دسته: فرهنگ و ادبیات و هنر

بخش دیگری از کوتاه سرایی‌های واصف باختری به ترجمه‌های او بر می‌گردد. واصف‌باختری با ترجمه‌های که از شعر جهان دارد، یک مترجم موفق شعر نیز است. او شعرهایی را از شاعران کشورهای فرانسه، جرمنی، هسپانیا، روس، اتحاد شوروی سابق، آیالات متحد امریکا، هند، ترکیه، لبنان، مصر، فلسطین، جامیکا،کولمبیا، پیرو، برازیل و شاعران کُرد به زیبایی و استواری ترجمه کرده که این ترجمه‌ها (141) صفحۀ کتاب «سفالینۀ چند بر پیشخوان بلورین فردا» را در برگرفته است.
بخش بیش‌تر ترجمه‌های واصف شعرهای کوتاه اند در فرم شعر آزاد عروضی و شعر سپید. با این حال پاره‌یی از ترجمه‌هایی او در اوزان عروضی و غزل‌های کوتاه نیز صورت گرفته است. ادامه خواندن شعر کوتاه در ترجمه‌های واصف باختری : پرتو نادری

این پورتریت مفتوحه خانم – توسط داکتر شهرانی نقاشی شده است

مفتوحه بنت نورعلی – در سال ۱۹۰۳ میلادی ، در قصبهٔ بیگیاوول شهر قازان پایتخت جمهوری تاتارستان چشم به جهان گشود.

در زمان تسلط شوروی سابق ، مفتوحه با فامیل خود از زادگاهش به جمهوری اوزبیکستان نقل مکان نموده ، سپس طور مهاجر ، وارد افغانستان می شود و در اولسوالی اندخوی ولایت فاریا ب  مسکن گزین می گردد.

      نمایی از مقبرهٔ بی بی مفتوحه ، در شهدای صالحین کابل

بعد از سپری شدن چند سالی ، مفتوحه با شاهیمردانقل کلانتر ، باشندهٔ قصبهٔ ایماقخانهٔ قورغان آن اولسوالی ازدواج می نماید. مفتوحه ایماق چهار پسر بنامهای محمد انور ، محمد هاشم ، فیض الله و محمد الله داشت . پسران اولی و دومی وی ، در سنین ۵-۴ سالگی با مریضی چیچک یکی پی دیگری پدرود حیات گفتند.

کلانتر شاهیمردانقل ایماق ، در سال ۱۳۲۸ خورشیدی پسرش فیض الله را شامل مکتب ابتدایی قورغان اندخوی نموده ، همان سال ، بنابر مریضی ملاریا در سن ۴۷ سالگی  پدرود حیات گفت. مفتوحه با دو طفل یتیم وصغیرش ماند.عبدالعزیز بای و حیدرقل قریه دار برادران مرحوم شاهمردانقل ، مفتوحه را مجبور می ساختند تا شوهر کند ؛ ولی او این پیشنهاد ایورانش را نپذیرفته ، اظهار داشت : تا دم مرگ با دو پسرش زنده گی کرده، روی شوهر را هرگز نخواهد دید . این خانم حقیقتاً به قول خود ایستاد و از کوچه ٔ شوهر نگذشت. ادامه خواندن زنده گینامهٔ بی بی مفتوحه ایماق شاعر مردمی شهر اندخوی : تهیه و ترتیب و ترجمهٔ متن — امان معاشر

                   بخش سوم  

با چنین هوش پاشانی که دارم باید زیاد بر خود فشار آورم تا نامش یادم آید: در تابستان 1991 به دفتر ماهنامۀ “سباوون” آمد و گفت: « یک گزارش انگلیسی در بارۀ محترم سلام سنگی آورده‌ام. خواهش می‌کنم این را ترجمه کنید».

از آرندۀ نشریه خواستیم آن را نزد ما بگذارد تا هم ترجمه شود و هم عکس رنگۀ سنگی را در مجله بگذاریم. نپذیرفت و گفت: «امانت کس دیگر است، اگر گم شود، چه جواب بدهم؟»

البته، آنگاه امکان فوتوکاپی رنگی یا عکاسی خوب و روشن از روی عکس در کابل نداشتیم. ناگزیر نگارۀ سیاه‌‌وسپیدی به جایش نهادیم.

[][]
Salam Sangi in India
Panorama/ The Free Press Journal
Sunday, May 06/ 1990
نویسنده: Samira
برگردان: س‌س

ادامه خواندن هفتۀ هفتاد سالگی سلام سنگی« بخش سوم » : داکتر صبورالله سیاه سنگ

    نصیر احمد نشاط، شاعرو طنز نویس کشور راهی سرزمین خاموشان شد! روانش شاد باد و نامش ستوده که مردی بود به پاکی چشمه ساران کوهستان‌های بلند.
چه دردمندانه زیست، اما چه باوقار و شکوه!

یاران موافق همه از دست شدند
در پای اجل یگان یگان پست شدند
خوردیم زیک شراب در مجلس عمر
دوری دو سه پیش‌تر زما مست شدند

نصیر احمد نشاط در زمستان 1379 خورشدی گزینۀ از شعرهایش را زیر نام «نزع كابل» در شهر پشاور به چاپ رساند. بخش بزرگ این گزینه طنزهای منظوم شاعر است او بیش‌تر به طنز نویسی منظوم دل‌بسته‌گی داشت.
نصیر احمد نشاط در دهكدۀ بابای علی ولسوالی آبشار ولایت پنجشیر به دنیا آمد، دورهء ابتدایی را در همان‌جا خواند، ولی بعد‌ها مشكلات زنده گی نگذاشت تا به آموزش‌ خویش ادامه دهد. با این حال او تا هفده ساله گی در مدارس دینی به آموزش علوم دینی پرداخت.

