مهستی گنجوی بانوی آزاده و شاعر عالیقدر آذربایجان : گرفته شده از سایت (میدونی Midooni )

   مهستی گنجوی بانوی آزاده و شاعر عالیقدر، یکی از جالبترین شخصیت های ادبیات زبان فارسی در قرن ۱۲ میلادی است که متاسفانه در هیچ یک از منابع باقیمانده از آن دوران، تاریخ دقیقی از ولادت و شرح تفصیلی از زندگانی وی وجود ندارد. لیکن با اتکاء به مجموعه اطلاعات موجود از معاصرین او می توان گفت که، مهستی در حدود سال ۱۰۸۹ میلادی  در شهر گنجه واقع در “اران” (جمهوری آذربایجان کنونی) دیده بر جهان گشوده و در ۱۱۵۹ میلادی در همان شهر دیده از جهان فرو بسته است. پدر مهستی که خود باید مرد فاضل و فرهیخته ای بوده باشد با ملاحظه ذهن فعال و هوشیار دختر خود او را در سن ۴ سالگی به مکتب فرستاده است و آن دختر در نتیجه استعداد فوق العاده ای که از خود نشان داده است در سن ده سالگی تحصیل در مکتب را تکمیل کرده به عنوان کودک دانشمند از مکتب بیرون آمده است.

مهستی که بعد از خیام برجسته ترین سراینده رباعیات در بین شعرای فارسی به شمار رفته است، پایه گذار و مبتکر مکتب خاصی از رباعیات است که در اشعار خود کارها و سرگرمی های پیشه وران گوناگون، صاحبان صنایع و بسیاری دیگر از مردم زمان خود را بصورت جذاب و زیبایی آورده است. این مکتب بعد ها در دوران سلسله صفوی به مکتب “شهر آشوب” شهرت یافته است.  جالب است بدانیم که نام مهستی به گفته زبان شناسان، از جمله در فرهنگنامه دهخدا، از دو کلمه فارسی یعنی مه به معنای ماه و ستی به معنای “بانو” (ماه بانو) تشکیل شده است. این اسم در اشعار نظامی، عطار، مولوی و سعدی نیز بکار رفته است. ادامه خواندن مهستی گنجوی بانوی آزاده و شاعر عالیقدر آذربایجان : گرفته شده از سایت (میدونی Midooni )

موسیقی تنها سرگرمی نیست! : سید هـمـایـون مروت

 و این بار می خواهم در مورد دو آهنگ تواب آرش حرف هایم را با شما در میان بگذارم. آهنگ پیروزی و آهنگ هرات.
هرچند آهنگ پیروزی جدید نیست و از آفرینش آن نزدیک به چهار سال می گذرد اما از پخش آهنگ هرات نزدیک به دو ماه می گذرد. چرا من این دو را انتخاب کردم؟ دلیلش متفاوت بودن محتوای هردو آهنگ است هرچند همین آوازخوان آهنگ های خوب دیگری هم دارد که متفاوت از روند معمول بازار موسیقی است. البوم چای چلم که همه ترانه ها و آهنگ هایش از آهنگ ساز و ترانه سرای بی بدیل امیرجان صبوری است.
در روزگاری که تمام توجه اکثر آواز خوانان متمرکز به آهنگ های به اصلاح شانه پرانک است؟ نه تنها جای خوشحالی، حتا جای تعجب است که یک کسی تصمیم میگیرد از خود سرمایه گذاری کند، زحمت بکشد، چند آوازخوان دیگر را هم در کنار خود جمع کند و آهنگی اجرا کند که در مورد ارزش های معنوی کشور و جامعه اش باشد.
کوتاه در مورد آهنگ ها:
ترانه در هردو آفرینش فضای پاتریوتیک یا حماسی دارد که آهنگ پیروزی در برگیرنده ی افغانستان و در آهنگ هرات در برگیرنده ی زادگاه آهنگ ساز و ترانه سرا یعنی هرات است. در روزگاری که واژه های هویت، فردیت و شخصیت در جامعه ی ما کاملن بی ارزش شده است، جامعه به بازیابی و بازسازی این ارزش های گمشده ی معنوی نیازمند است. ادامه خواندن موسیقی تنها سرگرمی نیست! : سید هـمـایـون مروت

زنده یاد مرحوم واحــد رشـتـه و بیدل خوانی در فیض آباد : استاد پـرتـو نـادری

     از سفر بی برگشت زنده یاد واحدرشته شش سال می گذرد. او در شهر فیض آباد مرکز ولایت بدخشان چشم به جهان گشوده است .سال تولد خود را«1297» خورشیدی می داند.می گوید که در شماری از تذکره ها و نشریه‌ها سال تولد او را به اشتباه1288 خورشیدی نوشته اند.
پدرش عالم دین بود، ملا محمد عثمان نام داشت. چهار ساله بود که سایۀ مهربان پدر را از دست داد. در هفت ساله گی به مکتب رفت؛ اما تنها شش روز در مکتب ماند. در روزششم که نام نویسی شاگردان آغاز می یابد او از مکتب پای به بیرون می گذارد و می رود تا چرخ زنده گی را با دستان کوچک خویش بچرخاند و نان آور خانواده شود. او از آن درس های شش روزه این جمله را هنوز به یاد دارد:
«
بابا جان! ما بادام را خوش داریم»

