مهرسکوت ای هم وطن،لب باز کن
حال از قفس بیرون برآ، بالی بزن ، پرواز کن
بر تو نزیبد زیستن ،با ذلت وبیچاره گی
ای ملت آزاد منش، از برده گی اعراض کن
شمشیر عزت را بلند ، مثل نیاکانِ دلیر
در کف بگیر وصف شکن،ازعین وغین آغاز کن
گرکلبه ات آتش گرفت ازدست خونخواران،توهم
آتش بزن بر قصر شان، ازبیخ وبن انداز کن
ای ملت رنج آشنا! از روبهی کن اجتناب
رزم آوری را پیشه ات، مانند شیر وباز کن
« حداد » می خواهد ترا ،چون پاسدار آهنین
در راز ِرزمِ ضد جهل، اوراباخود همراز کن
مسعود حداد
15 اگست 2015
هنگامیکه جنگ دوم افغان وانگلیس درگرفت، دختری بس زیبا بنام بی بی مهرو علیه الرحمه، در یکی از قریه شمال کابل میزیست . یکی از جوانان ده که در خوشگلی ورشادت ممتاز بود از این دختر قشنگ را خواستگاری کرد. پدر ومادر دخترک از جوانی ومردانگی عزیز اطلاع کافی داشتند .بدون هیچ تعـلـلی به ازدواج آنان راضی شدند. پس از چندی مراسم عروسی برگذار شد؛ ودر آنشب عزیز هرقدر بچپ وراست نگریست جز اطفال کوچک وپیران سالخورده ندید. با تعجب پرسید که جوانان ده ورفقای من، کجا هستند ،چرا نخواسته اند باخوشی وشادمانی من سهـم بگیرند؟
بجوابش گفتند که همگان کمر همت بسته اند وبه جنگ دشمن رفته اند .
هشتادسال بعد ازگزارش چخوف از اردوگاه کاراجباری تزاری “ساخالین”، سولژنینسین گزارش اردوگاه بیگاری “جزایرگولاگ ” استالینیستی خودرامنتشرکرد. چخوف میگفت که ادبیات نوعی نیکی ومهرورزی است . داستانهای کوتاه اوبجای اعلان ایدئولوژی به شرح و توصیف واقعیات تلخ اجتماعی وروابط میان انسانهامیپردازند . آثارانتقادی اجتماعی چخوف غیرسیاسی هستند . اویکی از نخستین آموزگاران داستان کوتاه درادبیات جهانی است . چخوف هنرمندی شکاک و منتقد زمان خود یعنی دوره تزاری است . او در آثارش به طرح پرسش میپردازد بدون اینکه جوابی ایدئولوژیک یا اخلاقی راپیشنهادکند . چخوف بدون جانبداری از هرنوع ایدئولوژی واتوپی خالق ادبیات اجتماعی و انتقادی است . او استاد داستان کوتاه و نمایشنامه نویسی مدرن روس باکیفیت جهانی است . در شوروی سابق چخوف در کنار پوشکین ، تولستوی ، و گورکی از جمله مقدسین ادبیات دوره پیش از انقلاب 1905 بشمارمی آید .
در نگاه اول، شاید این هتل شبیه به لوکیشن سریالی کودکانه به نظر برسد، اما این سازه‌ی اختاپوسی شکل، در واقع هتلی جادویی، مجلل و با شکوه است که از هم اکنون به لطف آب و هوای مدیترانه‌ای، خود را برای پذیرایی از مهمانان تابستانی آماده کرده است. در ادامه کمی بیشتر با این هتل متفاوت در کشور فرانسه، آشنا خواهیم شد.
درین روزها بازار ازدواج “گی با گی” /مرد با مرد/ و “لزبین با لزبین” زن با زن دو موضوع در تضاد با طبیعت انسان در حلقه های حزبی استرالیا داغتر شده است. چنانچه (بل شارتن) رهبر حزب لیبر درین راه پیشگام گردیده است. او به خاطر اینکه مانند اقدام سال 2012 خود ناکام نشود. معاون خود خانم “تاینا فیلبر سک” را مامور ساخته است تا یک عضو حزب لیبرال را به جا گزینی خود درین راستا دعوت نماید، تا داعیه او شکل بای پارتیزنی (دوحزبی) را به خود بگیرد. یا تلاش نماید که یک نماینده مستقل در پارلمان را تشویق نماید که او موضوع را در پارلمان پیشکش کرده، تقاضا نماید که تمام اعضای پارلمان، بدون نظرداشت موقف حزبی یی که از جانب شخص خود در باره قانونی سازی و رسمیت بخشی این قماش ازدواج ابراز نظر نمایند، تا موضوع بر مبنای اراده و خواست همگانی نه حزبِ بخصوص تحقق یابد.
