نویسنده: ماریا دارو

کتاب تاریخ مبارزات مردم افغانستان ضد ارتجاع ؛ استبداد و استعمار و جنبش مشروطه خواهی در افغانستان که طی چند سال توسط محترم استاد سید سعدالدین هاشمی به رشته تحریر آمده بود؛ اکنون رسالهء از قلم ماریا دارو در مورد این کتاب در کابل طبع گردیده است و اکنون در سـایـت ماریا دارو بدست علاقـمندان مطالـعه قرار دارد. برای مطالعه رساله به سـایـت ماریا دارو ( mariadaro.com ) روی تصویر کلیک « فشار» بدهند باز میشود و مطالعه فرمایند.

باغ جوش گلبن و گلزار از یاد برده است 

لانه ای بلبل خراب و آشیان باد برده است 

چیله های پر ز انگور شاخه های پر ز سیب 

هر‌ که‌ آمد چیده و از شاخ‌ آزاد برده است 

دست یغماگر بخشکد از میان لانه ها 

جوجه ای بی بال و پر از شاخ  شمشاد برده است 

باغ از دست تبر داران بر تاراج آمده‌ 

در این تردیدی نیست که مفهوم جمهوریت پس از معرفی آن در کتاب” جمهوریت افلاطون” از طلایی ترین اندیشه های انسانی در روم باستان است.  اندیشه ء جمهوریت که از ایده آل های افلاطون به شمار می رود. پیش از آنکه در روم باستان به ثمر بنشیند.  اضافه تر از هزارسال در اسارت کلیسا زیر پوشش دین باقی ماند و ارزش های مردم سالاری بیش از هزار سال ناشگفته باقی ماند تا آنکه رونسانس در نتیجهء قربانی های کالون و لوتر نفخ تازه به جامعهء اروپا زد و جمهوریت امروزین محصول مبارزات پیهم اروپایی ها است که پس از انقلاب صنعتی در بریتانیا و وقوع بزرگ ترین انقلاب اجتماعی فرانسه انسان به آزادی های حقوق بشری رسید و با نشر کتاب های ” قرار داد اجتماعی” روسو و ” روح القوانین” منتتسکو، تفکیک قوای سه گانه و حدود و استقلال این سه قوا روشن شد که تحول بزرگی در راستای تکامل دموکراسی بود. 

عبدالحق  واله  فرزند  عطاالحق  خان  صاحبزاده   متولد  «۱۵»  حوت سال  «۱۳۰۶ » هش – شهر کابل  بوده و مرحوم عطالحق  صاحب  زاده  پدر  مرحوم  واله در  دوران  نادرشاه و ظاهر شاه  پسرش مدت  نه (۹) سال  عمرش  را در زندان  گزرانید.  زیرا  مرحوم  صاحب زاده  در زمان  امیر  حبیب  الله  خان  کلکانی  وزیر  خارجه  افغانستان بود و برای  حفظ  اسناد دوران  استقلال صادقانه  همت  گماشت ُ وی  تمام  اسناد را  توسط  عبدالغفار خان مدیر آرشیف در  گاو  صندق  ها  حفظ  نمود.  وزیر  مختار انگلیس  بنام  « همفریزر»  که در سقوط  دولت و خلع  نمودن  امیر  امان  الله  خان  نقش  خیلی  فعال  را بازی  نموده بودُ  از پدر  شادروان  واله  خواسته بود تا در مقابل  یک  میلون  پوند  اسناد استقلال  را بوی  بدهد.  چون  او نپذیرفت  بار دوم  دو  میلون  پوند  برایش  پیشنهاد  نمودُ  اما بازهم   جواب  رد  شینده  بود ُ بار سوم  پیشنهاد  نمود  که برعلاوه  مبلغ  پیشنهاد شده ُ در هر کجای  دنیا  خواسته  باشد  حکومت  برتاینه زمینه  آسایش را برایش  فراهم  میسازد  و در غیر  آن  کشته  خواهند  شد.  پدر  مرحوم  واله  گفته بود : { من  انگلیس  ها را مردم خیلی  هوشیار فکر میکردمُ  حالا معلوم  شد که آنقدر  هوشیار  نیستیدُ  اگر  پدران  من  وبرادرانم  شهادت را قبول نمیکردندُ  با شما نمی  جنگیدیم  فلهذا  بکنید  هر آنچه  میتوانید من  از مرگ  نمی ترسم  و اسناد  را نمیدهم.}   

