نگاهی به  “سیزده بدر” : نوشته دکتور حمید مفید

 در هیچ متن کهن که در باره ی نوروز سخن رانده اند در باره سیزده بدر ، چیزی نیامده است. 

چنان که می دانیم روز سیزدهم هر ماه، درگاهشمار  آریانای  باستان، تیر روز از آن ماه است. 

در روز سیزده بدر، مردم ایران، افغانستان و تاجیکستان از خانه بیرون می روند و به کنار رود و دره و دشت و دمن، بیش تر در جاهایی آب و سرسبزی باشد جای می گیرندو با شادمانی خود را سرگرم می کنند. 

برخی می گویند این جشن و شادی برای پشت سر گذاشتن یک روز بدشگون/نحس است و برخی نیز آن را خوش شگون دانسته، “سیزده بدر”[پس از پایان جش های دوازده روزه ی نوروز] را به درو دشت و دامن زدن بازخوانی کرده اند. 

ادامه خواندن نگاهی به  “سیزده بدر” : نوشته دکتور حمید مفید

هندو کوه ؛ نه هندوکش : نوشتهء داکتر شمس سینا

که یک  اسم برگرفته از جعل و جهل تاریخی است و هم بار منفی برای بخشی مظلوم ساکنان اصیل این مرز و بوم ( هندو ها ) دارد ،

که نباید توسط روشنفکران وطن 

استفاده شود. 

بیاد دارم که پدر مغفورم این توصیه ها را اکثرا بما میداد. 

***********

اسم اصلی این سلسله کوه با شکوه بنابر اسناد «اویستایی»:

اپارتین / ابارسین / اباسین است. 

یونانیان به کوه های قفقاز ، caucasus ( کوه های آخر دنیا) میگفتند و تصور میکردند که زمین بعد ازین کوه ها ختم میگردد. 

این کوه ها در اسطوره های حوزه فرهنگی ما نیز « کوه قاف » برگرفته از قفقاز آمده بود ، و افسانه های «پریان کوه قاف » بخاطر زیبایی بینظیر زنان آنها آمده بود, و دیو های سیاه همان مهاجمان و غارتگران سیاه چرده عرب و شمال افریقا بود. 

ادامه خواندن هندو کوه ؛ نه هندوکش : نوشتهء داکتر شمس سینا

گل تپه ( گل غندی ) نوشتهء صادق حیدری

 نام زيبا گل تپه كهن  (گل غندی ) درسال ١٣٢٤ توسط سيدبهاء الدين بهائی جان شاعرپشتو به گل غندی تبديل گرديد.

گل تپه درغرب شهرچاريكارپروان قراردارد.

 این تپه  بیش ازصدها است که محل تفریح شهر چاریکار وولایت های هم‌ جواربوده است ومعمولا در روز١٢ ماه حمل هرسال جشن گل (ارغوان زار) برگزارمیگردد سمت غرب شهرچاریکار پروان ذریعه کوه هااحاطه شده که دردامنه کوه تپه طبیعی وزیبای خاکی باداشتن درخت های گل ارغوان آنهم به شکل طبیعی وجودداشته که به زیبایی این تپه افزوده وتوجه عام وخاص رابه خودجلب میکند. میرحبیب الله خان پدرشاه امان الله خان بخاطربازدید ازجریان کارفابریکه برق جبل السراج  این منظره رادیدبسیارخوشش آمد وی  هدایت دادتایک سرک ابتدایی درین محل احداث نمایند درسال ۱۳۲۴خ اولین بارشاروال انتخابی مرحوم میرعلم خان به صفت شاروال(رئیس بلدیه)که  ازطرف مردم برای ۴ سال تعین گردیده بوداین شخص دارای شخصیت عالی وابتکاری بودعلاقه خاص برای زیبایی شهرومنطقه داشت عملا دست بکارشده درقدم اول دوکاریزبنام جنگل بالا،پایین حفرنمود

ادامه خواندن گل تپه ( گل غندی ) نوشتهء صادق حیدری

جشن باستانی نوروز، به مثابهءروز نمادین غلبهء نور بر ظلمت مبارک باد : مهرالدین مشید

جشن باستانی نوروز، به مثابهء روز نمادین غلبهء نور بر ظلمت؛ لحظه های جنبش و تحرک بر ایستایی و سکون؛ پویایی و بالنده گی بر کور دلی و کوتاه فکری و تنگ نظری و سلفی گری های جاهلانه شاد و مبارک باد. این روز خجسته و میمون برای تمام انسان های روی زمین، بویژه برای مردم مظلوم افغانستان که غمگین ترین انسان های روی زمین اند، خجسته و شگوفا باد. نوروز جشن شادابی و شکوفه و  جشن رستاخیزطبیعت است. در این روز نور آگاهی در قلب انسان درخشید و درون او را نورانی کرد و انسان را واداشت تا در مورد هستی و آفرینش باندیشد و به رمز و راز خلقت پی ببرد تا با کلید آگاهی و تفکر قفل جهل و بی خردی گشوده گردید. بعید نیست، که در آن لحظه آدم با ترغیب حوا میوهء ممنوعه را نوش جان کرد و به آگاهی رسید. این به آگاهی رسیدن سرآغاز تکامل فوری انسان است که آدم به عقلانیت می‌رسد.