ادامه خواندن نصیر احمد نشاط، شاعرو طنز نویس کشور راهی سرزمین خاموشان شد! : پرتو نادری

      امروز رسیدم به شعر کوتاهی از بهار سعید به نام « یاغ» در این باغ دیدم:

برای زیبایی باغ
هرگلی کم داری، می‌رویم
ولی برای آرامش جنگل
خود را به گوسپندی نمی‌زنم
تا خوراک گرگان نشوم
( ازدور تا رسیدن ، ص، 246.)

شاید بتوان گفت زن خود گل باغ زنده‌گی است. در یک مفهوم بزرگ‌تر، انسان خود گل باغ هستی است. هستی در انسان بیدار می‌شود. طبیعت در انسان به سخن در می‌آید؛ عاطفه و حس پیدا می‌کند. اندوه و شادمانی رامی‌شناسد و می‌رسد به عشق.                                                                                                                                   بهار سعید می‌خواهد در باغ زنده‌گی به جای هرگلی که کم است بروید، این سخن می‌تواند این مفهوم را داشته باشد که مرد و زن در کنار هم اند که زنده‌گی را تکمیل می‌کنند. به زبان دیگر انسان است که زیبایی طبیعت را تکمیل می‌کند. انسان با آزادی است که می‌توانند تکمیل کنندۀ این مفهوم باشد. چنین است که حتا به قیمت آرامش جنگل هم که باشد او از آزادی خود نمی‌گذرد. نمی‌خواهد زنده‌گی گوسپندی داشته باشد تا گرگان غارت‌گر همیشه بر وی پیروز بمانند. ادامه خواندن …شعر کوتاهی از بهار سعید به نام « یاغ» در این باغ دیدم: پـرتـو نـادری

  در فبروری 1992 مهدی امید فلمنامه‌نویس و کارگردان کردستانی به تاجکستان آمده بود. پیامی نوشتم با شش هفت پرسش در پیرامون فلم “تونل” و نقش سلام سنگی در آن. او که فارسی می‌دانست، ولی نمی‌توانست فارسی بنویسد، به جای پاسخ در برابر پرسش‌ها، نامۀ کوتاه زیرین انگلیسی را فرستاد:

«یکی از محدود ملت‌هایی که بدون سرزمین بر کرۀ زمین زندگی می‌کنند، ملت دربدر کُرد است. غم‌انگیز و شایان درنگ: سی ملیون انسان – انسان کُرد – تکه تکه در میان ایران، عراق، ترکیه، سویدن و چندین کشور دیگر پراکنده پخش شده‌اند.

فلم “تونل” آزمون نو و کار دلیرانه و شگفت است. داستان از تاریخ متحرک مسافرین، مهاجرین و فراری‌ها تصویر می‌دهد و چنین آغاز می‌شود:  کتله‌های بزرگ مردم باز هم رخت سفر می‌بندند و فرسنگ‌ها پابرهنه سوی آیندۀ مجهول راه می‌پیمایند. این انبوه سرگردان میهن شان را ا از  ترس  رها کردنده و اروپا می  روند.
 سرگردانی آوارگان در آنجا نیز پایان نمی‌یابد: می‌خورند، می‌نوشند و می‌خوابند، ولی آرامش ندارند. گویی زمین به آنان جای نمی‌دهد. در کشاکش رویدادها یکی از قهرمانان می‌میرد. همراهان پیکرش را برمی‌دارند و می‌برند تا به خاک سپارند. آنها که نمی‌توانند اجازۀ اروپایی‌ها را به دست آورند، تابوت را هر سو می‌برند و در پایان روی سنگ‌فرش‌ها می‌گذارند تا اندکی از خستگی بکاهند. ادامه خواندن هفتۀ هفتاد سالگی سلام سنگی
 ( بخش دوم) : دکتـور صبـور الله سیاه سنگ

      زنان به عنوان نیمی از پیکره اجتماع نه فقط امروز بلکه در تمام ادوار تاریخ نقش تاثیر گذار و تعین کننده داشته و در تمامی برهه های حساس حضور پر صلابت در تمام عرصه های اجتماعی و سیاسی همانطوریکه مردان فعالیت می نمودند رول به سزا داشته است.
زنان هم چو مردان در ساختن جامعه نوین در کشور بذل مساعی بخرج داده و چه افتخاری بالاتر ازین که زنان بزرگوار افغان همیشه از خود شهامت و مقاومت در طول تاریخ نشان داده زنان موفق و اثرگذار سرزمین ما با تلاش های فراوان تابو های سنتی جامعه را شکستانده برابر و همدوش با مردان در تمام فعالیت های اجتماعی ، فرهنگی ، هنری و سیاسی اشتراک و سهم خویش را ادا نموده اند .
از جمله بانوان این مرز و بوم بانو مستوره افغان شاعره میهن ، بانو شفیقه محسنی معلمه و شاعره و بانو شازیه صابری شاعره جوان و با درد را به معرفی می گیرم.

