پیرمرد در اعدام‌گاه : استاد پرتو نادری

این پیرمرد هم چه لیل و نهاری را که پشت سر نگذاشته است. روزی حکایتی برایم گفت که با هر جمله آن موی بر ندامم راست می‌شد. گفت: می‌دانی، باری می‌خواستند مرا بر دار آویزند.

دهانم از تعجب باز مانده بود. گفتم: برای چه؟ به گفته مردم که مورچه هم زیر پای تو آزار نمی‌بیند! چرا بخواهند چنین کسی را بر دار بیاویزند؟

گفت: قدرت همیشه چشمانش کور است. عقده و انتقام‌جویی در خمیره هستی ما و همیشه با ما است.

گفتم: پیرمرد، این سخنت دیگر درست نیست. این شرایط ناگوار زنده‌گی و جامعه است که انسانی را عقده‌مند می‌سازد، به انتقام‌جویی‌اش می‌کشاند.

ادامه خواندن  پیرمرد در اعدام‌گاه : استاد پرتو نادری

شعر تازه از : وحدت الله درخانی

ترا در بین اشعارم سرآغاز سخن سازم 

برایت از گل و سنبل بصد رنگ پیرهن سازم 

تو آهویی که دنبالت بصد الطاف میگردم 

برای وصل تو تا قله های قاف میگردم 

ادامه خواندن شعر تازه از : وحدت الله درخانی

تبصرهء بر مصاحبه آقای سراج با BBC : نوشته؛ ملک ستیز کار شناس سیاسی

«مصاحبه آقای سراج رییس عمومی امنیت ملی را با BBC با دقت تماشا کردم. این مصاحبه ها در تاریخ ثبت خواهند شد از این‌رو اهمیت زیادی دارند. مدیریت این مصاحبه را آقای جمال‌الدین موسوی به عهده داشت که ظرفیت بالایی در پرسیدن پرسش‌های خوب دارد. 

نخستین چیزی که ذهن مرا مشغول ساخت شخصیت خود آقای سراج بود. به نظرم او می‌توانست هر کاره‌ی دیگر در کابینه‌ی سرپرستان اشرف غنی باشد بجز رییس‌ عمومی استخبارات یک دولت در حال جنگ با تروریستان حرفه‌ای که از هر سو با «جمهوریت» در جنگ بودند. به پنج محور اساسی این مصاحبه می‌پردازم: 

ضعف تحلیل از وضعیت

ادامه خواندن تبصرهء بر مصاحبه آقای سراج با BBC : نوشته؛ ملک ستیز کار شناس سیاسی

قطحی و بیکاری در وطن ما بیداد میکند : استاد پرتو نادری

ده ماه ازبقدرت رسیدن طالبان میگذرد. ولی تاهنوزیک مشی مدون و پلان کاری ، ازجانب آنها به جامعۀ رنج کشیدۀ افغانها پیشکش نشده است. موضوع مورد بحث آنها درین مدت عمدتا” روی این سه کلمه ( دستار ، ریش ، بورقه ) متمرکزبوده ومعلوم نیست که بالا کشیدن شعارها روی این کلمات تا چی وقت ادامه میآبد. 

   قحطی وبیکاری دروطن ما بیداد میکند. اما طالبان برسراقتدار بخاطر حل این معضله ، هیچگونه انعطاف نشان نداده وبه رهنمایی های اهل خرد و تجربه هم درین مورد توجه نمی نمایند.   

