نویسنده: ماریا دارو

    وقتی به فهرست دراز و خونین شهیدان قول اردوی 209 شاهین نگاه می کنیم، در می یابیم که نمی شود تنها به این یا آن ولایت به این یا آن قوم کشور تسلیت گفت، این جا تنها خون این قوم یا آن قوم ، خون این یا آن ولایت نیست که بر خاک ریخته است، انتحاری همه گان را یک سان نشانه گرفته است. این جا خون افغانستان است که جاری شده است. خون ها همه یک رنگ داشتند، رنگ سرخ . خون ها وقتی جاری شدند و چنان جویبارهایی با هم در آمیختند و یک جویبار بزرگ را ساختند ، دیگر نمی شد تمیز داد که خون تاجیک کجاست، خون پشتون کجاست، خون هزاره ، اوزبیک ، ترکمن، بلوچ، نورستانی و…. کجاست.
از همین جا به همه تفوق طلبان قومی و به همه فاشیستان قومی می خواهم بگویم، بیایید و رنگ خون قوم خود را جدا سازید!
خون ها از هر پیکری که بیرون می زد، یک رنگ داشت، همان رنگ سرخ. جوانان همه در کنارم هم به خاک افتادند. مانند کاجستان که یکی و یک بار همه کاج هایش فرو می ریزد برروی برخاک . چه می دانیم آنان هنگام نماز چه خلوصی در دل داشتند و با خدای خود چه خلوتی و راز و نیازی می کردند، چه می دانیم آنان درپشت میزهای غذا از چه آرزوهایی سخن می گفتند، سربازان عاشق به آینده های دور چگونه چشم دوخته بودند، نمی دانیم!
پیکرها در کنار هم افتاده بودند، پیکر بدخشانی در کنار پیکر ننگرهاری ، پیکر تخاری در کنار پیکری قندهار و هلمدی ، پیکر زابلی در کنار پیکر هراتی ، پیکر جوزجانی در کنار پیکر بغلانی و همین گونه پیکرها بدون وابسته گی قومی و چه های دیگر در کنار هم افتادند، دست های شان جدا از هم؛ اما خون های شان جاری و آمیخته با هم.
وقتی در مرگ این گونه در کنار همیم، وقتی دشمن همه گان را با یک تیر می کشد، گاهی از خود پرسیده ایم آنانی که بر می خیزند و در میان اقوام خط می کشند، مگر خود انتحاریان پشت پرده نیستند؟
آنانی که با فا شیزم قومی، با تفوق طلبی قومی، با تبعیض قومی، زبانی و مذهبی و چه های دیگر همه جا خط می کشند،عنکبوتانی اند که پیوسته در هوای شکار حقیر خود اند. ادامه خواندن بنشینیم، بیندیشیم و بر خیزیم : استاد پرتو نادری

پرسنده: اگر دکتور صادق فطرت ناشناس روزی بگوید که هرآنچه در سراپای کتاب “ناشناس ناشناس نیست” از زبانم نوشته شده، گفته‌های من نیستند و سیاسنگ همه را از خود ساخته است؛ چه خواهی گفت؟
سیاسنگ: خواهم گفت: نوش جانش
[][]

خواسته باشید، میتوانید رو آورید به تماشای کلیپ زیرین
(با سپاس فراوان از کارمندان گرانمایۀ تلویزیون “هستی“)

من با  نویسندۀ پرکار ومتجسس آقای عتیق رحیمی٬  بادو وسیلۀ آشنایی پیداکردم، یکی اطلاع ازنشرکتاب او باعنوان(سنگ صبور) ودوم ازطریق شناسایی با پدر فرزانه وشاعر اوجناب حاکم صاحب عطاءالله رحیمی، که مدتیست در ورجینیا دریک عمار سالمندان درهمسایگی هم زندگی میکنیم و تقریبا هرروزه باهم دید وبازدید وتبادل نظر خاصتا براوضاع پرتلاطم افغانستان می کنیم . وقتی کتاب فرزند برومند اوعتیق جان که باری تلفونی درپاریس بااو مکالمه نمودم بدستم رسید، این جملات درصفحات اخیرکتابش نظرم راجلب نمودکه ترجمۀ فارسی آنرابه شما ارائه می دهم:

دریک روززمستان سرد ویخبندان شهرکابل، عابرین جسدمرد سقایی را یافتند که بافیرگلوله به تختۀ پشتش به قتل رسیده بود ویک سگ ولگرد جسد بیجان اورا کشان کشان به نزدیک یک منبع آب درحوالی هوتل انتر کانتیننتل نقل می داد. درهمان زمان در ستدیون کابل یک زن به جرم اینکه مرتکب زنا شده بود سنگسارمی گردید وعاشقش که یک تاجراهل هنود بود دریک باغ بردار آویخته شده بود…همچنان درشاهراه پرازدحام بین پاریس و امستردام یک مردچهل وپنج سالۀ افغان تبار فرانسوی دریک تصادم جان باخته بود…

