دسته: فرهنگ و ادبیات و هنر

دوستان گرامی

شما آگاهی دارید که در روز های اخیر ، بازهم گروهی بخاطر خوشنودی دشمنان مردم افغانستان ، دست به تفرقه افگنی زده و تبلیغاتی را علیه فرهنگ ملی افغانها براه انداخته اند . آنها با نام گذاری “سرویس دری بی بی سی ” مخالفت ورزیده و تقاضا مینمایند تا نام این پروگرام دوباره به ” سرویس فارسی”تغیر یابد . انگیزۀ چنین مخاصمت ها با فرهنگ ملی افغانها ، مبرهن است .سالها قبل همینطور مناقشه ها ، پیرامون زبان دری از طریق نشریه یی در ایالات متحدۀ امریکا راه اندازی شده بود. که می بائیست در برابر آن ، حقایق را بر ملا ساخت .به تأسی ازهمین مرام اینجانب تحقیقی را در آن زمان آماده ساخته و بخاطر آگاهی در اختیار رسانه ها گذاشته بودم که ضرورت اشاعۀ مجدد آن پس از دوازده سال هنوز هم ضروری به نظر میرسد. لطفا در ذیل آنرا مطالعه کرده وبا ارائه معلومات مزید خود ، به آن غنا ببخشید.

عنایت الله سادات by mariadaro on Scribd

نوخسروانی با نام مهدی اخوان ثالث چنان پیوند خورده است که خسروانی با باربد. به این مفهوم که اخوان این قالب شعری را بر بنیاد سرودهای خسروانی به گونۀ یک قالب شعری جداگانه پدید آورده است. نوخسروانی که گونه‌یی از کوتاه سرایی است، در شعر پارسی دری یک قالب جوان است و عمر درازی ندارد. در حالی که خسروانی، ترانه و رباعی عمر درازی دارند و می‌شود گفت که سپیده دم شعرپارسی دری با همین قالب‌ها کوتاه آغاز یافته است.

اما باید گفت: از نظر وزن هرچند نوخسروانی وزن عروضی دارد؛ اما محدویت وزنی ترانه و رباعی را ندارد.  یعنی می‌شود هر نوخسروانی را در وزن جداگانه‌یی سرود. در حالی که ترانه و دوبیتی از نظر وزن محدودیت دارند، یعنی یک شاعر ناگزیر است تا تمام  رباعی‌ها یا دوبیتی‌های خود در همان اوزان مشخص رباعی و دوبیتی بسراید. ادامه خواندن نوخسروانی قالبی برای کوتاه سرایی : پــرتــو نـادری

 

اگر کوچه های کاه فروشی، کفتر فروشی و کتابفروشی شهر کهنه کابل با انفجار گلوله های جنگ داخلی نابود شد، اینک عده یی از سرمایه داران بی سلیقه در همدستی با گروهی از زمامداران بی سلیقه تر از آنان سیمای تاریخی کوچه ی مرغ فروشی و گلفروشی را با اعمار بلند منزل های مضحک نا بود می سازند. در دهه های سی و چهل خورشیدی (چیکن ستریت) و (فلاور ستریت) در کابل از نام هایی بود که توجه جهانگردان را از اروپا و امریکا به افغانستان جلب میکرد و احتمالاً در یادداشت های بسیاری از جهانگردان از این کوچه نامبرده شده اما در دوره یی که غرب با تمام پوتانسیل نظامی و اقتصادی خود در افغانستان حضور دارد، این کوچه را عده یی از زمامداران و پول داران ظالمانه به تاریخ می سپارند و ادامه خواندن اصالت تاریخی کوچه های مرغ فروشی و گلفروشی را نابود میکنند: بابک سیاووش

---

دریک روز برفی زن جوانی بالباس کرمی درجاده راننده گی میکرد ناگهان تیر موتر پنچرشد وزن ناچار شد ازموتر پیاده شود تا از راننده گان دیگر کمک بگیرد
موتران یکی پی دریگری رد میشد وهیچ توجه ای به زن نمیکردند وحدود چهل وپنج دقیقه زن برای کمک ایستاده بود ولی هیچکسی برای کمک او ازموتر پیاده نشد
بلاخره یک موتر بسیارقدیمی کنار موتر زن ایستاده شد ومرد جوانی پیاده شد .زن درابتدا خیلی ترسیده بود ولی برخود مسلط شد مرد بابسیار مودبانه پرسید خانم چه کمکی کرده میتوانم ؟ زن توضیح داد که موترش پنچر شده و هیچ کسی برای کمکش پیاده نشد
مرد جوان ازاو خواست تا داخل موتر منتظر باشد چون دقیقه های زیادی برروی سرک در خنک مانده است … ادامه خواندن داسـتان فـوق الـعـاده عالی یکـزن جـوان : ارسالی حمید الله مریال