مستوره افغان

مستوره افغان که نام اصلی اش زبیده بوده صبیه منشی میرزا محمد امین خان نصرتی می باشد .
مستوره افغان در سال ۱۲۸۷خورشیدی در یک فامیل روشنفکر در شهر کابل دیده به جهان گشود. پدرش یک شخص دانشمند ، ادیب و فاضل بود وی را از کودکی تحت تربیت خویش قرار داده برایش درس فارسی و عربی را تدریس نمود.
مستوره افغان درس اول را از پدر روشنفکر و با تدبیر خود آموخت . بعد در سال ۱۳۰۲ خورشیدی شامل مکتب جدیدالتأسیس نسوان گردید .
مستوره افغان از آوان کودکی قریحه عالی شعری داشته با صراحت لهجه و خوش صحبتی که داشت شنونده را مجذوب خود می ساخت ، در فصاحت زبان هم با مردان همسری می نمود. ادامه خواندن بانوان غزل سرای چنداول : امـان کبـیری

   د پښتو ژبې یو له هغو فرهنګي خدمت ګارانو نه شمیرلی شو چې زیار  اولاسته راوړنې یې په پښتو ادب  په تیره د پښتو د لنډې کیسې په وده کې کې خپل ځانګړی ځای او ارزښت لري

محمد زرین انځور د ا لحاج عبداللطيف ګرديوال زوی دی، په ١٣٣٥ لمريز هجري کال  کې د ننګرهار ولايت د مومنددرې ولسوالۍ د ((ګردي غوث )) په کلي کې په يوه روښانه  کورنۍ کې زېږېدلی دی

زرين انځور خپلې لومړنۍ زده کړې د گردي غوث په لومړني ښوونځي کې تر سره کړې دي. منځنۍ  زده کړې يې په ۱۳۵۲ لمریز کال د ننگرهار ولايت د ايمل خان په لېسه کې پای ته رسولي ، بيا يې په ١٣٥٣ لمریزکال کې د کابل پوهنتون د ادبياتو او بشري علومو په پوهنځي کې زده کړې پيل کړي چې په ١٣٥٦ لمریزکال کې د ژورناليزم له څانگې خپل د ليسانس سند لاس ته راوړی. تر دې وروسته يې بيا په پېښور کې د کډوالۍ په کلونو کې د پېښور له پوهنتون نه د پښتو ژبې او ادبياتو په څانگه کې خپل د ماسټرۍ بري ليک ترلاسه کړی.. ادامه خواندن د پښتو ژبې پیاوړی  لیکوال او ژورنالست محمد زرین انځور : محمد صدیق سمندر

 

هدهد کنج بام مژدۀ سالگرد زادروز سلام سنگی – هنرمند پرآوازۀ سینمای افغانستان – را آورد. او هشتم اگست 2019 پا می‌گذارد به هفتادمین پلۀ نردبان زندگی. امشب، شب آینده و پس‌فردا شب نوشته‌ها و برگردان‌هایی که نزدیک به سی سال پیش در پیرامون کارنامۀ پربار هنری او آماده ساخته بودم، خواهید خواند. سپس در همین زمینه سخنان تازه نیز خواهم داشت.
*
سلام سنگی گران‌سنگ
هفتادمین سالگرۀ زادروزت فرخنده و خجسته باد.

در بهار 1990 در مکروریان کهنۀ کابل با خواهر و برادر نوجوانی به نام‌های بدریه و بهزاد آشنا شدم. پدر شان پیشۀ بازرگانی داشت و از من خواسته بود فرزندانش را با الفبای آنگلیسی آشنا سازم.

نخستین روز دیدار مان، چشمم به چند عکس سلام سنگی روی دیوارهای دهلیز و اتاق درس شان افتاد. آنان کلکسیون بزرگی از عکس‌های این هنرمند داشتند و دوست‌دارش بودند.

بدریه و بهزاد در یک روز برف‌باران همان سال به دیدنم آمدند و گفتند: “برای خداحافظی آمده‌ایم. به کس نگویید، ما از افغانستان می‌رویم.” سپس البوم دوست‌داشتنی شان را نزد من امانت گذاشتند و افزودند: “هر کسی نشانی درست بیاورد، این عکس‌ها را به او بدهید تا به ما برساند“. ادامه خواندن هفتۀ هفتاد سالگی سلام سنگی (بخش نخست ): دکتور صبورالله سیاه سنگ

  آن روز تلخ وقتی لیلا را از میدان هوایی کابل به سوی شهدای صالحین می بردیم آخرین گفتگوی او یادم آمد. آنگاه که در پشاور بودم گزارشگر رادیو بی بی سی! دریکی ازروزها که تیلفون دفتر به صدا درآمد، من در کنار تیلفون بودم. تا گوشی را برداشتم صدای بانویی را شنیدم که سلام می فرستاد با مهربانی واز یک یک اعضای خانواده ام می پرسید، با نام. به شگفتی اندر شده بودم که این صدای کیست که حتی اعضای خانوادهء مرا نیزبا نام می شناسد.او سخن می گفت و من به صدای اومی اندیشیدم، تا این که شناختمش، زنده یاد لیلای صراحت بود که از هالند تماس گرفته بود.شعرپنجاه ساله گی مرا خوانده بو وخواسته بود تا پنجاه ساله گیم را مبارک باد گوید!