رشته و بیدل خوانی در فیض آباد
«
رشته» از کودکی با نام ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل آشنا شده و شعرهای او را از بزرگان آن روزگار شنیده است. چنان که شنیدن شعرهای بیدل نه تنها تخیلات کودکانۀ « رشته» را بر می انگیخت؛ بلکه سبب آن نیز می گردید تا ذهن او گرایش بیشتری به سوی شعر و خیالات شاعرانه پیدا کند. او می گوید هرچند نمی توانستم تا به مفهوم شعرهای ابوالمعانی پی ببرم با این حال از آن لذت می بردم و آرزو می کردم تا روزی شعر بسرایم و به هنر بلند شاعری دست یابم.
ادامه خواندن زنده یاد مرحوم واحــد رشـتـه و بیدل خوانی در فیض آباد : استاد پـرتـو نـادری

بوی گندم از شهر خورشـید : داکتر صبورالله سیاه سنگ

  در بهار 1991 آصف معروف معاون ماهنامۀ “سباوون“، نوآوری خوبی را رویدست گرفت و گفت: “ویژه‌نامۀ هنرمندان” را مینویسیم، قسمی که خود شان آگاهی نداشته باشند. نام نویسنده محفوظ میماند.”

گام دوم گزینش هنرمند و نویسنده آغازگر این سلسله بود. به کارمندان گفته شد هنرمندی را برگزینند و از زندگی و کارهایش بنویسند. کسی امیرجان صبوری را پیشنهاد کرد و پذیرفته شد.

شمارۀ 46 سباوون (جون 1991) ویژۀ امیرجان صبوری گردید. فردای پخش ماهنامه، صبوری از بهر سپاسگزاری آمد و نام نویسنده را پرسید. آصف معروف گفت: نمیتوانیم بگوییم. تعهد سلسله ویژه‌نامه‌ها همین است.

شش هفت ماه پس از آن، میرزا حسن ضمیر چند تن را در مکروریان سوم مهمان کرد. از من هم خواست بیایم و افزود: امیرجان صبوری را دعوت کرده‌ام. بیا با او از نزدیک آشنا میشوی.

من که در فراخنای آزادی نیز زندانی چهارچوب تنهایی خودم بودم، نمیدانستم خواهش دوست را بپذیرم یا نپذیرم. پافشاری ضمیر مرا به یاد سختکوشی‌های وی در روزگار آغاز آشنایی برد. او را از 1971 در لیسۀ سنایی غزنی میشناختم.  دیدار با صبوری خوشایند بود. میرزا حسن گفت: “سیاسنگ تازه از زندان پلچرخی آزاد شده و در سباوون کار میکند“. او پس از احوالپرسی – با شنیدن نام “سباوون” – بیدرنگ پرسید: نویسندۀ مضمونی که در بارۀ من نوشته شده بود، کیست؟” گفتم: “از آصف معروف یا دکتور ظاهر طنین بپرسید.” گفت: “آنها نمیگویند.” و پرسشگرانه به سویم چشم دوخت.

کسی آمد و بر خموشی میان صبوری و من چای ریخت. سپس، هر یکی چیزی گفت و گپ با پیاله و پتنوس سوی دیگر رفت. نهانی، شکر خداوند را به جا آوردم. بختم یاری کرده بود. ادامه خواندن بوی گندم از شهر خورشـید : داکتر صبورالله سیاه سنگ

غزلی از داکتر لطیف ناظمی شاعر معروف وطن

 

اين که می بينی به جام ما شراب ناب نيست

دسترنج باغبان پير جز خوناب نيست

روز ها در خُم به خود جوشيد تا خورشيد شد

آب انگور است اين آتش، خدا را آب نيست

عشق اگر جويی تن و جان را به توفان‌ها سپار

رود هم گر از تپش وا ماند، جز مرداب نيست

ادامه خواندن غزلی از داکتر لطیف ناظمی شاعر معروف وطن

بانو لینا روزبه حیدری شاعر نستوه افغان که درد غربت را دیده است .

   لینا روزبه حیدری فرزند انجنیر سرور روزبه هستم و در شهر کابل در یک خانواده هراتی الاصل تولد شدم.

تعلیمات ابتدایی را به دلیل اشغال کشورم در مکتب ملالی نیمه رها کرده و همراه با خانواده ام به ایران مهاجرت نمودم. در ایران بعد از ختم سالیان ابتدایی مکتب، رشتۀ ادبیات را برای ادامۀ تحصیل در مکتب متوسطه انتخاب کردم. به دلیل نا مساعد بودن شرایط برای مهاجرین افغان و تحقیراتی را که منحیث یک افغان با آن رو به رو بودیم، تصمیم به ترک ایران و سفر به کشور پاکستان را گرفتیم. در پاکستان در یک مکتب افغانی دروسم را به پایان رسانیدم. در پاکستان نیز رشوت ستانی روزمرۀ پولیس آن که از هر افغان به بهانه های متفاوت جمع آوری می شد و باز هم تحقیر و وضعیت نا امن آن باعث شد تا به کشور کانادا مهاجرت کنیم. ادامه خواندن بانو لینا روزبه حیدری شاعر نستوه افغان که درد غربت را دیده است .

