دسته: فرهنگ و ادبیات و هنر

ریشه و معنای واژه اوستا by mariadaro on Scribd

 فضل‌الحق عبادی در بیست سالگی (1964) به هنر رو آورد، نیمه کمتر هفتادوچهار سال زندگیش را به هنرنمایی در رادیو، تیاتر، تلویزیون و سینما پرداخت و پس از بخش دوم سریال “مهاجرت شیرآغا و شیرین‌گل” (1990؟) تا دم مرگ – شانزدهم می* 2018 – دستاورد چشمگیر نداشت.

دریغا! پیشینه پنجاه‌وچند ساله هنرمند بزرگی نخست فشرده شود به سه دهه و سپس درخشش هنرش از پانزده سال فراتر نرود. چرا؟ آسیب‌پذیری عبادی چه بود و در کجاها رخ مینمود؟ ادامه خواندن زندانی و زندانبان خویشتن : داکتر عبدالصبور سیاه سنگ

چه خوانمت؟ که هرچه خوبیَ ست از تبار توست 

  و اعتبــار کــل آفرینــــش اعتبــــار تـوست

تو نقطه ی شــــــروع خلقت تمـــــــام عالــــــمی  

ادامه خواندن به پیامبر اعظم «ص» اسلام : محمد نسیم اسیر

    صاحبنظران هنر اولين جوانه هاي هنر تئاتر و نمايش سينما را به شكل اكادميك از بركت تهداب گذاري تئاتر باغ عمومي پغمان مي دانند كه به دستان هنر پرور شاه امان الله غازي وبه تقليد از تئاتر نياي يونان باستان در پاي يك تپه دوراني در جشن استقلال افتتاح گرديد. گفته ميشود كه در اين جايگاه هنري نمايشنامه فتح اندلس براي اولين بار در پاي تپه به نمايش  گذاشته شد و فلم هاي محصول سفر شاه از اروپا را نيز با بروجكتور  هم زمان مردم تماشا نمودند   .  پژوهش ها نشان ميدهد كه تئاتر و سينما در كنار هم در سيماي هنرمندان افغان همزمان درخشيده است به نوشته پژهشگران ، روزي كه در اواخر برج دلو 1324خورشيدي دروازه پوهتي ننداري بسته شد دروازه ديگري از سينما با كار و تلاش استاد عبدالرشيد لطيفي به روي هنرمندان گشوده شد.

مفكوره   نمایش اولين فلم درافغانستان ادامه خواندن سینما در افغانستان – نگارش : محمدداودسیاووش

کوچه های افسانه ساز کابل که ليل و نهار زيادی را پشت سر گذرانده با راه رو های تنگ ، با خانه های بلند و ديوار های کمتر انداخته اش در سال 1271 خورشيدی در خانهً تاجر پيشهً بنام شيرمحمد معروف به ( داده شير ) کودکی به دنيا آمد که نامش را غلام نبی گذاشتند و بعد ها به صوفی عشقری مشهور شد.

غلام نبی هنوز نخسنين سالهای کودکی را سپری نکرد که پدرش را از دست داد و بعد از مدت کمی برادرش دار فانی را وداع کرد و بعد از مدت اندک چنگالش از دامن مادر هم رها شد و به ياری دوستان نزديک در جاده زندگی قدم می نهاد. ادامه خواندن صوفی عشقری

        به جسم لالۀ نعمان چنان ازلطف بخشد جان

           که برطبع خردمندان کلام نغز مولینا

    « سید جمال الدین افغان » نام آور، سخن فهم وسخن پرور خردمند هنرگستر، فلک قدر ملک سیما   (ازقصیدۀ طرزی دروصف سید) 

خوانندۀ عزیز وفرزانۀ امید مردمی، باذکرچندمصراع ازقصیدۀ محمودطرزی در وصف سیدجمال الدین افغان، اجازه بدهیددرسلسلۀ یادی ازنخبگان و فرهیختگان وبررسی آثارشان، ازهردوشخصیت ممتاز وپیشتاز وطن، با استفاده ازتألیف پژوهشی دوست نهایت گرامی واندیشمند مطبوعاتی ام، جناب فضل الرحمن فاضل که تحت عنوان «سدۀ سیّد در روزنۀ سراج الاخبار» ودر152صفحه ازطرف بخش فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی افغانستان در قاهره بچاپ رسیده است، تذکری دهم وهمچنان درمعرفی مختصر محمود طرزی که عنوان کتاب جناب فاضل آنرا احتوامیکند، از اثر روشنگر نویسندۀ عزیز، آقای محترم محمداکرام اندیشمند مطالبی رابه شما ارائه دهم : ادامه خواندن نظریات پروفیسور داکتر عبدالواسع لطیفی در مورد کتابی بنام ( سدۀ سید در روزنۀ سراج الاخبار) در باره سید جمال الدین افغان که به گوشش (فضل الرحمن فاضل)٬ تحریر گردیده است.