ادامه خواندن جشن باستانی نوروز، به مثابهءروز نمادین غلبهء نور بر ظلمت مبارک باد : مهرالدین مشید

سقوط طالبان در پرتگاه جهنم زبان ستیزان تاریخ نوشتهء : مهرالدین مشید

زبان ستیزی طالبان نشانهء نامسلمانی و تبارگرایی آنان

طالبان طی یک حکمی به اداره های دولتی دستور داده اند که با آغاز سال جدید تمامی نامه ها و نام های اداره های دولتی به زبان پشتو که زبان بین المللی است، نوشته شود و تاکید کرده اند که هر کس از این حکم تخطی کند مجازات شده و از کار برکنار می شود. طالبان در واقع با صدور این حکم دشمنی آشکار خود را با زبان فارسی اعلان کردند. این فرمان پس از به زیر افگندن نام دانشگاه بلخ صادر شده است و ممکن شاهد این چنین فرمان های دیگر نیز باشیم.
هرچند طالبان در گذشته هم با فارسی میانهء خوب نداشتند و بازهم کوشش می کردند تا سیمای اصلی خود را زیر نقاب اسلام پنهان کنند تا سیمای اصلی شان بحیث یک گروه متعصب قومی آشکار نشود.؛ اما این فرمان نقاب از سیمای آنان را به زیر افگند. این فرمان ثابت ساخت که گروهء طالبان نه به اصالت های زبانی و فرهنگی افغانستان و نه به اسلام و ارزش های اسلامی احترام قائل اند. کارکرد های طالبان نشان می دهد که این‌ گروه ماموریت استخباراتی دارد و و از اسلام استفادهء ابزاری برای رسیدن به اهداف قومی می نمايند.

ادامه خواندن سقوط طالبان در پرتگاه جهنم زبان ستیزان تاریخ نوشتهء : مهرالدین مشید

دانشگاه به روایت دیگر: نوشتهء استاد پرتو نادری

درتلویزون طلوع نیوز یکی از برنامه های « روایت دیگر» را دیدم. برایم بسیار شگفتی انگیز بود که یکی ازبانوان که رییس یکی از کمیسیون های مجلس نماینده‌گان نیز است، با تبحری! که در زبان شناسی داشت با گردن بلند، کشف بزرگی را که باید آن را دریگی دانشنامه های جهانی به نام نامی او  ثبت کرد، به مردم افغانستان و همه فارسی زبانان جهان آفتابی ساخت و آن، این که واژۀ دانشگاه: « اسم خاص» است! آن هم خاص برای ایران! از قدیم گفته اند کاسۀ چینی که صدا می کند / خود صفت خویش ادا می کند.

با خود گفتم، خدایا این نا آگاهی هم چه نعمت بزرگی است که به تعبیر مولانا: هرچه دل تنگت می خواهد، می توانی بگویی! چه در تلویزیون چه در پارلمان وچه در هر جای دیگری! این بانو شاید هزارن شایسته‌گی داشته باشد که به ریاست یکی از کمیسیون‌های مجلس نماینده‌گان تکیه زده است، حال بیندیش به اعضای این کمیسیون که در نشست های خود چه گل ‌های را که به آب نمی دهند! چقدر دردناک است، کسی که هنوز مفهوم اسم خاص را تا اسم عام نمی داند، بر می خیزد، آستین بر می زند و برای ما آش فرهنگ و زبان  می پزد!  تا باشد اگر چمچه  آشی در گلو کردیم  ما را دستور فرماید که ای مردمان پارسی گوی! پاس نمک نگهدارید و سخن آن گونه گوید که من می خواهم و یا آن گونه که ارباب کل هدایت فرموده اند!