  «گل آغا» کارمند شـصت و هـشـت سـاله، عصر که از کار برمیگردد پیش از تبدیل لباسـهایش چایجوش حلبی کوچکی را بر سـر اشـتوپ میگذارد و منتظر میماند تا آب جوش بیاید و برایش چای دم کند. آن وقـت در کنج بالایی اتاق رو به ارسی می نشـیند و پتویی را بر سـر زانو های پر دردش می کشـد و نامه ای پاسـخ طلب از فـرزندش را که از امریکا آمده بود ته و بالا می کند. آنها از پدر شـان خواسـته بودند که هـرچه زودتر کابل را ترک بگوید و به آنها بپیوندد.  بیرون از اتاق چمن رنگ پریده، در پنجهء پاییز زودرس جان میکند. باغچهء سـبز و خرم چند صباح پیش، دیگر عرصهء پرواز زنبور های سـبز رنگ کوچکی بود که به خاطر تخم گذاری سـنگین بار و تنبل به نظر می آمدند و بر آخرین گلهای خزانی می چسـپیدند و گلبرگها را می لیسـیدند. ادامه خواندن گهواره خالی- داستان کوتاه از شادروان مـحـمد اکرم عثـمان

ای  خاک  آریاناُ  از پیکر  تو جان رفت 

  تاچشم باز کردیم از دست ما عنان  رفت

تاریخ  خونچکان  شد فرهنگ بی زبان شد  

 تا عقده ها روان شد هر چیز از میان رفت

ادامه خواندن  رنگ  شکسته  : م – یـوسـف کـهـزاد

  هرچند شماری از پژوهش‌گران نخستین نمونه‌های شعر پارسی دری را در آثاری  پس از حملۀ عرب جست و جو کرده اند که این دسته از پژوهش‌گران بیشتر باورمند که شعر پارسی دری پس از اسلام آغاز یافته است؛ اما شمار دیگری پیشینۀ شعر پارسی دری را به پیش از اسلام می‌رسانند که سروده‌هایی بوده اند دارای اوزان هجایی یا سیلابی.

به گفتۀ سفیعی کدکنی: « هنوز به روشنی دانسته نشده است که شعر دری از کجا و کی پیدا شده است. داستان‌هایی که تذکره نویسان در بارۀ نخستین شعر وشاعر زبان دری آورده اند هیچ کدام نمی‌تواند سندی قاطع و استوار داشته باشد. مورخان و تذکره نویسان، بی آن که توجهی به حقیقت ماجرا داشته باشند، می‌گویند که شعر دری پس از حملۀ تازیان به وجود آمده است. پیش از آن سابقه‌ای نداشته است و آن چه یادکرده اند بیشتر نمونه‌هایی است از اشعاری که در اسلام سروده شده است مانند شعر: ” ابوحفص سغدی” و ” ابوالعباس مروزی” و یا شعر منسوب یه ” یزید بن مفرغ” تازی و پیداست که اگر بخواهیم شعر دری را به بعد از اسلام منحصر کنیم باید یکی از همین نمونه‌ها را بپذیریم.» ادامه خواندن پیشنۀ کوتاه سرای در پارسی دری : پـرتـو نـادری

   ايران سالانه كلمات جديد را داخل زبان فارسى ميكند و زبان درى ما غنامند است و ما نيازى به كلمات خارجى نداريم. پيدايش و پـرورش زبان دری است

٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٭
٢٠ میزان (مهر) ١٣٩٠
دوست همزبانی به نام طاهر احمدی از کشور همسایه ی ما ایران نوشته ای را درباره ی خاستگاه زبان دری در خراسان زمین به نشر رسانده اند که میتواند گفتمان برانگیز باشد. به همین دلیل به جا دانستیم تا این نوشته ی آقای کاویانی را که در سال ٢٠٠٤ ترسایی در تارنمای آریایی به نشر رسیده است، نیز در این گفتمان بگنجانیم تا هواخواهان این گفتمان از این نوشته ی پژوهشی ایشان نیز سودی برده باشند.  ادامه خواندن درى مادر زبان فارسى است – برگرفته از صفحه محترم ابوی  

