نویسنده: ماریا دارو

*  اوزاقلشگن یؤلداشلر، بیر – بیرینی قدرینی بیلر

– دوری و دوسستی

– جدایی تا نیفتد، دوست قدر دوست کی داند

شکسته  استخوان   داند  بهای  مومیایی  را

Absence makes  the heart grow fonder.

دوستان گرامی : در افغانستان جرگه نمایش بخاطر صلح با طالبان دایر شد؛ خواستم بدین مناسبت قعطه شعر زیبا مرحوم رازق فانی که چهره های بعضی از اشخاص و افراد را به نمایش می گذارد ؛ به صدای محترم سلام سنگی هنرمند معروف ؛ نشر کنم.

شاه محمد ولی خان دروازی Copy by mariadaro on Scribd

Farhang Vol 1 (1)کتاب دکتور فیض الله ایماق by mariadaro on Scribd

تاکه به فیسبوک شـــدم اشنا

رفت زدل رنج و عذاب و بلا

تا که دران چـــت کدن آمو ختم

چشم به هر صفحهء آن دوختم

تا که گر فتم بکـــــفم این چراغ

گمشده گان را همه کردم سراغ

راهی پنج قارهء دنیا شدم

(کمیتۀ سیاسی وحدت) که تازه برای رهبری فعالیت های مشترک شش حزب و سازمان سیاسی ایجاد گردیده است، در پیام عیدی بمناسبت عید سعید اضحی در ضمن اهدأ تهنیت عیدی به توضیح موضعگیری اش در بارۀ بعضی نقاط مهم سیاسی و اجتماعی کشور، منجمله موضوع تأمین صلح پرداخته است. این پیام به همان منوالیکه بطور گسترده مورد استقبال وعلاقۀ مردم و روشنفکران واقع گردید، نقادانه تحلیل و سوالاتی در مورد آن از جانب مبارزین هوشمند و دقیق نگر نیز مطرح گردید. یکی از این سوالات در بارۀ تلاش و طرح ما  برای صلح است. قسمیکه معلوم می شود، بعضی از نظریه پردازان در این مسئله به اظهار نظر پرداخته اند. من هم بالنوبه می خواهم در مورد طرح سوالات در موضوع صلح و چگونگی فعالیت برای صلح نظر خویش را ذیلا ابراز نمایم. 

تشکیل ادارۀ موقت بدیلی برای پایان جنگ و تامین صلح در کشور

پس از آن که بحث بر سر صلح و نشست بین الافغانی در پیوند به عدم رهایی چهارصد زندانی خطرناک و تروریست طالب به بن بست رسید و حکومت برای شکستن این بن بست فرمان برگزاری مجلس لویه جرگه را در روز جمعه ۱۷ سرطان صادر کرد. جرگهء عنعنوی مشورتی بخاطر رهایی ۴۰۰ تن تروریستان خطرناک که در حمله های انتحاری و آدم ربائی و کشتار دست داشتند، در خیمهء لویه جرگه به اشتراک ۳۲۰۰ نفر برگزار شد. این جرگۀ مشورتی صلح به دنبال جرگۀ سومین جرگۀ مشورتی صلح دایر شد که راهکار و خط مشی دولت را در پیوند به صلح در ۲۳ ماده تعیین کرد. هرچند لویه جرگه در ماده ١١٠ قانون اساسی افغانستان که در سال ١٣٨٢ از سوى لويه جرگه تصويب شده، اما جایگاۀ قانونی و حقوقی ندارد. در ماده يادشده، آمده است که لويه جرگه، عالى ترين مظهر اراده مردم افغانستان مى باشد.

شاید عدم اشتراک من در این جرگه برایم گران تمام شود، به هر صورت منافع ملی و آینده سرزمینم نسبت به هر چیزی دیگری برایم مهمتر است. هرچند که در جرگه سال گذشته اشتراک داشتم، در آن جرگه رئیس یک کمیته هم بودم و در این جرگه از من مکررآ دعوت بعمل آمده بود باز هم بنابر دلایل ذیل مصمم بر آن شدم تا از حضور و شرکت در این جرگه صرف نظر نماییم: 

۱- در قدم اول تلاش صورت میگیرد تا توسط همین لویه جرگه مشورتی که نه جایگاه قانونی دارد و نه جایگاه حقوقی، اشخاص ذیل بدون قید و شرط رها شوند؛ ۱۵۶ نفر محكوم به اعدام، ۱۰۵ نفر دارای بحث حق العبدی، ۳۵ نفر اختطاف گر، ۵۲ نفر مجرم مواد مخدر و ۴۴ نفر شامل لست سياه.