ادامه خواندن قطحی و بیکاری در وطن ما بیداد میکند : استاد پرتو نادری

شعر از عبدالله جعفر ابن محمد رودکی : فرستنده – همایون عالمی

مرا بسود و فرو ریخت هر چه دندان بود

نبود دندان، لا بل چراغ تابان بود

سپید سیم زده بود و در و مرجان بود

ادامه خواندن شعر از عبدالله جعفر ابن محمد رودکی : فرستنده – همایون عالمی

 تصفیهء قومی مرحلهء دوم جنگ آی اس آی در شمال افغانستان : مهرالدین مشید

پس از تمرد مولوی مهدی یکی از فرماندهان هزاره تبار در بلخاب و لشکرکشی طالبان برضد او اوضاع در شمال افغانستان تنش آلود شده است. این تنش در واقع تصفیهء قومی در شمال را که باید فردا آغاز می گردید، پروسهء آن را تسریع بخشید و زمینه های عملی شدن برنامهء دوم آی اس آی را در افغانستان فراهم کرد. بلخاب پس از پنجشیر و اندراب ها سومین منطقه است که بررغم سکوت طالبان حکایت از  موجودیت جغرافیای نظامی مقاومت در برابر تمامیت خواهی طالبان دارد. هرچند تشنج در شمال پس از سرکشی مهدی در برابر طالبان آغاز شده است؛ اما وضعیت در شمال طوری بود و است که هرگاه با درگیری نیرو های مهدی و طالبان جرقهء جنگ در آن اکنون مشتعل نمی گرديد و فردا حتمی آغاز می گرديد.

ادامه خواندن  تصفیهء قومی مرحلهء دوم جنگ آی اس آی در شمال افغانستان : مهرالدین مشید

  مقصد آنها چیست ؟ — میرعنایت الله سادات

ده ماه ازبقدرت رسیدن طالبان میگذرد. ولی تاهنوزیک مشی مدون و پلان کاری ، ازجانب آنها به جامعۀ رنج کشیدۀ افغانها پیشکش نشده است. موضوع مورد بحث آنها درین مدت عمدتا” روی این سه کلمه ( دستار ، ریش ، بورقه ) متمرکزبوده ومعلوم نیست که بالا کشیدن شعارها روی این کلمات تا چی وقت ادامه میآبد. 

   قحطی وبیکاری دروطن ما بیداد میکند. اما طالبان برسراقتدار بخاطر حل این معضله ، هیچگونه انعطاف نشان نداده وبه رهنمایی های اهل خرد و تجربه هم درین مورد توجه نمی نمایند.   

ادامه خواندن   مقصد آنها چیست ؟ — میرعنایت الله سادات

ابراهیم گاو سوار : جاوید فرهاد

ابراهیم گاوسوار: ” با شیکم گوشنه آشنییی ( آشنایی ) کَنی؛ اما با چیشم گوشنه نه! ” ابراهیم خان گاوسوار ” از رهبرانِ قیام مسلحانه‌ی مردم هزاره در سال ۱۳۲۳ خورشیدی، با گروهی از دهقانان و مردمان محل، بر ضدِ پرداختِ مالیات سرانه‌ی سنگین از مواشی و فرآورده‌های کشاورزی مردم هزاره ( که در زمان پادشاهی محمد ظاهرشاه، به دستور محمد هاشم خان نخست وزیر آن زمان بر مردم هزاره انجام می‌شد ) دست به قیام مسلحانه زد و تقاضای خود را مبنی بر لغو مالیات روغن بر هزاره‌ها، پس از کش‌مکش‌های زیاد به حاکم آن وقت ارائه کرد که سپس پذیرفته شد؛ اما به تبعید وی و خانواده‌اش در ولایتِ بغلان ( روستای گاوسواران ) انجامید.

ادامه خواندن ابراهیم گاو سوار : جاوید فرهاد

آیا واژه سازی در زبان گناه است؟– : دکتور حمید مفید

در این پسین روز ها برخی نویسندگان به ویژه آن های که زبان فارسی  در افغانستان را تنها دری می خوانند و به این باور اند ، که زبان دری یک زبان ترکیبی عربی پشتو و فارسی است ، و تلاش می کنند ،تا به هر وسیله ای که شده  از کاربرد واژه های فارسی در کشور جلوگیری نمایند ، گاهی به نام واژه های ایرانی ( در حالی که زبانی به نام ایرانی در جهان وجود ندارد) و زمانی به نام واژه های ( من دراوردی ) و گاهی به نام واژه های که در میان مردم مروج نیست و اگر همه ای این شرایط برآورده شود  ، باز به نام دشمنی با زبان پشتو مانع کاربرد واژه های فارسی در زبان

ادامه خواندن آیا واژه سازی در زبان گناه است؟– : دکتور حمید مفید

ترور مرحوم نصیر عبدالرحمن چه دردناک است : استاد پرتو نادری

چه جگرسوز است، وقتی با خبر تلخی به تلخی همه حنظل جهان رو‌به‌رو می‌شوی که دوستت را ترور کرده‌اند و بعد فروافتادن قامت بلندش را تصور می‌کنی و حس می‌کنی که کاج بلند و سرکشی فرو می‌افتد و همه‌ای هستی ات را می‌لرزاند!

