نویسنده: ماریا دارو

کشوری به نام افغانستان از آغاز تأسیس تا کنون حکومت‌های متنوعی را از نوع امارت، مطلقه، سلطنت، جمهوری، دولت اسلامی، امارت اسلامی و بالاخره جمهوری اسلامی تجربه کرده است. کم‌تر نظام سیاسی در دنیا است که با تغییر زمام‌دار شکل حکومت و حتا قانون اساسی که چارچوب کلی نظام سیاسی آن را تشکیل می‌دهد، تغییر یافته باشد، به استثنای افغانستان. به باور تاریخ، امریکا همان قانون اساسی را دارد که در دوره جورج واشنگتن به تصویب رسیده بود، صِرف با تعدیلاتی چند و غیره. این فرمول در افغانستان چند‌مجهوله است‌. پیدا کردن جواب هر مجهول، سال‌ها وقت نیاز دارد. به باور من همه این معضلات ریشه در عدم مشروعیت حکومت‌های ما داشته است. بحران مشروعیت یگانه مشکل اساسی نظام‌های سیاسی گذشته ما بوده است. جنگ هم‌چنان ادامه دارد، با چهره‌‌ها، بازیگران و اهداف متفاوت و مختلف؛ قربانی آن اما هم‌چنان یکی است: مردم افغانستان‌.

در هر نخستین طرح کسب و کار یک سازمان نو پا، بر علاوه ی سایر نیازمندی ها، نیروی انسانی به طور چشم گیری یکی از بخش های مهم و قابل ملاحظه آن در نظر گرفته می شود.  نیروی انسانی ایکه در آینده می تواند طرح کسب و کار روی کاغذ را به یک کنش واقعی تبدیل نماید.

گزینش نیرو از داخل سازمان به این معنی نیست که به هر حال باید پست های کمبود مورد ضرورت داخل سازمان را توسط کارمندان قبلی استخدام نمود، بلکه میشود با درک نیازمندی و پرستیژ سازمان، نیروی توانا را از بیرون نیز استخدام کرد.

پوهاند میرحسین شاه منسوب به یک خانواده منور والیت قندهار است. میر عبدالجواد، پدر پوهاند میرحسین شاه از زمرۀ اولین روشنفکران قندهار بود که در راه ایجاد نظام نوین دولتی و معارف عصری در قندهار خدمت نمود. خانواده پوهاند استاد میرحسین شاه مورد احترام گسترده مردم بوده است. کاندید اکادمیسن میرحسین شاه در 16 جدی1303 مصادف 6 جنوری 1925 میالدی در شهر قندهار تولد شده است، بعد از اتمام تحصیالت ابتداییه و متوسطه قندهار، به کابل آمده، از لیسه حبیبیه فارغ شد. از جمله اولین شاگردان فاکولته ادبیات که به تازگی در دانشگاه کابل ایجاد شده بود، و پیش آهنگان ادب و فرهنگ کشور در آن شامل بودند، می باشد.

این پرسش در ذهن همگان خطور می کند که چگونه و چرا حگومت های افغانستان پس از تشکیل پاکستان به گونه ٕ واقعی با پاکستان رو به رو نشده و هر از گاهی از رویارویی واقعی سیاسی فرار کرده اند. حکومت های افغانستان بجای اینکه به گونۀ مستقیم مشکل میان دو کشور افغانستان و پاکستان را از نزدیک مطرح کنند و برای حل آن راه های واقعی و ممکن را مطرح کنند تا بر کشیده گی طولانی تاریخی میان دو کشور پایان نقطۀ پایان بگذارند، برعکس آنان با رویکرد های سیاسی ماجراجویانه به شدت منازعه میان دو کشور افزوده اند. 