متن رومان عتیق رحیمی به زبان فرانسوی بامکالمه وشرح حال دوطفلی با نام های شیرین ویوسف آغازمی یابد که درصبح هنگام درحالت نیمه خواب باید بستررا ترک بگویند واز خانه بیرون بروند… دربیرون منزل گرچه برف وبارانی نمی بارد ولی سرمای شدیدزمستان همه چیز رامنجمدساخته است، سرتاسرشهرکابل بازمین های خشک وآسمان کبود وکوههای خاکستری ودریای مکدرش به یک منطقۀ یخبندان تبدیل گردیده است واکثر مردم درزیرصندلی های گرم کنندۀ عنعنوی حتی اگر منقل آتش ندارند، میخکوب شده اند، اما عدۀ درآغاز صبحگاه جهت گرفتن وضو وادای نماز با شنیدن اذان ملای محل به سمت مقصود عجله دارند، و یوسف بایدآب وضوی برخی از نمازگزاران راتهیه کند، درغیرآن موردضربۀ شلاق وقمچین قرار خواهد گرفت، و شیرین دخترک پرخواب وخیال به فکرقصه های مادرخود که ازکشته شدن هندو ها بدست طالبان وتخریب مجسمه های بودا دربامیان حکایت میکرد، خواب شبانه از چشمانش فرارمی کرد… ادامه خواندن نظریات پروفیسرداکترعبدالواسع لطیفی بر کتابی تحت عنوان:سقا ها(حمل کنندگان آب به مردم) به لسان فرانسوی رومانیست از: نویسنده ٬ سینماگر و هنرمند چیره دست کشور عتیق رحیمی    

  امروز روز کتاب و در واقع روز آگاهی، آزادی و عدالت است؛ زیرا که کتاب نماد آگاهی، آزادی و عدالت است و در عین حال  آگاهی بخش و آزادی پرور و آزادی گستر و عدالت پرور داد گستر نیز می باشد. یگانه رهنما و رفیق صمیمی تنهایی ها است که هم رهبر است و هم رهنما و در ضمن هم یار است و هم مونس که نظر به این آیت “وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسَانِي” گره های ناگشودۀ زبان نیز می باشد. دوری از کتاب به معنای بیگانگی با فرهنگ و تمدن بشری است؛ زیرا کتاب یگان معرف ارزش های مادی و معنوی جامعۀ بشری است. آنجا که کتاب است، بدون تردید در آنجا آگاهی وانسانیت است و سرشار از نسیم گوارای عقلانیت است. این در صورتی که حق کتاب داری به معنای این سه شرط که ” سوق و بوق و صندوق اش نسازی” به خوبی رعایت شود تا از اتهام بار بودن کتاب بالای مرکب شریف رهایی یافت و کتاب هم از زیر کوله بار اسارت نجات پیدا کند و از سوی هم تفاوت میان خَواندن و خواندن آشکار شود تا “سیاه روی شود هرکه در او غش باشد” و کتاب هم مظان اتهام بیرون شود. کتاب نه تنها امانت دار تمدن و فرهنگ؛ بل امانت دار تاریخ وهویت نیز می باشد. چنانکه کتیبه های باستانی معرف تاریخ و زبان و فرهنگ هر کشور اند و یگان منابع موثق برای معرفی هویت یک قوم است. بالنده گی و پویایی ملت ها را در واقع علاقمندی آنان به خواند و مطالعه رقم زده  و خواندن کتاب است که در واقع میزان آگاهی وسرنوشت تاریخی ملت ها را کلید می زند واز سیر آفاق و انفس انسان را آگاه می سازد. ادامه خواندن گرامی داشت از روز کتاب به مثابۀ ارجگذاری به آگاهی پروری !!!! مـهـرالـدیـن مشیـد

رساله تحقیقی و پژوهشی بسیار جالب و خواندنی از نوشته های جدید جناب محترم برهان الدین نامق در مورد      چگونه گی اطلاق واژه های تورک، اوزبیک و مغول، آماده چاپ  در ذیل جهت معرفی بیشتر این رساله مقدمه جناب نامق صاحب را عیناً اقتباس مینمائیم .

#تمهیـد

تورکان که پشت و بازوی ملکند و روزگار
هستـنــد  گاۀ  حملــــه  بــــزرگان  کار زار
گُردان  ســـر کشنـد  و دلیـران چیـره دست
شیـــران بیشــه انــد  و پلنـگان  کوهســــار
در چشـم نیکخـواهان  رستـــه چو  تازه گل
در جـان  بد ســگال  رستـــه  چــو تیـز خار
(امیر معزی)

