معارف گلستانی دان، کـه ریحانش بود تحصیل
معارف عند لیبی خوان که الحانش بود تحصیل
اگــر اهـل معـــارف بگـــــذرد باقی بــود نامـش
حیـات جاودان عِلمست و برهانش بـود، تحصیل
ادامه خواندن معارف : شعر از شادروان محمود طرزیمعارف : شعر از شادروان محمود طرزی
دسته: فرهنگ و ادبیات و هنر
یاد پروفسور داکتر محمد حسین یمین : نوشتهء استاد پرتو نادری
از شمار دو چشم یک تن کم
وز شمار خرد هزاران بیش
امروز پروفسور داکتر محمد حسین یمین از این جهان چشم پوشید و به گفتهء خیام با هفت‌هزار ساله‌گان سر به سر شد.
استاد یمین دست کم چهل سال استاد دانشکدهء ادبیات دانشگاه کابل بود.
عضویت شورای علمی دانشگاه کابل را داشت و عضو فرهنگستان ایران نیز بود.
او حق بزرگی بر چند نسل از آموزگاران زبان و ادبیات پارسی دری در افغانستان دارد. چند نسل شاعر و نویسندهء کشور را نیز استاد بوده است.
ادامه خواندن یاد پروفسور داکتر محمد حسین یمین : نوشتهء استاد پرتو نادریکُلفت دوران ؛ شعر از : استاد محمد اسحق ثنا
گرچه در دور ترین مُلک خدا محبوسم
من ز غربت‌کده رخسار وطن می بوسم
مرغ بی بال و پرم دور فتاده ز وطن
مانده از چارسو محصور در اقیانوسم
ادامه خواندن کُلفت دوران ؛ شعر از : استاد محمد اسحق ثنایوسف کهزاد ؛ رنگین کمان که دیگر در افق نمی تابد : نوشته ؛ استاد پرتو نادری
محمد یوسف کهزاد نقاش پرآوازۀ افغاستان شب پنج شنبه اول جنوری2019 به ساعت 9.30 به وقت ایالات متحد امریکا در یکی از شفاخانه های ایالت کالیفورنیا به عمر 84 ساله‌گی با زنده.گی بدرود گفت.
او به سال 1935 م / 1314 خورشیدی در شهر کابل چشم به جهان گشود. پدرش میرزا محمد علی نام داشت. این خانواده در افغانستان در عصه‌های فرهنگ، هنر و ادبیات شهرت گسترده‌یی دارد.
ادامه خواندن یوسف کهزاد ؛ رنگین کمان که دیگر در افق نمی تابد : نوشته ؛ استاد پرتو نادریخورشید آرزو؛ شعر زیبا از : مسعود زراب
در جمع نکته دانان بیجا سخن مگویید
جایى که قطره باید، دریا سخن مگویید
در بزم میگساران وصف شراب ناب است
از کوثر و بهشت و طوبا سخن مگویید
ادامه خواندن خورشید آرزو؛ شعر زیبا از : مسعود زرابهنر مند با اصالت ؛ نوشته : نذیر ظفر
هنر مندان سر مایه های معنوی هر کشور بشمار میروند که با هنر شان فرهنگ و زبان هر جامعه را غنا می بخشند. در جامعه سنتی ما که قاطبه مردم از نعمت سواد بی بهره بودند ؛ عوام الناس به معنی واقعی هنر ها پی نمیبردند واما علاقه مند هنر و هنر مند بودند و حتی اگر در فامیل شان شخصی قریحه ای هنری میداشت مورد تمجید قرار نمیگرفت و بعضی هنر ها عیب پنداشته میشد که بقایای این سنت نا پسندیده تا کنون در کشور باقیست ؛ بطور مثال خانم آواز خوان را همه علاقه دارند تا اوازش را بشنوند و در کنسرت اش شرکت کنند و از آوای لطیف اش لذت ببرند مگر اگر خواهر یا دختر کسی با وجود صدای رسا و زیبا اگر بخواهد بخواند مورد خشم و تعصبات خانواده گی قرار می گیرد و به همین منوال در هنر تمثیل نیز تا کنون خانم ها حصه گرفته نمیتوانند مگر در دهه های قبل با وجود مشکلات سنتی هنر مندانی تبارز کردند که نامهای شانرا باید با خط زرین نوشت که نمیتوانم از همه شان نام ببرم.