   روز يک شنبه شانزدهم جوزا يا خردادماه1361خورشيدی، افغانستان سرتاج موسيقی کلاسيک خود را از دست داد. آری استاد محمد حسين سرآهنگ در همين روز به جاودانه گان پيوست و رود بار زلال صدايش در ريگزار تفتيده مرگ خشکيد و به گفتۀ شاعر : چراغدار صدا مرد !

استاد سرآهنگ به سال 1296 خورشيدی در گذرخواجه خوردک خرابات کابل زاده شد. هنوز کودک بود که اساسات موسيقی را از پدر هنرمندش استاد غلام حسين فرا گرفت بعد به سرزمين جادويي هند سفرکرد و شانزده سال را نزد استاد عاشق علی خان مشهور به چراغ پنجاب به آموزش موسیقی کلاسيک پرداخت. آری رسيدن به هنر و پيروزی چه رياضت بزرگی می خواهد !
مهندس صديق قيام يک تن از موسيقی دانان کشور و نويسنده ۀ کتاب « ازصدا تا آهنگ » می گوید که: درافغانستان هنوز هيچ کسی نتوانسته است تا موسيقی کلاسيک را به مانند استاد سرآهنگ دراوج زيبايي و کمال اجرا کند . ادامه خواندن . و غزل های بيدل نا خوانده ماندند : پرتو نادری

می نوشتم سال ها گر رنگ‌ اگر‌ می داشتم 

دامن دانش گرفتم‌ چنگ اگر می داشتم 

لحظه‌ای از رنج‌ دنیا فارغ و در گوشه ای 

ساز می کردم دمی سارنگ اگر می داشتم 

خصم میهن چپ اگر میدید سوی کشورم 

ادامه خواندن به اقتفای شعر مرحوم‌ صوفی عشقری (رح) اگر ؟ : م – اسحاق ثنا

کشور عزیز ما از قدیم الایام زاد گاه دانشمندان ؛ شاعران ؛ نویسنده گان و هنر مندانی چیره دست بوده که سر مایه معنوی کشور مان بحساب میرود و دریغ و درد که اکثر از قلم بدستان و هنر مندان ما نظر به مشکلات اقتصادی و اجتماعی نتوانسته اند اثار شانرا به نسلهای بعد انتقال دهند و خوشبختانه امروز با امکانات گسترده تکنا لوژی میتوان از هر هنر مند و نویسنده اثری را بخوانش گرفت .
مو جودیت فیسبوک امکان وسیع را در معرفت هنر مندان و اهل بینش میسر ساخته است و من با سپاس بیکران از مدیریت فیسبوک ؛ توانسته با عده یی کثیری از جوانان و اهل قلم معرفت حاصل کنم و از مطالب و نبشه هایشان مستفید شوم .
زمان ستیز یکی از شاعران جوانیست که چند سال می شود با مو صوف ارتباط کتبی دارم وی که بیشتر دوبیتی سراست و دوبیتی های وادار ساخت تا مصاحبه با وی انجام دهم و اما در قسمت معرفت و سوانح وی بهتر میبینم که نوشته خودش را بدون تصرف در اختیار شما خواننده گان گران ارج قرار دهم :
***   ادامه خواندن مصاحبه جالب آقای نذیر ظفر با زمان ســتـیز – شاعر معاصر افغانستان

حاجتی نیست به پرسش که چه نام است اینجا
جهل را مسند و بر فقر مقام است اینجا

علم و فضل وهنرو سعی و تفکر ممنوع
آنچه در شرع حلال است حرام است اینجا

ریش زاهد قلم منشی و فرم افسر
حلقۀ حذب جوانان همه دام است اینجا ادامه خواندن …که چه نام است ایـنجا : شـعر زیبا ی از بـهـزاد