جنگ های اول و دوم جهانی، سونامی، خشک سالی ها، قحطی، مرض ایبولا و یکتعداد امراض و طاعون های دیگر خاطراتی تلخی را برای بشریت از خود بجای گذاشته است. اما در اواخر سال 2019 مرضی در چنین آغاز شد، دیر نگذشت که به سراسر جهان انتشار یافت و در سال 2020 به افغانستان رسید. این ویروس وحشت به اندام بشریت انداخت، خواب شیرین مغرورترین و آسوده ترین کشورها و اشخاص را حرام ساخت، به یکباره گی فاصله اجتماعی را بوجود آورد، تمام کسب و کارها، شهرها و رفت و آمدها را تعطیل کرد. زمانی فرا رسید که انسان را جرات روبرو شدن و نزدیک شدن با انسان دیگری نبود… که یار از یار میترسید. 

این جمله کارل مارکس متفکر قرن نزدهم “که تاریخ دوبار تکرار می شود یکبار به صورت تراژدی و یک بار به صورت کمدی”  درتاریخ جنبشهای سیاسی و حکومتهای های خودکامه و کودتاچی مانند یک ضرب المثل ورد زبان سیاستمداران و جامعه شناسان در قرن بیست ویک گردیده است. 

مارکس دراثر معروف خود” هیجدهم برومر لوئی بناپارت” درارتباط به کودتای دسامبر ۱۸۵۱ لوئی بناپارت در فرانسه به ادامه این جمله خاطر نشان میگرداند که” قهرمانان این تاریخ دوبار زائیده می شوند یک بار در قامت یک اسطوره وبار دوم به شکل دلقک.”  امضای پیمان توافقنامه سیاسی، تکرار همان تراژدی فاجعه انگیز و خنده آور میان  غنی و عبدالله است. 

حال که نیرو های امریکایی در حال خروج از افغانستان هستند. امریکایی ها تصمیم قطعی برای خروج نیرو های شان از افغانستان دارند و در کابل هم پس از امضای توافقنامه میان آقایان غنی و عبدالله آماده گی های لازم برای آغاز گفت و گو های بین الافغانی برای پایان جنگ چهل سالۀ افغانستان گرفته شده است. بر کشور های همسایۀ افغانستان بویژه پاکستان و ایران است تا از تروریست پروری ها وخشونت آفرینی ها در افغانستان دست بردارند و نه با ترغیب؛ بلکه با وادار کردن طالبان برای مصالحه با حکومت و مردم افغانستان، گام های بلندی برای استقرار صلح و ثبات در افغانستان بردارند و به کارون مصالحه در کابل

کاش میشد کوچک میشدیم

باز دوباره کودک میشدیم!

زيري تپه، كنار ِ چشمه جاي همان درخت هاي سابقه كه تفريح گاه ي كلاغها ياد ميشدي، يا به گونه ی ترا هيزم كشها در وقت عبور سنگ ِ سفيد ميگفتند.

يادت بخير خانه ي كاهگلي ما! ما در تو يك بخاري كلان با ديگدان كه هميشه پُر از خاكستر بود داشتيم و سقف ِ دود زده ات يادم هست، روي دستكهاي چوبي ات تعويذ مادرم بركت تو بود و به گوشه ي طاقچه ات عصا و كفشهاي پدرم كه از چوب ساخته شده بود قرار داشت. در تو يادگاريهاي بود، آبدانهاي گِلي، قاشق هاي چوبي، يك دانه تفنگ ِ ماركول و چند دانه سنگ ِ آتش برقك كه آگر آنها را به هم بزدي آتش بوجود ميآمد.

