دسته: مقالات سـیـاســی

لیبراله سرمایه‌داري یا (لیبراله پانګوالي) يا (لیبرال کپیټالزم) د معاصرې نړۍ یو له اغېزمنو اقتصادي او سیاسي نظامونو څخه دی چې پر ازاد بازار، خصوصي ملکیت او فردي ازادیو ولاړ دی. دا نظام د اروپا د فېوډالي جوړښت د زوال، د روڼ اندۍ د فکري غورځنګ او صنعتي انقلاب له پایلو څخه راټوکېدلی دی. په دې مقاله کې هڅه شوې چې په په لنډ دول لیبرال سرمایه‌داري د یوه علمي او څېړنیز لیدلوري څخه وڅېړل شي، تاریخي رېښې یې را ښکاره شي، اساسي اصول یې تشریح شي او مهمې نیوکې او پایلې یې وارزول شي.

ادامه خواندن لیبرال کپیټالیزم: تاریخي شالید، بنسټونه او علمي نقد : نورمحمد غفوری

عصر شکست ارزش‌ها

و عروج اژدهای  شرور 

تحلیل حقوقی–فلسفی افول حاکمیت قانون در نظم جهانی معاصر

نظام بین‌الملل معاصر در سه دهه اخیر شاهد روندی فزاینده از تضعیف قواعد حقوقی، نهادهای چندجانبه و ارزش‌های هنجاری بوده است ، روندی که به‌ویژه پس از « پایان جنگ سرد » و با تشدید یک‌جانبه‌گرایی قدرت‌های بزرگ، شتاب گرفته است. 

این مقاله با بهره‌گیری از نظریه :

واقع‌گرایی سیاسی (توسیدیدس (Thucydides)، تاریخ‌نگار یونانیِ  (حدود ۴۶۰ ق.م) و فلسفه سیاسی توماس هابز 

این استدلال  را مطرح می‌کند که جهان از وضعیت موسوم به :

ادامه خواندن گذار نظام بین‌الملل از  «قانون جنگل» به «جنگلِ بدون قانون»: میر عبدالواحد سادات

الگوریتم د ستونزې د حل لپاره د منظمو، محدودو او منطقي پړاوونو یو سیستم دی. په بل عبارت، الگوریتم هغه فکري چوکاټ دی چې یو کار یا مسئله له پیل څخه تر پایه پورې په روښانه، پرله‌پسې او تکرارېدونکو ګامونو حل کوي. دا مفهوم یوازې په کمپیوټر ساینس پورې محدود نه دی، بلکې د انسان د منظم فکر، حساب، پرېکړې او تحلیل بنسټیزه وسیله ګڼل کېږي. 

د الگوریتم تاریخي شالید

ادامه خواندن الگوریتم څه شی دی، څه وخت، چیرتهاو څنګه را پیدا شو او د څه لپاره په کارېږي؟ : نور محمد غفوری

ایا د نوې زمانې په راتګ سره ټولنیز فکرونه زاړه شوي؟

ځینې کسان ځای ځای داسې نظر وړاندې کوي چې د نویې زمانې په راتګ سره چې نړۍ د نانوتکنالوژۍ (Nanotechnology) او روباټونو پر لور روانه او له حکومتونو سره د مستقیمو معاملو رول زیاتیږي، نور د شعارونو او ټولنو دوران تېر او دا د تاریخ کندو ته سپارل شوي دي . په دې مختصره لیکنه کې په نوې زمانه کې د ټکنالوژۍ او ټولنیزو فکرونو د اړیکو په اړه یو ځغلند نظر اچوو.  