ادامه خواندن دانشگاه به روایت دیگر: نوشتهء استاد پرتو نادری

«خوان هفتم و آن‌گاه »استاد واصف باختری، آن پیر روشنی‌فروش دوره‌گرد، هشتاد ساله شد؛ خجسته باد!..نوشتهء استاد پرتو نادری

واصف باختری شعری دارد زیر نام « خوان هفتم و آن گاه … »  وقتی این شعر را خواندم ، به یاد هفت خوان رستم افتادم  در شاهنامه. به یاد آن نبرد هیجان انگیز رستم با نیروهای اهریمنی و دیو سپید در آن غار مخوف.

1

سپیده پیر روشی فروش دوره گرد

به دوش کوله بار نور

به ره نهاده بود گام

که با صدای آی آی روشنی

ز کوچه های شهر خاوران گذر کند

ادامه خواندن «خوان هفتم و آن‌گاه »استاد واصف باختری، آن پیر روشنی‌فروش دوره‌گرد، هشتاد ساله شد؛ خجسته باد!..نوشتهء استاد پرتو نادری

پروکرستیس‌های روزگار ما : نوشتهء استاد پرتونادری

در اسطوره‌های یونانی، روایتی است از مرد غول‌پیکری به نام پروکرستس. او در کنار شاه‌راهی که  به شهر آتن می‌رسید زنده‌گی می‌کرد. گاهی هم گفته اند که او یکی از دزدان بلند آوازه‌یی دریایی بود.

گویند مردمان چون می‌خواستند به شهر آتن بروند، پرو کرستس آنان را یگان یگان به خانۀ خود می برد.  در خانه تختی داشت و می پنداشت تنها آنانی سزاوار رفتن به آتن اند که قامت شان باید برابر با تخت او باشد. آن تخت در حقیقت قانون عدالت و دادگری او بود.  ترازویی عدالت او بود.

ادامه خواندن پروکرستیس‌های روزگار ما : نوشتهء استاد پرتونادری

نظری بر کتاب « سرنوشت خانواده در جوامع غربی »: نوشتهء نصیر سهام

« سرنوشت خانواده در جوامع غربی » اثریست ارزشمند از پژوهشگر و نویسندهء نامور کشور جناب میر عنایت الله سادات که همین  تازگیها در امریکا چاپ و نشرشده است . کتاب از برکت و محبت همیشگی دوست فرهیخته وکتابخوانم  واحد سادات در اختیارم قرار گرفت . آنرا خواندم و  فیض بردم ، برایم جالب و دلپذیر واقع شد ؛ زیرا تا هنوز کمتر پژوهشگران و نویسنده گان ما به این سوال بزرگ اجتماعی افغانان پناهنده در کشور های غربی

( چگونگی حفظ شیرازهء خانواده و ارزشهای فرهنگی ) پرداخته اند . پس از خوانش کتاب بر آن شدم تا عرایضی در مورد داشته باشم . قبل ازمن عدهء از اهل قلم و مطالعه ، اثر را معرفی کرده به بررسی آن پرداخته اند بناء بنده درین مختصر نه قصد بررسی کتاب را دارم و نه معرفی آنرا بلکه  صرف میخواهم برداشتهایم را همراه با سوالاتیکه از مطالعهء اثر برایم خلق شده است مطرح کنم به این امید که باب گفتگو آنچنانیکه آرزوی نویسندهء کتاب است گشوده شود و جامعه شناسان ، متخصصین علوم اجتماعی ، صاحبنظران و اهل اندیشه با ابراز نظریات شان درین امر مهم سهیم شوند .

ادامه خواندن نظری بر کتاب « سرنوشت خانواده در جوامع غربی »: نوشتهء نصیر سهام

   پُسته خانه ؛نوشته انتون چخوف مترجم : هارون یوسفی

همسرِ زیبا و جوانِ«سلاد کوپرتسوف» رییسِ پُستخانه شهرما را چند روز پیش به خاک سپردیم.

بعد از مراسم خاکسپاریِ آن دلربای زیبا، طبق معمول ،در مجلس یاد بودی که به همین مناسبت در سالون پسته خانه برگزار شده بود، شرکت کردیم.

هنگام خوردن شیرینی و کلچه،پیرمردِ زن مرده، گریه کنان گفت:

– به این کلچه ها که میبینم، به یاد خانمم می افتم. طفلک مثلِ همین کلچه ها سرخ و سفید و زیبا بود!  

– به راستی خانم تان واقعن زیبا و نازنین بود!