برایم گفت:« پرتو تصویرت را در جایی دیدم وتو چقدر پیر وافسرده شده ای! تصویرت را دیدم، گریستم ، بسیار گریستم» گفتم مگر مرا این همه دوست داری که تصویر پیری من ترا به گریه در آورده است؟ گفت تو راهمیشه دوست می داشتم.»
یادم آمد که در یکی از زمستانهای که جای برف از آسمان شهرکابل راکت می بارید، خبر شدیم که مادر لیلا از جهان چشم پوشیده است. ما همه گان بی خبر مانده بودیم و شرمساراز این بیخبری که در آن روز های سنگین اندوه و مصیبت نتوانسته بودیم ، با لیلای شعر افغانستان غمشریکی کنیم. مدتی با من، با شهید قهارعاصی و استاد حمید مهرورزکه درانجمن نویسنده گان افغانستان کار می کردیم ،سخن نمی گفت، تا ما را می دید خود را کنار می کشید.گویی که ما را انگار ندیده است! بعد ها هم که سخن می گفت به آن محبت پیشین نبود. در مانده بودیم که چگونه عذر خواهی کنیم. به گونه یی استاد واصف باختری عذرما را درمیان گذاشته بود. لیلا به استاد واصف باختری چیزی گفته بود که تا هم اکنون که به یادم می آید اشک در چشمهایم حلقه می زند .لیلا گفته بود: « من چشم به راه بودم تا این ها می آمدند و تابوت مادرم را یک جا با برادرم بر دوش می کشیدند.» ادامه خواندن سطر چند برای لیلای سفر کردۀ شعر افغانستان! نویسنده : استاد پرتو نادری

    در پیوند به شعر پای‌داری علامه سید اسماعیل بلخی، آمده در کتاب « شعر پای‌داری و چگونه‌گی آن در افغانستان». دوستان کم حوصله زحمت خواندن بر خود هموار نسازند و مرا هم سرزنش نکنند که چرا نوشته‌ های دراز را نشر می‌کنی!

سید اسماعیل بلخی، شخصیت چندین بعدی دارد. بیش از همه عالم دین بود، روشن‌فکر و اندیشه پرداز اسلامی نیز. شاعر، ادیب و سخن‌وری بود که شور مبارزه در سر و عشق مبارزه در دل داشت. مقا ومت او تنها مقاومت در شعر نیست، بل‌که خود بخشی از جنبش مقاومت سیاسی و اجتماعی کشور بود. با هم‌فکرانی حزب سیاسی می‌سازد و درهوای برانداختن نظام است. رسیدن به یک نظام جمهوری، استوار بر اصول و عدالت اسلامی، مدینۀ فاضلۀ او را می‌سازد.
شعرهای او درکلیت بر محور چنین اندیشه‌هایی می‌چرخد. اندیشۀ سازمان یافته دارد. مانند آن است که بلخی هیچ مفهومی را جدا از پیوندهای فکری، تاریخی، سیاسی و فرهنگی نمی‌‌تواند بپذیرد. گویی اندیشه‌های او همه اجزای به هم پیوستۀ یک کلیت اند. شاعری است آرامان‌گرا، دشمن استبداد و سلطه‌جویی غرب. استبداد را در تمام جلوه‌های آن نکوهش می‌‌‌‌کند؛ اما نمی‌خواهد در شعرهایش نا امیدی سایه افگند؛ بل‌ شعرهای بلخی در دل خواننده‌ امید می‌پرود و خواننده را به روزهای بهتر زند‌ه‌گی به سپیده دم داد و دادگری، نوید می‌دهد. ادامه خواندن در پیوند به شعر پای‌داری علامه سید اسماعیل بلخی : استـاد پـرتـو نـادری

     

ولی لطیفی درنوجوانی به تشویق کاکای بزرگوارش استادعبدالرشید لطیفی پدرتیاترافغانستان، روی ستیزتیاترپوهنی ننداری ظاهرشد و در درامهای مختلفی نقش های زیادی را با موفقیت به اجرا درآورد
بعدها به هنرسینما روی آورد، غرض تحصیلات عالی و مسلکی بماسکو رفت و در دانشگاه ماسکو دررشته کارگردانی فیلمهای سینمایی آموزش دید.
پس از بازگشت بوطن، بعنوان کارگردان تعلیم دیده و اکادمیک در موسسه افغانفلم آغازبکارفیلمسازی کرد.
لطیفی درطی سالهای کارش درافغانفلم چندفیلم هنری ساخت و نیز تعداد زیادی فیلمهای مستند و اخباری که امروزه جزئی از اسناد مهم تصویری تاریخی کشورما بشمارمیرود.  ادامه خواندن ولی لطیفی
هنرپیشه و کارگردان پیشکسوت سینمای افغانستان: زلــمــی رزمی

   بحث بر سر رستم و هفت خوانش، بحث بر سر مردی ها و رادمردی ها است که شجاعت ها و دلاوری ها در رکابش جوانمردی ها می آموزند و از هیبت و سطوت آن کج کلاهان گیتی احساس غرور می نمایند و در سایۀ شهامت آن از گردن کشان سبک سر گیتی باج می گیرند و با همسری با آشیانۀ عقاب ها در کاجستان های سر به فلک کشیدۀ کاج های مغرور قامت آرایی می کنند. آری بحث بر سر هفت خوان رستم بحث بر سر حماسه آفرینان تاریخ است که بجای دادن حق سکوت به حادثه سازان تاریخ، برعکس آنان را به پای عدالت کشانده و در دادگاۀ مردمی به چوبۀ دار می آویزند.      از همین رو است که بحث بر سر رستم و هفت خوانش بحث بر سر به زیر کشاندن قلدران، زورگویان و گردن کشان جاهل و خودخواه است که نوکر زر و زور اند و سایه بان تزویر. آنانی که رستم گونه اند و همت رستم را دارند، هیچ گاهی زیر بار زر و زور و تزویر نرفته و سر های شان بلندتر از گردن های شان خودنمایی می کند و پاشنه های شان را بر سر و گردن متملقان، پابوسان و جنایتکاران تاریخ، درباریان بداخلاق، رشوه گیران جنسی و حق سکوت گیران بدنام و مزدورمنش می گذارند تا باشد که آگاهی، آزادی و عدالت چون، آفتاب جهان تاب بر انسان روی زمین بدون هرگونه تفاوت و تبعیض بتابد و انسانیت از زیر بار استبداد های گوناگون فکری و فرهنگی رهایی یابد و زر، زور و تزویر به مثابۀ نماد های زشت برده سازی، ستمگری و فریبکاری از روی زمین محو شود. ادامه خواندن به بهانۀ نگاهی به “هفت خوان رستم” : مـهرالـدیـن مشـید