دل من از وزش باد سحر می لرزد 

شب هم از وسوسه ای تک تک در می‌ لرزد

تن من کوه اگر بود ز غم آب شدی 

دل از آن نیست ملامت که اگر می‌ لرزد  ادامه خواندن وسوسه  : استاد -م – اسحاق ثنا

یاد و خاطرات آن عزیز سفر کرده ، ابر مرد ی به وطن شیفته و آن راد مبارز ی در خاطره ها زنده ، زنده یاد طاهر بدخشی را از قلم دکتر عنایت الله شهرانی باهمی میخوانیم :                                    بدخشی از آوان خورد سالی بفرمودۀ دانشمند بزرگواراستاد نذیر حباب یار ورفیق دوران تحصیل در مکتب ابتدائی تا دوران بزرگ سالی اش بمانند یک نابغهء کوچک در سرزمین و کوهساران بدخشان ظهور کرد، ومقام او بعد ها بحدی اوج گرفت که تاکنون به ملیون ها پیروخط وافکار سیاسی او به نام نیک یادش مینمایند.
بدخشی مرد بزرگ،سیاستمدار،ادیب،عارف والاگهر، مورخ، سخنور و صاحب جاه وجلال وشکوه و همت بلند بود، در میان رهبران و حلقات سیاسی افغانستان بدخشی بگفته جناب استاد باختری بمانند وخشوری قد علم کرد ولی افسوس ها که دولت او مستعجل بود.
در باره بدخشی مقالات زیاد تحریر یافته و پیروان خط و اندیشه ها و افکار او. مکررآ نوشته های شان را در نشرات پخش و نشر نموده اند. و من یقین دارم که با این قلم ناتوان خویش نمیتوانم بمانند آنها بدخشی را بصورت درست معرفی بدارم، چونکه هیچوقت در حزب سازا مشهور به ستم ملی شامل نبودم و با مرحوم بدخشی ارتباط سیاسی هم نداشتم.
مقاله ای را که از دانشمند فرزانه استاد توردیقل میمنگی در یکی از سایت ها زیر عنوان “بدخشی را از نو باید شناخت” خواندم که در صفحات اول، در باره ً ملیت آن بزرگ مرد سخن گفته بود،که بر حق راست است و من نگارنده، نیز خاطراتی دارم از آن شهید راه آزادی مردم افغانستان از چنگال دشمنان فرهنگ و ترقی. ادامه خواندن نام طاهر بدخشی در تاریخ کشور ما جاودان است: استاد پروفیسور داکتر عنایت الله شهرانی

فقهیان لغمان در بغداد Copy by mariadaro on Scribd

تالار دانشکده هنر های زیبای افغانستان بنام by mariadaro on Scribd

       یارب توچنان کن که پریشان نشوم                 

    محتاج به بیگانه و خویشان نشوم

     بی منت  خلق تو مـــرا روزی ده    

       تا از در تو  بــر در ایشان نشوم

این گفتارگهربار خواجۀ انصار رابخاطری درآغازسخن نوشتم که آرزوی اول وآخرزندگی انسانی ما درجامعۀ پرتلاطم و دور ازکناره های امن ورستگاری امروزهمین است وابیات دیگرپیرفرزانۀ تصوف ومشعل نیایش را درپی دارد :

هر درد که زین دلم قدم برگیرد      دردی  دگرش به  جای در بر گیرد

زآن باهر درد صحبت ازسرگیرد     کآتش   به سوخته ای رسد در گیرد

کتاب گشایندۀ صدباب معنوی ونیایش خداوندی اثرماندگارخواجه عبدالله انصاری، که باخط زیبای نستعلیق استادحسن قلایی در دوصدویک صفحۀ زرنگاربچاپ رسیده است، همین دوهفته قبل ازدست برادر وداماد عزیز وادب دوستم حبیب جان فاضل حنیف منحیث تحفۀ بی بدیل ازسفر کابل، درماه مبارک رمضان بدستم رسید وقرائت آن دل وجانم را روشن ساخت و آنگاه دراولین نگاه چشمم به این رباعی خواجۀ انصارافتادکه گوید:

گشتم به هوس گرد بد ونیک بسی     حاصل نشد از عمر مرا جز هوسی

تا می ماند ز عمر یـــارب نفسی      دریاب که جز تو نیست فریادرسی

بهرحال دروصف زندگی پرمایه وپرسرمایۀ پیرنوربخش هرات، خواجۀ نورافزای انصاری، زیباتر وجامعتر ازپیشگفتار استادسیداحمد حسینی، مضمون گویاتری نیافتم که اینک متن آن به شما تقدیم می گردد : ادامه خواندن عنوان کتاب: مناجات نامۀ خواجه عبدالله انصاری (رح) -تدوین : داکترسیداحمد حسینی ٬ نقد و نظر از داکتر عبدالواسع لطیفی