چند نفر سرهای خود را تکان دادند و اظهارِ نظر کردند که:

ادامه خواندن    پُسته خانه ؛نوشته انتون چخوف مترجم : هارون یوسفی

یادی از یک قهرمان ملی واقعی : داکتر ناصر اوریا

زنده یاد احمد علی کهزاد مؤرخ،‌ نویسنده، شاعر، باستان شناس و محقق نامور افغانستان در یک خانواده منور در سال ۱۲۸۷ هجری شمسی مطابق ۱۹۰۷ میلادی دیده به جهان گشود. خدمات عظیم این بزرگمرد تاریخ افغانستان مخصوصاً‌ در بخش تاریخ نگاری و باستان شناسی، فراموش ناشدنی و ماندگار است. وی در سال ۱۳۶۲ هجری شمسی مطابق ۱۹۸۳ میلادی دیده از جهان بست و در جوار زیارت شاه دوشمشره (ع) به خاک سپرده شد.

یادش گرامی، روح اش شاد و بهشت برین مکانش باد.

ای کشور افغانستان، ای سرزمين باستان

مـهــد فـــــروغ آريان، پاينده نامت جاودان

پـايـنــــــده نـامـــت جـــــاودان

افغانی افـغـــان ديار، آزاده ای در کهسار

ادامه خواندن یادی از یک قهرمان ملی واقعی : داکتر ناصر اوریا

چرسنامه ؛ قسمت اول : نوشتهء داکتر نبیل پاکطین

 چطور چرس در نزد جوانان باعث افزايش واقعات حملات قلبى مى شود؟

      درين اواخر بنابر علل بسيار حملات قلبى در نزد جوانان در کشور عزیز مان رو به افزايش است كه يكی از علت های آن استفاده فراگير و روز افزون ازچرس است. 

      شما شنيده ايد كه يك سليبريتى، يك شخص مشهور سياسى، هنرى، ادبى و يا علمى بعد از مراسمى جان خود را به حق سپرده است و بعداً عده اى آنرا جنبه سياسى داده  و برخى هم آنرا به علل مختلف ربط داده اند؛ در حاليكه در تاريخچه ی صحی ایشان قبل از فوت، استعمال چرس عملاً مشهود است. 

      طبابت جهان در حال دهل زدن به نفع استفاده طبى چرس است؛ در حاليكه براى آن ده ها گزينه اى بديل بهتر وجود دارد كه ١٠٠ مراتبه در عرصه دارو درمانى بهتر از چرس عمل مى كند. ولى سياسى شدن طبابت افق هاى توسعه طبابت را به بند بست كشيده است. نمونه مثال آنرا در مبارزه جهان عليه كرونا شاهد هستيم و نمونه دوم آن الى سال هاى ٢٠٠٧ همجنس بازى در ليست كود هاى بيمارى روانى طبابت درج بود ولى با سياسى شدن مسئله ديگرى اين موضوع از ليست بيمارى هاى روانى منحيث يك تعدى حذف شد. چرس هم خارج از اين طرز نگرش نيست. اين بحث را سريال وار طى چند نوشته تعقيب ميكنم كه درين نوشته به طور خلاصه بالاى مبحث حملات قلبى چرس مى پردازم: 

ادامه خواندن چرسنامه ؛ قسمت اول : نوشتهء داکتر نبیل پاکطین

خواهران و مادرانِ ما قهرمان‌تر از مردانِ ما بودند ‌و خواهند بود  : نوشهء محمد عثمان نجیب

                      هشتِ مارچ و زنانِ افغانستان

 پوزِ طالب توسطِ زنانِ شجاعِ افغانستان به خاک مالیده شد.

اولین مراسم برای گرامی‌‌داشتِ زن در سال ۱۹۰۹ به عنوان یک رویداد سیاسی سوسیالیستی توسط اروپای شرق برگزار شد.

 این مراسم حاصل آمیخته‌گی فرهنگِ چندین کشور و در درجه‌ی‌ اول کشورهای سوسیالیستی به ویژه اتحادِجماهیرِشوروی سوسیالیستی بود. این روز در سال ۱۹۱۷ در یک مناسبتِ‌ ملی اعلام شد و به دیگر کشورهای هم‌سایه هم انتقال یافت. در حالِ حاضر بسیاری کشورها این روز را جشن می‌گیرند.

پیشینه‌ی برگزاری روزِ جهانی زن که از دیرینه‌‌ها صورت می‌گیرد. سازمان ملل هم از سال ۱۹۷۷ این روز را به‌عنوانِ «روز حقوق زنان و صلح بین‌المللی» به‌ رسمیت می‌شناسد. اما پیشینه‌ی تساوی حقوقِ زن را خدای بزرگِ ما از بدوِ خلقتِ آدم‌ علیه‌السلام و بی‌بی‌‌حوا مادرِمان به بنده‌گانِ شان آموختاند..