ادامه خواندن هنر مند با اصالت ؛ نوشته : نذیر ظفرسلامنامه : نوشته نذیر ظفر
ز مـــــــن به جــــــمله عشاق کامگار سلام
به هـــــــر شهید که خوابیده در مزار سلام
به خسته گان جفـــا دیده ِیی به ز یـــر ستم
به آنــکه بی گــــــنه گردیده سنگسار سلام
ادامه خواندن سلامنامه : نوشته نذیر ظفرنگاهی به زنده‌گی زنده یاد قسیم اخگر : نوشته ء استادپرتو نادری
قسيم اخگر جايي در رابطه به پيدايي خود در اين جهان کبود مي گويد « همان سالي که در آخرين روزهايش اسماعيل بلخي و دوستانش را به جرم کودتا گرفتند. هر وقتي از تولد من ياد مي‌شد پدرم اين تقارن را بياد مي آورد، از او فهميدم که انقلاب چين هم در همان حول و حوش به پيروزي رسيده بود. شبي که بدنيا مي آمدم توفان و سرما بيداد مي کرد و درها را به هم مي کوبيد به همين قرينه نامم را توغل علي گذاشتند که چون نامأنوس و غير متعارف بود، جا نيافتاد.»
ادامه خواندن نگاهی به زنده‌گی زنده یاد قسیم اخگر : نوشته ء استادپرتو نادریزندهگینامه ی مختصرمیرزاعبدالقادر بیدل : پژوهش ؛ پوهاند سید سلطان – ارسالی داکتر فیض الله ایماق
میرزا عبدالقادر بیدل در سال ۱۶۴۴ میلادی در شهر قدیم بخارا، در خانواده ی تیموریان و قوم برلاس
مرکز فرهنگ ومجامع علما ودر اوج قدرت شهریار شاه جهان، دیده به جهان گشود. این مرد فیلسوف از خورد سالی قریحه ، طبع شعری، ذکاوت خدا داد و نبوغ فکری داشت.
ادامه خواندن زندهگینامه ی مختصرمیرزاعبدالقادر بیدل : پژوهش ؛ پوهاند سید سلطان – ارسالی داکتر فیض الله ایماقتلخ کامی ؛ شعر زیبا از : مسعود زراب
اشك در چشمان آدم در تمامِ زنده گيست
دل اسير لشكر غم در نظامِ زنده گيست
گاهى از درد آشكارا، گاه پنهان سوختن
بار بار از غصه مردن انتقامِ زنده گيست
ادامه خواندن تلخ کامی ؛ شعر زیبا از : مسعود زرابنهال ی امید؛ شعراز : استاد محمد اسحاق ثنا
وطن امروز شد ویرانه و آباد نشد
رفت در بند اسارت ولی آزاد نشد
ناله هر چند کشیدم که شود دل خالی
به گلو ماند گره ناله و فریاد نشد
ادامه خواندن نهال ی امید؛ شعراز : استاد محمد اسحاق ثناپیرمرد، ادیسون و من!– نوشته : استاد پرتو نادری
پیرمرد می‌گفت: این شب‌ها خانهء ما مانند گور سودخور تاریک است. چارهء دیگری ندارم. من هم از بی‌برقی سوء استفاده می‌کنم، سر شو تنهایی و غم‌های خود را بغل می‌کنم و به خواب می‌روم.
پرسیدم: ایقه زود خوابت می‌برد؟
گفت: ده غم خواب نیستم. دلم می‌خواهد همین که چشمم پیش شود، امو کافر برق‌ساز را در خواب ببینم!
گفتم: پیرمرد پایت به لب گور رسیده و باز می‌خواهی یک کافر را در خواب ببینی!
ادامه خواندن پیرمرد، ادیسون و من!– نوشته : استاد پرتو نادریشامگاهی : شعراز شادروان رازق فانی
شامگاهی در رهی بودم روان
تن روان و دل به فکر آب و نان
من نمیدانم چنان شد یا چنین
پای من لغزید خوردم بر زمین
ادامه خواندن شامگاهی : شعراز شادروان رازق فانیوطن : شعر از محمد اسحاق ثنا
آتش زده خصم لانه‌ای من
میسوزد ازین کاشانه‌ای من
تا چند کشم غمت وطن بیش
این غصه کند دیوانه‌ای من
ادامه خواندن وطن : شعر از محمد اسحاق ثناپیرئ نوشتهء : نذیر ظفر
همــه دلــــــــگیر اند از آوان پیری
نگردد هـــــــیچ جــا در مان پیری
سن هر چه یک عدد باشــد ولیکن
خـــوش آیند کی بُود دوران پیری
ادامه خواندن پیرئ نوشتهء : نذیر ظفربا استاد در شناخت شهنامه فردوسی : استاد پرتو نادری
در این روزها کتابی خواندم زیر نام «در شناخت فردوسی و شاهنامه» از استاد محمد یونس طغیان ساکایی، استاد زبان و ادبیات پارسی دری در دانشگاه کابل. کتاب در کلیت خویش پژوهشی است در پیوند به شخصت و شگردهای شاعری فردوسی و جای‌گاه شاهنامه در ادبیات پارسی دری و ویژه‌گی های آن. همه بحث‌های کتاب در سه بخش دسته‌بندی شده است.