ادامه خواندن ټکنالوژي، سیاست او د عدالت پوښتنه : نور محمد غفوری

۱. مقدمه

مقالهٔ حاضر با عنوان «نظریات قوم‌گرایانه و راسیستی مردود است» نخستین‌بار در ۲۴ جنوری سال ۲۰۱۷ (نه سال پیش از امروز) در مطبوعات چاپی افغانستان و شبکه‌های اینترنتی و اجتماعی داخل کشور منتشر گردید. هدف اصلی از نگارش آن، هشدار دادن نسبت به پیامدهای ویرانگر قوم‌گرایی، راسیسم و تفکرات مبتنی بر برتری نژادی و تباری در بستر جامعهٔ چندقومیتی افغانستان بود؛ تفکراتی که در تجربهٔ تاریخی کشور، همواره به تعمیق شکاف‌ها، تضعیف همبستگی ملی و بازتولید بحران انجامیده‌اند.

ادامه خواندن نظریات قوم‌گرایانه و راسیستی مردود است!: نور محمد غفوری

مقالهٔ را تحت عنوان (چرا نهضت جدید سوسیال‌دموکراسی افغانستان از ابتدا آغاز می‌شود؟) به تاریخ ۱۹ جنوری سال روان ۲۰۲۶م در انترنت و صفحهٔ فیسبوکی خویش به نشر رساندم که علاقمندان زیاد آن را خوانده، پسندیده و هم نقد کرده اند.   در این مقاله می خواهم در مورد بعضی نکات مهم و سوالات مطروحه در یک مقالهٔ تحلیلی و آزاد پاسخ های ارائه بدارم. 

بحث پیرامون سوسیال دموکراسی، اگر قرار است به فهم نظری و کاربست اجتماعی بینجامد، ناگزیر باید از خلط مفاهیم، تعمیم‌های هویتی و روایت‌های کلان نامرتبط پرهیز کند. سوسیال دموکراسی نه شاخه‌ای از کمونیسم اقتدارگراست، نه ادامهٔ احزاب تک‌حزبی قرن بیستم، و نه پوششی برای ناسیونالیسم قومی؛ بلکه در تجربهٔ تاریخی خود دقیقاً در تقابل با هر سه پدیده شکل گرفته است.

ادامه خواندن سوسیال دموکراسی؛ تمایز مفهومی، تجربهٔ تاریخی وامکان بومی‌سازی در افغانستان : نور محمد غفوری

 سخنن خست:

سقوط جمهوری اسلامی افغانستان به فروپاشی یک نظم سیاسی- حقوقی انجامید که در چارچوب آن، نظام حزبی و ساختارهای نهادی پیشین نیز مشروعیت و کارکرد خود را از دست دادند. این مقاله استدلال می‌کند که آغاز فعالیت نهضت جدید سوسیال‌دموکراسی افغانستان از ابتدا، نه یک انتخاب سلیقه‌ای، بلکه پاسخی عقلانی به گسست ساختاری نظم گذشته، فرسایش نهادی احزاب پیشین و فقدان یک سنت سوسیال‌دموکراسی نهادینه در کشور است. مقاله نشان می‌دهد که تنها با تعریف نو از هویت، برنامه و سازمان‌دهی سیاسی می‌توان زمینهٔ شکل‌گیری یک بدیل دموکراتیک، عادلانه و پایدار را فراهم ساخت.

مقدمه

ادامه خواندن چرا نهضت جدید سوسیال‌دموکراسی افغانستان از ابتدا آغاز می‌شود؟: نورمحمد غفوری

رویکردی تحلیلی به مشارکت سیاسی و تعامل مدنی

عصاره

دقیق چهارسال قبل در مورد ادغام سیاسی یک مقاله را در فیسبوک و ویبسایت‌ها نشر نمودم. با ملاحظهٔ اوضاع کنونی کشور دیده می شود که ضرورت ادغام سیاسی و وضاحت مفهوم آن بیشتر از پیش محسوس می شود. از همین خاطر خواستم که مقالهٔ قبلی ام را تغیر فورم و وسعت داده و با یافته های تازه و اصلاحات وارده برای علاقمندان باز نشر نمایم. 