تکسار منم، بهار تکسار منم
ازخندۀگل همیشه پربار منم
برسینۀ لاژورد شفاف خدا
آن آختر پرفروغ بیدار منم
*

ای کوه بلند پرغرورم تکسار
ای اوج کبود بی‌عبورم تکسار
من صخرۀ داغ‌دار دامان توام
از دیدۀ تو اگرچه دورم تکسار
* ادامه خواندن برای دهکده ام و برای کوه بلندش تکسار بسیار دل تنگم،… استاد پرتو نادری

 طالبان با فتح کابل اولین گام مهم را در مسیر تبدیل افغانستان به گورستان موسیقی برداشتند. همان طور که منیژه باختری در کتاب نود و سه سال رسانه و قانون (انتشارات سعید، کابل) می‌نویسد، یکی از نخستین اقدامات آن‌ها تسخیر رادیو و تلویزیون ملی به رهبری ملا محمد اسحاق نظامی بود. زیر نظر وزیر اطلاعات و فرهنگ، ملا امیر خان متقی، نشرات تلویزیون قطع شد و رادیو زیر نام «د شریعت ژغ رادیو» شروع به نشرات کرد. رادیو «صدای شریعت» یگانه رادیوی به ظاهر بدون موسیقی بود که در سطح کشور نشر می‌شد و در جهان از این نظر بی‌رقیب بود.
طالبان عملاً تولید و نشر موسیقی را منع کردند. ریاست موسیقی وزارت اطلاعات و فرهنگ تبدیل شد به ریاست ترانه‌های اسلامی. آن‌ها در سه تا چهار سال آغاز امارت خود، حدود دو هزار ترانه (منیژه باختری، ص۳۳۲) ثبت کردند. آن‌چه طالبان ترانه می‌نامیدند عبارت بود از موسیقی کلامی بدون ساز که اشعارش بیشتر در ستایش کشته‌شدگان طالب، نعت پیامبر اسلام، تشجیع مردم به جنگ با کافران و بعضی موضوعات دیگر بود.طالبان با ممانعت از پخش و ثبت موسیقی در یگانه مرجع دولتی که هم‌زمان بزرگترین مرجع در تمام کشور بود، یعنی رادیو تلویزیون افغانستان، عملاً تولید و نشر موسیقی را در افغانستان متوقف کردند. و برای نظارت و تفتیش در این کار اداره‌ای به وجود آورده بودند به نام وزارت امر بالمعروف و نهی عن المنکر. ادامه خواندن کشور بدون موسیقی
 : یما ناشر یکمنش

  در کتاب افغانستان در مسیر تاریخ نوشته میرغلام محـمد غبار در مورد خصوصیات کاکه ها و جوانمردان کابل آمده است: «این ها در کابل به عنوان کاکه و در قندهار به عنوان جوان تا قرن بیستم عمر نمودند. کاکه های کابل در پائین چوک، شوربازار، مرادخانی و چنداول حلقه های جداگانه و رؤسای علیحده داشتند. بعضآ به جنگ تن به تن با اسلحه می پرداختند و از مجروح شدن خود به دوایر دولتی اطلاع نمی دادند. کاکه که از شاگردان یک حلقه می خواست علنآ به حیث کاکه معرفی شود، دستار مخصوص و یا شف دراز تا زانو می بست و پیزار راپت می کرد، آن گاه به تنهایی شهر را یک دور می زد و از برابر حلقه کاکه های سایر نواحی که بعضآ در دکان ها و بعضآ در پهلوی دروازه های مخصوص می نشستند، عبور می کرد. اگر بالای او از طرف کاکه دیگر صدا می شد، در معنی دعوت به جنگ بود و مبارزه شروع می شد و مردم تماشا می کردند. در صورت فتح و سلامت ماندن این کاکه با غرور می گذشت و به حلقه خود می رسید، آن گه به او تبریک می گفتند و کاکه شناخته می شد. در صورت مغلوبیت و فرار یا مجروح شدن و کشته شدن، دیگر این شخص نمی توانست جزو کاکه ها به حساب آید و یا این که ادعای کاکه گی و جوانمردی نماید. داوطلب کاکه گی مجبور به دادن امتحانات و شاگردی طولانی استاد بود. یکی از این امتحانات، انجام خدمات مشکل گشت و گذار شبانه در قبرستان ها و سفرهای دور و نجات ناتوانی از مخمصه جانی و مالی بود. کاکه ها همدیگر را در مکالمه (شیربچه) خطاب می کردند. ادامه خواندن کاکه ها و زندگی عیارانه در کابل زمین : رحمت الله رواند