شعـر ما، مســـتِ  پیــامِ زندگیــــست

آرزوی صبـــح و شــــامِ زندگیــــست

شعر ما در بــــزمِ سر مســـتانِ عشق

بـــادهء بیــــــرنگِ جـــــامِ زندگیست

شعـــر ما شیــــرازهء احســـــاسِ ما

نبــــضِ بیــــــدار نــــــظامِ زندگیست

ادامه خواندن شعـر ما، مســـتِ  پیــامِ زندگیــــست : حیدری وجودی

 شریف سعیدی با انتشار گینۀ شعری « جانماز چینی» چنان می‌نماید که گویی یک باره از آن همه منظومه سرایی و شعرهای بلند به دنیای کوتاهه سرایی رو کرده است. جانمازچینی گزینۀ « سه‌گانی» های اوست. تازه ترین فرم کوتاهه سرایی در پارسی دری. سعیدی در این گزینه 138 سه‌گزانی خود را که سروده‌های سال‌های پسین اوست به نشر رسانده است.

البته در شعر پساطالبانی ما به گونۀ چشم‌گیری شاهد گرایش به کوتاهه سرایی در کشور هستیم. چنان که در این سال‌های گزینه‌‌‌های شعرهای کوتاه از چند شاعر جوان در شهرکابل انتشار یافته است؛ اما این شعرها عمدتاً یا گزینه‌های ترانه‌ها و رباعی‌ها بوده اند، یا گزینه‌های شعرهای کوتاه در شکل نیمایی و سپید، یاهم هایکو واره‌هایی. این نکته راه هم باید یادکرد که شعر معاصر افغانستان در ادبیات پساطالبانی گرایش‌چشم‌گیر و گستره‌یی به کوتاهه‌سرایی داشته است. حتا می‌شود گفت که کوتاهه سرایی یکی از مشخصه‌هایی شعر پساطالبانی است. بدون تردید شماری‌ هم با موفقیت این راه را پیش‌گرفته اند و شماری هم به نام شعرکوتاه سرگرم ساختن کاریکلیماتور، چستانک‌ها و معماهای کوچک اند.

ادامه خواندن سه‌گانی سعیدی بر «جانماز چینی» : استـاد پـرتـو نـادری

            

                                   لیلا صراحت روشنی 

لیلا صراحت روشنی فرزند سرشار شمالی‌، در ٢۳ جوزای سال ۱۳۳٧ خورشیدی در شهر چاریکار ولایت پروان در خانواده‌ای فرهيخته و روشنفکر زاده شد. پدرش از نويسندگان به نام افغانستان و آموزگاری خردمند در شكل‌گيری و شكوفايی شخصيت هنری فرزندش بود.

ليلا در سال ۱۳٤٤ خورشيدی وارد مکتب شد و مکتب را در سال ۱۳۵۵ در ليسهٔ ملالی به پايان رساند. در سال ۱۳۵۶ خورشیدی وارد دانشکده‌ی زبان و ادبیات گردید و در ۱۳۵٩ ش در رشتهٔ زبان و ادبيات فارسی از دانشگاه كابل دانشنامهٔ ليسانس گرفت. سپس از ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۵ خورشيدی در ليسه مريم آموزگاری پيشه كرد.

ادامه خواندن معرفی سه شاعر نامدار و معاصر کشور٬ استاد واصف باختری٬ لیلا صراحت روشنی و نـادیـا انجـمن : نـرگس هـاشــمی

  ترجمه نکات عمده کتیبه رباطک از انگلیسی به دری:   سطر یکم تا سوم: فرمانروای بزرگ برحق، دادگر، یزدان پناه، و در خور ستایش که نسبش به ایزدان و نانه )الهه پیروزی( می رسد سال اول پادشاهی اش را چناچه خدایان خواسته اند، به نام سال اول آریا )آرین ( اعالم می   سطر سوم تا چهارم :                               و اوست کسی که لغو زبان آیونی )یونانی( را امر فرموده و گسترش زبان (آری) را فرمان میدهد. سطر چارم تا هفتم مربوط به قلمرو امپراتوری کوشانی و دیار تحت فرمان کانیشکا در سرزمین هند است که در آن اسم شهر های آتی آمده است:  ادامه خواندن نگاهی به سیر تاریخی زبان دری به استناد آثارخطی افغانستان و کشورهای همجوار – بخش پنجم و پایانی : حــامــد نـویـد