  مجموعه شعری تحت نام( فریاد )که زاده طبع دوست دیرینه استاد سابقه دار معارف کشور جناب محمد ایوب ساعی که در سال 2017 به تیزاژ500 نسخه از جانب انجمن دانش در ترونتو کانادا اقبال چاپ یافته توسط دوست مهربان محترم امان معاشر بدستم رسید.

این مجموعه شعری حاوی 33پارچه شعر فارسی دری که از جمله 2 سروده به زبان تورکی اوزبیکی سروده شده مشتمل بر سه مقدمه که یکی از جانب سراینده مجموعه ،دیگری نویشته دانشمند جناب پروفیسور عنایت الله شهرانی و یکی از شاعر،نویسنده محترم کریم پیکار و در اخیر هم سوانح شاعر درج است بملاحظه میرسد.

محترم محمد ایوب ساعی چون سایر هموطنان مهاجر در اثر مشکلات ،نا امنی، جنگ و قتل و قتال انتحار کشور عزیز خوn را رها نموده و در کلگری کانادا با فامیل خویش از سالیان متمادی زندگی دارد.

یاد اور باید شد جناب (ساعی) در سروده های خود از رویداد های تلخ حال و گذشته کشور خود الهام گرفته و ناله‌های مردمان رنجدیده وطن که هر روز از طرف دشمنان وطن به خاک و خون کشیده شده به شهادت میرسد ،اشک می‌ریزد و این قطرات اشک را به رشته نظم کشیده و شیرازه بندی نموده تقدیم ادب دوستان شعر کرده است. ادامه خواندن سخنان کوتاه در مورد مجموعه شعری (فریاد) سروده جناب ساعی فاریابی : م – اسحاق ثنا

 

سرود سوگواران سر کن ای خنیاگر تاریخ

که آن یاقوت بی همتا، فتاد از افسر تاریخ

این بیت از شاعر معنی آشنا، سخن شناسی ارجمند، سخنوری ذهین و فرهیخته مرد نام آشنا و محبوبی است که با داشتن حافظۀ توانا نه تنها در قلب های سخن شناسان معاصر کشور جای بس شکوهمند و دل پذیر دارد؛ بل برای تمامی دوستدران شعر بس گرامی و عزیز است. این بیت از شاعر گرانمایه، مهربان و همیشه ماندگار کشور استاد واصف باختری است که پهنا و گسترهء فهم و آگاهی هایش در عرصهء ادبیات و فرهنگ کشور بس ستودنی است و می شود گفت که از استثنایی ترین سخن سرایان بالاتر از غنیمت روزگار ما است. استاد باختری توانست تا با آفریدن اشعار بلند، گرانمایه و پرارج و با به کار بردن سمبول های عالی و اسطوره های زمان خود،  در نماد تصویر های بلند و بکر و بویژه سروده های جاودانه و مالامال از اندوه و درد های بی درمان و بی پایان جامعهء ببمار ما بر سکوی بلند شعر تمکین دارد و در ضمن با اشعار لبریز از مقاومت و سرشار از پایداری و امید به آینده نوعی ثبات و استقامت را برای خواننده گانش به ارمغان آورده است. او این همه درد های بی پایان را حیرت زده و مبهوت به جان و دل می خرد و اما تلاش می کند تا به دیگران هنر استقامت و پایداری برای زیستن و درضمن یارای مقاومت و مبارزه را به ارمغان بدهد. به جرات گفته می توان که استاد باختری از انگشت شمار و استثنایی ترین سخن سرایان کشور است که با آفریدن اشعار بکر و زیبا و البته با کار برد سمبول ها ادامه خواندن سرود سوگواران سر کن ای خنیاگر تاریخ : مهرالدین مشـید

 