مرحوم  صاحب  زاده  به  زندان  عمر  سپری  میکرد  و عبدالحق  واله  پسر یک  مرد  زندانی بود او رااز  صنف  چهارم مکتب  ابتداییه  اخراج  نمودند. مگر « واله» 

با اشک و خـون ز دیده روان مـادر وطن
گوید به نــور دیــدۀ افغـان چــنین سـخـن
ای آنکه هست و بود تو رُسـته ازین دمن
بشنو دمی کـه درخطـر است آبروی من

ســـازی فدای غیر اگـــر نام کشورت
بادا حرام بر تـــو هــمی شیر مادرت

د تکنوکراسۍ لغت د یوناني ژبې د (téchne) او (kratos ) له کلمو څخه اشتقاق مومي چې (téchne) د فن او مهارت او (kratos ) د حکومت او حاکمیت معنا ور کوي. دا اصطلاح په اوسني مفهوم په شلمه عیسوي پیړۍ کې په ۱۹۲۰ کال کې په امريکا کې د (تکنوکرات خوځښت) لخوا رامنځته شوې ده. په دې وخت کې په شوروي اتحاد کې د اکتوبر ستر سوسیالیستي انقلاب بریالی شو، د مرکزی پلان اقتصادی سیستم رامنځته شو او دې نړیوالو بدلونونو دموکراسي له بحران سره مخامخ کړې وه.

بگزر از ما ای کرونا سوی جباران برو 

سوی قاتل سوی جابر سوی نامردان برو 

بال زن پرواز کن سوی ستمگاران بپر

از میان کلبه های بی در و دربان برو 

مردمی درمانده و بیچاره را دیگر مکش

میروی در خانه های مردم شیطان برو 

در قرنطین زیستن در خانه ماندن تا به کی 

مردم افغانستان مانند سایر ملت های سرفراز گیتی در طول تاریخ رنج های بی پایان را با دل و جان و با شجاعت تمام پذیرا شده، عاشقانه و بی هراس با دشواری ها مبارزه کرده و هیچ گاهی زنجیر اسارت بیگانه ها را نپذیرفته اند.  درست این شعر اقبال لاهوری ” رفتن به پای مردم بیگانه در بهشت – حقا که با عقوبت دوزخ برابر است” هر از گاهی الگوی زنده گی مردم ما بوده و جان های شیرین شان را در راه ء دفاع از مردم و کشور خود فدا کرده اند. چنانکه پایمردی و صداقت مردم ما نصب العینی برای بازمانده گان و وابسته گان آنان و مایه ء مباهات و افتخارات بزرگ خانواده گی و اجتماعی و تاریخی آنان بوده است. مردم زمانی به این پایمردی های خود بیش

دموکراسی شبیه انسانی است که اول کودک است، بعد جوان می‌شود، آرام‌آرام به پخته‌گی می‌رسد. اگر درست مواظبت نشود مریض می‌شود و می‌‌میرد. داکتران به کمک علم بیولوژی به ما می‌گویند، آدمی اگر غذای درست نخورد، ورزش نکند، به نیازهای روحی و روانی‌اش سر وقت رسیده‌گی نکند، سلامتش را از دست می‌دهد و از کار و فعالیت می‌افتد. روند تکامل دموکراسی چیزی شبیه همین وضعیت است.