عزیزان خواننده!
از آن روزی که بگفتۀ مردم دست راست خودرا از دست چپ باز شناختم و با کودکان همسن و سالم در مکتب برای اولین بار آشنا شدم در مکتب دریافتم که به جز از زبان مادری من که زبان تورکی است (درست تر و صحیحتر بگویم زبان تورکی شرقی- خراسانی) زبان دیگری نیز در منطقۀ که من در آنجا می زیستم وجود داشته است و بعضی از همصنفان من به زبان دیگری غیر از زبان من یعنی زبان تاجیکی سخن میزنند و من آنرا بخوبی در نمی یابم، عین مشکل مرا کودکان همدرسم نیز در زبان من دارند.
کتابهای را که آموزگاران ما در مکتب بما تدریس مینمودند همه به زبان افغانی (پشتو) بود غیر از زبانهای معمول و مروج تورکی و تاجیکی منطقه ما (ولسوالی خاش ولایت بدخشان) معلمان گرامی ما نه به زبان پشتو تکلم کرده میتوانستند و نه هم قادر به خواندن کتابهای درسی پشتو بودند. از این جهت با تهیه کتابهای درسی بزبان دری برای خویش بما درس میدادند؛ در آنوقت در مکاتب مناطقی که تورکان و اقوام غیر افغان (پشتون) و تاجیک میزیستند تدریس بزبان پشتو بگونه جبری صورت میگرفت، حتی ترانۀ معارف بزبان افغانی بگونه (یا مولا کړی بالا- دا ملت د افغان) به سر شاگردان هر روز صبح نیز تکرار میشد. شکسته و ریخته واژه ها و ملفوظات آنان به زبان ایشان پس از گذشت یکسال کم و بیش آشنایی حاصل نمودم و سر انجام به موضوع متعلق بودن ما به دو قوم علیحده یعنی تورک و تاجیک پی بردم. ادامه خواندن تورک و مغول
(تورک یا اوزبیک، کدام یک؟) 
نویسنده: برهان الدین نامق

  ( ما چه بخواهیم ،چه نخواهیم باید با خطر زندگی کنیم، بد تر ازاین ها در پیش داریم) اگر واقع بینانه به چهره گرد آلود و خونین کشور خود بدون لجاجت های کینه توزانه وشماتتهای سلیقه گرانه نگاه کنیم در فجایع چهل سال آخر به طور غیر قابل تصور به چشم انداز های مواجهیم ، که نظیر آن را در سقوط و تجزیه کشور های دیگر فقط درتاریخ خوانده ایم، ازلحاظ اعتقادی،بازار رسم و رواجهای مزخرف و جاهلانه پر رونق تر و گرم تر از حقایق دین اسلام گردیده و قران را هرکس به میل و دلخواه خود تعبیر می نماید. ازلحاظ اقتصادی روابط چپاولگرانه و غارتگرانه در جامعه قاعده گردیده است، ازلحاظ اجتماعی، ملت فاسد وبی خاصیت گردیده،در روابط عمومی بد اخلاقی مرسوم واحساس مسئولیت مشترک به خاطر سرنوشت مشترگ ابلهانه وساده لوحی محسوب میگردد،از لحاظ سیاسی قشر حاکم از اقتدار خود به نفع خود وبه ضرر اکثریت با استفاده های ابزاری به وعده های کاذبانه ادامه می دهند و مردم رابه آینده بی اعتماد و مانع هرگونه تغییرات و اصلاحات سیاسی و اقتصادی می گردند. افغانستان این سرزمین پر آوازه که درتاریخ کشور های جهان با کوه های سربه فلک کشیده، دره های خروشان، مردم سلحشور و آزادی دوست خود که در طول تاریخ سرسختانه وبی قرار و متحد از مادر وطن دفاع نموده اند ولی طی چهل سال جنگهای داخلی وتحریک بیگانگان به قبرستان فرزندان خود تبدیل گردیده است.  ما قدر این کشور را که سرتاسر آن زیباست نداریم چون به زیبایی ها ارج نمی گذاریم، خداوند زیباست و زیبایی ها را دوست دارد دراین چهل سال هر دوره از دوره دیگر سیاه تر و ننگین تر بوده است. ادامه خواندن نگاه دیگر به طالبان : دکتور علی احمد کریمی

          معرفی کارمندان رادیو تلویزیون سابق افغانستان
(نطاقان ،ژورنالیستان ، پرودیسران ، ډایرکټران ،نویسنده ها ، همکاران تخنیکي ، ممثلین ،آرت و ګرافیک ، سناریستان ، فلم سازان ،،هنرمندان ،مبصرین ، مفسرین و مسُولین …)
*************************************

 

نجیب ساکب ژورنالیست ، برنامه ساز و نویسنده توانای رادیو تلویزیون افغانستان
////////////////////////////////////////