نگاهی به ادبیات رزمی افغانستان by mariadaro on Scribd

    خالده فروغ یکی از برجسته ترین بانوان شاعر امروز افغانستان است. خالده فروغ درسال ۱۳۵۱خورشيدی درشهر کابل دیده به جهان گشود. فروغ از شمار شاعرانی است که با گونه ها و سبک های مختلف شعرفارسی طبع آزمایی کرده است.
نعمت حسینی، تهیه کننده برنامه یک آفرینشگر دو دیدگاه خالده فروغ متوسطه را در لیسهء مریم خواند و راهی دانشگاه کابل شد و از دانشکدهء زبان و ادبيات دانشگاه کابل سند فراغت گرفت .
پس از تحصیل نخست در ادارهء هنر و ادبیات رادیو افغانستان شامل کار شد و از سال 1373 خورشیدی مسوول بخش های ادبی در آن اداره مقرر شد. پس از افتادن کابل به دست طالبان او راهی پاکستان شد و در هجرت مسوول مجله صدف بود.
فروغ با فروپاشی حاکمیت طالبان دوباره برگشت به زادگاهش. او پس از بازگشت به اففانستان در دانشکدهء زبان و ادبیات دانشگاه کابل استاد شد. وی سوای آن که استاد دانشگاه است، یک برنامهء فرهنگی ادبی را به نام «کاخ بلند دُر دَری» در تلویزیون طلوع گردانندگی می کند.
خالده از شمار شاعران امروز افغان است که هم به گونهء نیمایی شعر می سراید و هم به گونهء سنتی. اشاره بسیار به اسطوره‌ها و شخصیت‌های تاریخی و استفاده از بحرهای نامتداول در

ادامه خواندن خالده فروغ کیست؟ : نـعـمـت حسیـنـی

         پس منظر تأریخی زبانهای هند و آریایی غربی:

به اساس یادداشتهای هرودوتس پاسارگادها ( پارس ها )  در قرن ششم پیش از میلاد  شالودهُ  حکومتی را در شمال خلیج فارس و شرق رود دجله اساس گذاشتند که در عهد کورش هخامنشی )در حوالی  550 ق. م.( به دولت  نیرومندی مبدل شد. پیش از ایجاد دولت هخامنشی عیالمی ها در شهر شوش حکومت میکردند که فرهنگ مشابهی با اکادها و مردمان بابل داشتند و زبان شان از دسته بندی زبان های سامی به شمار میرفت. زبان شناسان آغاز زبان پارسی نوشتاری را در ایران، قرن چهارم ق. م میدانند  زیرا در کتیبه کوروش که در 45  سطر به زبان بابلی نگاشته شده ٬ واژه های فارسی وجود ندارد. درین سنگنبشته که به خط آرامی میخی تحریر یافته و به نام استوانه کورش مشهور است، از کلمه فارس و یا ایران ذکری نیست، بلکه این شاه هخامنشی خود را به نام پادشاه جهان و فرمانروای توانمند َّ « بابل » ( باء لیم ) ٬ ( شوء م ء ری ) و ( اکدَ ) یاد کرده است. نخستین نمونه زبان فارسی در کتیبه  بیستون نگارش یافته که به نام سنگ نبشته داریوش مشهور است.  درین کتیبه نیز زبان بابلی مسلط است و در حدود  بیست فیصد آن به زبان پارسی آمیخته با ُکردی نگارش یافته.  تاریخ نگاران این زبان را به نام »فارسی باستان« یاد می کنند که از نگاه ساختار واژه ها و دستور زبان به قول زبانشناس معروف ایران دکتر ژاله آموزگار از پهلوی اشکانی تفاوت کلی  داشته است.

ادامه خواندن نگاهی به سیر تأریخی زبان دری به استناد آثار خطی افغانستان و کشورهای همجوار «بخش چهارم» : حــامــد نـویـد

Abar Mardi Bar…, Final, 31 January 2017 (2) by mariadaro on Scribd

 محترم  استاد محمد اسحق  ثنا  هشتمین مجموعه  شعر اش را با  قطع  و صحفات  خیلی  ساده  و دور اززرق  و برق  تجملی مگر با اشعار نغز و عالی  در کشور کانادا به  چاپ رسانیده  است٬

استاد ثنا این مجموعهء زیبا را  با نهایت  مهربانی  برایم  هدیه  نموده است. بقول  شاعری « هرکه سخن را به سخن ضم کند                           قطره یی از خون جگر کم کند » 

استاد ثنا   کسیست که  داستانهای  دلخراش  جنگهای  میهنی  ٬ درد  دوری از وطن  و حوادت تاریخی  را با چند مصرع ٬ خیلی  زیبا  بیان  میکند. استاد  ثنا  مجموعه شعری اش را  زمزه های  دل  نامیده  است  ٬ واقعاٌ حرفی  که  از  دل  برخیزد  بردل  نشیند. 