 نصیر عبدالرحمان را امروز ترور کردند. راز این ترور هنوز روشن نیست؛ اما این نکته روشن است که ما یکی از خدمت‌گزاران بزرگ فرهنگ خود را از دست دادیم.

ادامه خواندن ترور مرحوم نصیر عبدالرحمن چه دردناک است : استاد پرتو نادری

اوکراین این جنگ؛ جنگ شما نیست !… محمد عثمان نجیب

سال ها قبل به این اندیشه بودم که‌ چرا اروپا نه‌‌ می‌خواهد به ظرفیت های خود باورمند و‌ متکی باشد؟ حال می‌گویم، اروپا باید بی درنگ به خود آرایی بپردازد. چون هم توان اقتصادی دارد و ظرفیت های فکری و دفاعی و علمی. معادلات اوکراین نشان دادند که وابسته‌گی های حیاتی اروپا در محراق قابل توجهی به بیرون از ساختار اروپا است.

این وابسته‌گی ها به خصوص در مورد گاز و بنزین و انواع دیگر مایحتاج اروپا ملموس است. ذخایر راه‌بردی هر قدر هم باشند وقتی اکمال نشوند سر‌انجام تهی می‌گردند. صنایع سنگین اروپا وابسته‌گی بی‌گسستی با جهان به خصوص روسیه دارد. وابسته‌گی های خوراکی بیش‌تر از آن است و به همین سان همه‌ی این وابسته‌گی ها الترناتیفی یا جاگزینی‌یی هم ندارند. و بر عکس مانند بحرِ بی‌آب جریان رودخانه‌ی را می‌بلعند و سیر آبی ندارند. 

ادامه خواندن اوکراین این جنگ؛ جنگ شما نیست !… محمد عثمان نجیب

قدسیت قبل و حال جهاد در افغانستان : احمد سعیدی

بدرستی میدانم که این نوشته ی من زمانیکه به دسترس دوستان قرار گیرد عکس العمل های مثبت و منفی را با خود همراه خواهد داشت، اما من با پروردگار خود تعهد سپرده ام که غیر از حقیقت چیزی نمیگویم و چیزی نمی نویسم.

به عقیده من در اوایل جهاد افغانستان خیلی مقدس بود، مردم مسلمان افغانستان علیه خارجی ها خود جوش با وجود نداشتن سلاح مدرن و پیشرفته بخاطر وطن خود جنگ را آغاز کردند و قربانی دادند و هیچ کس نمیتواند از قدسیت روز های اول جهاد انکار کند.

ادامه خواندن قدسیت قبل و حال جهاد در افغانستان : احمد سعیدی

مـلــت افــغــانسـتـان بـعـد ازهـرغسل خون و آتـش هـمـان پـیراهـن چرکین گذشــتـه را بر تـن میکـنـنـد:  مـــاریـــا دارو

     بزرگمردان اندیشمند با چند سطر کوتاه  یک  کتاب را بیان  مینمایند تا ملت ها جاده های  خونینی را که دراثر استعمار خارجی  و استبداد و ارتجاع داخلی  پیموده اند٬ دوباره  تکرار نکنند. 

هرگاه  تاریخ  پر افتخار و مبارزات سیاسی  نیاکان  مارا از  زمان آریانای  باستان  ٬ خراسان  و افغانستان امروز مرور کنیم  بتمام دسایس استعماری پی  میبریم  اما افسوس که یکتعداد مزدوران  در طول تاریخ بخاطر منافع  شخصی  خویش زیر نام  مسایل  قومی  ٬ مذهبی  , زبانی و نژ‌ادی ٬مردم عادی را  که از دسایس  اگاهی  نداشته اند ٬بخاک وخون کشانیده اند. نباید فراموش  کرد که همین  مبلغین  تبعیضات  نژادی  و زبانی دست  به تفتین  وتفرقه  زده انده  و مبارزین مردم را که برای  نجات میهن کفن  پوشیدند و دشمن  خارجی  را شکست  دادند  ٬فراموش  کرده  اند. 