شراب در سرم و دوست در کنار من است
بیار باده که امروز روزگار من است
خدای داند و من دانم و نداند کس
بردار ساز و نغمه برای وطن بزن
سازی برای جسم و تن بی کفن بزن
در خون تپیده خاک شده خاک این وطن
خنجر به قلب، چاک شده چاک این وطن
کتاب آوای ماندگار زنان افغانستان (چاپ اول 2008) اولین کتابیست که پس از تحقیقات چندین ساله ( 2005 الی 2008 میلادی )٬ چهره های برجسته زنان افغانستان را که در رسانه های جمعی ایفای وظیفه میکردند٬ معرفی میدارد. این کتاب در شرایط خیلی دشوار و امکانات محدود با تماسهای مکرر تحریر گردیده است.
پابرهنه بازگشت (چاپ اول 2009 ) کتابیست که شرح حال خانواده ها و جوانان افغان را که در اثر جنگ خانماسوز داخلی صدمه دیدند ٬مشت نمونه خروار بیان میکند.
هنرمندان تاریخ ساز تیاتر و چهره های جاودان (چاپ اول اکتوبر 2013 ) کتاب هائیست که پس از تحقیقات زیاد طی چهارسال از آغاز تیاتر در افغانستان تا مسدود ساختن تمام ابعاد فرهنگی در زمان طالبان برای معرفی هنرمندان تیاتر وچهره های ماندگار فرهنگی و تاریخی به رشته تحریر آورده شده است. همچنان
به غم عشق مبتلا نشوید – دوستان من شدم شما نشوید
از پی کاروان شتاب کنید – تادر این جاده نقش پا نشوید
تیشه بر پای خسته گان نزنید – خسته یی را اگر عصا نشوید
سنگ را گر زره نبردارید – خلق را سنگ پیش پا نشوید
آتشم صحبتم خطر دارد – بامن ُ آن به که آشنا نشوید
درس هستی ز آتش آموزید -منشینید تا فنا نشوید
تعریف شعر مقاومت یا شعر پایداری: همیشه تعریف در پیوند به پدیده های هنری، ادبی وحتا اجتماعی امری بوده است دشوار. چون می دانیم موضوعاتی را که چنین پدیده‌هایی بازتاب می دهند پیوسته خود در تحول و دگرگونی اند، به همین دلیل تعریف چنین پدیده هایی نیز نمی توانند ثابت باقی بماند. یک مالیکول آب همیشه و همه جا دو اتوم هایدروژن و یک اتوم اکسیژن دارد؛ این امر در یک تعریف ساده و فشرده می گنجد وهمیشه و همه جا می تواند بازتاب دهندۀ ماهیت یک مالیکول آب باشد. در حالی که موضوعات و پدیده های هنری و ادبی پیوسته در تحول اند و این تحول موضوع، تحول و دگرگونی تعریف را نیز در پی دارد. چنین است که در پیوند به این گونه پدیده‌ها پیوسته تعریف‌های گوناگونی وجود دارند. این همه تعریف اگر در یک جهت بر خاسته از تحول موضوع تعریف است و در جهت دیگر وابسته به زاویۀ دید تعریف نیز می باشد. ادامه خواندن بحثی در پیوند به شعر مقاومت پارسی دری در افغانستان – بخش دوم : پــرتــو نــادری
ایماق تویی عاقل و فرزانهٔ ما
از مهر تو خرم است کاشانهٔ ما
در هر دو جهان خدا بتو لطف کند
این است مرام دل دیوانهٔ ما
***
ایــــماق ! اینــم سیویملی فرزانه ایرور
ساغینچی قیزیق مهری صمیمانه ایرور
شـــاعر تیلیدن سیله گن ابیاتین اؤقینگ
هر نکته سی کؤز اؤنگيده دُر دانه ایرور
***
جناب داکتر فیض الله ایماق از ژورنالیستان پرکار و پژوهشگران فعال عرصه های مختلف فرهنگ کشور عزیز ما هستند که در تداوم نیم قرن اخیر در هیچگونه شرایطی دست از کار نکشیده و دل از قلم و نوشتن نبریده اند. در سال 1343خورشیدی که نگارنده تازه پا به لیسه ی نو تشکیل نادریه گذاشت؛ استاد مضمون دری وی جوانی بود که تازه از دارالمعلمین کابل فراغت یافته، روزهای نخست تجربه ی معلمی خود را موفقانه می گذراند. این جوان خوش سیما و خوش پوش که اشعار کتاب درسی را به صورت دیکلمه تدریس می کرد و شعر لاله ی آزاد استاد محمد ابراهیم صفا را به صورت تمثیلی می خواند تا مضمون عالی و پر از مفاهیم استعاری آن را به شاگردانش حالی سازد؛ کسی به جز از داکتر فیض الله ایماق نه بود.
ادامه خواندن تقریظ بر کتاب «سوز دل » داکتر ایماق: داکتر اسد الله شعور