ملا نصـرالـدیـن کــی بود؟ نوشته : ضـامن افـغـان

      حتماً نام ملا نصرالدین زیاد به گوشتان خورده است. و او را با قصه ها و بیش تر لطیفه ها می شناسیم که البته لطیفه هایی که خالی از پند و اندرز نیست.

ملا یک شخصیت شوخ و بذله گو و حاضر جواب و بامزه است و در کشورهای ایران، افغانستان ، ترکیه و بعضی دیگر از کشورهای همسایه مردم او را می شناسند و با حکایت هایش آشنا هستند .

ملانصرالدین را در کشورهای مختلف، به نام های مختلف می شناسند، مثلاً در کشور های عربی به نام جُحی یا جحا و در ترکیه به نام هوجانصرتین معروف است. در کتاب مثنوی مولوی هم داستانهایی از جوحی(جحی) نقل شده است.

یک محقق افغان درباره ی ملا گفته است:ملا نصرالدین هم ملا است، یعنی فهم فقاهتی دینی دارد به صورت متعادل و اندک و هم نشان دهنده واژه نصر، یعنی پیروزی است. ادامه خواندن ملا نصـرالـدیـن کــی بود؟ نوشته : ضـامن افـغـان

 دمی با نجم العرفا حیدری وجودی از پیش قافله داران عرفان اسلامی، در خرگاۀ سبز عشق و کوچه باغ غزل هایش – قسمت دوم : مـهـرالـدیـن مــشیـد                                                                                             

   این کلام چنان با عشق مخلوط است که در جاذبۀ آن در فجر اسلامی هزاران انسان بدون در نظرداشت رنگ ، پوست ، نژاد و قوم به محور آن عاشقانه چرخیدند و رسن الهی آنرا پر جاذبه تر ازهر زمانی محکم گرفتند . این عشق سرشار الهی به وحی بود که مردان پابرهنه یی را به مثابۀ حماسه آفرینان برگزیده ، جهانگشای گیتی گردانید . عشقی که به مثابۀ ایثار در چکاچک شمشیر های بی هراس آنها تجلی یافت ، بزودی در تار وپود جامعۀ نوپای اسلامی راه یافت و بر  حوزه های گوناگون علمی ، فلسفی ، عرفانی ، هنری ، وادبی سایه افگند . عشق در عرفان اسلامی از آنرو بارزتر چهره  نمایاند ، در فضای آن نمودار شد ، تار و پود آنرا در خود پیچاند و با آن هم آغوش شد که دارای روحی سرشار از عصیان اندیشه ورزی بوده ،  توانایی به بار و برگ بنشاندن اندیشه را تا آنسوی کرانه های ناپیدای جهل دارد و نسیم صور آگاهی را درتاریکی های ناآگاهی می وزد . در آنجا ها که پای اندیشه در گل می ماند ، رسن اشراق را به یاری خواسته وبا چنگ زدن به آن اندیشه را یارای حرکت به پیش میدهد . در نتیجه همگرایی خاصی را میان اندیشه ظاهری و آفاقی و باطنی بوجود می آورد که معنای اصلی “یتفکر فی آفاق والانفس” را رنگ تازه یی میدهد .  به یاری  این هم آویزی  های فکری  است که ملا صدرا ها به یاری اندیشه و با اتکا به تجربۀ باطنی به کشف مهمی در حوزۀ  اندیشه دست یافت که همانا “حرکت جوهری” اش خوانند  اینهایی به گونۀ ملا صدرا ها  که جهانی از عظمت ها را در سکوت خود پنهان کرده  و در فراز و فرود اندیشه قبض ها و بسط ها را به تجربه گرفته اند . ادامه خواندن  دمی با نجم العرفا حیدری وجودی از پیش قافله داران عرفان اسلامی، در خرگاۀ سبز عشق و کوچه باغ غزل هایش – قسمت دوم : مـهـرالـدیـن مــشیـد                                                                                             

خـالـد نویسا با رمان « آب و دانه» : استـاد پرتـو نـادری

  خالد نویسا با رمان « آب و دانه» خود در جرگۀ رومان نویسان افغانستان جایگاه و یژه یی دارد. البته او پس از سالها ریاضت در عرصۀ داستان کوتاه به این جایگاه رسیده است.هرچند رمان نسبت به داستان عمر دارازتری دارد، با این حال در افغانستان ادبیات داستانی ما بیشتر برداستان نویسی کوتاه استوار بوده تا رمان . در همین یکی دو دهۀ اخیر است که نویسنده‌گان با جدیت بیششتری به رمان روی آورده اند.در این سالها شماری از داستان نویسان پناهندۀ کشور در پاکستان ، ایران و بعضی از کشور های غربی رمان هایی را به نشر رسانده اند.
تصور من چنین است که خالد نویسا از چند سال بدینسو روی رمان آب و دانه کار کرده است. رومان « آب و دانه »ی خالد نویسا به وسیلۀ انجمن قلم افغانستان در هزار نسخه در بنگاه انتشارات میوند به چاپ رسیده است.
به درستی برای من معلوم نیست که خالد نویسا در کدام سال به هدف داستان نویسی دست به قلم برده است. هرچند امروزه شاعرانی که می پندارند که گویا سراپا شعله جوالۀ نبوغ اند، گاهی بی علاقه نیستند بگویند که شعر را یک جا با سخن گفتن در همان نخستین سالهای کودکی خود آغاز کرده اند. خدا را شکر دست کم من یک چنین گزافه گویی هایی را ازنویسنده گان نشنیده ام .
به هر صورت خالد نویسا کار را با روزنامه نگاری آغاز کرده است. حاکمیت طالبان برکابل در میزان 1376 خورشیدی موجی از نویسنده گان و فرهنگیان کشور را به آن سوی دیورند پرتاب کرد که نویسا نیز یکی از آنها بود . او درروزگار دشوار غربت در پاکستان نخستین گزینۀ داستانهایش را به سال 1378زیر نام «تصورات شبهای بلند » انتشار داد.
ادامه خواندن خـالـد نویسا با رمان « آب و دانه» : استـاد پرتـو نـادری