با وجود آنکه زن مانند مرد، مکلفیت‌هایی برای رسیدن به مدارج کمال به عهده دارد، واجد حقوقی نیز است که باید متناسب با کرامت انسانی، در عرصه‌های اداره، رهبری، امور اجتماعی، سیاسی، فعالیت‌های اقتصادی، خانوادگی و سهم‌گیری در بهبود و توسعۀ زندگی وی در نظر گرفته شود.

در افغانستان شاهد تمایل و خواست‌ زنان برای گذشتن از مرزها، سازمان‌دهی حرکت‌ها در حمایت از گفتگو و مذاکره بوده‌ایم. نباید صرف به شهامت و شجاعت زنان تکیه نماییم؛ بل سیستم‌های ضروری و میکانیزم عملی در زمینه به‌وجود آوریم؛ چرا که دست‌یابی به صلح پایدار، نیازمند تحقق عدالت واقعی برای زنان مطابق استانداردهای جهانی حقوق بشر است.

«ادی» که جوان بود همدم و همداستان و محرم راز بی بی بود. آن وقتها هیچکس جرأت نمیکرد روبرو و چشم به چشم بی بی بنشیند یکی بگوید و یکی بشنود، اما ادی اجازه داشت که آخر وقت، گاهی که بی بی از نماز خفتن فارغ میشد و دعا هایی را برای دفع شر و رفع بلا از مُلک ومالش به سوی در و دیوار خانه چف میکرد بیخ گوش بی بی بنشیند و گرم گرم و نرم نرم خبر های پشت پرده را که گل گل از حال عروسها و احوال دخترها و پسر های بی بی چیده بود به اطلاع برساند و نوازش ها ببیند.فردای آن شبها ادی خود را مهم تر از همیشه می یافت و غرور مطبوعی دلش را شاد میکرد، چه بی بی به اعتبار گپهای او، یکی را به گریه می نشاند، کی را تقصیری میکرد،یکی را تلک و ترازو می نمود و یکی را هم برای مدتی از نظر می انداخت.

اما حالا که حافظه اش خراب و گوشهایش گران شده بودند، دیگر بی بی آن بی بی نبود، برج زهر مار بود که تا ادی را میدید پیشانیش را ترش میکرد، گفتی سرکه برات آورده است. آخر ها چندین بار بی بی، ادی را برای خبر چینی و استراق سمع، پشت دروازهً عروسهایش فرستاده بود اما ادی به جز پنگ پنگ و پس پس نامهفوم چیزی نشنیده بود و بی بی با هر خبری که از ادی می پرسید، بینیش را می چید ومی گفتش:

هردم از این باغ بری می رسد –  تازه تراز تازه تری می رسد

در این ناکجاآباد زبان تعیین کنندهء شخصیت است و نه اینکه شخصیت تعیین کنندهء زبان و هویت فکری و فرهنگی یک شاعر، نویسنده، عارف و دانشمند باشد. این فرهنگ چنان در این سرزمین حاکم است که حتا رسم مرده پرستی در افغانستان را هم به چالش کشیده و حتا داوری برسر حق و باطل را نیر زیر پرسش برده است. در حالی که زبان و هویت، دو جزء جدایی ناپذیر در تشکیل زیرساخت های جوامع بشری درعرصه روابط فردی و اجتماعی است. انقلاب رسانه ای در چند دهه پیش و به دنبال آن، فرایند جهانی سازی که مرزهای زبانی و هویتی را درنوردیده است، به گونۀ روزافزون بر لزوم پرداختن به مسآلۀ زبان و هویت تاثیر گذاشته است. از همین رو لازم است تا مفاهیم هویت، هویت قومی، هویت ملی و تاثیرپذیری آنها از زبان؛ زبان قومی، زبان ملی و ارتباط آنها با هویت؛ برخی نظریه های زبانی درباره هویت؛ بیشتر مورد مطالعه قرار گیرند.

دغدغه نوشتن:

مدت ها است که نمی نویسم و شاید خیلی ها از قلم برداشتن و نوشتن دورشده باشم. ممکن به علت بعضی مشغله های تعلیمی و تحصیلی (در دانشگاه هندی تاشکند) و حرف و حدیث خانوادگی باشد؛ یا همانطور که میگویند: «گریه هم دل شاد میخواهد!»

اما راستش این دغدغه  نوشتن هنوز در من بیداد میکند. چندیست در صفحات اجتماعی موضوعاتی من را درگیر کرده گویی شماری با من در جنگ است و مغز من را میکوبد.