درین زمانه دل ازجور خار می لرزد

ز چـیـغ و ولــولـۀ لاله زار می لـرزد

ز قتل و غارت گل هـای باغ انـسانی

ز درد و زخم سکوت هـزارمی لرزد

ز انهـدام طـبـیـعت ز غـارت هـسـتی

به دست قـدرت سرمایه دار می لرزد

بجای سبزه وگل رابش پلاستیک است

ادامه خواندن درین زمانه دل ازجور خار می لرزد : شعر از رسول پویان

 کریمه شبرنگ هویت خود را در صدای خود که همان شعر اوست جستجو می کند. گویی او بیرون ازاین صدا هویتی ندارد. اوبا تمام هستی به شعر خود چسبیده و گویی می خواهد دنیای دیگری برای زیستن خود ایجاد کند.
برای معرفی کریمه شبرنگ این شاعر جسور و عصیان گر که مخاطبان شعر او در اغلب موارد وی را با فروغ فرخزاد همسو می‌دانند کمی از زبان خود او می‌خوانیم که در مورد خود از آوان کودکی تا “شبرنگ” شدنش چنین می‌گوید:

“اگر از پشاور آغاز کنم تنها دوره‌ی کودکی ام را دربر می‌گیرد اما این را آن گونه‌ای كه گفتم کودکی متفاوت از ديگر همسالانم بود ولی درلايه‌ی ديگر درست شبیه تمام افغانهای دیگر نظر به نابسامانی‌های کشور خانواده‌ی من‌ هم مجبور به ترک افغانستان شده بودند و درسفر شان به ديار غربت «پاکستان» من هنوز نطفه‌ی نامعلومی بودم من که حالا فرزند چهارم خانواده ام هستم در 13عقرب 1365 در پشاور به دنیا آمدم. همان‌گونه‌ی که فصل زادن من غریب است. مکانی که به دنیا آمدم نیز یک مشت غربت ناخواسته بیش نبود. جایکه خاک بازی پشت دروازه را به چند هم زبان خودم تنها تصور کودکانه می‌کردم . با آنکه کودک بودم هیچ سیاحتی را نمی توانستم با دستهای ترک خورده‌ی کودکی دیگر هم وطن معامله کنم و یا ترجیح دهم و زندگی به همین منوال پیش می‌رفت، شب، روز، هفته، ماه و سال گرچه بدبختی میراث همیشگی افغانهاست اما بعد از اندک آرامشی خانواده‌ام دوباره به افغانستان برگشت. این آرامش کامل نبود حتا امروز هم ما به آن بیگانه هستیم، من مکتب را در ولسوالی«جرم» ولایت «بدخشان» تمام کردم؛ می‌خواهم بگویم که اهل یکی از زیبا ترین و مردمان صادق روستای زیبا که ادامه خواندن کریمه شبرنگ ٬ شاعر جسور و عصیان گر : پرتـو نادری

 ‌ مادامی‌که صحبت از انتزاع در هنر مطرح می‌شود، معمولاً نوعی پیچیده‌گی و ابهام در ذهن مخاطب نقش می‌بندد. هرچند نمی‌توان گفت معنای انتزاع، پیچیده‌گی و ابهام است، اما به هر حال این ذهنیتی است که در مواجهه با واژه‌هایی از این دست به آدم‌ها القا می‌شود. انتزاع به ‌معناهای «فشرده‌سازی، جداسازی و پنهان‌سازی جزئیات از کلیات» آمده است.
نقاشی‌های انتزاعی و مفهومی سرشار از رنگ، طرح، خط و شکل‌ اند. به ‌همین دلیل در میان دیگر شاخه‌های هنرهای تجسمی بیشتر به ‌چشم می‌آیند. آن‌چه در نقاشی انتزاعی و مفهومی مورد تأیید دانش‌پژوهان هنر است، این است که لزوماً طرح‌های نقاشی‌های انتزاعی شبیه به «هیچ‌چیز» نیستند. المان‌های برسازنده‌ی نقاشی‌های انتزاعی/ مفهومی اگرچه می‌توانند نمایان‌گر شی‌ای، چیزی در دنیای واقعی باشند، اما به گونه‌ای هستند که تحریف شده‌اند و تغییر شکل داده‌اند. از سویی هم، انتزاع در نقاشی، در واقع حذف تمام چیزهای مازافی است که ممکن است بار تجملاتی و اضافی در اثر داشته باشد؛ چیزی شبیه مینیمالیستی اما با کمی پیچیده‌گی ساختاری. ادامه خواندن 
انتزاع در عالم نقاشی‌ ـ جهان‌آرا رفیع : مـحـمـد آغـا ذکـی

• پوليس درنه وسپنيزه څوکۍ له بلې خوا راکش کړه. له مېرمنې نه چې تڼۍ يې خلاصې وې او مخ يې هم شوکي پوکي و، د کښېناستو غوښتنه وکړه. هغه غلې په څوکۍ کښېناسته. قانوني وکيل او يا استازي هم چې په څنگ څوکۍ کې ناست و، خپله دوسيه او پاڼې پرانيستلې، د نوم او شهرت پوښتنه يې وکړه او په ليکلو يې هم پيل وکړ.