او را همه دوست داشت ،هم بخاطر قلم توانایش و هم بری تهیه بهترین برنامه ای تلویزیوني اش .و اما من در کنار این همه وارستګی ها ، اخلاق نیکو و برخورد صمیمي اش با همکاران را خیلي در وجود جناب ساکب صیب برازنده میدیدم .آرې ! نجیب ساکب این ژورنالیست ماندګار را امروز به معرفی مینشنیم .نجیب ساکب در شهر کابل این قدیمترین شهر افسانه ها و یاد های تاریخ مردمان مان ، در یک خانواده ادیب تولد شده ، دورۀ بکلوریا را از لیسۀ غازی کابل سند فراغت گرفته است،
تحصیلات عالی خویش را درفاکولتۀ ادبیات وعلوم بشری پوهنتون کابل به سر رسانده و لیسانسۀ رشتۀ ژورنالیزم میباشد.
درسال 1360 هجری خورشیدی دررادیو تلویزیون ملی افغانستان ، درریاست هنر وادبیات رادیوتلویزیون و دربخش هنرو ادبیات رادیو تلویزیون به حیث دایرکتر ونویسندۀ برنامه های ادبی تلویزیون مقرر گردید که از همان آغاز کار به تهیۀ برنامۀ مجلۀ تلویزیونی که یکی از ثقیل ترین و وزین ترین برنامه های ادبی تلویزیون بود پرداخت. نجیب ساکب درآن برنامه به زبانهای دری و پشتو هردو، مطالب می نوشت. ادامه خواندن معرفی کارمندان رادیو تلویزیون سابق افغانستان 
: یوسف هیواد دوست

   روایت است که روزی و روزگاری در سرزمین هند، راجایی جوان‌بخت و کام‌روایی حکم‌رانی می‌کرد. او را به شعر عشقی بی‌پایانی بود. تا شعری می شنید ستاره‌گان چنان کبوتران سپید در ذهنش به پرواز در می‌آمدند و او خود را نیز چنان کبوتری می‌دید که بال در بال ستار‌ه‌گان، افق‌های بلند آسمان را زیر پر گرفته است.
روزی از روزها راجا به وزیر اعظم خویش دستور داد: ای وزیر اعظم! پیک‌ها بفرست تا همه سرزمین را بگردند و شاعر راستین را بیابند و او را به دربار آورند!
چنین بود که وزیر اعظم به همه شهرها منادیان فرستاد و منادیان در شهرها جار زدند که ای مردم! راجای بزرگ در هوای دیدار شاعر راستین است و اگر شاعر راستین در شهر شما می‌زید بر خیزد و آهنگ دربار کند که راجا چشم انتظار دیدار اوست.
روز دیگر وزیر اعظم به راجا خبر داد که چهارصد تن به دربار گرد آمده و هریک می‌گویدکه من شاعر راستین هستم! راجا، تاج بر سر نهاد و بر تخت‌گاه نشست و گفت:
– شاعران را بیاورید تا دیداری کنیم!
شاعران آمدند، همه بر پای ایستاده در برابر تخت‌گاه راجا.
راجا پرسید:
– من در هوای دیدار شاعر راستین هستم؛ مگر شما همه‌گان شاعران راستین هستید؟
شاعران همه‌گان با صدای ابریشمنی گفتند:
– آری ای راجای بزرگ، ما همه‌گان شاعران راستین هستیم!
راجا باز پرسید:
– شما همه‌گان شاعران راستین هستید؟
شاعران چنان هم‌سرایانی گفتنند:
– آری آری، ای راجای بزرگ ما شاعران راستین هستیم!
راجا ابروان درهم کشید و به وزیر اعظم فرمان داد:
– این شاعران را ببرید و به زندان افگنید! هرکدام را در اتاق جداگانه‌یی بیندازید، آب و نانی برای‌شان دهید، قلم و بسته کاغذی!
شاعران از هیاهو مانده بودند و وزیر اعظم چنان که راجا فرموده بود، شاعران را به زندان کرد. شاعران روزان و شبان درازی را در آن اتاق‌های تنگ، درد کشیدند و با خود می‌نالیدند که ای کاش هرگز نمی‌گفتیم که ما شاعران راستین هستیم!
در یکی از روزها که هوا خوش‌گوار بود، راجا بر تخت‌گاه نشست و گفت:
– ای وزیر اعظم از شاعران چه خبر!
وزیر اعظم گفت:
– زنده‌گانی راجا دراز باد! آنان هم‌چنان زندانی اند، شاید روزان و شبان خود را با سرایش شعر به سر می‌برند!
راجا گفت: ادامه خواندن شاعر راستین! .. استاد پرتو نادری

استاد داکتر لطیف ناظیمی سال 1325 خورشیدی درشهرهرات چشم به جهان گشود و حال پای برپلکان هفتاد و سه ساله گی گذاشته است. خواستم به این مناسبت دمی با استاد باشم. قامتت استوار و قلمت نویسا باد استاد بزرگوار!
تردیدی نیست که استاد ناظمی نه تنها یک نام بلند و با شکوه در شعر مدرن پارسی دری در افغانستان است؛ بلکه این نام شعر معاصر پارسی دری افغانستان را به زیبایی و شکوه در حوزه گستردۀ زبان پارسی دری نیز معرفی کرده است.
حق بزرگی بر ادبیات معاصر پارسی و نسل های پس از خود دارد. سال‌ها پیش از این گفته بودم ، یکی از شاعرانی که با سروده های خیال انگیزش ذوق شعر و شاعری را در من پرورش داده ، استاد ناظمی است.