ادامه خواندن خواهران و مادرانِ ما قهرمان‌تر از مردانِ ما بودند ‌و خواهند بود  : نوشهء محمد عثمان نجیب

انحرافات اجتماعی در نظام طالبان در افغانستان: نجیب الله ابراهیمی

امارات اسلامی در ماه آگست ۲۰۲۱ قدرت و حکومت افغانستان را بدست گرفت و از آن تاریخ تا اکنون حدود پنج برج سپری می‌شود اما دورنمایی حکومت داری و حکومت کردن توام با اقتدار برای آینده افغانستان اعضای امارات اسلامی طالبان در سطح ملی با انحرافات اجتماعی مواجه خواهند بود. در این مقاله تلاش می‌شود مفهوم انحراف اجتماعی، رویکرد های نظری انحرافات اجتماعی، و عوامل موثر انحرافات اجتماعی در افغانستان در پیوند به انحرافات اجتماعی در مقابل نظام امارات اسلامی پرداخته خواهند شد.

طوری مبرهن است هر واژه و کلمه کاربردی در علوم انسانی دارای بار معنی مطلق و خاص نیست. تعارف که از مفاهیم ارائه می‌شود نسبی است و تلاش می‌شود در این مقاله تعارف و مفاهیم قابل قبولی نسبی را از مفاهیم مطروحه دریافته و به رشته تحریر در آوردیم. 

ادامه خواندن انحرافات اجتماعی در نظام طالبان در افغانستان: نجیب الله ابراهیمی

تحولات افغانستان از روستا به شهر؛ نقش ژئوپولتیکی قصبات بر انتقال قدرت در کابل : نوشته – نجیب الله ابراهیمی

تحولات افغانستان از روستا به شهر؛ نقش ژئوپولتیکی قصبات بر انتقال قدرت در کابل

انسان های که تاریخ را مطالعه نکرده باشند، محکوم به تکرار تاریخ و گرفتار شدن به سرنوشت گذشتگان است. اگر به تاریخ تحولات سیاسی و امنیتی گذشته افغانستان نظر افگنیم، اکثراً تحولات در افغانستان از روستا به شهر صورت گرفته است.

موضوع اصلی این مقاله ریشه یابی تحولات در افغانستان است. فرضیه ریشه تحولات سیاسی و امنیتی در افغانستان از روستا به شهر درست است یا خیر؟

به خاطر درک بهتر، معلومات مزید و نتیجه‌گیری از فرضیه مفروض در این تحقیق به روش کتابخانه‌ای با تحلیل تبیینی و پیش بینی آینده به دنبال پاسخ به سوال اصلی تحقیق هستیم. سوال اصلی این است که آیا رژیم حاکم امارت اسلامی (طالبان) در افغانستان از طریق اقدامات روستائیان در داخل شهرها زمین گیر و سر نگون خواهند شد؟ 

ادامه خواندن تحولات افغانستان از روستا به شهر؛ نقش ژئوپولتیکی قصبات بر انتقال قدرت در کابل : نوشته – نجیب الله ابراهیمی

انقلاب در جنگل * بیانگر حالت ۴۰ سال اخیر : داکتر ناصر اوریا

تعدیل و خلاصهٔ از کتاب معروف “فارم حیوانات” نوشتهٔ جورج اورویل ۱۹۴۵

وقایع المناکِ جوامع انسانی از زبان حیوانات که مصداق آنرا در جهان، منطقه و در چهاردههٔ‌ اخیر در وطن خود می توان به وضوح مشاهده کرد. امید این سرکس انسانی را، که به قیمت خون و تباهی میلیون ها هموطن ما جریان دارد، متوقف ساخته و بازیگران وطنی این سرکس (اعم از چپ، راست و وسط) به اشتباهاتِ خویش متوجه شده و به جای توجیه جنایات به انسانیت رو آورند. ناصراوریا

“همه حیوانات برابرند اما بعضی ها برابرترند”

ALL ANIMALS ARE EQUAL,

BUT SOME ANIMALS ARE MORE EQUAL THAN OTHERS

… حیوانات فارم که از ظلم انسان به ستوه آمده بودند با یک جهش انقلابی توانستند حاکمیت انسان را خاتمه بخشند. دراین میان خوک ها که خود را زرنگ تر از دیگران تصور می کردند٬ در تبانی با سگ ها٬ زمام امور را بدست گرفتند. خوک ها با استفاده از احساساتِ‌ حیوانات و دستگاه تبلیغاتی برای حیوانات این ذهنیت را خلق نمودند که خوک ها و مخصوصاً خوکِ کبیر همیشه “درست” و “برحق” بوده و برای مصالح تمامِ حیواناتِ جنگل کار و تلاش می کنند.