ادامه خواندن مـلــت افــغــانسـتـان بـعـد ازهـرغسل خون و آتـش هـمـان پـیراهـن چرکین گذشــتـه را بر تـن میکـنـنـد:  مـــاریـــا دارو

یادی از شاعر درد آشنای وطن شادروان سید محمد نادرخرم

مرحوم سید محمد نادر خرم بنام شاعر ماتم سراَ معروف است .

شعر ماتم سراَ بکتابی از تاریخ جنگهای افغانستان میماند؛ شادروان خرم تمام حوادث سرزمین زخمی مارا با یک غزل عالی در چشمان ما ترسیم میکند. اکنون شمارا به شیندن شعر عالی دیگر به صدای خودش دعوت میداریم. لطفاٌ بالای لینک فشار بدهید و صدای مرحوم خرم را استماع بدارید.

https://www.facebook.com/sayedhasib.hashemi.758/posts/417464286924594

جغرافیای نظامی مقاومت ؛ تمامیت خواهی طالبان و باغی خواندن مخالفان : مهرالدین مشید

جبههء مقاومت نمادی از خشم مردم افغانستان در برابر تمامیت خواهی طالبان

در هفتهء گذشته نیرو های جبهه مقاومت یک چرخبال طالبان را در درهء آرزو سرنگون کردند. طالبان گفته اند، این چرخبال فرود اضطراری کرده و پس از نشست اضطراری از سوی نیرودهای مقاومت مورد حمله قرار گرفته است. طالبان هدف قرار گرفتن این چرخبال را بوسیلهء نیرو های مقاومت نخواسته اند، جدی نشان بدهند. اینکه این چرخبال نشست اضطراری کرده و یا و یا بوسیلهء نیروهای جبهه مقاومت هدف قرار گرفته است، در مرحله بعدِ اهمیت قرار دارد.
در این میان آنچه مسلم است اینکه جبهه مقاومت دارای جغرافیای ثابت نظامی شده است. طالبان در ۱۰ ماه گذشته تاکید کرده اند که مخالفان این گروه به اندازه یک وجب، خاک افغانستان را در اختیار ندارند؛ اما حضور فرماندهان جبهه مقاومت در اطراف چرخبال طالبان، این ادعای آنان را به چالش کشیده است.

ادامه خواندن جغرافیای نظامی مقاومت ؛ تمامیت خواهی طالبان و باغی خواندن مخالفان : مهرالدین مشید

هارون یوسفی یکتن از چهره های سرشناس فرهنگی : ملک ستیز

شوپنهاور موسیقی را ابزار رمزآلودی برای التیام روح زخمی انسان‌های آسیب‌ پذیر می‌دانست. از ۱۵ آگست به این‌سو فرهنگ کشور ما داغ‌دار است. در جامعه‌ای که موسیقی جرم پنداشته شود، روح‌اش افسرده و تن‌اش بیمار است. من حامی، شنونده و عاشق موسیقی هستم. 

هارون یوسفی یکی از چهره های بارزی است که در تجلیل از موسیقی و هنرمندان کارهای ارزشمندی ارایه کرده است. او نه تنها یک طنزنویس بانام است، بل تحلیل‌گر و پرسش‌گر جذاب هنری نیز است. یوسفی پرسش‌هایش را با چاشنی طنز و شوخی عجین می‌سازد و شنونده را مجذوب می‌گرداند. پیشینه‌ی کارهای رسانه‌ای، فرهنگی و اجتماعی هارون یوسفی بسیار طولانی است. امید روزی فرصت دست دهد تا من روی کار های هارون یوسفی در باب طنز سیاسی از دیدگاه علوم سیاسی که پیشه و تخصص من است بپردازم. اما امروز بحث من روی برنامه‌ی «ستدیوی ۱۹» هارون یوسفی است که جمعه ها از لندن پخش می‌شود. این برنامه به پنج دلیل بسیار دیدنی است:

نخست، شیوه‌ی گردانندگی هارون یوسفی

هارون یوسفی با این برنامه به خانه‌ی شما می‌آید. آن‌قدر خودمانی گپ‌وگفت دارد که گویی پیاله‌ی چای سبز و نقل وطنی برایت پیشکش می‌کند. شیرین‌زبانی، شوخی‌های ظریف، طنزهای گپ‌دار این برنامه را کیفیت ویژه می‌بخشد. 