یاد جنرال عبدالراق گرامی باد ُ او سمبول وحدت ملی و قهرمان ملی افغانستان بود بدین مناسبت آهنگهای زیاد به زبانهای و نژاد های مختلف مردم افغانستان برایش سروده شده است ُ یکی آنرا تقدیم میکنیم.

https://www.youtube.com/watch?v=I398Ln720kg

 

شبی در خانۀ شاعر : پرتو نادری

 تابستان 1389 خورشیدی بود و هوا هوای داغ سیاست در همه‌جا، در شهرها، شهرک‌ها ودر دهکده‌های دور و نزدیک. روزهای کارزار انتخابات پارلمانی بود. من هم اسب ناتوان خود را زین زده بودم و رفته بودم به آن آوردگاه داغ. حس می‌کردم که شایسته‌گی آن را دارم تا از ولایت خود بدخشان در پارلمان نماینده‌گی کنم؛ اما نشد. حال نمی‌خواهم سخنی گویم که رنگ گلایه‌یی داشته باشد. روزگار رسم و قانون خود را دارد و قانون روی خط آن گام بر می‌دارد چه خط سپید باشد چه سیاه!

در یک غروب داغ به ولسوالی خاش رسیدم، مرا دوستانی بردند به مدرسۀ بزرگی که در جایگاه بلندی قرار داشت فراز تپه‌یی. نماز شام را که خواندیم مردمان نشستند و من هم چیزهای گفتم. آرام و با وقار تا پایان به سخنانی من گوش دادند. وقتی می‌خواستم مدرسه را ترک کنم مرا نگذاشتند، امام مدرسه مرد جوانی بود خوش سیما با ریش کوتاه؛ اما انبوه، او گفت: « تو مهمان مایی، نان طالبی ما را نوش جان کن و بعد هرجایی خواستی می‌توانی برویی.»

شاید در سیمای من چیزی خوانده بود که بی‌درنگ دست به سوی اتاق‌هایی در یکی از گوشه‌های مدرسه دراز کرد و گفت: « این‌جا خواب‌گاه طالبان است. این جا درس می‌خوانند و همین‌جا زنده‌گی می‌کنند.»

صمیمانه به دورم حلقه زدند، گفتیم و نان خوردیم. هنگام رفتن دوباره پافشاری داشتند تا شب آن جا بمام؛ اما مردی با صدای صمیمانه‌یی گفت: « بگذارید که مهمان، شب را در خانۀ ما سپری کند و من رفتم به خانۀ کسی که پیش از این او را جایی ندیده بودم و نام اش را هم نمی‌دانستم.» ادامه خواندن شبی در خانۀ شاعر : پرتو نادری

داستان واقـعـی در دو قـسمت ـ از قـلم : زبـیـر پـاداش

این  داستان  واقعی  ناشی  از  حوادث  جنگ که سرنوشت  صد ها  انسان شریف  کشور مارا تغیر  داد  و فرهنگ  غنی  ما را صدمه  زد٬ در  دو قسمت  بقلم  محترم زبیر پـاداش  تحریز  شده  است.

واژه .. نوشته پاداش by mariadaro on Scribd

موسیقی “ریگی” و یادی از صوفی مجید آواز خوان محبوب و پرآوازۀ کشور – نویسنده: مهرالدین مشید

  رادیو آزادی در برنامۀ امروز صبح خود گفت، موسیقی ریگی شامل میراث جهانی بنیاد های فرهنګی یونسکو شد. این موسیقی در اواخر دههٔ ۱۹۶۰ (میلادی) درجامائیکا پایه‌گذاری شد.[۱] در صورتی که پاره از اوقات برای بیان مفهوم گسترده تری، برای اشاره به بیشتر سبک‌های موسیقی جامائیکا استفاده می‌گردد. عبارت ریگه نشانه نوعی سبک مخصوص موسیقی که سرچشمه از دوره توسعه اسکا و راک استدی می‌گیرند می باشد.               از مشهورترین خوانندگان این سبک، باب مارلی است. وی نقش مهمی در گسترش این سبک و اندیشۀ راستافاری داشت .      زمانی که این خبر را شنیدم، مرحوم صوفی مجید خوانندۀ محلی و پر آوازۀ پنجشیر یادم آمد که با خواندن های پرشور و حماسی محلی خود در جنب و جوش درآوردن مجاهدین  و سمت و سو دادن آنان در دوران تجاوز شوروی پیشین به افغانستان در ذهنم خطور کرد که آهنگ هایش هر دم شور و جذبۀ تازه یی برای مجاهدان می داد. صوفی مجید مردی عیار و وارسته و خوش مشرب بود که در زمان جهاد برای مدتی توانست، صدها رزمندۀ مومن را با آهنگ هایی چون “ما دشمنان را سنگر به سنگر…. رانیم بیرون از خاک کشور … الله اکبر الله” به میدان های رزم بکشاند و آنان را برضد نیرو های مهاجم شوروی به شور وهلهله آورد.