پوليس له زنداني مېرمنې وغوښتل: ښه ته دې کيسه پيل کړه. موږ له ټولو خواوو نه رپوټونه لرو. ټول مالومات مو راټول کړي دي. وبه گورو، چې ستا خبرې زموږ د راټولو شويو مالوماتو سره څومره سر خوري.

مېرمنې خبرې پيل کړې؛ خو په قهر مالوميده. ستونى يې هم بند بند کېده. داسې يې ښووله، چې هغه بېگناه راوستل شوې او ورسره تېرى يا توپيري چلند شوی. مېرمنې په خبرو پيل وکړ. ستونى يې صاف کړ: پرون سهار له کوره راووتلم. ادامه خواندن سپي او زنداني مېرمن (لنډه کیسه) لیکوال : اکبر کرګر  

https://www.facebook.com/921488751209871/videos/2439188982773166/UzpfSTEwMDAxMjg1MzY4MDUwMjo0NTgzNzAzODQ2MDE0MTQ/

سایت  ماریا دارو:  این  موفقیت را برای  استاد سخن  پرتو نادری  تبریک  میگوید.

    اگر سخن به مطلقیت نگفته باشم، استاد حیدری وجودی را می‌توان آخرین حلقه از سلسلۀ شاعران عارف در افغانستان دانست.
حالا شاید چنین بزرگوارانی در گوشه و کنار این سرزمین زیست می‌کنند و با دم گرم عرفانی خویش در پیکرۀ شعر شور و حالت عارفانه می آفرینند؛ اما با دریغ من در زمینه اطلاع و شناختی ندارم.
استاد حیدری و جودی نه تنها در عرفان نظری و عملی جای‌گاه بلند و ستایش بر انگیزی دارد؛ بلکه شعرهای او خود منبر با شکوهی‌ است که پیوسته از آن پند، اندرز، عشق و بینش‌های عارفانه چنان طیفی از نور در دل‌های اهل دل راه گشوده است.
این عشق و بینش به ویژه غزل‌های او را به چشمه‌سار گوارایی بدل کرده است. چشمه‌سار شفاف، سرد و گوارایی در یک تموز داغ. چشمه‌ساری که تا می نوشی، پیوسته می خواهی بنوشی و بنوشی.
او را می‌توان حلقۀ وصلی در میان شاعران کلاسیک و مدرنیست نیز خواند. با آن که او هیچ گاهی نخواسته است تا گامی به آن سوی دیوارهای پست وبلند اوزان عروضی بردارد، با این حال من جایی نشنیده ام و گاهی هم از او نخوانده‌ام که در برابر جریان‌های نوین ادبی به مقابله و پر خاش بر خاسته باشد. آن گونه که شماری چنین کرده اند. پیوسته از استاد حیدری در گفت و گو هایش و یاهم در نشست‌های رسمی و غیر رسمی شنیده‌ام که شاعران جوان مدرنیست را به فرا گیری ادبیات کلاسیک، معیارها و موازین شعر کلاسیک پارسی‌دری فرخوانده است.
حیدری بر این نکته تاکید داشته است که بدون آگاهی از ضابطه‌های ادبیات کلاسیک نمی‌توان از نو آوری ومرحلۀ نوین در شعر و شاعری سخنی به میان آورد. ادامه خواندن حیدری وجودی آخرین حلقه از سلسلۀ شاعران عارف : پرتو نادری