دوم، شخصیت آگاه

ادامه خواندن هارون یوسفی یکتن از چهره های سرشناس فرهنگی : ملک ستیز

استاد محمد اکبر سنا غزنوی شاعر، نویسنده و پژوهش‌گر : استاد پرتو نادری

استا محمد اکبر سنا غزنوی، شاعر، نویسنده و پژوهش‌گر عرصه‌های ادبیات و دانش‌های ادبی به عمر هشتاد و یک ساله‌گی به تعبیر عارفان خرقه تهی کرد. او دیروز پنج‌شنبه، بیست و هفتم جوزای 1400 خورشدی، از این خاک‌دان سوگ، چشم پوشید و رفت تا به گفتۀ عمر خیام با هفت هزار ساله‌گان سر به سر شود.

ماه قوس 1319 خورشیدی بود که در شهر غزنی چشم به جهان گشود. خانواده با شعر و ادبیات خُرده آشنا‌یی‌هایی داشتند و چنین بود که او از کودکی به شعر و ادبیات علاقه‌مندی پیدا کرد.

ادامه خواندن استاد محمد اکبر سنا غزنوی شاعر، نویسنده و پژوهش‌گر : استاد پرتو نادری

بازگشت طالبان از امارت به جمهوریت یگانه راه برای نجات افغانستان : مهرالدین مشید

 رفتن به سوی انتخابات صداقت طالبان را به افغانستان و اسلام رقم می زند
مردم افغانستان حالا طالبان را خوب شناخته اند و به گونهء کامل درک کرده اند که طالبان در اصل کی ها اند و چه می خواهند و چه هدف دارند. مردم ما به این هم پی برده اند که طالبان یک گروهء تروریستی و وابسته به آی اس آی و شبکه های جهانی تروریستی در سراسر جهان اند و مانند سایر گروه های افراطی اسلام را ابزاری برای رسیدن به اهداف ضد اسلامی و ضد ملی خود گردانیده اند.

ادامه خواندن بازگشت طالبان از امارت به جمهوریت یگانه راه برای نجات افغانستان : مهرالدین مشید

پدر : محمد اسحاق ثنا

به باغ زندگی ات بهترین ثمر پدر است

که او به فکر بهی بهر دختر و پسر است

برای اینکه جگر گوشه اش رسد به کمال

همیشه در تپش و سعی مستمر پدر است

ادامه خواندن پدر : محمد اسحاق ثنا

دزدان دوموکرات و دو پاسپورته : استاد پرتو نادری

 · 

شیر بی‌دم و سر و اشکم کی دید

این‌چنین شیری خدا خود نافرید

دزدان دموکرات دو پاسپورته و دزدان جهادهی خام‌ریش هزارچهره، مافیای مدنی، همه جا هیاهو و هوچی‌گری‌ دارند، های جهوریت، های ارزش‌های جمهوری. تا چنین هیاهو و هوچی‌گری‌ها را می‌شنوم، آن روایت تمثیلی مولانا یادم می‌آید. 

مولانا در دفتر نخست مثنوی روایتی دارد تمثلی از مرد قزوینی که نزد دلاک یا خال‌کوبی رفته بود تا بر شانۀ او تصویر شیری را خالکوبی کند. این روایت با زمینۀ طنزآلودی این گونه آغاز می‌شود.

سوی دلاکی بشد قزوینیی

که کبودم زن بکن شیرینیی

گفت چه صورت زنم ای پهلوان

گفت بر زن صورت شیر ژیان

طالعم شیر است نقش شیر زن

جهد کن رنگ کبودی سیر زن

ادامه خواندن دزدان دوموکرات و دو پاسپورته : استاد پرتو نادری

مناظرهِ کور و بینا : نذیر ظفر

از تصادف با روند روزگار

گشت نابینای با بینای یار

روزها با هم حکايت داشتند

از غم دنیا شکايت داشتند

گفت نابینا به بینا کاي رفیق

ای به درد و غصه‌هاي من شفیق

ادامه خواندن مناظرهِ کور و بینا : نذیر ظفر

چرا جنگ بر سرِ زبان؟ : استاد جاوید فرهاد

زبان، یک پدیده‌ی اجتماعی-فرهنگی است که در بخشِ اجتماعی، به‌حیثِ ابزاری برای رسانیدن پیام در نفسِ اجتماع به تناسب میزان گویش‌وران و نیازهای اجتماعی و مدنی مخاطبان عمل می‌کند، و در بخشِ فرهنگی به‌تولید اندیشه، رشد و به‌سازی خود می‌پردازد.