موسیقی صوفی مجید ریشه در آهنگ های محلی جنوب و شمال هندوکش داشت که پیش از آن میان احمد آغا، با نواختن دمبوره براین موسیقی روح تازه داده بود. وی با نواختن رباب نخستین آهنگ خوان محلی است که سرود ملی دوران شاه امان الله چون؛ “امان الله پادشاه شده —- بیرق دین بالا شده … امان افغان” را هر از گاهی زمزمه می کرد. وی با این خواندن این سرود در شور آفرینی و تحرک ملی دهها شهروند شمال و جنوب هندوکش نقش بایسته یی داشت؛ اما با تفاوت این که صوفی مجید  هرچند آهنگ های  خود را بیشتر با دمبوره می خواند؛ مگر گاهی با آله های دیگر موسیقی شرقی نیز آن را می آویخت و صدایش در میان تار های هارمونیه و طبله و … بیشترگوش سنگین و د لهای خسته را به نوازش می گرفت.  جاداشت، اگر به همت سایر آواز خوانان کشور سبک او زنده نگهداشته می شد و در ردیف موسیقی های زندۀ کشور به حیات خود ادامه می داد. ادامه خواندن موسیقی “ریگی” و یادی از صوفی مجید آواز خوان محبوب و پرآوازۀ کشور – نویسنده: مهرالدین مشید

هنر افغانستان در عـرصـه تـاریـخ : نوشته استاد حـامـد نوید

شهر زریاسپه و چهار اسپ زرین
مظهری از مدنیت باختر باستان

 

شهر زریاسپه و چهار اسپ زرین
مظهری از مدنیت باختر باستان

خلاصه موضوع: (Abstract)

گنجینه آکسوس یا (آمودریا) که درموزیم برتانیاBritish Museum نگهداری میگردد درقرن نزدهم جمع آوری گردیده ویکی ازگرانبها ترین آثار تاریخی جهان است. یکتعداد قابل ملاحظه این آثار تاریخی زرین درقرن نزدهم ازافغانستان به موزیم ویکتوریا البرتVictoria Albert انگلستان انتقال یافت. درسال ۲۰۰۷ میلادی رئیس جمهورتاجکستان امامعلی رحمان به استناد یافته های باستان شناسان روسی که در تخت سنگین درجوار رود آمو انجام داده بودند، خواستدارحقوق تاریخی تاجکستان درگنجینه آکسوس گردید. درماه سپتمبر۲۰۱۳ موزیم برتانیا این خواهش رئیس جمهور تاجکستان را محترم شمرده و به دولت تاجکستان وعده داده تا نقلی ازین آثار زرین تاریخی را به موزیم ملی تاجکستان درهنگام اکمال کارساختمانی موزیم آنکشورخواهد فرستاد. اینجاب نگارنده این مضمون فکر میکنم که افغانستان نیزدرین رابطه حقوق تاریخی مهمی دارد که نباید فراموش گردد.

اکثر این پدیده های ناب تاریخی به اساس کاوشهای قانونی بدست نیامده و به گفته تاجران هندی وبخارایایی قبول گردیده که ازناحیه ای بنام تخت قواد درجواررود آمودرجنوب تاجکستان امروزی بدست آمده است ،اما این امکان که شاید این آثار تاریخی از بلخ یا منطقه دیگری در داخل خاک افغانستان بدست آمده باشد مد نظرگرفته نشده است. متأ سفانه سالهاست که فرهنگ غنی ومدنیت های پیشینه افغانستان ازطرف خاورشناسان غربی بجزعده معدودی اغماض گردیده وحقوق فرهنگی وتاریخی افغانستان تاکنون نظربه دلایل گوناگون، بخصوص کم توجهی خودما دررابطه با میراث های فرهنگی کشور نادیده گرفته میشود. ازینرو باید نگاهی به سابقه موضوع نموده وسپس نظری به مدنیت باستانی افغانستان بیاندازیم تا ا ین مطلب روشنی بیشتر بیابد.