• مقدمات،
• در شناخت فردوسی،
• شاهنامه چیست؟
افزون بر این نویسنده در پایان کتاب شرحی برخی از واژه‌ها و ترکیب‌ها را نیز افزوده است که می تواند چنان کلیدواژه‌هایی، فهم شعرهای آمده در متن را برای خواننده آسان سازد.
بخش مقدمات یا فصل نخست در حقیقت آستانه‌یی است برای رسیدن به بحث اصلی کتاب که به گونۀ فشرده، چشم اندازی دارد به اوضاع سیاسی – اجتماعی حوزۀ تمدنی خراسان بزرگ از پیدایی اسلام تا روزگار ابوالقاسم فردوسی.
ادامه خواندن با استاد در شناخت شهنامه فردوسی : استاد پرتو نادریکمافی السابق : شعر زیبا ازهارون یوسفی
آب از چشمه خراب است کما فی‌السابق
گرگ، با قافله خواب است کما فی‌السابق
کج گذاری تو اگر پا ز خط و فرمانش
گردنت بین طناب است کما فی‌السابق
ادامه خواندن کمافی السابق : شعر زیبا ازهارون یوسفیضیا قاریزاده از پیشگامان شعر نودرافغانستان : استاد پرتو نادری
ضیا قاریزاده یکی از پیشگامان شعر نو در افغانستان است. در کتاب « نوی شعرونه / اشعار نو» که به سال ۱۳۴۱ در کابل نشر شده از او چهار شعر به نامهای «کبوتر سفید»، « ای زهره»، « ای دریا» و «برگ‌ریزان» آمده است.
در برسی تحول شعر پارسی‌دری در افغانستان قاریزاده را با همین شعرها و چند شعر دیگر او در «منتخب اشعار» او، از شمار نخستین شاعرانی می‌دانند که در دهٖۀ سی سدۀ چهاردهم خورشدی به سوی شعر آزاد عروضی یا نیمایی گام برداشته است.
ادامه خواندن ضیا قاریزاده از پیشگامان شعر نودرافغانستان : استاد پرتو نادریمام وطن : شعر ازاستاد محمد اسحاق ثنا
دوست دارم از دل و جان آنکه غمخوار وطن
یا که باشد در غمی بهبود و اعمار وطن
ادامه خواندن مام وطن : شعر ازاستاد محمد اسحاق ثنایادی ازحافظ اکه آوازخوان محبوب فراموش شدهی خانقاهی : نوشتهء ؛ الحاج دکتور فیض الله ایماق
شب نوروز سا ل ۱۳۴۹ بود، هنر دوستان اندخوی، طبق عادت خواستند دراین شب خجسته و پُر میمنت ، مجلسی از سرور وخوشی برپا کنند وزنگ دل را در آوای نغمه های دوتار و ترانه های دل انگیز خواننده ی معروف دیار خود بزدایند، همان بود که شخصی را به کلبه ی هنرمند سابقه دار، فرستادند تا او در مجلس یاران اشتراک کند .
دق الباب شد. صدایی از منزل هنرمند به گوش نرسید، بالاخر ، قاصد نعره زد: « حافظ اکه، حافظ اکه…!» ولی جز خاموشی مطلق که سرتاسر اطراف و اکناف را فراگرفته بود، چیزی به گوش نمی رسید.