دموکراسی پیش‌‌زمینه‌‌ها و بسترهای مناسب سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی خاص خودش را می‌‌طلبد که بسیاری از آن زمینه‌ها و بسترها در افغانستان مساعد نیست. با مردم کم‌سواد و فقیر، بافت اجتماعی روستایی، دولت بی‌ثبات، آگاهی سیاسی پایین، نبود طبقه‌ متوسط، نبود زمینه‌های اشتغال، ضعف نهادهای آکادمیک و نبود احزاب و سازمان‌های مدنی و اقتصادی قدرت‌مند، نمی‌‌توان دموکراسی موفقی را تجربه کرد.

زنده گی مــثل خواب میگذرد
گاهی خوب گه خراب میگذرد
شام ها زود زود و پی در پی
روز ها بی حســـــاب میگذرد
گاهی در اوج شــــــادمانی ها
گه به درد و عــــــذاب میگذرد
گه به سنگلاخ التــماس و امید
هــــــمه در پیچ و تاب میگذرد
وقتی مــــــیدانی راز هــستی را
فصـــــــــــل های شباب میگذرد

چگونه شده است که یک ویروس کوچک به نام گوید ۱۹ جهان بشریت را به چالش کشیده، دنیای فناوری  را به مبارزه طلبیده و معادله ء زورگویی ها و قدرت آرایی ها را سخت به چالش  کشیده است. نظام اقتصادی جهان را به رکود تهدید کرده، میلیون ها انسان را بیکار هزاران چرخ دستگاه های تولیدی را متوقف گردانیده است. چنانکه گفته می شود، جهان به اختلال مالی بیشتر از  ۲۸۰ میلیارد دالر رو به رو شده است.  رسانه ها از  بیکار شدن ۵۰ میلیون کارگر در هند و ۶ میلیون گارگر در امریکا خبر داده اند.

تکانه های اقتصادی این ویروس که تازه آغاز شده، بیشتر از آن است که جهان انتظارش را دارد. کشور ها مبالغ هنگفتی را برای مبارزه با آن اختصاص داده اند و سازمان صحی جهان تا حالا ۲۰میلیارد دالر را برای مهار این ویروس در نظر گرفته است. آگاهان از موج سنگین تکان های اقتصادی ناشی از این ویروس خبر می دهند که به مراتب بزرگ تر از رکود سال های ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ است.

نقش آموزشى زنان در خانواده با توجه به نيازمندى‏‌هاى جوامع امروزى، خیلی‌ها بنيادى است. امروز ديگر نمى‏‌توان بسنده كرد كه مادران فقط خوب راه رفتن، با ادب سخن گفتن و نظافت درست را به فرزندان ‏شان بياموزانند؛ بلکه  در مورد مسائل مهم و عدیده دیگری که در زندگی اجتماعی، اولادهای شان رو‌برو هستند، آگاهی‌دهی کنند.

اگر مادر بی‌سواد و ضعیف باشد، طبیعی است تأثیر منفی بر کودک و بالاخره بر فردای جامعه دارد و بالعکس مادر با سواد ـ با توانایی کافی و لازم برای تعلیم و تریبه‌ی فرزند و خانوداه، بیشترین مساعی را به خرج داده و مسلما بیشترین محصول را نیز دریافت می‌دارد. هم‌چنان به علت‌های اساسی خشونت، مرگ‌ومیر مادران با پایمال شدن حقوق زن‌، مطرح نبودن در صحنه‌های بزرگ فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، محرومیت، ازدواج‌های اجباری، تربیت نادرست اطفال و غیره بپردازیم، متوجه می‌شویم که بی‌سوادی یکی از عمده‌ترین عوامل، به شمار می‌رود.