      شاعر پرکار و فرزانه ی روزگار پرتو نادری نام بلند و آشنایست ( من آشنایست را اینطور می نویسم)
     او از شعرش شناخته میشود. خیلی شبیه شعر خود است و شعرش کاملا همرنگ خودش.
نسل او در شاعری باید های محکمی دارد و زندان های خوفناک فکری ، محکمه های نه با داور که با پیشداوری های کین آلود. نسل او که من هم ایشان را در سلطه ی ادبیات می شناسم رسم های دارد که باید آن را قانون بپنداری. اما او این قانون ها را کمتر یاد می گیرد ، او مثل استاد باختری دنیای بزرگی دارد که هر شاعر و شعرش و تمام جهان بینی اش در آن می گنجد. این شاعر الزاماً همباور او نیست اما اگر شعر آن شاعر مخالف نظر اش خوب است می ستاید. از همین است که او در باره ی شاعران معاصر می نویسد اما نه در باره ی همه، اگر شعری به هنجار نبود در باره ی آن شاعر ولو دوستش باشد
نمی نگارد. می‌توانم با باور کامل بگویم او در حرف و عمل مومن صداقت است ‌ و روستای از سادگی.
از همین صفت برازنده اش نقبی میزنم به بکی از زیباترین شعر هایش که برای مادر سروده است.
تصویر بزرگ آیینه ی کوچک. ادامه خواندن تصویر بزرگ آیینه ی کوچک : استاد پـرتـو نـادری

   حال که سخن بر سر درۀ زیبا و تماشایی پنجشیر و مناظر طبیعی آن است، آنهم از دره یی که حماسه های مجاهدان و مقاومت شیر مردان دیروزی اش به اسطورۀ روزگار بدل شده است و گواۀ آشکار بر ماندگاری این درۀ قشنگ و سرفرازی و شکوهمندی باشنده گانش می باشد. بیجا نخواهد بود که گفت، پنجشیر، شیر مغرروری را ماند که در کوهپایه های سر به فلک کشیدۀ هندوکش هر از گاهی شجاعانه می غرد و حماسه می آفریند.  آری تنها یک دره نه؛ بلکه دره تنگی که روزگاری در قلب جغرافیای آن نبض تاریخ می جنبید و چون کویری تفتیده جغرافیایی بود، بر صورت تاریخ که گویی داشت، حوادث منطقه و جهان در سینۀ آن زبانه می کشیدند.

پس از شهادت احمد شاه مسعود و رخداد یازدهم سپتمبر معجزۀ این دره آشکار شد و به مثابۀ عطفی در تاریخ کشور ناقوس حوادث در آن به صدا در آمد. در این میان گمانه زنی هایی هم وجود دارد که سناریوی شهادت مسعود و یازدهم سپتمبر سال ۲۰۰۱ سر و تۀ یک کرباس اند که کوردلان تاریخ و دشمنان انسانیت عظمت خدایی و داد خدایی آن را تحمل کرده نتوانستند.

در هر حال اکنون که بحث بر سر این درۀ زیبا و شاداب است، بی جهت نیست که اندکی به زیبایی های طبیعی آن پرداخت و از چشمه ساران سرد و زیبای مردان خانش حرفی گفت و اندکی به دریا های مست پارنده و مناظر طبیعی اش اشاره کرد. این درۀ زیبا که در واقع از دره های زیادی تشکیل شده و مجمع الجزایری از دره های گوناگون می باشد که در دل یک درۀ طولانی آرام گرفته اند و در کوهپایه های مغرور شاداب هندوکش قامت آرایی کرده اند. پنجشیر یعنی درۀ  زیبا و دلکش  که ده ها درهء زیبا در میان کوه های سر به فلک کشیدهء هندوکش مغرور در عرض آن موجود اند و ادامه خواندن پنجشیر در ګذرګاۀ تاریخ و شیری خوابیده در کوهپایه های مغرور هندوکش -نویسنده: مهرالدین مشید

     مهدی ظفر فرزند محمد حسین علی خان از جمله نطاقان ورزیده و بی بدیل کشور در سال ۱۳۱۲ هجری خورشیدی در شهر کابل در یک خانواده روشنفکر دیده به جهان گشوده و تحصیلات ثانوی خویش را در لیسه استقلال و تحصیلات عالی را در دانشکده حقوق دانشگاه کابل موفقانه به پایان رسانیده است .
موصوف یک استعداد عالی و فطری در گویندگی که خدواند بزرگ برایش اعطا نموده بود داشت و گویندگی و نطاقی را از کنفرانس های مکتب آغاز نموده تا اینکه قدم به رادیو می گذارد و بیش از پنجاه سال کار در رادیوی افغانستان در برنامه های مختلف مثلا” زمزمه های شب هنگام ، مسابقات ذهنی ، برنامه های تفریحی برای اطفال بنام کاکا منجانی ، سرویس خبری را به بسیار متانت و صداقت به پیش می برد و با صدای روح پرور و دلنشین اش زنگ از دلهای خسته می زدود و شنونده را در عقب رادیو با سحر صدایش مسحور می ساخت .
وی در آن اوج شهرت بود که با اشخاص متنفذ سیاسی و دانشمند چون مرحوم داکتر محمودی ، مرحوم میر علی اصغر شعاع ، مرحوم ملک خان وزیر اسبق وزارت مالیه دوره صدارت سردار محمد داود و عده ای از روشن ضمیران و روشنفکران از طرف اداره ضبط احوالات وقت به گمان اغلب در سال۵ ۱۳۳خورشیدی به جرم کودتای ( جمهوریت خواهی ) به مدت هفت سال زندانی گردیدند . ادامه خواندن شادروان مهـدی ظـفـر نطاق سابقه و فراموش نا شدنی رادیو تلویزیون ملی افغانستان : امـان کبـیـری