نظری به سابقه تاریخی موضوع درقرن نزدهم: 

ادامه خواندن هنر افغانستان در عـرصـه تـاریـخ : نوشته استاد حـامـد نوید

شعر سنایـی غـزنـوی

ملکا ذکر تو گویم که تو پاکی و خدایی

نروم جز به همان ره که توام راهنمایی

 همه درگاه تو جویم، همه از فضل تو پویم

همه توحید تو گویم که به توحید سزایی ادامه خواندن شعر سنایـی غـزنـوی

برهان الدین نامق وچهار بیتی هایش

ای زادۀ غمها و رنجهای کهن
ای مردم آزمودۀ صد فتنه و فن
جلاد زمان بتو ندارد رحمی
تا کی طمع رحم کنی از دشمن
***
امروز بمیرد هرکه او پویا نیست
اسرار وجود خویش را جویا نیست
خواهی گر حیات، برو غنی شو غنی
هرکس بجهان گداست پایا نیست
***
دزدان جهان جمع شدند در وطنم
بردند بغارت گل باغ و چمنم
باغبان بخواب رفته ندارد خبری
چیدند سمن و یاسمن و نسترنم 
ادامه خواندن برهان الدین نامق وچهار بیتی هایش

معرفی کتاب جناب استاد حـامـد نـوید پژوهشگر٬ شاعر٬ نویسنده و محقق کشور بنام هنرافغانستان در عرصۀ تاریخ : از طرف پروفیسور داکتر عبدالواسع لطیفی

 

              ریشۀ مـا ، ساقۀ مـا، برگ مـا 

              ذره ذره هستی ما ، مرگ ما 

               جمله را مدیون آن وآب وگلیم 

              وای اگر پیوندها را بگسلیم

                                                       ( شادروان رازق فانی)

استادسابق دانشکدۀ هنرهای زیبای کابل، نویسنده، شاعر، پژوهشگرآثار تاریخی، دوست گرامی ام  جناب حامدنوید، که لیسانس رادررشتۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه کابل، وماستری خودرا درتاریخ هنروشناخت مکاتب هنری از یونیورستی نیویارک بدست آورده است، درراستای علایق پیگیرش درنگهداری پیوندمحکمش به فرهنگ وهنرباستانی وطن عزیزافغانستان، شعر مقبول شادروان رازق فانی راکه دربالانوشتم، درآثار، درکنفرانسهاودرپدیده های شعری وهنری اش وعلایقش به وطن تمثیل میکند، ونویدگرامی خدمت بزرگی رادرهمه ابعاد ایفامیکند. یادم هست نخستین بار یک اثروتابلوی رسامی اش را که یک زن منزوی ونادار وپریشان رابا کودک گرسنه اش در بغل، بامهارت پرافتاده ترسیم نموده بود، دریکی ازمحافل شام معنوی عرفان به حاضرین فرزانه وعلاقمندتعریف نمودم، اخیراٌ دوهفتۀ قبل دریک محفل با شکوه کمیتۀ علمی افغان اکادمی به معرفی مختصرهمین اثرتازه اش که به زبان فارسی جدیداٌ بچاپ رسیده است، پرداختم. اینک اولترازهمه چندسطری ازمقدمه ویادداشت نویسندۀ گرامی جناب نوید را ارائه میدهم :

«غنای فرهنگی عظیمی که درسر زمین ما در درازای تاریخ به مشاهده میرسد، مرابدان واداشت تابه نگارش کتاب(هنرافغانستان درعرصۀ تاریخ) بپردازم وآنرابه هموطنان نهایت عزیز، بخصوص نسل جوان افغان که درطول سه دهه جنگ از فرهنگ اصیل خود دورمانده وشاید ازتاریخ تمدن شکوهمند میهن خود آگاهی کامل نداشته باشند تقدیم نمایم، تاباشدکه مصدرخدمتی درین راه گردم .

وقتی ازغنامندی فرهنگ ومدنیت های باستانی ایکه درنشیب وفراز زمانه هادرافغانستان امروزی شکوفاشده صحبت بعمل می آید، مرادازظهور پی درپی مکتبهای هنری اصیلی میباشدکه درادوارمختلف تاریخ ایجادشده وبه دست هنرمندان این مرز وبوم خلق گردیده وپرورش یافته است…  ادامه خواندن معرفی کتاب جناب استاد حـامـد نـوید پژوهشگر٬ شاعر٬ نویسنده و محقق کشور بنام هنرافغانستان در عرصۀ تاریخ : از طرف پروفیسور داکتر عبدالواسع لطیفی