عید فطر است و در قرنطینم
بی وصال تو ســـخت غمگینم
رفت و آمد نمـــــــیتوانم کرد
با خیال از تو بوسه میـچینم
***** *******
عید با وصل یار شیرین است
یار بیــچاره در قرنطین است
از کرونا رسیـــــده فاصله ها
ار مغانی ز جانب چین است
****** ******

بالاخره روزی رسید که دیگر زانوهایم بکلی سستی نموده چپ وراستم را در جاده ها بخوبی تشخیص داده نمی توانستم، قدم هایم در رفتارکندی کرده و با مشقت زیاد و رهنمایی طفلکم شارون خود را به اولین موتری که رهسپار شفاخانه می بود می رسانیدم . یک روز حین مراجعت ازشفاخانه به قدری خسته و بیچاره شده بودم که سرراست بالای بسترم افتیده و هیولای مرگ را درنظرم مجسم دیدم، ولی هرطوری بود این شبح هولناک را ازخود دور نموده جبراً به مصاحبۀ شارون مشغول شدم ونگذاشتم آخرین نفس های هستی در گلویم گره گردد. در پایان مجادلۀ این روز یک نوع پیروزی در خود حس نموده و پنداشتم که یک قدم دیگر به پیش رو یعنی به سوی زندگی بر می دارم …

عید  ما عید کرونایی بود

عید فکر و عید سودایی بود

در قرنطینم و در منزل اسیر 

منزل بی دوست تنهایی بود 

میکند تعقیب این ویروس همه 

این پرسش درذهن هر شهروند افغانستان خطور می کند که چرا مردم این کشور هر روز از گفتمان گذار به سوی شهروندی و رسیدن به دولت – ملت یا دولت ملی فاصله می گیرند و برعکس گرایش های منحط قومی به مثابه تار های عنکبوت افکار و حتا وجدان های اخلاقی آنان را  به گروگان گرفته است. بسیاری دانشمندان علت این عقب گرایی را بیماری فکری و فرهنگی سیاستگران افغانستان و نرسیدن آنان به بلوغ فکری تعبیر می کنند. حال پرسش این است که چگونه شده تا این بیماری خطرناک و تباه کن سیاستگران در میان مردم افغانستان سرایت کرده است. آیا ریشه ٕ این نابسامانی را در فقر فکری و فرهنگی می توان جستجو کرد که متاثر از عوامل استعماری، نیمه استعماری و یا مجاورت استعماری بازمانده از دوران استعماری است که

خواندن مقدمۀ شناختن و شناختن مقدمه دگرگون‌ سازی است. اگر ما بخواهیم که خود و جهان را بشناسیم باید راجع به خود (انسان) و جهان چیزهایی بخوانیم تا آنها را بشناسیم و در مرحلۀ بعدی با شناختی که از خود و جهان از برکت خواندن به دست آورده‌ایم به تغییر خود در جهت متعالی بکوشیم و نیز جهان را که برای بهزیستی انسان آفریده شده است به دنیای پر از مهر و عاطفه تبدیل کنیم و قول معروف «زمین خانه ماست» را در عمل پیاده کنیم.

دوستان و عزیزان گران ارج در صفحه ۳۴۰ کتاب ( فلسفه ابن سینا ) از اثار استاد محمد اسماعیل مبلغ در مورد استعداد فارابی میخوانیم که :

روزی فارابی به دربار سیف الدوله در حالیکه دانشمندان و فاضلان در انجا حاضر بودند وارد شد و ایستاد ۰
سیف الدوله صدا زد که بنشین فارابی گفت کجا بنشینم اینجا که ایستاده ام و یا انجا که تو نشسته ای ؟
امیر گفت : انجا که تو ایستاده ای
فارابی به گفته امیر توجه نکرده پای بر گردن هاو شانه های حضار نهاده خود را به مسند امیر رساند ودر انجا نشست ۰ امیر را این مزاحمت خوش نیامد و با تنی چند از مخاصبانش که در نزیکش قرار داشت با زبان خاصی که در میان انها معمول بود و کسی دیگر ازان زبان نمی دانست گفت : این شیخ حد ادب را رعایت نکرد ۰ پرسشی چند از نزدش کنم اگر نتوانست جواب گوید وی را از در بار بیرون کنید ۰

هرکس و هرشاعری که از این سرزمین می‌رود، شاید می‌خواهد بخت خود را در آن سوی آب های شور، در زیر این آسمان آبی بیازماید. هرکس و هر شاعری که از این سرزمین می‌رود، افغانستانی در ذهن دارد. رنگینی این افغانستان ذهنی وابسته به اندازۀ تجربه‌ها و به اندازۀ عشقی است که هرکس به این آب و خاک دارد. 