ادغام سیاسی (Political Integration) یکی از مفاهیم کلیدی در نظریه‌های دولت‌سازی، دموکراسی و همبستگی اجتماعی است که نقش تعیین‌کننده‌ای در مدیریت تنوع، کاهش تعارضات و تضمین ثبات سیاسی ایفا می‌کند. افغانستان به‌عنوان جامعه‌ای متفرق و چندپاره که چهار دهه جنگ، خشونت و بی‌ثباتی را تجربه کرده است، با چالش‌های جدی در زمینهٔ مشارکت سیاسی، انسجام اجتماعی و مشروعیت نظام سیاسی مواجه می‌باشد.

ادامه خواندن ضرورت و اهمیت ادغام سیاسی در افغانستان: نورمحمد غفوری

«جمهوریت سوم!»

در این‌روز ها تلاش می‌کنم چیزی ننویسم. چون فضای ملتهب رسانه های اجتماعی، سخن‌گفتن را به گند می‌کشاند. اما گاهی هم فکر می‌کنم اگر کاملا خموش بمانی یک‌تعداد سیاست‌بازان فکر می‌کنند همه احمق هستند و می‌آیند هرچه از دهن شان برون شد به گوش و ذهن مردم پوف می‌کنند و چهره های تکراری خود را بر همه تحمیل می‌نمایند. 

دیشب گفت‌وشنود آقای عمر داوودزی را می‌شنیدم که از «جمهوریت سوم» سخن می‌گفت. به باور این آقای جمهوریت نخست داوودخانی و جمهوریت دومی کرزی و غنی پاسخ‌گوی اراده‌ی مردم نبوده و حالا به جمهوریت سوم نیاز است تا افغانستان را از بحران نجات دهد. 

ادامه خواندن واکنش تند داکتر ملک ستیز در مورد اظهارات اخیر محمد عمر داوودزی : ملک ستیز

بعد از حمله رحمان الله لکنوال به دو عضو گارد ملی آمریکا دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا اعلان کرده است که ورود مهاجرین از کشور های جهان سوم را به آمریکا متوقف میسازد. 

حالا میخواهم در مورد این تصمیم دونالد ترامپ نکات ذیل را خدمت شما ارائه نمایم. 

۱. کشورهای جهان سوم کدام‌ ها اند؟

ادامه خواندن سیاست یا احساسات؟ پاسخ حقوقی به تهدید ترامپ علیه مهاجران : احمد سعید

بر حال آنکس باید گریست، که دخلش بود نوزده و خرج بیست:

خواجه آصف وزیر دفاع پاکستان به تازه گی گفته است که طالبان افغانی ده میلیارد کلدار پاکستانی از ما خواسته اند تا طالبان پاکستانی را از مرزهای پاکستان به نقاط دور دست افغانستان انتقال دهند. و وزیر دفاع پاکستان اظهار داشته که ما حاضر هستیم پول بیشتر بدهیم اما مشروط بر اینکه طالبان افغانی کتباً تعهد کنند که طالبانی پاکستانی را مهار می‌کنند. 

ادامه خواندن معامله‌ای که آتش ناامنی را شعله‌ورتر می‌سازد : احمد سعیدی

پروفیسر غلام محمد میمنگی در سال ۱۲۵۲ هجری شمسی مطابق ۱۸۷۳ عیسوی در شهر میمنه در ولایت فاریاب افغانستان چشم به جهان گشود. وی تا سن ۷ سالگی در میمنه زندگی کرد و بعد از آن به امر امیر عبدالرحمن خان با خانواده اش به کابل منتقل و در گذر قاضی شهر کابل مسکن گزین گردید.پدرش عبدالباقی خان مینگ باشی، یکی از سران بانفوذِ قوم ازبک در منطقهٔ خود بود که از طرف امیر عبدالرحمن خان به جرم دوستی و همکاری با سردار محمد ایوب خان در قیام علیه امیر به کابل انتقال و محبوس و سپس به قتل رسید.غلام محمد در سن سیزده سالگی پدرش را از دست داد و با تنخواه یا معاشی که از طرف دولت ۳۰ روپیه برای مادرش و ۵ روپیه برای غلام محمد تعیین شده بود امرار حیات مینمود.