مثانۀ شیطان طنز خیلی زیبا از : محترم معروف قیام


حاکم آزمند دهکدۀ بالا, آب دریای خروشان را به خوانین دهکدۀ پایین که زمین های بایر شان را تازه برای کشت آماده کرده بودند, مخفیانه فروخت. دو روز پس از این معامله, رمل انداز و خوابگزار شهیر و محبوب دربار حاکم, مردم را فرا خواند, در حالی که زار زار میگریست و با سیلی به رویش میزد, اعلام کرد:
–
هوی مردم شریف دهکده !
دیشب یک آدم نورانی در خواب من آمد و گفت, به مردم دهکده بگو که شیطان لعنتی به اثر زنباره گی, تکلیف شدید گرده و مثانه پیدا کرده و به جز از ساعت شش الی هشت روز های چار شنبه, همه روزه در دریای خروشان دهکده شاش میکند پس بر شماست جز از همان روز و همان ساعت از آب دریا اسفاده نکنید و البته آنهم صرف برای نوشیدن و دیگ و کاسه, نه برای آب دادن زمین و کشتزار های تان زیرا نه تنها به تکلیف سرطان مبتلا میشوید بلکه همسر تان نیز بالای تان طلاق میگردد. آدم نورانی برایم گفت هنوز لابراتوار شفاخانه شیطان تشخیص نداده که این یک التهاب عادی در مثانۀ شیطان است یا ایدز و یا سرطان. پس شما نماز باران بخوانید تا کشت و زراعت تان از بی آبی آسیب نبیند. 
باشنده گان دهکده سه روز پیهم نماز باران خواندند اما یکپارچه ابر بی پدر به آسمان نیامد و یک قطره باران هم گلوی زمین را تر نکرد. رمل انداز بار دگر اهالی دهکده را جمع کرد و گفت:
–
هوی مردم ! رمل میگوید که در این سه روز, دو نفر با وضوی شکسته و ناقص در صف نماز ایستاده شده بودند و دو نفر دگر عمدن در موقع اساس, وضوی خویش را شکستانده اند تا باران نبارد. آگاه باشید که این چهار تن جاسوس اند و با گرفتن پول از سوی استخبارات بیگانه خوشبختی های شما را میفروشند. رمل میگوید در نماز های بعدی باران, نیم مردان یک روز و نیم دگر, روز بعد, وضو گرفتن و نماز گذاردن نیم اول را از ابتدا, یعنی گرفتن آفتابه تا آخر با دقت کامل زیر نظر بگیرند و پلک نزنند و موقع نماز گزاردن پشت هر نماز گزار یک یک نفر ناظر, سر و پا گوش شوند که جاسوسها فرصت پیدا نکنند وضوی خویش را عمدن بشکنانند. 
ادامه خواندن مثانۀ شیطان طنز خیلی زیبا از : محترم معروف قیام

رسول جهان بین، طنز نویس معروف وطن چشم از جهان فرو بست : پـرتـو نادری

  امروز شماری از دوستان سوگمندانه نوشتند که رسول جهان بین، نویسنده و خبرنگاری که سال‌ها در آن سوی کوه های انزوا و تاریکی و تبعید روزگار، طنز می نوشت و روشنایی رقم می زد، چشم‌های عزیز و نیمه روشن خود را از این زنده‌گی تلخ، ازاین روزگار کام رانی دروغ و نیرنگ، فرو بسته است. روانش آسوده باد و نامش ستوده که نیکو مرد بود، تجسمی از قناعت و شکیبایی!
***

جهان بین به سال «1328» خورشیدی در شهر كابل چشم به جهان گشود. هنوز شانزده سال داشت كه نخستین نوشته‌هایش در روزنامۀ اتحاد بغلان به چاپ رسید و اما پس از آن كه از رشتۀ ژورنالیزم دانشكدۀ ادبیات دانشگاه كابل گواهی‌نامۀ لیسانس به دست آورد هم‌كاریش را با مطبوعات كشور دامنۀ بیشتری بخشید.
در دهۀ شصت خورشیدی جهان بین بیشتر با جریدۀ نگاه، انیس جمعه، هفته نامۀ پامیر و چند نشریۀ دیگر هم‌كاری داشت. به سال «1362» خورشیدی در هفته نامۀ پامیر كلیشه‌یی زیر نام «صدای هم‌شهری» به ابتكار او به وجود آمد.
گرداننده گان نشریه در زیر این كلیشه عمدتاً به نشر نوشته‌های طنزی می پرداختند. دست كم یك صد پارچه طنز او در زیر این كلیشه انتشار یافته است.
جهان بین در سال‌های آواره‌گیی‌اش در شهر پشاور پاكستان در وضعیت ناگواری به سر می‌برد. همیشه فقر وغربت با او شانه به شانه گام بر می‌داشتند و او کولۀ بار سنگین زنده‌گی در غربت را با شکیبایی بر دوش می‌کشید.
ادامه خواندن رسول جهان بین، طنز نویس معروف وطن چشم از جهان فرو بست : پـرتـو نادری

صــــدای نــان وگــــریــان : شادروان سـیـدمـحـمـد نـادر خـرم

  

بگوشم میرسد هردم صدای  نان  وگریان است

یکی در اوج  عشرت٬یکی  محتاج  یک نان است

صدای  مطبخ و بوی کبـــاب  گوســفند و مـــرغ

بلند فریاد میاید که  امشب  خان  مهمان  است ادامه خواندن صــــدای نــان وگــــریــان : شادروان سـیـدمـحـمـد نـادر خـرم