با ظهور ویروس کرونا در جهان حال و هوای ذهنی و روانی و شاید دید عقلانی مردم دنیا تا اندازه ی نچندان زیادی متحول شده است. اما مسئله اینجا است که این تحول تا چی حد سازنده بوده و منجر به یک انقلاب اندیشه ای و عقلانی میشود. آیا کرونا یک آفت خدا داد و “آزمون الهی” برای انسانها است، یا پدیده طبیعی ی عادی و یا یک سلاح جنگ بیالوژیک دست ساخت بشر؟

پادشاهی بود که در سر زمین پهناوری حکمرانی می‌کرد. یک شب خوابی دید. بیدار که شد خیلی نگران شد. صبح مشاور امور تعبیرات و تکنالوژی خستوی را خواست( خستهء دری = هستهء فارسی) و گفت :« دیشب در خواب دیدم که پکه‌یی(بادبزنی) در دست دارم، اما هر چه می‌کنم باد و شمالی نمی‌دهد.». مشاور امور تعبیرات و تکنالوژی خستوی که شنید، درماند. با دهان جینگ گفت:«سرم فدای عالم‌پناه! مطابق معمول شرمنده‌ام و نمی‌دانم.» پادشاه برآشفت و او رامعزول کرد. مشاور خروجی زد و رفت به کشورش تا خاطرات زمان خدمتش را در قالب کتابی بنویسد، اما این خواب پادشاه را همچنان می‌آزرد تا که طاقتش نماند و وزرا و مشاوران و دلقک‌ها و خدام و احشام دربار را جمع و خوابش را به آن‌ها عرضه کرد و گفت که اگر  تا سه روز خوابش را تعبیر نکنند، عزل می‌شوند.

نقد در واقع سره و ناسره کردن و روشی برای سنجش کیفیت متن و مشخص کردن نقاط  قوت و  ضعف یک اثر علمی، فلسفی، ادبی، هنری و … است که در چارچوب یک تحلیل علمی مطرح می‌شود، نقش آگاه سازی را دارد  و در رابطه با زمینه‌های مختلف پیام‌ها، محتوا، و موضوع ها به نقش آگاه‌سازی در راستای رسیدن به کمال بیشتر و بهتر می‌پردازد از این رو راهکاری اثر بخش برای سنجش درستی ها است تا هدف اصلی نقد که همانا رسیدن به کمال است، تحقق پیدا کند. نقد علمی یکی از فعالیت‌های روشمند و مهندسی‌شده است که در تمامی فعالیت‌های علمی و تحقیقاتی جایگاه ممتاز و معتبری دارد و هر نقد و تحلیل علمی، دارای فواید تخصصی و حرفه‌ای است. از همین رو بررسی و سنجش متن از جمله مهم ترین کار نقد است که به  توسعۀ علمی یاری می رساند.

صدها دریغ و درد که زمامداران و سیاست گران جهان  سومی به بیماری خطرناک ثروت افزایی و خودبزرگ بینی واز خودبیگانگی های کشنده و دردناک دچار هستند. این بیماری ها سبب شده تا آنان در انحصار افرادی سودجو و حلقه های بدنام و تباه کار مافیایی قرار بگیرند. باتاسف افغانستان که یک زمانی عضو فعال کشور های جهان سوم بود و با اشتراک در  نخستین نشست کشور های غیر متهد ها در ۱۸ اپریل ۱۹۵۵در شهر باندونک اندونیزیا سیاست فعال بیطرفی خود را حفظ کرد و در دشوارترین مراحل مبارزات نهضت عدم انسلاک که در حمایت از نهضت های رهایی بخش ملی، خلع سلاح،  دیتانت، مبارزه برضد تبعیض نژادی تشکیل شده بود، به مثابۀ یکی از اعضای با اعتبار نقش و سهم خود را در راستای حفظ صلح و امنیت پایدار جهانی، به شایستگی بی نظیری بجا آورد؛ اما امروز چنان در چنبرۀ زمامداران و سیاستگران ناباب و انحصار حلقه های خودخواه، جاطلب، فاسد گیر مانده است که جز برای منافع خود، به چیز دیگری نمی اندیشند.

عید است ولی کینه ز دلها نه تکاندیم

گردی نشد از چهره‌ی زردی نفشاندیم

هرجا خبر از نام و یا خوف کروناست

ما نیز ازین ترس که در خانه بماندیم

افسوس درین عید ز فرزند و نواسه

یک بوسه‌ ز رخسار یکی هم نستاندیم

ایام عید قربان در پیش است، روز عرفه و حلول عید قربان را پیشا پیش به شما و همه مسلمانان جهان تبریک عرض میکنم. کرونا آمد و مراسم حج هم مانند خیلی از مراسم و برنامه های دیگر لغو شد و حجاج محترم از ادای این فریضه باز ماندند، اما در عوض حج اکبر را میشود در کوچه، روستا و شهرتان هم انجام داد، حج اکبر را میشود با کمک به همسایه مستحق و نیازمند تان هم انجام داد، آرزو داریم آن پولی را که برای سفر حج پس انداز کرده اید آن را برای فقرا و نیازمندان جامعه افغانستان توزیع کنید شاید خدا امسال چنین خواسته باشد. خوشحالیم که گروه طالبان به خواست همه لبیک گفته و سه روز عید را آتش بس اعلان کردند، امیدواریم این شروع یک صلح دایمی و پایدار در کشور باشد، امیداریم این آتش بس دایمی شود. 