شب تن خستۀ خود را به تن پنجره می مالید
و ملال آور تر از همه شب های دیگر
عنکبوت خفۀ خاموشی
می خزید از در و دیوار اتاقم بالا
و تو از روزنۀ قاب نگه می کردی
من در آیینۀ تصویر تو می دیدم هان
که تمامیت من
چون تن آدمک برفی در خورشید
آب می گرید
*
ای قامت تو، قامت آزاد درخت
همبوی گل و بهار و همزاد درخت
امروز دو گیسوی تو اندخت مرا
بر یاد شب و گندم و بر یاد درخت ادامه خواندن استاد داکتر لطیف ناظیمی : پرتو نادری

  پس از تعیین شدن خلیل زاد نمایندهء ویژهء وزارت خارجهء امریکا در رابطه به صلح افغانستان و ادامهء گفت و گو های شتاب آلود اش با طالبان که تا کنون پنج بار با طالبان مذاکره کرده است. این دیدار ها از آغاز تا کنون در موجی از بازی های سیاسی “کجدار و مریز” به پیش رفته و یا به تعبیری زیر هر کاسهء گفت و گو های پنهان ده ها نیم کاسه نمایان شده است. این سبب نگرانی های شدید حکومت و مردم افغانستان را فراهم کرده است که کش و قوس های عجیبی را نیز به همراه داشته است. با توجه به پیچیده گی ها و پنهان بودن این گفت و گو ها بود که حمدالله محب مشاور امنیت ملی چند روز پیش گفت، امریکا باید سرنوشت پبمان امنیتی میان کابل و واشنگتن را روشن سازد و به ادامه خلیل زاد را متهم به پنهان کاری در روند صلح برای تشکیل حکومت موقت کرد. وی ابراز نگرانی کرد که خلبل زاد در صدد به حاشیه راندن حکومت و نامشروع گردانیدن حکومت افغانستان است. وی به دنبال این اظهارات از سوی وزارت خارجهء امریکا خواسته شد و دیوید هیل معاون این وزارت  سخنان وی را خطاب یا حمله به وزارت خارجهء امریکا تلقی کردند. امریکایی ها به این هم اکتقا نکرده و جان بولتن مشاور امنیت ملی امریکا از دیدار با محب خودداری کرد. یک روز بعد تر وزارت خارجۀ امریکا به اتهام این که حرف های آقای محب شخصی است، ویزۀ امریکا را بر وی ممنوع اعلان کرد. ادامه خواندن مردم حق دارند تا نگذارند، سرنوشت شان در پشت معادلات سیاسی پنهان رقم بخورد : مهرالدین مشید

 امروز یادی داریم از همکار عزیز و ژورنالیست ورزیده کشور جناب صدیق توخي صاحب
صدیق توخی یکی از ژورنالستان ورزیده توانا و با تجربه رادیو تلویزیون ملی است که سالهای متمادی را در عرصه نوشتن
مطالب و تهیه برنامه های مختلف رادیووتلویزیون سپری کرده است. اقای توخی فرزند دمحم قاسم توخی در یک خانواده روشنفکر تولد، تحصیلات ابتدایی را در مکاتب قاری عبدلله و باختر مزارشریف و تحصیلات عالی را درلیسه غازی کابل به اتمام رسانیده و پس از گذشتاندن امتحان کانکور شامل پوهنځی ادبیات و علوم بشری رشته ژورنالیزم پوهنتون کابل شد. در سال ١٣٥٢ه ش موفقانه از آن فاکولته فارغ گردید. ادامه خواندن شخصیت ها و یاد ‌ها ( صدیق توخی) : یوسف هیواددوست

  مدتی می‌گذرد که عبدالحمید مبارزیکی از پیش‌گامان روزنامه نگاری و تاریخ نویس کشور در بستر بیماری افتاده است.

او را به تعبیری می‌توان تجسم تاریخ روزنامه نگاری کشور گفت. هنوز جوان بود که با زنده‌یاد داکتر عبدالرحان محمودی، شخصیت مبارز و نیک‌نام کشور آشنا شد و بعد این این آشنایی به دوستی خانواده‌گی بدل گردید. او جایی در خاطره‌های خود از مهربانی و رهنمایی‌‌هایی شادروان محمودی یاد کرده، حتا باری گفته است که تخلص « مبارز» را محمودی بر من گزیده است.

دوره‌های جوانی او برابر است با نخستین سپیده دم تجربۀ دموکراسی در افغانستان، زمانی که شاه محمود خان بر کرسی صدرات تکیه می‌زند و کشور پس از یک دورۀ سیاه استبداد می‌خواهد گام در راه دموگراسی بگذارد. هرچند هنوز چیزی به نام قانون احزاب وجود ندارد؛ اما یک رشته سازمان و احزاب سیاسی با نشریه‌های وابسته به خود به فعالیت آغاز می‌ کنند.
در همین دوره است که به سال 1950 دومین قانون مطبوعات در کشور نافذ می‌شود.
احزابی یا سازمان حزبی که در این دوره پدید آمدند عمدتا این احزاب وسازمان‌ها بودند:
حزب ویش زلمیان، حزب خلق ، حزب دموکراتیک ملی، حزب اتحاد و … باید یاد آوری کرد که نخستین اتحادیۀ محصلین نیز در همین زمان پایه گذراری گردید. ادامه خواندن عبدالحمد مبارز، هفتاد ساله روزنامه نگاری  : پرتو نادری