ادامه خواندن پروفیسر غلام محمد میمنگی : داکتر ناصر اوریا

طی سه ماه اخیر مارشال عاصم منیر رئیس ارتش پاکستان سه مرتبه به آمریکا سفر کرده است، در این سه بار سفر برعلاوه اینکه مهمان خاص دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا بوده، با مقامات استخباراتی و نظامی آمریکا نیز دید و باز دید های مفصلی داشته است.

ادامه خواندن افغانستان در آستانه یک بازی پیچیده ژئوپلیتیک : احمد سعیدی

بعد از حمله‌ پهپادی پاکستان در شهر کابل و ولایت پکتیا دانه های چیده شطرنج در سیاست پاکستان و طالبان تغییر مسیر داده است. 

گفته های سخنگوی ارتش پاکستان امروز این پیام را تقویت می‌کند که اسلام‌آباد وارد مرحله‌ای از “فشار نظامی مستقیم علیه طالبان در افغانستان شده است.

ادامه خواندن پاکستان و طالبان: شراکت دیروز دشمنی امروز : احمد سعیدی

نقش اساسنامه در زندگی و فعالیت حزبی

 در مقالهٔ پیشین تحت عنوان «اساسنامهٔ حزب چیست و چه چیز را در خود می‌گنجاند» یادآور شدم که اساسنامهٔ حزب در کنار مرام‌نامه، یکی از مهم‌ترین اسناد حزبی به شمار می‌آید. همان‌گونه که هیچ حزب معاصری بدون مرام‌نامه موجودیت نمی‌یابد، بدون اساسنامه نیز امکان فعالیت مشروع و پایدار ندارد.

اساسنامه به‌مثابهٔ یک سند حقوقی معتبر، نقش «قانون اساسی حزب» را ایفا می‌کند. این سند اهداف، ساختار تشکیلاتی، حقوق و مکلفیت‌های اعضا، شیوهٔ انتخاب رهبری و سایر قواعد درون‌حزبی را روشن می‌سازد. همچنین علت و هدف ایجاد حزب، روابط میان ارگان‌های رهبری و اعضا، و مناسبات درونی حزب را توضیح داده و تمامی حقوق و وظایف اساسی را مشخص می‌نماید. بدیهی است که پذیرش مرام‌نامه و اساسنامه از سوی اعضا شرط اصلی عضویت در حزب است.

ادامه خواندن نقش اساسنامه در زندگی و فعالیت حزبی: نور محمد غفوری

افشاگری اقای مولوی منصور سرپرست وزارت آب وبرق است ! 

دو روز قبل ایشان ضمن صحبت در مورد پاکستان افشا ساخت که :  

” حال ، ما به این نتیجه رسیده ایم که برخی همسایه ها به ویژه پاکستان نمی خواهد که در اینجا درافغانستان یک حکومت  مقتدر مرکزی وجود داشته باشد. برای پاکستان مهم نیست که این حکومت ازطالبان باشد، از مجاهدین باشد ویا از کمونیست ها ” بر اساس واقعیت های اظهر من الشمس تا ریخی ، این افشاگری ، در واقع اعتراف شجاعانه « درد » هشتاد ساله و عامل مصیب خانمانسوز و تاریخی افغانستان ، است . 

بدینرو : 

ادامه خواندن  از گریه های شاه محمود خان فقید ، تا استغاثه های  اقای مولوی منصور  : میر عبدالواحد سادات

طی دو ماه برای بار دوم فیلد مارشال عاصم منیر لوی درستیز پاکستان به امریکا میرود سفر لوی درستیز پاکستان به امریکا بازتعریف روابط نظامی در سایه رقابت های منطقوی و فرامنطقوی دارد. طی یک و دو هفته گذشته فرصت یاری نکرد که تحلیلی از وضعیت فعلی منطقه و فرا منطقه بنویسم، امروز خواستم آنچه که در منطقه و فرا منطقه میگذرد یاداشتی را خدمت شما ارائه کنم.