خواب می بینم زمین لرزان شده

طفل روحم چون گلی پاشان شده

خواب می بینم که گرگان هر کجا

قاضی و مشاطه و دربان شده 

خواب می بینم که خورشید نیمه است

مایک پمپئو وزیر خارجه آمریکا از جهان آزاد دعوت نمود تا در مقابله جویی برعلیه چین کمونیست متحد گردند.وزیرخارجه امریکا از چین کمونیست چون  شر جدید درجهان آزاد هوشدار داد . چین  مانند شوروی سابق با ناروایی ها وبی عدالتی ها در تجارت جهانی و نقض حقوق بشر عادت نموده است. اگر جهان آزاد چین را تغیر ندهند، چین کمونیست شاید جهان آزاد را  تغیر بدهد.  چین کمونیست همان اشتباه های گذشته حزب کمونیست شوروی سابق را تکرار می نماید به سرقت تکنولوژی های پیشرفته و مالکیت های معنوی در زمینه های مختلف از آن جمله بهداشتی ادامه می دهد. مقوله شرجدید در ادبیات سیاسی امروز وزارت خارجه آمریکا  ادامه شعار جنگ با امپراطوری شر است، لازم به یاد آوری است که رونالد ریگان ریس جمهور سابق آمریکا جنگ باکمونیسیم  شوروی را ، با شعار مبارزه با “امپراطوری شر” اعلام نمود. وزیر خارجه امریکا با فراخوانی اتحاد برعلیه شر جدید از هیچ کشوری  نام نه برد.  

ثنا خوانم به آن خالق رحمان 

که بر ما رسم کرده عید قربان 

درود و صد سلام بر انبیا اش 

ز آدم تا محمد مصطفی اش 

هزاران در هزاران انبیا اند 

که هر یک هادی راه خدا اند 

خلق دردانه اری by mariadaro on Scribd

مژده ای دل سوی جانان ميرويم             سوی آن سرخيل خوبان ميرويم

در هوايش سالها پَر می زدی                سر به هر ديوار و هر در ميزدی

اينک ای دل با من امشب يار باش          سوی جانان ميروی بيدار باش

می خزم يا می دوم يا می پرم                من ترا تا کوی جانان ميبرم

آنگاه که دستگاهیان دست به مسخ و تحریف می زنند

مسخ و تحریف اطلاعات در هر سطحی و از سوی هر شخص و نهادی چه دولتی و غیر دولتی باشد، صورت بگیرد، عواقب ناگوار و خطرناکی را در پیش دارد؛ زیرا اطلاعات به تعبیری حیثیت انرژی و ماده را در یک جامعه دارد که از یک طرف نور و روشنایی را در نماد آگاهی به جامعه به ارمغان می دهد و از سویی هم به جامعه قوت زیستن و توانایی و آماده گی برای مبارزه با رویداد ها می دهد. پس اطلاعات و اطلاع رسانی نقش بایسته و تعیین کننده را در سمت و سو دهی رخداد های سیاسی، نظامی، اقتصادی و اجتماعی دارد. هرگاه اطلاعات و اطلاع رسانی بویژه در سطح بلند سیاسی و نظامی در یک کشو ردر معرض مسخ و تحریف قرار بگیرند.

savzivan (4) درباره در دانه های فلکلور ازبیکی by mariadaro on Scribd

برهنه شدن حسن احمدزی پیرمردی که لنگی اش را بر زمین زد، پیراهن و تنبانش را در جلوی مردان و زنان حاضر در تالار درآورد، جدا از اینکه نفس و هدف اعتراضش باطل و محکوم است، نوع اعتراضش نیز در تناسب با اخلاق و فرهنگ جامعه اسلامی و افغانی نبوده و خیلی شنیع و شرم آور است. چیزی دیگری هم که در این محفل باعث حیرت من شد این بود که وقتی آقای احمدزی به دور انداختن لنگی و کشیدن کالاهایش شروع کرد همه به تشویق آن پرداخته و نعره تکبیر الله اکبر سر دادند. رفتار این پیرمرد تعجب آور نبود شاید بخاطر پیری اعصابش را از دست داده باشد، یا از روی بی سوادی و ناآگاهی این کار را کرده باشد. اما رفتار حاضرین با کف زدن ها و نعره های تکبیر که یقینآ اکثر شان جوانان و تحصیلکردگان بودند قابل تامل و حیرت است.