رهبر انقلاب سخنرانی اش را با این سوال آغاز نمود:

رفقا و برادران، ماهیت زندگی از چه قرار است؟

ادامه خواندن انقلاب در جنگل * بیانگر حالت ۴۰ سال اخیر : داکتر ناصر اوریا

اعلامیه در پیوند به نشست اسلو” برای یک مبارزۀ دوام‌دار و نفس‌گیر متحد شوید”: هدا خموش ـ اسلو ؛ ناروی

تنها پیام نشست اسلو به زنان این است که برای یک مبارزۀ دوام‌دار و نفس‌گیر متحد شوید.

به نمایند‌گی از جنبش‌های اعتراضی زنان در نشست اسلو اشتراک کردم. گزارش خود را از این نشست قرار زیر ارایه می‌کنم. محتوای آن، بیانگر موضع رسمی ما زنان در قبال موضوع و نتایج این نشست است:

تا پیش از اول دلو، من و سایر زنان افغانستان، برای به دست آوردن حقوق حداقلی‌مان در خیابان‌های کابل با طالبان در مبارزه بودیم. در حالی‌که یک روز قبل، پنج‌تن از همراهانم بی‌هیچ موجبی از سوی طالبان گرفتار شده بودند، از من دعوت شد تا در این نشست شرکت کنم. این دعوت برای من همان‌قدر ناگهانی و غافل‌گیرکننده بود که برای اکثر شما. بنابراین، ما زمان محدودی داشتیم تا دربارهٔ این فرصت پیش‌آمده تصمیم بگیریم. همزمان که من به سوی ناروی حرکت کردم همرزمانم در کابل شروع به بررسی تمام جوانب این نشست کردند. 

ادامه خواندن اعلامیه در پیوند به نشست اسلو” برای یک مبارزۀ دوام‌دار و نفس‌گیر متحد شوید”: هدا خموش ـ اسلو ؛ ناروی

حماسه آفرینی حق طلبانه زنان در موجی ازخشونت آفرینی های طالبان  :مهرالدین مشید

هرچند پس از تصرف کابل بدست طالبان تمام مردم افغانستان تکان خوردند و چتر یاس و افسرده گی و فقر و بیکاری در سراسر کشور دامن گسترد؛ اما زنان به مثابهء محروم ترین قشر جامعهء افغانستان بعد از به قدرت رسیدن طالبان بیشترین ضربه را متحمل شدند و با از دست دادن حق کار و آموزش و حقوق بنیادی شان به آسیب پذیر ترین قشر جامعه بدل شدند. زنان شجاع و با شهامت افغانستان که زنده گی خود را تحت سیطرهء طالبان در مرزی از فاجعه و فلاح احساس می کنند.

آنان باتوجه به حس شدید زن ستیزی طالبان به زودی درک کردند که باید هرچه زودتر به فصل انتظار پایان داده و با جدیت تمام به اعتراض در برابر آموزش ستیزی طالبان به پا خیزند تا حق خود را از کام طالبان بیرون کنند. زنان درک کردند که حق گرفته می شود و حق داده نمی شود. این حس مشترک سبب شد تا زنان سراسر کشور دست بدست هم بدهند و با حمایت از یکدیگر جنبش سرتاسری زنان را در کشور بوجود آورند و خانم هدا توانست که صدای اعتراض زنان افغانستان را در نشست ناروی بلند کند و صدای مظلومانهء زنان افغانستان را به گوش جهانیان برساند تا حمایت و توجهء جهانیان را به زنان شجاع افغانستان جلب کنند.
آری ایستاده گی تمنا ها و پروانه ها و هدا ها و تهمینه ها در برابر طالبان چماق و کیبل بدست، عزم و ارادهء استوار و خلل ناپذیر زنان با غرور افغانستان را در سطح ملی و بین المللی به نمایش گذاشت.

ادامه خواندن حماسه آفرینی حق طلبانه زنان در موجی ازخشونت آفرینی های طالبان  :مهرالدین مشید

درست بنویسید ؛ استعمال دقیق واژه ها : استاد جاوید فرهاد

به بهره برداری سپرده شد / بزرگ‌داشت به عمل آمد

______________________________________

– به بهره برداری سپرده شد

بسیاری از رسانه‌های دیداری، شنیداری و نوشتاری در افغانستان به گونه‌ی نمونه، این گونه می‌نویسند و می‌خوانند: “چند پروژه ( دو، پنج، هفت و… ) در ولایت کابل به بهره برداری سپرده شد”که نادرست است؛ زیرا “بهره برداری” کسی یا فردی نیست که این پروژه‌ها به وی سپرده شود.