بیا با من دل بی کینه دارم

دلی روشن میان سینه دارم

به اظهار حقایق بی کم و کاست

به گفتن مشرب آینه دارم

برای عشق دل اندر کف من

چه فرمایی همین نقدینه دارم

 مردم رنج کشیدۀ افغانستان بار دیگر، روزهای دشواری را سپری می نمایند. مشکلات ایجاد شده و معضلات سازمان یافته ، استقرار سیستم دولتی، وحدت ملی و حتی تمامیت ارضی وطن شانرا با خطر مواجه ساخته است. زیرا مشکل آفرین های منطقه، گروه های مورد نظر و وابسطه به خودشان را حمایت می نمایند. آنها با استفاده از فضای بمیان آمدۀ موجود، بخاطر رسیدن به اهداف تجاوزکارانه شان، کمافی السابق دست به کار اند . این کشورها، تصور مینمایند که با تحقق موافقتنامۀ ایالات متحدۀ امریکا و طالبان، قوتهای ناتو و امریکا، صحنه را ترک نموده و زمینه برای شان مساعد می شود، تا جنگ نیابتی در افغانستان به نفع آنها پایان یابد.

    ازهمین جهت، چنانکه چندی قبل دیدیم، با بالا گرفتن سروصدای مذاکرات در “دوحه”، برخی گروهها و شخصیت های معلوم الحال تلاش ورزیدند تا پروسۀ انتخابات ریاست جمهوری را متوقف ساخته و درعوض، یک “حکومت موُقت” را به خورد مردم و قدرتهای ذی علاقۀ خارجی بدهند. این عمل آنها، سرآغاز تخریب سیستم ریاست جمهوری موجود در افغانستان بود. زمانی که طرح “حکومت موُقت” جامۀ عمل نپوشید، مساعی آنها درین جهت تمرکز یافت تا پروسۀ انتخابات به درازا کشانیده شود.

هرچند ویروس کرونا یک ویروس صعب العلاج و کشنده است و به گونهء بی رحمانه ای زنده گی انسان ها را میگیرد و اما در عین حال درس های آموختنی نیز دارد که انسانیت خفته را بیدار و وجدان های ستمگران و غفلت زده گان را سخت تنبیه می کند. این ویروس که در عین قصی القلبی خود نام مردم سالار یا دموکرات را به خود گرفته است. شاه و گدا و ثروتمند و فقیر را یک سان مورد حمله قرار می دهد. هرچند این ویروس بر همه یکسان حمله می کند و اما حملهء آن به ستمگران تاریخ و پادو های آنان در شرق و غرب و شمال و جنوب جهان یک پیام آشکار و واقعی دارد که برای آنان می آموزد که هرچند خانهء ظلم دیر یا زود ویران است و اما این ویروس بر انتظار بشریت پایان داد و چنان بر فرق غفلت زدهء آنان سخت کوبید که مرگ حتمی را در پیش چشمان شان تجسم عینی بخشید و به تعبیری پوچی زنده گی را برای آنانی ثابت کرد که به بهانه ء بی معنا بودن زنده گی، چشمان خویش را در برابر داد و حق انسان

  شیوع بیماری‌های همه‌گیرو جهان شمول در طول تاریخ  در جامعه ی بشری همواره وجود داشته است که اول- شیوع طاعون ژوستینین در سال های ۵۴۱ الی۵۴۲ پس از میلاد مسیح  که جان دست‌کم ۲۵ میلیون نفر را گرفت. دوم- شیوع طاعون سیاه در سال ۱۳۳۴ میلادی در اروپا، آفریقا و آسیا که ۷۵ تا ۲۰۰ میلیون کشته بر جای گذاشت. سوم شیوع بیماری آنفلوانزای اسپانیایی در سال ۱۹۱۸ میلادی که در این بیماری همه گیر از ۲۰ تا ۵۰ میلیون نفر جان خود را از دست دادند. چهارم شیوع ویروس آنفلوانزای آسیایی که در سال ۱۹۵۶ میلادی که در چین، سنگاپور، هنگ کنگ و آمریکا جان دو میلیون نفر را گرفت.بنجم – شیوع مرض، ایدز که از سال ۱۹۸۱ تاکنون جان ۳۶ میلیون نفر را گرفته است.ششم – شیوع ویروس آنفلوانزای خوکی در سال ۲۰۰۹ از مکزیک آغاز شد که در ان  حدود ۲۸۴ هزار و ۵۰۰ نفر جان خود را از دست دادند.حالا نیز کروناویروس باعث ایجاد بحران بزرگ جهانی شده که تقریبآ در 200 کشور جهان شایع گردیده وعوارض ناشی از آن همانا قرنطینه شدن بیش ازچهارمیلیارد انسان در خانه هایشان,قطع ارتباط با دنیای بیرونی, بیکاری, ترس از آینده تاریک و گنگ,مشخص نبودن زمان برطرف شدن این ایپیدمی و عواقب نا معلوم آن در حیات بشر میباشد.