ادامه خواندن تحولات نوین ژئوپلیتیکی در جنوب آسیا و نقش محوری پاکستان در بازی‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای : احمد سعیدی

آرمان تاریخی  پر تاثیر گزار ترین رستاخیز تاریخ ( انقلاب کبیر فرانسه ) که :

کماکان بحیث  آرزو ، و  یک سراب درین کسوف تاریخ و تأثیرات آن بر مدرنیته سیاسی

( 14 جولای 1789م )روز فتح باستیل آغاز انقلاب کبیر فرانسه است که  باعث  سقوط استبداد سلطنتی و قدرت مطلقه سلطنتی بورین ها است که  مبنای تحولات عمیق در اندیشه سیاسی و ساختارهای  قدرت سیاسی جوامع بشری گردید  و راه  رابسوی مهم‌ترین تحولات سیاسی-اجتماعی  ، سقوط نظامهای شاهی  فئودالی و  شکل‌گیری جمهوریت، مبتنی بر حاکمیت قانون  ، حقوق بشر، سکولاریسم، ( دولت-ملت )  ، حاکمیت ملی  و سکولاریسم هموار نمود . 

ادامه خواندن آزادی، برابری، و برادری؛ تتبع و نگارش : میر عبدالواحد سادات

یادونه:

له ټولو هغو ځوانانو څخه چې د فیسبوک او نورو ویبسایټونو له لارې زما لیکنې لولي او خپل سوالونه مطرح کوي، د زړه له کومي مننه کوم. دا کار ماته د مقالو د لیکلو موضوع راښئي چې زما د فیسبوک ملګري او د مقالو لوستونکي د کومو معلوماتو سره مینه او څه شي ته اړتیا لري؟ د کنګرې او دوو نورو موضوعاتو په اړه د پوښتونکي ځوان څخه ځانګړې مننه کوم چې د ځوان نسل د استازي په حیث یې زما په لیکنه کې د ورته پیداشوو سوالونو په اړه په زغرده خپلې پوښتنې وړاندې کړې دي.

ادامه خواندن کنګره څه شی ده؟ : نورمحمد غفوری

د اُلیګارشي په اړه په (قاموس کبیر افغانستان) کې داسې راغلي دي:

((کلمه “اُلیگارشی” (Oligarchy) ازدوکلمهیونانی “ὀλίγος” (oligos)کهبهمعنای “کمی” یا “تعدادکم” است،و “ἄρχω” (arkho)کهبهمعنای “حکومتکردن” است،بهوجودآمدهاست. درواقع،الیگارشیبهمعنایحکومتیاسیاستگذاریتوسطتعدادمحدودیازافرادیاگروه‌هابانفوذوتاثیربالااستفادهمی‌شود.

ادامه خواندن اُلیګارشي څه شی ده؟ : نورمحمد غفوری

منطق زمان با برگشت حکمت‌یار از بازمانده‌گان دکترین برژنسکی در افغانستان سازگار نیست.

ـ حکمت‌یار دیگر یک ایدیالوگ نیست. ایدیالوژی وی‌را طالبان در سال‌های ۹۰ ربودند و حکمت‌یار از داشتن فکر برای افغانستان تهی شد. از این‌رو جای‌گاه فکری‌اش در جامعهء افغانستان فرسوده و تکراری است. «زنان چادر بپوشند و مردان ریش گذارند» نمی‌تواند یک فکر سیاسی در جامعهء امروز ما باشد.

ادامه خواندن حکمت‌یار، برگشت یا شکست؟ : نوشته ملک ستیز

سریزه:

دموکراتان باید پخپله د دموکراسۍ د بنستیزه کېدو، پراختیا او تکامل له پاره په عملي او جدي توګه لاس په کارشي. ما په ۲۰۱۶م کال کې په خپله مقاله کې چې اوس هم زما د فیسبوک پر پاڼه شته، ولیکل چې دموکراتانو ته نه ښايي چې د قوم‌پالونکوغیر دموکراتو، د شر او فساد د عاملینو او جګړه مارو افرادو او ګروپونو څخه د دموکراسۍ د نه پلي کولو په خاطر په نالښتونو او ګیلو وخت تیر کړي او یا په انفرادي او شخصي قهرمانیو باندی ویاړ او اکتفأ وکړي.