    یادواره ‌یی برای استادم، استاد محی الدین شبنم غزنوی، برای بچه‌های دارالمعلمین که این جا هستند و باور دارم که می‌خوانند. از دوستان کم حوصلهء خود پوزش می خواهم که با خواندن چنین نوشته هایی میانه یی ندارند.
***                                                                     استادم بود، استاد محی‌الدین شبنم که ما شاگردان او را بیش‌تر به نام استاد شبنم و گاهی هم به نام استاد شبنم غزنوی یاد می‌کردیم. نیکومردی بود، مهربان، درست مانند یک پدر مهربان. به آرامی سخن می‌گفت. آرام و متفکر گام برمی‌داشت. سیمای با‌شکوهی داشت و صدایی لبریز از صمیمیت.
در بهار 1347خورشیدی آن‌گاه که به دارالمعلمین اساسی کابل راه یافتم، همه‌چیز در نظرم جلوه‌ی دل‌انگیزی داشت.
بچه‌های آمده از چهارگوشه‌ی افغانستان، مکتب ما را به افغانستان کوچک؛ اما با‌شکوهی بدل کرده بودند. بچه‌های درس‌خوان، بچه‌های خوب، بچه‌های برگزیده شده از هر ولایت. گاهی بچه‌های سیاسی، انقلابی، استدلالی و جدلی. تا به کانتین می‌رسیدیم و در بدل یک قیران (پنجاه پول) یک چاینک چای می‌گرفتیم‌، بحث‌ها آغاز می‌شدند، کسانی در پیوند به ولایت خود به دیگری چیزهایی می‌گفت و کسانی هم انبان دانش‌های سیاسی‌شان را می‌گشودند و سخنان‌شان همه از انقلاب بود و سرنگونی نظام شاهی!  ادامه خواندن    یادواره ‌یی برای استادم، استاد محی الدین شبنم غزنوی : استاد پرتو نادری

 اينبار يكي از پيشكسوتان عرصه ژورناليزم كشور را به معرفي ميگيرم غلام شاه سرشار شمالی (روشنی)فرزند

بابه صاحب دانشمند ، نويسنده ، شاعر ، ژورناليست ، و مفسر سياسي كشور در سال ١٣٠٩ در گذر ملتاني شهر

چهاريكار مركز ولايت پروان به جهان آمده در ليسه حضرت نعمان رح و تعليم تربيه كابل دانش آموخت ،

سفرهايي به كشورهاي انگلستان، شوروي ، عراق، هندوستان و جاپان داشت .

در سال ١٣٣٦ آموزشگاه ژورناليزم و در سال ١٣٤٢آموزشگاه عملي راديو ژورناليزم را در لندن به فرجام رسانيد و سپس به ترتيب عضو تبليغات جهانگردي ، عضو ادره جوايز و نشرات ، مدير مسوول روزنامه انيس ، مدير مسؤول روزنامه پروان ، مدير كارمندان وزارت مطبوعات ، مدير برنامه هاي خارجي راديو افغانستان ، مدير اداره هنر وادبيات ، مدير كل اداره اطلاعات راديو ، معاون روزنامه اصلاح ، مدير مسؤول روزنامه بيدار ولايت بلخ در سال ١٣٥٠ دو باره مسؤول هنر و ادبيات ، مدير كل برنامه هاي راديوي افغانستان ، معاون روزنامه اصلاح ، معاون روزنامه انيس ، نخستين نگارنده مسؤول جمهوريت پس از پيروزي نظام جمهوري و سپس باز هم معاون روزنامه انيس بود در سال ١٣٥٧ باز نشسته شد. ادامه خواندن غلام شاه سرشار شمالی (روشنی) : نوشته – جمال آرزو

  در آن دهکدۀ زیبا، در جرشاه‌بابا، همین که به صنف هفتم رسیدم؛ مانند آن بود که دستم به آسمان رسیده است. در میان کتاب‌های تازه‌یی که به ما دادند، کتاب‌های فزیک، کیمیا و بیولوژی برای ما بسیار نا شناخته بودند و نمی دانستیم که این کتاب‌ها از چه چیزهایی بحث می‌کنند. ما دهاتی بچه‌های ساده، هرچند تا آن هنگام چیزهای زیادی می‌دانستیم. مثلا می دانستیم که چگونه پرنده‌یی درچگونه جایی آشیان می آراید و چند تخم می‌گذارد! می دانستیم که از پشت سر اسب باید به احتیاط بگذریم تا لگدی حوالۀ مان نکند. می دانستیم که اگر خروس شام‌گاهان بانگ زند، شگون بد دارد و باید سرش بریده شود. بسیار خوشحال هم می شدیم که کدام خروس بخت برگشته شام‌گاهی بانگ زند! یاد گرفته بودیم که شامگاهان نباید از روی انبار خاکستر بگذریم چون جُندُک‌ها (جن‌ها) آن‌جا خانه دارند. وقتی نان می‌خوردیم باید بسم الله می‌گفتیم تا سیر شویم. گفته بودند که اگر بسم الله نگوییم، شیطان در کاسه شریک می‌شود. می‌دانستیم جایی که جغد آشیانه سازد، آن‌جای‌گاه به ویرانه بدل می‌شود. شنیده بودیم که اگر قصاب زیاد شود گاو حرام می‌شود. شنیده بودیم که سنگ پشت، یا به گفتۀ مردم سنگ بقه روزگاری ترازو کشی بوده که به گفتۀ مردم ترازو می زده و بعد خداوند آن دو کفۀ ترازو را بر پشت و شکم اش قرار داد تا مسخ شود وبه پند و عبرت جهانیان بدل شود تا کسی دیگری را نفریبد! ادامه خواندن آمیب شناسی مافیای قومی : استاد پرتو نادری