حال که بحث بر سر کرونای سیاسی، سیاست کرونایی و از دست دادن فرصت ها است. با تاسف که کشور ما چنان درگیر کرونای سیاسی است و سیاست  کرونایی بر برج و باروی فضای مبهم و پیچیدهء کشور سایهء شوم افگنده است و سیاست گران کشور را به چالش آزمونی کشانده است که ویروس کرونا فضای پیچدهء سیاسی آن را ویروسی و وحشتناک تر کرده و مردم را قرنطینه و بیچاره کرده است؛ اما کرونای سیاسی چنان هفتاد گام پیشی گرفته است که اوضاع سیاسی کشور را بدتر از وحشت کرونایی کرده و اکنون کرونای سیاسی بر فضای کل کشور سنگین تر سایه افگنده است؛ اما تاسف بار این است که سیاستگران کشور نه تنها برای روشن شدن فضای سیاسی کشور فرصت سازی می کنند و برعکس هر روز فرصت ها را از دست می دهند و و با به بازی گرفتن سرنوشت مردم ، نزدیک است، کشور را تباه و برباد کنند. دو جناح چنان درگیر تنش اند و  حاضر به انعطاف نیستند

در کوچه ها ز لیلی و مجنون خبری نیست 

جز‌ حرف  (کرونا) به بیرون خبری نیست 

هر چند که نوروز شد و موقع گلگشت 

امسال ز گلگشت ز پغمان خبری نیست 

دیروز به هر جا فراوان‌ بود و وافر 

امروز از آن کاغذ و صابون خبری نیست 

این پرسش در ذهن همه خطور می کند که چرا ویروس کرونا نخست دست ها را مورد حمله قرار می دهد و بعد ارزش های فرهنگی و تمدنی و مراکز اقتصادی و اجتماعی  و بالاخره تمام مراکز عبادی و سباسی را تهی از عبادت کننده گان و سیاست کننده گان نموده است. در هر یک از این هاراز های های ناگفته ای وجود دارد که مصداق این سخن” همه عالم را سری است و اما در ورای آن است سر دیگر” قبل از آن که به موضوع پرداخته شود و باید اندکی از راز حمله این ویروس بر دست ها پرده بردارم. این ویروس در واقع به گونه نمادین مرکز و عامل اصلی قدرت و نیروی انسانی را مورد حمله قرار می دهد که عامل و علت اصلی جنایت ها و خون ریزی ها و غارت ها و فساد و اختلاس و زنباره گی و ده ها جنایت و خیانت دیگر است. این حمله درواقع حمله بر محراق نیروی انسان هایی است که با دستان خود جنایت های بزرگ بشری را مرتکب می شوند و از کران تا کران جهان از افغانستان تا عراق و سوریه و لبنان و لیبی و … دست به جنایت زده اند و هزاران کودک و زن بیگناه را کشته اند و تمامی آثار فرهنگی و تمدنی آنها را نابود کرده اند و آنان را به سیاه روزی کشانده اند. 