  من نیز همچون بسیاری از تحلیلگران و روشنفکران افغانستانی از سیاست های ضد پاکستانی حمایت میکنم گرچه در حال حاضر مردم افغانستان روز های دشواری را تجربه میکند در این لحظات سرنوشت ساز باید روی یک خط موثر گرچه بسیار باریک هم باشد بخاطر منافع ملی به تفاهم برسند و در یک خط واحد بخاطر دوری جستن از منافع دشمنان منطقوی و بین المللی حرکت کنند به باور من این نگرانی، نقطه ی اشتراک بسیاری از کسانی است که دل در گرو استقلال و آزادی و سربلندی افغانستان بسته اند برای همچو مردم مقابله با سیاست های رهبران به ظاهر دمکرات و در حقیقت دیکتاتور برای استقرار دمکراسی همراه با هوشیاری و توجه به تجربه ها و واقعیت های تاریخی نیز یک ضرورت عینی است.

مردم افغانستان بخصوص نسل جوان آن نسبت به دهه های قبل حالا آگاه تر و روشن نگر تر اند در بعضی موارد جا دارد ازشجاعت و تداوم ایستادگی این مردم ستایش گردد که با در نظرداشت همه مشکلات گاه و بیگاهی از احقاق حقوق شان حرفی به زبان می آورند در حالیکه تهدید و خطری های جدی متوجه احوال آنهاست مردم اکثریت راضی نیستند از عملکرد های زمامداران خسته و اعتراض دارند اما خوشبختانه تا کنون این اعتراضات مدنی بوده به گرفتن سلاح تبدیل نشده است بدون تردید در شرایط موجود با در نظرداشت مشکلات امنیتی، سیاسی و اقتصادی که دامنگیر مردم ماست اکثریت تحت شکنجه روحی و جسمی  قرار دارند. ادامه خواندن عواقب دمکراسی نو پا در افغانستان : احمد سعیدی

   لحظه های سبز صداکه حاوی غزل های جناب وجودی است ، بیشتر سنگینی کلام، عمق معنا، پختگی تصاویر و ترکیب های بکر او را به نمایش گذاشته است.  محتویات این کتاب حاکی از تحول اندیشه و زبان او در مرز های غزل و بیان شعر است که با ارایۀ تصویر های تازه و رسا بازار بلورین غزل ها را بر روی خواننده گانش به ارمغان آورده است.استاد وجودی در بهار غزل های این کتاب به گونۀ دیگری ظاهر می شود. او دیگر از رنگ رنگی ها رهایی یافته و پیمانه دار بادۀ بیرنگ عشق گردیده است و چنان برای نگهداری آن به مراقبت شاعرانه دل بسته است که در موجی از استغنا هرگز حاضر نیست تا دهان طلب را پیش هر کس و ناکس وا نماید؛ زیرا او چنان مست بادۀ بیرنگ عشق گردیده است که گویی در اوج توانگری و بی نیازی با فقر مادی دل بسته است و اما در مقام استغنای معنوی حتا از عقاب های بلند پروز باج می گیرد . در این باجگیری ها چنان از منیت تهی گردیده است که در عین تنگدستی ها خویش را در مقامی می یابد که هرگز حاضر نیست تا دست طلب را به سوی ناکسان ونامردان دراز کند. چنانکه می گوید:

این بدان معنا نیست که گویا استاد وجودی به استغنای معنوی دست یافته و دشواری های ناشی از فقر کشندۀ مردم را به باد فراموشی سپرده است، هرگر نه . او همیشه در مورد زنده گی مردم اندیشیده و واقعیت های عینی جامعۀ خود را با گوشت و پوست لمس و احساس میکرد. او بدین گونه واقعیت های آشکار جامعۀ خود را در سروده هایش به نمایش گذاشته و بر آنانی انگشت انتقاد نهاده است که غرق عیاشی و فحاشی اند و از رنج مردم فارغ هستند . در این شعر :

یا در این شعر که کامرانی های مردان افتاده در فرش های زرین را به باد انتقاد گرفته است که در کاخ های به غارت برده شده تکیه زده اند و سرخوش از مستی شراب بی تفاوتی ها و بی دردی های هستند. به این بیت نگاه کنید .