  روز پنج شنبه بیست و نهم حمل طی مراسمی ۱۲۰ دانشجوی (مهارتهای تکنیکی رسانه ای) به جامعه رسانه معرفی شدند در این برنامه فلم مستندی از مجموعه کارها، چگونه‌گی روش تدریس و نمونه‌های کاری دانشجویان نمایش داده شد. در ادامه‌ی برنامه آقای فاضل سنچاركی معین نشراتی وزارت اطلاعات و فرهنگ، آقای عالم فرهاد رییس دانشکده‌ی هنرهای زیبا،آقای عزیز رویش رییس مکتب معرفت، خانم مریم ساحلی مدیر بخش زنان در اقتصاد، خانم حدیثه انوری از دانشجویان و رویا سادات رییس خانه ی فلم رویا صحبت نمودند، سپس پس تقدیر از اساتید دو دور و نشر نمونه‌های کاری کارآموزان، تصدیق نامه‌های شان اهدا گردید.این برنامه ازطرف خانه فلم رویا در سالون دیپارتمنت سینما– دانشکده هنرهای زیبا، پوهنتون کابل برگزار شد.

“خانه فلم رویا” به هدف بلند بردنِ سطح کیفی مهارت‌های تکنیکی رسانه‌ای، رشدِ ظرفیت‌ها، ایجاد اشتغال برای جوانان، به ویژه بانوان؛ در دو دوره آموزشِ مهارت‌های تکنیکی– رسانه‌ای را برای (۱۲۰) تن از بانوان جوان در چهارچوب آکادمی “RFH” برگذار نموده‌است. طی این دوره‌ها که بیشتر بصورت عملی بوده؛ دانش‌آموزان در بخش‌های مختلفی از مهارت‌های تکنیکی رسانه‌ای؛ مانند عکاسی، فیلمبرداری، ویرایش– تدوین، طراحی گرافیک، گرافیک تصویری، نورپردازی، رنگ آمیزی، و ترکیبِ صدا آموزش دیده‌اند ودر این دو دورِ اول دانشجويان دانشکده های ژورناليزم، هنرهای زيبا، كمپيوتر ساينس و انيستيتوت هاي هنر شركت نموده بودند. ادامه خواندن آموزش مهارت‌های تكنيكی رسانه‌ای برای ۱۲۰ بانوی دانشجو تکمیل و از خانه فیلم رویا فارغ گردیدند

   درافغانستان از محمود طرزي چه در زمينۀ مطبوعات و چه در زمينۀ ادبيات با حرمت فراوان ياد مي شود. شماري از پژوهش‌گران عرصۀ مطبوعات از او به حيث پدر مطبوعات نوين كشور ياد كرده اند. اين امر گاهي در ميان نسل جوان اين توهم را به وجود آورده است كه گويا مطبوعات در افغانستان با محمود طرزي و نشريۀ او سراج الاخبار افغانيه به سال 1911 ميلادي آغاز شده است. در حالي كه نخستين نشريه در افغانستان به سال 1873 ميلادي به دوران امير شير علي خان بر مي گردد و اين زماني‌است كه در شهر كابل نشريۀ «شمس النهار» در شانزده صفحه به قطع كوچك به نشرات آغاز کرد. در پیوند به مدير مسوُول شمس النهار ديد گاه‌هاي گوناگوني وجود دارد شماري اعتقاد بر اين دارند كه مدير مسوُول آن قاضي عبدالقادر پشاوري بوده است كه به گفتۀ بعضي از پژوهش‌گران در ميان شهريان كابل به قادرو شهرت داشته است. مير غلام محمد غبار در تاریخ خود، افغانستان در مسير تاريخ نيز از او به لقب قادرو ياد كرده است. ادامه خواندن شمس النهار و میرزا عبدالعلی! – پرتو نادری

  تقریباً یک قرن و نیم پیش در خانوادۀ عبداللطیف خان باشندۀ بالا حصار کابل، طفلی بدنیا آمد که آوازۀ آن هنوز در کوچه ها، خانه ها و جمعیت های خاص و عام بر سر زبان هاست، در جوانی در قطار کاکه های کابل و در ایام پیری یکی از فقیر مشربان شهر به حساب میرفت. عبدالغنی مشهور به غنی نسواری در آوان جوانی یکی از کاکه های چوک کابل بشمار میرفت. وی چپن و دستار ابریشمی ساخت چنداول و کمربند و شال شانه یی «خلیل خانی» و «پتگی» نوع دیگر « شال های موره دوزی» را می پوشید. در آن زمانه ها کسی که در جمعیت ویا مسلک کاکه ها داخل میشد، وظیفۀ او حفظ حیثیت محله و معاونت با کوچه گی ها بود. غنی از آن جوانان بود که به بیوه زنان، بچه های یتیم و بی سرپرست کوچه و دوستان بی بضاعت خود از معاونت های مادی دریغ نمیکرد. برای اینکه از عهدۀ این همه مصارف برآید، لازم بود چشمۀ عایداتی داشته باشد. ادامه خواندن یادی از غنی نسواری 
روایتی از کاکه های کابل٬ 
غنی نسواری کیست؟ : وحدت الله درخانی