مـحـبــوبــه « وحـیـد» جـباری « هنرمند محبوب دلها » گرفـته شـده از کتـاب آوای ماندگار زنـان اثـر مـاریـا دارو
محبوبه جان فرزند محمد خان بتاریخ 21 میزان سال 1327 ش – درشهر کابل در یک فامیل متوسط و منورتولد یافت و تحصیلش را در لیسه ملالی تمام کرد. محبوبه جباری اولین کار هنری خود را ازستیج پوهنی ننداری بامادرش رضایی اش « میرمن پروین » شروع نمود. خانم پروین آهنگ مشهوردختر گلفروش می سراید و خانم جباری آنرا تمثیل می نمود. بعدآ راهی پروگرامــهای اطفال رادیوکابل گردید ودر اثر تشویق مادرش «خانم پروین» (که اورا مشوق واستاد خود در راه هنرمیداند) وتشویق والدین اصلی اش از سن شش ساله گی در دنیای هنر تمثیل گام های استوار برداشت و درسن 14 سالگی به خواندان دیالوگ های رادیویی آغاز کرد که در آن زمان وسایل برای ثبت در رادیو کابل وقت وجود نداشت وهمه برنامه ها راسآ نشر میگردید.
ادامه خواندن مـحـبــوبــه « وحـیـد» جـباری « هنرمند محبوب دلها » گرفـته شـده از کتـاب آوای ماندگار زنـان اثـر مـاریـا دارواستاد عبــدالواحـد بـهـره : مــاریــا دارو
شاد روان استاد عبدالواحد بهره فرزند مولوی رحیمداد تیموریُ نواده ی مولانا میر محمد یوسف بهره از سلسله ی دودمان تمیوریان هرات میباشد و در یک در خانواده ء متدین پا به عرصه وجود گذاشت .
استـاد بهره علوم متداوله ی عصر را نزد علمای مشهور زمان فرا گرفت و در معارف کشور مصدر خدمات زیاد گردید.
درسال 1300 هش – در زمان شاه امان الله خان که توجه به علم ودانش یکی از اقدامات اولیه حکومت را تشکیل میداد٬ و در آن زمان شادروان علامه استـاد صلاح الدین سلجوقی مسوَل معارف ولایت هرات بود ٬ برای تطبیق لایحه وظایف و انکشاف معارف در هرات توجه خاص مبذول داشت اما مردم که از نعمت علم کمتر بهرهمند بودند برای انکشاف معارف علاقه َ چندانی نداشتند و از شمولیت فرزندان شان در مکتب جلوگیری مینمودند .
ادامه خواندن استاد عبــدالواحـد بـهـره : مــاریــا دارونخستین شاعربانوی نیمایی و سپید‌سرای افغانستان، هفتاد و دوساله شد : استاد پرتو نادری
دهۀ چهل سدۀ چهاردهم خورشدی بود که هما طرزی چنان شاعر جوان و نوپرواز در مطبوعات افغانستان شناخته شد. او از نوجوانی زیر تاثیر جو فرهگی خانواده به شعر و ادبیات روی آورد. گذشته از این گاهی هم خیالات نوجوانی خود را با استفاده از هنر نقاشی بیرون میداد.
چند نکته در پیوند به شاعری هما طرزی توجه بر انگیز است. نخست این که او با شتاب از مرز شعر عروضی می‌گذرد و می‌رسد به شعر آزاد عروضی یا هم به شعر نیمایی. دو دیگر این که او در همین سال‌ها، شعر آزاد عروضی را نیز پشت سر می‌گذارد و به سوی شعر سپید گام بر می‌دارد.
ادامه خواندن نخستین شاعربانوی نیمایی و سپید‌سرای افغانستان، هفتاد و دوساله شد : استاد پرتو نادریغمگسار : شعر از استاد محمد اسحاق ثنا
بیا ای دوست گرد کینه از دلها بی افشانیم
بجای دشمنی در دل نهال مهر بنشانیم
به پا خیزیم و با دیو شریر جهل بستیزیم
براندازیم بنیادش که ما چون سیل و طوفانیم
ادامه خواندن غمگسار : شعر از استاد محمد اسحاق ثناگویندهای خیامی : استاد پرتو نادری
پاره‌ای از رباعی‌های خیام با واژه «گویند» آغاز می‌شود. گاهی هم «گویند» و «گفت» در متن رباعی‌هایش می‌آیند. خیام در چنین رباعی‌هایی مانند یک راوی پدیدار می‌شود. سخنانی را روایت می‌کند و بعد می‌رسد به نتیجه‌گیری‌ها و بیان سخنان خود.
در چنین رباعی‌هایی خیام، در همان نخستین مصراع یک روایت ماورایی را بیان می‌کند. بعد سخنانی می‌آورد در تقابل با آن و در نهایت رباعی از چنین تقابلی هستی می‌یابد و خواننده با گونه‌ای از دیالیکتیک محتوایی رو‌به‌رو می‌شود.
گویند کسان بهشت با حور خوش است
من می‌گویم که آب انگور خوش است
ادامه خواندن گویندهای خیامی : استاد پرتو نادری