به فرش راحتی در کامرانی     دو بالا مست از بوی شرابی

ادامه خواندن دمـی با نـجم الـعرفـا حـیدری وجـودی ؛ لـحظـه هـای سـبز بهـار در خرگاۀ سبز عشق و کوچه باغ غزل هایش قسمت ششم : مهـرالدیـن مشـید

 روزنامه واشنگتن پست امریکا در ارتباط به مذاکرات خلیلزاد نماینده رسمی وزارت امور خارجه آمریکا با گروه طالبان و نیروهای سیاسی تشنه به قدرت وبه حاشیه راندن دولت کابل در مذاکرات با توجه به اتحاد تکه داران قومی،چپاولگران حریص وبی بند وبار و طالبان عقبگرا و تمدن ستیز هراس دارد که در این اتحادزنان افغانستان قربانی معامله گرانه گویا مذاکرات صلح نگردد ، نویسنده دراین مقاله توجه ومسولیت دولت و جامعه امریکا را به سرنوشت آینده زنان افغانستان، با تتر نگران کننده که مارا به طالبان نفروشید جلب می نماید.راستی مذاکرات صلح به یک تئاتر مضحک تبدیل گردیده است که در آن یک بازیگر با نقشهای گوناگون به دیپلماسی کوچیگری از شهر به شهری واز کشور به کشوری به دلجویی جیفه خوران که اولتر ازهمه در فکر بیمه سرمایه های باد آورده و تشنگان قدرت اند ادامه میدهد.صلح از آرمانهای شریف تمام بزرگان و نوابغ فکری جهان بوده و باقی خواهد ماند،امریکا میداند که ادامه جنگ در افغانستان به علاوه شکست های نظامی ،سیاسی و اخلاقی صدمه شدید به منافع استراتژیکی آن در دراز مدت دارد واین را نیز میداند که با استفاده از زور وضع در افغانستان و منطقه بحرانی ترمیگردد چون افغانستان در قلب آسیا موقعیت دارد، ‌اختلافات امریکا باکشور های منطقه بویژه کشور های اتمی در این اواخر تشدید یافته ودرواقع امریکا در حلقه کشور های متخاصم باید ازمنافع دراز مدت خود دفاع نماید. برای امریکا دست نشانده های خوب و بد وحشی و وحشی تر فرق نمی کند مهم آنست تا طالبان را قانع بگرداند که بدولت ، مجاهدین وسایر نیروهای سیاسی، بنام مذاکرات صلح توسط افغان‌ها از ابروریزی امریکا جلوگیری گردد . ادامه خواندن زنان افغان: ما را به طالبان نه فروشید! : دکتـور علـی احـمد کریـمی

  قسیم اخگر در سال ۱۳۳۰ خورشیدی در شهر کابل به دنیا آمده است . آموزش دوره ابتدایی را در مکتب مسعود سعد و متوسطه را در لیسه نجات در شهر کابل ادامه داده در حالیکه تحصیلات اش به پایان نرسیده بود استبداد کارش را نموده به دلیل اینکه شرکت در مبارزات و تظاهرات سیاسی گروه های چپی ها بازداشت و از مکتب اخراج گردید .
قسیم اخگر در آغاز شکل گیری فعالیت های مذهبی و سیاسی برخی از جوانان در دهه چهل در کابل در مقابل جریان چپ ، با این جوانان همکاری داشت ، همه رهبران این حرکت را به خوبی می شناخت و در جلسات شان شرکت می نمود و گاهی خود نیز از جمله سخنرانان می بود ، اما هیچگاه اسیر افکار افراطی ، تقلیدی و عوام زده آنها نشد .
اخگر با جریانات چپ نیز انتقادی داشت و درک کرده بود که جریانات چپ اسیر ایدئولوژی است که ارتباطی با درد ها و شرایط اجتماعی و سنتی افغانستان ندارد .
موصوف در آن سالها مطالعه ادبیاتی که مانفیست ایدئولوژیک جریان چپ افغانستان خوانده می شد ، دریافت که این افکار با شرایط اجتماعی افغانستان هم خوانی ندارد در این سرزمین نه دهقان به یک طبقه اجتماعی است و نه سیر تکامل اقتصادی به مرحله رسیده است که کارگران ، سازمانها ، تشکیل های خود شانرا داشته باشند .
قسیم اخگر با تلاش فکری خودش تضاد های درونی آن ایدئولوژی را شناسایی کرد و بعد با آقایون میر غلام غبار ، داکتر عبدالرحیم محمودی و محمد طاهر بدخشی آشنا شد و در مورد جنبش مشروطیت اول و دوم را مطالعه کرد. از نظر موصوف یکی از نواقص تلاش های روشنفکران در افغانستان این بود که مدعیان روشنفکری و سازمان های آن به قدرت چسپیده و از نقش اصلی خود غافل شده بودند . ادامه خواندن محمد قسیم اخگر : پرتو نادری