امروزه این افغانستان ذهنی در چهار گوشۀ گیتی پراکنده شده است. چون هرکس که رفته، افغانستان ذهنی خود را با خود برده است. من نمی‌دانم حس و عاطفۀ هم میهنان  در آن سوی جهان نسبت به زنده‌گی چه رنگ و بویی دارد؛ اما این قدر می‌توان گفت: آنان هرکجایی که باشند، کشتی نشینان سرگردان همین دریاچۀ متروک اند.  

در این تردیدی نیست که در این جهان پرماجرای کنونی هیچ کشوری از آسیب حوادث درامان نمانده و هر یک آزمون های دشوار را پشت سر نهاده اند؛ اما در فراز و نشیب حوادث تاریخی کمتر کشوری را در جهان می توان سراغ نمود که پس از دهه ٕ هشتاد میلادی تا کنون تجارب هولناک و حوادث خونین را پشت سر نهاده باشد. افغانستان پس از تهاجم شوروی وارد فصل خونبار تاریخ خود شد که با خروج و شکست شوروی پس از کمتر از ده سال حکومت تحت حمایت آن سقوط کرد و حکومت مجاهدین تشکیل شد. حکومت مجاهدین در نتیجه ٕ احتلاف و جنگ های تنظمی بوسیله ٕ طالبان سرنگون و بر  خرابه های آن حکومت پولیسی و استخباراتی طالبان تحت  نظر مستقیم پاکستان و حمایت امریکا و عربستان حاکم شد. طالبان با چوب و چماق برگرده های مردم افغانستان  سوار شدند و مردم افغانستان تحت حاکمیت آنان بدترین شرایط را سپری کردند که در تاریخ حکومتداری در افغانستان بی پیشینه بود. 

لطفاٌ بالای لینک فشار بدهید و مصاحبه جالب را بشنوید.

منابع آگاه گزارش میدهند که بیش از بیست گروه افراطی ، زیر نام مذهب در گوشه و کنار افغانستان جابجا شده اند. سوال پیدا میشود که این گروهها چگونه بوجود آمدند ؟ وچطورادامه ای موجودیت آنها ، زمینه سازی می شود ؟ آیا عوامل داخلی سبب پیدایش آنها شد ؟ ویا قدرتهای بیرونی ، ایشان را پایه گذاری کرده اند ؟ 

   اگر قدرتهای خارجی مؤجد آنها اند ؟ پس سوال مطرح میشود که چرا این قدرت ها ، به خاطر مستقر ساختن دست پرورده های شان ، افغانستان را برگزیدند ؟ آیا شرایط  مساعد برای پیدایش و رشد افراطیت دردرون جامعه ای ما ، موجب جلب قدرتهای بیرونی شد ؟ ویا خصلت جیوپولیتیک و جوستراتیژیک افغانستان، پای آنها را به این سرزمین کشانید؟ 

استراتیژیست های نطامی می گویند، خطرناک ترین و آزمونی ترین جنگ، نبرد های نامتعارف است که جبهه نبرد نامعلوم و سمت و سو دهی و سوق نیرو های نامشخص و از پیش ناتعیین شده است. بویژه زمانیکه فرماندهان ندانند از کدام سو، چگونه و بوسیله چه نیرو هایی ضربه پذیر اند. جنگ افغانستان که چهل سال پیشتر پس از تهاجم شوروی به این کشور آغاز و با ورود بریگارد های سبز اسلامی از سراسر جهان در صفوف مجاهدین بعد جهانی پیدا کرد. با سرنگونی داکتر نجیب و پیروزی مجاهدین درگیر جنگ های میان تنظیمی شد و پس از تصرف کابل بوسیله طالبان پای گروه های تروریستی پاکستانی مانند، لشکر طیبه و جیش محمد و دیگران در این جنگ دخیل شد و با سرنگونی طالبان پس از حمله امریکا، این جنگ بعد پیچبده تر اختیار کرد و اکنون به جنگ کشور های منطقه و جهان بدل شده است. 