بهتر است به جای این کاربردِ نادرست، گفته و نوشته شود: از چند پروژه ( دو، پنج، هفت و… ) بهره برداری شد. ( یا از آن بهره برداری شده است ) چند پروژه مورد استفاده قرار گرفت ( یا قرار گرفته‌است ) یا هم چند پروژه به بهره برداری رسید. ( یا به بهره برداری رسیده‌است. )

– بزرگ‌داشت به عمل آمد

بسیاری از رسانه‌ها این روزها می‌نویسند :” از روز جهانی بهداشت، امروز بزرگ‌داشت به عمل آمد”.

ادامه خواندن درست بنویسید ؛ استعمال دقیق واژه ها : استاد جاوید فرهاد

طالبان له نړیوالو سره نږدې کیږي؟ : نور محمد غفوری

مطبوعات خبر ورکوي چې له طالبانو سره د ناروي د اوسلو په لیدنو کې اروپايي اتحادیې خپلې غوښتنې طالبانو ته واضح کړې او د افغانستان له پاره د اروپا ځانګړي استازي په نوي تعلیمی کال کې د نجونو او هلکانو له پاره د ښوونځيو خلاصول ضروري بللي.  برسیره پردې، اروپايي ټولنې له افغانستان سره د مرستو بیا پیلول په دغه هېواد کې بشري حقونو ته د درناوي سره تړلي دي. 

د زمانې (دی څایټ) خپرونه لیکي چې د ناروې په پلازمېنه اوسلو کې له اسلامپالو طالبانو سره له درې ورځنيو خبرو وروسته، د افغانستان لپاره د اروپايي ټولنې ځانګړي استازي توماس نیکلاسون په یوه ټوېټ کې ویلي: «ما په ټول هېواد کې د لومړنیو او منځني ښوونځیو پر اړتیا هم ټینګار کړی چې د هلکانو او نجونو دواړو پر مخ پرانیستل شي. کله چې ښوونیز کال په مارچ کې پیل شي.”

ادامه خواندن طالبان له نړیوالو سره نږدې کیږي؟ : نور محمد غفوری

آیا میدانید، خوک ها برای طولانی شدن عمر انسان قربانی می دهند؟ : سلیمان کبیر نوری

از آنجاییکه طبابت خود بخشی از علوم کاربردی بوده، برای حفظ سلامتی، ارتقای سلامتی، وقایه وجلوگیری از شیوع بیماری های عدیده، تشخیص و تداوی به موقع و موثر آن ها میپردازد؛ خوشبختانه امروز، در همسویی با سایر علوم و تکنالوژی، در گستره ی اختراعات و اکتشافات، در هر ثانیه و هر دقیقه، سیر تکاملی خود را پیموده به بزرگترین فراورده های شگرف و بلند قرن بیست ویک دست یازیده است.

     به تازگی از جانب یکی از دوستان، از طریق واتس اپ، گزارشی در مورد یک پیروزی سترگ درعرصه طبابت را حاصل نمودم. اینکه گزارش ذکر شده سخت برای این کمینه جذاب و جالب جا افتاد، از نویسنده ی آن ( محترم آقای دوکتورنبیل پاکطین) در کابل، تقاضا به عمل آمد  تا توانسته باشم این متن را همگانی سازم. ایشان با الطاف مهر و محبت همیشگی نسبت به همه ی هموطنان مبذول میدارند، به تقاضای من نیز با علاقمندی لبیک گفتند. اینجانب با تجدید احترامات فایقه، یکبار دگر از ایشان ابراز سپاس می نمایم.

*** 

اولین عمل پیوند قلب خوک در بدن انسان ثبت تاریخ شد! 

اما چرا از خوک ؟

ادامه خواندن آیا میدانید، خوک ها برای طولانی شدن عمر انسان قربانی می دهند؟ : سلیمان کبیر نوری

نگاه اجمالی پیرامون آمار جمعیت افغانستان؛ادعای واقعی، اسطوره ای یا واهی !- نویسنده- فاتح محمد سامع

می خواهم به طور موجز چند نکته را برای آگاهی خوانندگان و علاقمندان درباره سرشماری نفوس (جمعیت) افغانستان بنویسم. البته روشنایی کامل در مورد چگونگی اجرای سرشماری درست و دقیق جمعیت افغانستان بحث طویل علمی، حرفوی و فنی را ایجاب می نماید. ‌‌‌اما علاقمندان می توانند به مقالات متعدد من و سایر صاحب نظران پیرامون چگونگی سرشماری جمعیت افغانستان مراجعه کنند. این قلم در زمینه سرشماری جمعیت افغانستان به زبان های فارسی- دری و انگلیسی ۲۷ سال پیش در آکادمی علوم افغانستان (مجله انگلیسی به سردبیری زنده یاد سرمحقق عبدالتواب فنایی)؛ ۱۵ سال قبل در هفته نامه امید (مدیر مسؤول: قوی کوشان، ساکن امریکا)؛ تارنگار آریایی؛ دانشگاه جواهر لعل نهرو؛ و دانشگاه بمبهی مقالاتی نشر کرده که می توان به آن ها مراجعه کرد. 