     هوای وطن!
امروزهفت ثور، آغازفاجعهءپایان ناپذیریست که پوره چهل سال پیش، با کودتایی توسط باند خلق وپرچم آغازشد.گرچه درین مورد سروده های زیادی ترتیب وتکراربه دست نشرسپرده ام، امروزفقط با ابرازنفرت ازان تحول منفی، منظومه ای به یاد وطن، پیشکش دوستداران می کنم: 
وطن! ای سرم فدایت، نرود زسرهوایت 
بکشم زسینه دل را، نه تپد اگربرایت 
توچوعطرنازبوئی، تویگانه آرزویی
همه را توآبرویی، چه بگویم ازبهایت
بیتوآتشم به دامن، نکنم هوای گلشن
ای نهفته هستی من، به هوایت، به فضایت
تا به غربت آرمیدم، دل زنیک وبد بریدم
چوتوسرزمین ندیدم، ای توخوب بی نهایت
دوستانِ با درایت، بکند زتوحمایت
شکند قد رسایت، دشمنان بی کفایت
وطن ای امید افغان، حب توست رکن ایمان
به دل«اسیر»نالان، همه خالی است جایت

من تنها برای شعر سرودن زنده گی میکنم
اگر زنده گی ام را بگیری
آنوقت…
برای زنده گی کردن شعر خواهم سرود
بیرانژه ( شاعر فرانسوی)
وقتی رُمان “سفر پرنده گان بیبال” را خواندم با شگفتی تمام خود را در دالانهای جادویی هنر و در دشتهایِ کاهی واقعیت یافتم. برای لحظاتی “تیوری علمی در بارۀ آفرینش هنری” یادم رفته بود؛ برای لحظاتی پیوند های پیچیدۀ هنر و ایدیالوژی یادم رفته بودند و از همین قرار، چگونه گیِ تأثیر پذیری از اشکال ایدیالوژیکِ بازآفرینیِ هستی یادم رفته بود.
رُمان “سفر پرنده گان بیبال” چنان ابعادی دارد که باید هم خواندن آنرا به همه گان توصیه کرد و هم به بهانۀ آن مسایل اساسی ادبیات را یکبار دیگر مطرح کرد و جایگاه چنین آثاری را در زنده گی جامعۀ درگیر شده در چرخهای زنده گی سای تاریخ بازسنجید. این بازسنجی – اگر از دیدگاه بینش علمی یا متکی بر برداشت ماتریالیستی از آفرینش هنری مطرح گردیده باشد – ناگزیر با تمام برداشت های ایدیالوژیک (اگر نگویم تیولوژیک) از ادبیات و هنرِ حوزۀ فرهنگی افغانستان ، در تضاد باز نشدنی قرار خواهد گرفت.
مقدم تر از هنر و فراتر از هنر باید پیوند و رابطۀ واقعیت بیرونی یا عینیت هستی را با آنچه در پردۀ مفاهیم « شعور» و « ذهن » افاده میگردد، روشن ساخت. البته دورانی که « ذهن »، « شعور» و « روح » را چیزهای غیر مادی میپنداشتند دیگر به « پیش تاریخِ » تفکرِ بشر تعلق دارد. مفاهیمی چون ذهن ، شعور و روح را به حیث «هستیهایِ مستقلِ غیرمادی » انگاشتن به دورانی تعلق دارند که در آن انسان موجود فرا طبیعی و لاهوتی تلقی میشد و شاعر در میان انسانها، « موجود ابلیسی » معرفی میگردید. هم ماتریالیزم تاریخی و هم فلسفۀ زبانِ پُست مدرن ( به ویژه تفکر ویتگنشتاین ) به آن « بازی های زبانی » ُمهر پایانی زدند و راه شناختِ علمی را باز کردند. 
نی ذهن وجود مستقل دارد نی شعور و نی روح ! تنها موجوداتِ « ذهنمند » و «شعورمند » هستند که در یک مفهوم کلی بنام « انسان» جا داده شده اند. انسان است که با ظرفیتهای ویژۀ ساختاری ، فزیولوژیک و تاریخی اش توان آنرا دارد که از خود و از بیرون از خود آگاه گردد. سر چشمۀ این آگاهی هم واقعیت بیرون است و هم چگونگی ساختمان دماغ در یک متن زنده گی اجتماعی . آگاهی و زبان دو رُخ یک سکه اند. یکی بدون دیگری وجود ندارند. اندیشه و زبان دو جلوۀ یک واقعیت اند. آگاهی انسان ، بازتاب آیینه وار هستی نیست. آگاهی جهان را در اندیشه دوباره سازی میکند یعنی از جهان مادیِ عینی ، یک جهانِ ذهنی ، یک جهانِ اندیشیده شده ،یک جهانِ اندیشه میسازد. آشکار است که این دو جهان با هم یکی نیستند. ادامه خواندن سفر پرنده گان بیبال “
یا 
” خوشه های خشم افغانی ” عـبـدالله نایبی