معاهدات صلح کذایی آمریکا وطالبان منعقده قطرکه در چنبرهٔ اهداف استراتیژیک آمریکا وپاکستان تدوین یافته است، گذرگاهی را بسوی صحرای مرگ باز گشوده است. درین شکی نیست که این معاهده اسارتباربا قلمی که از رشحه اش خون شهدای وطن موج میزند نگارش یافته است. تهاجمات گسترده طالبان،پسا موافقتنامه صلح ریایی درین بلاد خون وآتش که تیغ کشتار طالبان را بیش از پیش بران ترساخت وقتل وکشتار بزرگی را بر شهروندان غیر نظامی وافسران وسربازان “بی‌دفاع” ودست بسته وطن تحمیل کرد،فقط توانست باعث گشایش ودرهم شکستن زنجیر زندانها واهدای تحفه بزرگ حکومت برای رهای هزار زندانی طالبان شده که به لطف دکتر غنی برای طالبان در ازای قتل وجنایت شان اهدا گردید.کشتار گسترده اخیر طالبان ،در ولایات خوست ،غور،بلخ،جوزجان ،لغمان و…تلفات بزرگ انسانی برجا گذاشت.

اقتدار ملی و زعامت ملی زمانی در یک حکومت مقتدر ملی شکل می گیرند که با حکومت داری خوب کلید بخورد. چنین حکومتی با توجه به شرایط کنونی که مردم افغانستان در نبرد سنگینی با تروریزم منطقه ای و جهانی دست و پنجه نرم می کنند، برای مردم افغانستان حیثیت آب حیات را دارد؛ زیرا اقتدار، زعامت ملی و حکومت داری خوب مشتی کوبنده را ماند که بر دهن تروریزم حواله شود؛ اما هزاران دریغ و درد که افغانستان تا کنون از داشتن چنین تجربه ای محروم بوده است.

درماه مبارک رمضان و ماه نزول قرآن و شبهای مبارک قدر سرنوشت انسان ها رقم زده میشود. بزرگترین معجزه پیامبر اسلام به اتفاق نظر تمام مفسران و تاریخ  قرآن کتاب مبین ، روشن و آشکار  و مبارزه آن حضرت به دشمنی ها،کینه هاوعدوات های قبیله ای بود . قبیله ها و اقوام که در حق همدیگر ظلم وستم میکردند وبه خرافات و جهالت های پوچ و ستمگرانه قومی خود افتخار می نمودند .پیامبر به آنان هوشدار داد که از ظلم وستم وبی عدالتی‌ در حق همدیگر خودداری ورزند تا سزاوار رحمت ومهربانی الهی گردید چون خداوند قوم ستمگر را هدایت نمی نماید. پیامبر اسلام درشب های قدر دعا می نمود که ” خداوندا،کسانی را برما مسلط مکن که برما رحم ندارند و آنقدر ازخشیت خود برما عطا کن که مانع گناه کردن گردد.” .

این وطـــــن غصه ســـــــرا بود نمی دانستیم

مســــــکن قـــــتل و جــــــفا بود نمی دانستیم

مـی زدند لاف ز دیـــــــنداری و اسلام و خدا

همــــــه تـــــذویــــر و ریا بـــود نمی دانستیم

شرق و غرب هردوی همسایه ما بی دین بود

خصــــم در کشــــــتن مــــــا بود نمی دانستیم