ادامه خواندن دموکراسي د ګډ کار کولو هنر دی : نور محمد غفوری

 جنگ مسلحانه در هر حالت و در هر نوع آن پیامدهای ویرانگر برای کشور دارد. جنگ‌های طولانی‌مدت در افغانستان باعث خسارات گستردهٔ معنوی، انسانی و مادی شده است. هزاران نفر کشته و زخمی شده‌اند، میلیون‌ها نفر مجبور به ترک خانه و کاشانه خود شده‌اند و زیربناهای حیاتی کشور مانند تعلیم و تربیه، صحت عامه، امنیت و اقتصاد به شدت آسیب دیده ‌اند. جنگ نه‌تنها باعث افزایش ناامنی شده، بلکه بی‌اعتمادی میان گروه‌های مختلف اجتماعی و قومی را نیز تشدید کرده و نفاق و شقاق در جامعه را عمیق‌تر ساخته است. علاوتاً جنگ سبب رشد افراط‌گرایی و افزایش فقر شده است که خود زمینه‌ساز ادامهٔ درگیری‌هاست. از اینجا گفته می توانیم که جنگ و برخوردهای مسلحانه به نفع ملت نه، بلکه وسیلهٔ تخریب افغانستان است.

ادامه خواندن جنگ در افغانستان راه‌حل مشکلات نیست: نور محمد غفوری

1. مقدمه: 

مقالهء تحت عنوان (نظریات قوم گرایانه و راسیستی مردود است) را در ۲۴ جنوری سال ۲۰۱۷  یعنی  ۸ سال قبل از امروز در رسانه‌های اجتماعی مجازی و چاپی در داخل افغانستان به نشر سپردم. حالا بار دیگر و هنوز طرح موضوعات اتنیکی جنجالی در بین افغان‌ها در رسانه‌های جمعی، بخصوص بیرون از کشور، به نظر می رسد و گاه گاهی نه تنها که جوانان یک قوم در مقابل اقوام دیگر جهت‌گیری می نمایند، بلکه چنان زیر تاثیر روحیهٔ قومی می‌روند که سمبول‌های قومی خویش را بلندتر از نمادهای ملی کل افغانستان قرار می‌دهند و حتی به آنها بی‌حرمتی نموده و اهانت می‌نمایند. در چنین وضعیت مفید می‌دانم که نبشته قبلی را با کمی تغیرات مجدداً به مطالعهٔ خوانندگان محترم تقدیم نمایم، تا بر دلایل مقنع برای رد نظریات قومگرایانه و راسیستی برای تبلیغ و ترویج در بین جوانان افزوده باشم.  

ادامه خواندن نظریات قومگرایانه و راسیستی مردود است : نورمحمد غفوری

در تویتر محترم امرالله صالح یک جمله را خواندم که به نظر وی « هر وسیله‌ای برای رسیدن به هدف مشروع است». در فکر من دفعتاً این سوال خطور کرد که آیا «هر وسیله‌ای برای رسیدن به هدف مشروع است؟»

فکر می کنم که رابطهٔ هدف با وسیلهٔ تحقق آن یکی از موضوعات مهم و پیچیده در اخلاق، فلسفه، و سیاست است. پاسخ به این سوال به دیدگاه‌های اخلاقی، فرهنگی، و اعتقادی افراد بستگی دارد. سعی می‌کنم که بطور غیر جانبدارانه در این باره به چند رویکرد نظر اندازم:

۱.  از زاویهٔ دید نتیجه‌گرایانه ((Consequentialism :

ادامه خواندن هر وسیله‌ برای رسیدن به هدف مجاز نیست! : نور محمد غفوری