زمانیکه  این  مجموعه را  مرور  کردم  دیدم که در لابلای  اشعار نغز استاد ثنا  درد و سوز و گداز  دوری  از میهن ٬ اشغال  وطن  ٬ قتل  عام  جوانان  هموطن  ٬ ظلم  وستم  بر بانوان وطن  و استفاده سوء  از  نیات  پاک  دین مبین  اسلام …. و همه  حوادث و  غم نامه  های  که  از طرف مستبدین و  اشغال  گران  بر میهن  ومردم  ما تحمیل  گردیده  و میگردد ٬ انعکاس  داده  شده  است. این مجموعه  تصویر  المناک  حودادث  اخیر  کشور  را پیش  چشمان  ما به  نمایش  میگذارد. ادامه خواندن آگاهی به جوانان٬بانوان درد کشیده وطن و به دوستان شعر و ادب – هشتمین مجموعه شعری استاد گرانقدر محمد اسحق ثناشاعر دو زبـانـه « دری و اوزبکی » از چاپ برآمد : مــاریــا دارو

درملک ما کسی که وکیل ووزیرشد

زد غوطه ها به کان نمک تا خمیرشد

چون تکیه براریکهءجاه ومقام زد

درفکرکا رخود شد وراحت پذیرشد

درپیش پای مقتدران خم نمود سر

بربی وسیلگان وطن سختگیرشد

ادامه خواندن شـعـر انتقادی از : م – نسیم اسیر

 هنر و ادبیات از فضائل جوامع بشری اند که عواطف و عقاید انسانی را با گویایی خاصی در مسیر زمانه ها شرح  می دارند. در فرهنگ آریایی عصر ویدی ناستیه به معنی مهربان و دسره به معنی شریر، آمده است. وها دیوا خدای  باد ها در فرهنگ ویدی بود که در متون عصر کوشانی نیز به نام ( واتا)  ذکر یافته. واتا در ثقافت آریانای باستان رب النوعی بود که در جنگ ها در پیشاپیش لشکر جنگجویان می دوید و آنها را به پیروزی می رساند. کلمه واتا در زبان دری باد است. آریه، در ریگویدا و آرینه در اوستا نام سرزمین آریانای باستان بود  که در وندیداد به نام سرزمین آریانا ویجه یاد شده مؤرخین یونانی و رومن آن را به نام آریانا نوشته اند که تمام سرزمین کنونی افغانستان را احتوا میکرد.

ادامه خواندن نگاهی به سیر تأریخی زبان دری به استناد آثار خطی افغانستان و کشورهای همجوار بخش سوم پیکره های شهزاده خانم های باختری : حــامــد نـویـد

آیا گاهی به ذهن تان خطور نموده که اولین اخبار آزاد و غیردولتی را کی و در چی زمان طبع و نشر کرد؟                                                                                                               جریدهٔ ملی “انیس” اولین اخبار آزاد و غیردولتی بود که به همت غلام محی الدین “انیس” در ۱۵ ثور سال ۱۳۰۶ هجری شمسی در کابل به زیورچاپ آراسته و منتشر شد.

غلام محی الدین انیس مردِ قلم و اندیشه از پیشگامان مطبوعات و ژورنالیزم افغانستان، مؤسس و اولین مدیر مسؤل روزنامهٔ ملی انیس بود. (سال های فعالیت از ۱۳۰۶ الی ۱۳۱۷ هجری شمسی)  خانوادۀ غلام محی الدین انیس از مُقُر ولایت غزنی بود و پدرکلانش هنگام زمامداری امیر عبدالرحمن خان مجبور به ترک وطن شده و به کشور مصر رفت. جد محی الدین انیس طبیب چشم بود و بعداً پسرش غلام نقشـبند که پدر محی الدین انیس بود، راه پدر را دنبال نموده و داکتر چشم شد.

ادامه خواندن بـه یـادبـود یـکی از قـهـرمـانـان مـلی واقـعـی افـغـانـستـان : نـاصــر اوریا