سرنوشت یک مهاجر افغان به اسم جبار : زبیر پاداش

 نامش جبار است , 25 سال عمر دارد .
سه ماه بعد از درخواست پناهنده گی , محکمه آلمان در خواست پناهندگی اش را قبول میکند و از طرف اداره سوسیال برایش تمام وسایل رفاه زندگی برآورده شده و از طرف اداره کارهمچنان در شرکت که من در آنجا کار میکنم به صفت کارمند شامل کار میشود , با خانم و سه فرزند درشهرفرانکفورت زندگی میکند هیچگونه مشکلی ندارد جز تکلم زبان آلمانی .  
تکیه کلامش لالا و بادار , سردار و آغا جان است .
هر باریکه کدام نامه از ادارات رسمی و یا مکتب و کودکستان بچه هایش برایش میرسد برای من می آورد تا برایش ترجمه کنم , بعد از شنیدن محتوا هر نامه میگوید : ای زن هفت پشت تانه .
چندین بار بخاطر اعتنا نکردن به نامه های رسمی جریمه نقدی شده و تا حال میپردازد .
چندی قبل در یکی از روزهای آخر هفته با هم یکجا کار میکردیم , زنگ تلیفونش سامسونگ 8 اش بصدا در آمد و با پدرش تلیفونی صحبت کرد , در جریان صحبت
ناگهان رنگش تغیر کرد , سر و گردنش چند سانتی متر بطرف بالا در حرکت شد, شانه و سرسینه هایش پهن شد , گویا بجنگ اهریمن میرود و بلند داد زد: مرده گوو, هی مه همو هرسه زنته … بیناموس مادر مه مریض است .
من در همان چیغ و پتکه اول از حال رفتم , خواستم که آرامش کنم گفت : قرایته بگیر مه همرای پدرم تلیفونی گپ میزنم , منهم رویم را گشتاندم .
خلاصه بعد از فرستادن چند دشنام و پرت وپلا , تلیفون را قطع کرد و نشست بالا چوکی , یک خاموشی عجیبی در بین ما بوجود آمد , منهم خودرا مصروف نوشتن و مطالعه کردم گویا هیچ گپی نشده , چند لحظه بعد که آرام شد با دلهره و ترس پرسیدم خیرت بود … خانه خیرتی است ؟ گفت :
پدرم صاحب منصب است , چهار زن داره , مردم میگن بسیار پیسه داره , مه یکه بچه از زن سومش هستم , زمین داره و خانه ها داره .
مادرم مریض است , میگه بری تداوی مادرت مه پیسه نمیتم خودت بتی 

ادامه خواندن سرنوشت یک مهاجر افغان به اسم جبار : زبیر پاداش

جنتِ برین : قیوم بشیر

  ناله  ام   دردِ   سرزمین  من است

هرطرف موجی در کمین من است

گه  ز  بیداد   روزگار   و    ستم

گه ز آن  دشمنانِ  دین  من   است

جهل و بی باکی و جنایت  و وهم

همگی   دشمنِ   قرینِ   من  است

کودکم   خسته   از   بلای   زمان

آنکه  سرمایه ی  شیرین  من است

ادامه خواندن جنتِ برین : قیوم بشیر

مختصر معرفی رساله دکتور شمس الحق آریانفر بنام « راهی که من آمدم» : م – اسحاق ثنا

 در روز های اخیر دوست گرامی ام ژورنالیست آزاد و پرتلاش، رساله¬ی «راهی که من آمدم . . . » اثر گزیده های خاطرات دوست دیرینم دکتور شمس الحق آریان¬فر نویسنده، شاعر، پژوهشگر و ادبیات شناس دانشمند که شامل 142 صفحه و در برگیرنده¬ی 136 خاطرات است و به ویراستاری محترم انجنیر فریدون فرهمند در میزان سال جاری خورشیدی اقبال چاپ یافته جهت مطالعه چند روزی به اختیارم قرار داد، از لطف این ژورنالیست عزیز سپاسگذارم. 


من با مطالعه این اثر دریافتم هدف از نشر این رساله یادآوری گوشه¬ی از حقایق و سرنوشتی است که با طرز بیان ساده و موجز منحیث یک نویسنده¬ی آگاه دریافت خود و دیدگاه های خود را که شاهد آن بوده ترتیب و به مطالعه¬ی افراد جامعه مخصوصا برای نسل جوان که آینده سازان کشور اند، تقدیم می¬کند. بی گمان این خاطره¬ها در آینده جزء از تاریخ کشور عزیز ما خواهد بود.
و اما، در این رساله آن¬چه خود نویسنده¬ی محترم می¬نویسد: “. . . در تمام عمرِ آگاهانه¬ی خویش بی تفاوت نزیسته و هرگز از مسیر مستقیم منحرف نشده است.” الحق چنین است.
من با آن کوتاه نوشته¬ی مختصر نشر این اثر را به استاد گرامی، ادیب عزیز، محترم آریان¬فر تبریک گفته، طول عمر و زندگی با سعادت در تمام عرصه های زندگی از خداوند آرزومندم تا همیشه راه شان سبز و آسمان زندگی شان پر ستاره باد.
آمین.

اسحق ثنا، ونکور کانادا، اکتوبر 2018

 

چند رباعی : برهان الدین نـامـق


اینجا همه گی طبع ریایی دارد
مکاره گی و دیده درآیی دارد
مردود شده است رسم انسانی همه
دنیا همه رنگ مافیایی دارد
***
شیطان بزرگ نشسته در رأس جهان
می افگند اختلاف بهر نام و عنوان
این امت مسلم بجنگند بهم
سود او برَد و بر مسلمان است زیان
***
جمعی که خود را شاه و سلطان کردند
با ظلم و ستم خلق خدا گریان کردند
جمعی دیگر آمدند از نام جهاد
کشتند خلایق و وطن ویران کردند
*** 

ادامه خواندن چند رباعی : برهان الدین نـامـق