مرحوم محمد  نعیم  رفاه   معروف  ترین  چهره  موفق  تیاتر  افغانستان  که  تمام عمرش  در روشنگری  اجتماع ؛ خدمات فراموش  نا شدنی  در تیاتر افغانستان  انجام  داد.  وی  در لیسه  نجات « امانی»  که  هنوز  متعلم  صنف  یازدهم  بود در سالون کنفرانس آن  لیسه در  نمایشات  تمثیلی  به زبان  المانی  و دری دایر میشد  سهم  گرفت  و بوسیله  یکتن  از دوستانش  به  شهری  ننداری  کابل  معرفی  شد .  رهبری  تیاتر  شهری  ننداری  را شادروان  عبدالرشید جلیا به عهده  داشت  و از استعداد رفاه ء جوان  خیلی  شگفت  زده  گردید . مرحوم  رفاه  اولین  نقش  خود را در تیاتر  رسمی  شهری  ننداری  بحیث  هنرمند در نمایش  نامهء بنام « شام غریبان» اثر  شادروان  محمد  یوسف  کهزاد با موفقیت  بازی  نمود.

شادروان  رفاه  در  زمان  کار هنری  اش  در تیاترافغانستان  سه نمایش  نامه بنامهای  « مرا ببوس — تقدیر و  دختر صحرا» بقلم  خود  نوشت  که در  همان  وقت  وزمانش  خیلی  خیلی  سرزبانها بود  و نقش  های  اول را  نیز خودش  به  عهده  داشت. 

وی  در تیاتر  شهری  ننداری  با هنرمندان  سابقه  دار کشور معرفی شد و با هنرمندان  چون شادروان  عبدالرشید  جلیا ٬ شادروان  سایر  هراتی ؛ شادروان  محمد یوسف  کهزاد؛ شادروان  سید مقدس  نگاه ؛ شادروان  استاد فرخ  افندی  ؛ محترم  نسیم  اسیر  شاعر  معروف  وطن ؛ شاد روان  محمد  عظیم  رعد ؛ شادروان غفار دلسور ؛ شادروان  غفار  حکیمی ؛ شادروان  رفیق  صادق؛ شادروان  نیک  محمد قایل ؛ شادروان محمد زمان  انوری  ؛ شادروان  استاد  عبدلقیوم  بسید؛  شادروان  عبدالرحیم  ساربان  ؛ شادروان  محمد اکبر  نادم؛ شادروان امین  هاشمی  ؛ شادروان نجیب الله مساَ ؛ شادروان  عیسی  نوا« خمار» شادروان موسی  نهمت؛ شادروان  غلام حسین  فعال ؛ شادروان اکرم  نقاش؛ شادروان ستار  وارسته ؛ شادروان محمد  ابرهیم  نسیم؛ شادروان محمد امین و خانم  نجیبه  دینا خانم  محترم  پیکر  « افسانه» و غیره  هنرمندان  هم بازی  بوده  و از استادان آنزمان  آموخت  و برجسته  گردید. 

وزیر خارجه آمریکا با لحن تند وبی سابقه ناکامی های غنی و عبدالله را چون خطر بزرگ به منافع ملی آمریکا انتقاد نمود. پمپو بعد از گوشمالی  غنی و عبدالله به دیدار ملا برادر رفت وبه او اطمینان داد که امریکا از قرارداد توافقنامه صلح در قطر حمایت می نماید. پمپیو  به غنی به دلیل جعل و کودتا درانتخابات و از عبدالله به خاطر اعتراض به تقلب که منجر به دولت موازی شد  هوشدار داد که  یک میلیارد دالر کمک های خودرا متوقف میگرداند . 

امریکا با استفاده از سیاست دوگانه،فشار وتحریم  و بی اعتنایی به دفاع از انتخابات آزاد که از ارکان عمده دموکراسی است، داغ ننگ را بر جبین جاعلان و مدافعان  و دار و دسته  آنان چسپانید ، پمپیو نشان داد  اگر  شما به خون میلونها مردم دربدر، آواره ، یتیم ، بیوه زنان و  آبروی و حیثیت وطن خود  احترام نمی گذارید ، اجازه  نه ندارید که بیشتر ازاین دربازی های کثیف قدرت و ثروت  به اعتبار جهانی امریکا لطمه وارد نمایید. آیا امریکا در این ناکامی ها بی گناه است؟ مقامات بلند پایه این کشور بدبختانه بعد از ۱۸ سال حمایت از دولتهای فاسد از زهر تلخ این ناکامی ها اشک تمساح می ریزند.