من، بدون تایید و تردید افواهات و تجارب شخصی کسانی که سابق برای مدتی در اداره مرکز احصائیه افغانستان به صفت کارمند کار کرده اند، در مورد سرشماری افغانستان مستند و مدلل سخن می گویم. 

نکات کلیدی درباره سرشماری جمعیت افغانستان:

۱. سرشماری تعریف خاص دارد. سرشماری نفوس عبارت از مجموع روند جمع آوری توحید، ارزیابی، تحلیل و نشر یا پخش ارقامی اجتماعی، اقتصادی و جمعیت سرتاسر یک کشور در یک زمان مشخص است. به عبارت دیگر، سرشماری شمارش کامل یک جمعیت یا گروهی از مردم در یک مکان در عین زمان با توجه به ویژگی های کاملاً مشخص مانند مشخصات جمعیت، تولیدات صنعتی و کشاورزی، وضعیت صحی، اقتصادی، قوای بشری، کار و استخدام تحصیل، جنسیت، تراکم نفوس، تعداد منازل، شرکت های تولیدی و خدماتی، عواید سرانه، توزیع سرمایه و سایر اشیای مهم در یک کشور یا منطقه است که مشخصات نفوس آن کشور یا منطقه را در بر می گیرد (OECD، ۲۰۲۲).  

ادامه خواندن نگاه اجمالی پیرامون آمار جمعیت افغانستان؛ادعای واقعی، اسطوره ای یا واهی !- نویسنده- فاتح محمد سامع

تا زنـده یک افـغـــان است، زنـده افغـانستـان اسـت: “څو چی پاتی یو افغان وی، تل به دا افغانستان وی” داکتر ناصر اوریا

آیا میدانیداین آوای قلب هر افغان آزاده سرودهٔ کیست؟

ترانهٔ سرود ملی افغانستان در زمان جمهوریت شهید محمد داود خان را استاد عبدالروف بینوا سروده که کمپوز موزیک آن از استاد عبدالغفور برشنا است.

روح این ابرمرد دانشمند شاد و بهشت مکانش باد.

معلومات بیشتر برای علاقمندان * نور معلومات مینه والو ته

استاد بینوا دانشمند، ژورنالیست، محقق، مؤرخ، دیپلمات، شاعر، ادیب و نویسنده ریالیست افغانستان به تاریخ اول سنبلهٔ ۱۲۹۲ (۲۳ اگست ۱۹۱۳ میلادی) در یک خانوادهٔ متدین و منور در شهر قندهار چشم به جهان گشود. پدرش مفتی عبدالله (مفتی عبده) و پدرکلانش عبدالحق آخندزاده از جمله علمای دانشمند و نیک نام عصر خود بودند. 

ادامه خواندن تا زنـده یک افـغـــان است، زنـده افغـانستـان اسـت: “څو چی پاتی یو افغان وی، تل به دا افغانستان وی” داکتر ناصر اوریا

د بیان آزادي : نور محمد غفوری

ما ډیر کلونه مخکې یوه مقاله د (قانوني آزادۍ او د هغو عملي امکانات) تر نامه لاندې لیکلې او په انټرنيټ او د هیواد په داخل کې مې په مطبوعاتو کې خپره کړې وه چې وروسته مې هغه په ۲۰۱۵م کال کې یو ځل بیا نشر ته وسپارله. په دې لیکنه کې د انسان آزادي د ټولنیز ژوندانه په مختلفو ډګرونو کې لکه- اقتصادي آزادي، د دين او مذهب آزادي، سیاسی آزادي، کلتوري آزادي، د لباس آزادي، د بیان آزادي، د ميډيا او مطبوعاتو آزادي، د غونډو، تشکیلاتو او سیاسی ګوندونوآزادي-  تر بحث لاندې نیول شوې او په اړتیا یې بحث شوی دی. اوس چې یو ځل بیا د بیان د آزادۍ موضوع د افغانستان په سیاست او مطبوعاتو کې راپورته شوې ده، غواړم په دې اړه لاندې معلومات درنو لوستونکو ته وړاندې کړم.  

ادامه خواندن د بیان آزادي : نور محمد غفوری