حالا جنگ بر سرِ زبان( که آن زبان بد است و آن زبان خوب) راهی را برای رشد و گسترش هیچ زبانی باز نمی‌کند.

روی سخنم به‌سوی آنانی است که با دریافت‌های شوونیستی و گرایش‌های سنتی و قبیله‌ای شان(چه در داخل افغانستان و چه در بیرون از آن) یک زبان را بهشتی و دیگری را جهنمی می‌پندارند و با ارایه سندهای ساختگی و دروغین، عُمری‌ست فریبِ پنداشت‌های واهی خود را خورده‌اند. هر زبانی در حوزه‌ی تولید اندیشه و تولید فرآورده‌های فرهنگیِ بیش‌تر؛ اما بهتر، و با توجه به نیازهای جامعه‌ی مدنی و سطحِ نیازِ گویش‌وران آن به‌آن زبان، در محراق ارزیابی و ارزش‌یابی قرار می‌گیرد.

تعصب در برابر زبانِ دیگر یا زبان‌های دیگر،  گونه‌ای از “جهلِ مرکب” است که به تعیبر شاعر: آدم تا ” ابدالدهر” در آتش آن می‌سوزد و از دام این تعصب هم به‌زودی رهایی نمی‌یابد.

ادامه خواندن چرا جنگ بر سرِ زبان؟ : استاد جاوید فرهاد

باکلاس چیست؟ وباکلاس کیست؟ : عادله ادیم

زندگی ما در عصر حاضر با شبکه‌های اجتماعی گره خورده است چنانچه شبکه های اجتماعی جزء مهمی از زنده گی هر فرد شده است، روزانه هر شخص ساعات متمادی را در این شبکه ها به جستجوی مطالب و سرگرمی های دلخواه شان می پردازند.

من هم با وجود مصروفیت های زیادم، دور از این دنیای مجازی نیستم و گاه و بیگاه در این دنیای رنگین مجازی سرگردان هستم. گاهی سری به سر زمین محبوب جوانان، شبکه چینایی تیک ‌تاک «TiKTok می زنم نه به خاطر سر گرمی خودم، بلکه می خواهم از زندگی جوانان وطنم آگاه شوم.

باید یاد آور شد که شبکه های اجتماعی جنبه‌های مثبت و منفی خود را دارد، خوب یا بد بودن این دستاورد تکنولوژی به نحوهٔ استفاده‌ٔ کاربران آن بستگی دارد. با تاسف یک تعداد از جوانان ما در این بازار پر رنگ تیک تاک «TikTok به بیراهه روان هستند و بجای استفادهٔ مثبت، از جنبه های منفی این شبکه بیشتر متأثر می گردند.

ادامه خواندن باکلاس چیست؟ وباکلاس کیست؟ : عادله ادیم

سوانح مختصر محمد ابراهیم صفا : داکتر ناصر اوریا

محمد ابراهیم صفا شاعر، نویسنده، محقق٬‌ مترجم و مرد آزاداندیش افغان در سال ۱۲۸۵ هجری شمسی در محله باغبان کوچهٔ شهر کابل چشم به جهان گشود.

پدر محمد ابراهیم صفا، ناظر صفر محمد خان پسر محمد یوسف فرزند محمد اعظم خان یوسفزایی از جمله شخصیت های متنفذ و مبارزین ضد استعمار انگلیس در منطقه گلگیت چترال بود. با ورود پای منحوس استعمار انگلیس به شبه قارهٔ هند قلعه و اموال محمد اعظم خان توسط ایادی استعمار به آتش کشیده شد. خوشبختانه ناظر صفر محمد (پدر ابراهیم صفا) که بدست آنها اسیر بود توسط یک تاجری که دوست خانوادگی شان بود آزاد و به کابل آورده شد که در محلهٔ باغبان کوچهٔ شهر کابل سکنی گزید.

ادامه خواندن سوانح مختصر محمد ابراهیم صفا : داکتر ناصر اوریا