پیش از وارد شدن به تعریف سیاست و بررسی علم سیاست، به تاریخچه پیدایش تفکر سیاسی و علم سیاست اشاره می کنم. تفکر سیاسی در عهد باستان از یونان آغاز شد و بیش از دو هزار و پانصد سال قدامت دارد. اما علم سیاست؛ از قدامت تاریخی زیادی برخوردار نیست. علم سیاست به عنوان یک رشته آموزشی عالی، تا حدی نو است و طی صد سال گذشته رشد یافته است. در گذشته مردم به امور عمومی نقشی نداشتند و مانند امروز به سیاست و نظریه پردازی سیاسی نیز چندان نمی پرداختند. سیاست در اختیار شهریاران، سیاستمداران و فیلسوفان قرار داشت. با پیدایش دمکراسی نو و ناسیونالیسم، سیاست از انحصار شهریاران، فیلسوفان بیرون و سیاست به عنوان یک امر همگانی تبدیل شد. از سویی هم گسترش آموزش و پرورش نیز به رشد فزایندۀ آگاهی سیاسی مردم کمک کرد و از این رهگذر مردم روز به روز بیشتر در جریانهای سیاسی شرکت کردند. احزاب و نهادهای سیاسی از نظر کمی، رشد قابل ملاحظه ی یافتند. گروه های سازمان یافته و احزاب سیاسی هر کدام در تلاش افتادند تا بر جریانها و فعالیت های سیاسی در جامعه اثر گذار باشند. 

جلال نورانی، دیگر طنز نمی نویسد!

چه دردناک است که ناگهان نگاهایت روی سطرهای می‌دوند و در پایان در می یابی که دوستی خاموش شده و بعد قطره قطره لغزش داغ اشک‌هایی را روی گونه‌هایت احساس می‌کنی.
امروز دوشنبه بیست و هفتم مارچ 2017 برابر باهفتم حمل 1396 خورشیدی نگاه‌های من همین‌گونه روی سطرهای خبر خاموشی طنز نویس، نمایش‌نامه نویس و پژوهشگر ادبی کشور جلال نورانی دوید، چنان کودکی پا برهنه‌یی که از خط قوغ آتش بگذرد!
روانت شاد باد! چه نا به هنگام تکاور زنده‌گی به آن سوی دیوار شکستۀ مرگ جهاندی!
چند سال پیش در پیوند به چگونه‌گی طنز نویسی افغانستان چیزی نوشته بودم و این سطرها در پیوند به جای‌گاه طنز نویسی نورانی شکل گرفته بودند.
***

نامه ام را وسیله شوید،
هراسناک تر از نابینایی دیدن است، با دو چشم باز که چه بر سر سرزمین‌مان می‌آید. درد ما تنها درد کرونا نیست، درد ما بی اتفاقی شما رهبران، نبود امنیت و صلح است.از اوایل گفتگوها و نشست های صلح؛ از موضعگیری های سخت طالبان، کم نیآمدن شان در جنگ ها و حملات و تاکید بر اصول و آرمان های شان چنین دانسته می شد که آنها چند هدف عمده از جمله خروج نیروهای خارجی از افغانستان، رهایی زندانیان شان، …را دنبال می کنند. بعد از امضای توافقنامه صلح با امریکا، شروع خروج نیروهای خارجی و پیشرفت در روند رهایی زندانیان طالبان… به این گروه توقع و قوت بیشتری داده است، حالا طالبان هدف نهایت مهم و سرنوشت سازی را که احتمالآ سرنوشت صلح بین الافغانی هم به آن وابسته است می باشد و آن تغیر نظام به امارت اسلامی است.