آری عشقری عشقری است و دکان چوبین او به قول خود اش “مغازۀ درد” بود

امروز پس از بسیار وقت ها طرف شهر کهنه رفتم و به سنگ نراشی رسبدم. یک باره پنجاه و یک سال و به قولی نیم فرن پیش از امروز در ذهنم تداعی شد، درست زمانی که صنف اول در مکتب نمره شش شاۀ دوشمشیره بودم. این در حالی بودکه به آخر کوچۀ سنگ تراشی رسیدم و به کنار سرک نگاه کردم و غرفۀ صوفی صاحب عشقری در ذهنم تداعی شد و گویی یک باره سیمای نورانی جوانمرد عیاری در ذهنم گل کرد که چهار زانو در پشت میز صحافت خود نشسته و واز آن دوکانک کوچک چوبین جهان را با همه بزرگی اش بزرگ تر از آنچه است به تماشا نشسته است. این رادمرد فرهبخته حضرت صوفی صاحب عشقری بود گه پنجا و یک سال پیشتر از امروز خیلی استوار و با شکوه در همان غرفه در ذهنم گویی تجسم عینی پیدا کرد. روزی یادم آمد که جناب نجم العرفا حیدری وجودی من را نزد صوفی صاحب فرستاد و گفت کتابت را ببر که صوفی صاحب آن را پوش کند. کتاب را گرفتم و به سوی سنگتراشی حرکت کردم. وقتی که نزدیک غرفه شدم. سلام علیکم گفتم و صوفی صاحب که سرگرم کار خود بود و با شنیدن سلام من یک باره سر خود را بلند کرد و گفت وعلیکم. برایش گفتم کاکایم برای شما سلام گفت و من را فرستاد نزد شما تا کتابم راصحافی کنید. جناب صوفی صاحب کتاب را گرفت و در روی میز کار خود گذاشت و برایم گفت، فردا ببا و ببرش. من خدا حافظی کردم و برایم گفت حیدری صاحب را سلام بکو. فردای آن روز رفتم و پس از سلام و احوال پرسی مختصر کتاب را از زیر سنگ بیرون کرد و برایم داد. کاکایم برایم چهار افغانی داده بود که باید به جناب صوفی صاحب می دادم؛ اما از دادن پول خیلی می شرمیدم؛ زیرا کاکایم تاکید کرده بود که باوجود اصرار صوفی صاحب برای نگرفتن پول، باید آن را برایش بدهی. به هر حال به قول معروف” یک دل را صد دل کردم “و پول را آهسته از جیبم بیرون کردم تا خدمت صوفی صاحب تقدیم کنم و صوفی صاحب متوجه شد ادامه خواندن صوفی وارسته، شاعری صمیمی و زیبا سخن که عمری بار غزل های عاشقانه را پایمردانه بدوش کشید : مـهـرالـدیـن مـشـید

 متاسفانه بت های تاریخی بامیان را گروه طالبان بدستور دشمنان مردم افغانستان بخاک یکسان نمودند اما در حال حاضر منار جام ولایت غور که یکی از آثار ماندگار تاریخی است در اثر غفلت و بی توجهی وزارت اطلاعات و فرهنگ در حالت سقوط و نابود شدن است .

من که زادگاه اصلی ام ولایت غور است و سال های قبل چندین مرتبه منار جام را از نزدیک دیده و مشاهده کرده ام بهتر میدانم که این منار از چه عظمت تاریخی  برخوردار است.  به چشم سر  بار بار دیده ام در میان کوه‌پایه‌های سر به فلک کشیده ولایت غور بر علاوه آثار و آبدات تاریخی دیگر بنای به نام “منار جام” واقع شده است. این منار از آثار باستانی قرن ١٢ میلادی بشمار میرود که در جمع میراث جهانی یونسکو نیز ثبت و راجستر است اما به دلیل آن که در یکی از مناطقه دورافتاده افغانستان و آن هم در ولایت عقب نگهداشته غور واقع شده، کمتر مورد توجه زمامداران  بوده است. ادامه خواندن سقوط منار جام لکه ای ننگ بر دامن مسئولین : احمد سعیدی

 

این چه طالعیست به صد غصه گرفتار شدم

درد از هر طرفی آمد و بیمار شدم 

نیست یک روز احوال وطن مژده ای نیک

باز از کشتن یک عده خبردار شدم 

ادامه خواندن مژده نیک : م – اسحاق ثنا

  نخست از همه احترامانه از مسئولین حکومت وحدت ملی میخواهم نه از این بیشتر خود را مسخره کنید و نه از این زیادتر به فهم ، شعور و درک مردم افغانستان توهین و تحقیر روا دارید، ملت خدا پرست و با دیانت افغانستان میدانند که روز گذشته بعد از چند هفته بحث و گفتگو ها بخاطر تعین اشتراک کننده گان در نشست قطر ارگ ریاست جمهوری افغانستان فهرست 250 نفر از اشخاص افراد و شخصیت های مختلفی را با در نظرداشت سهمیه بندی های احزاب کاندیدان احتمالی ریاست جمهوری زنان علما و روحانیون و جامه مدنی بدست نشر سپرد در این لست اضافه تر از صد نفر اشخاصی اند که به نماینده گی از حکومت در این نشست حضور پیدا خواهند نمود. بعد از انتشار این لست بالا بلند ذبیح الله مجاهد سخنگوی طالبان چنین ابراز نظر کرده است.

(هموطنان آگاهی دارند که به تاریخ بیست و بیست یک ماه جاری اپریل یک کنفرانس بین الافغانی در دوحه مرکز کشور قطر دایر می گردد. ادامه خواندن به این تمکین که ساقی باده در پیمانه میریزد رسد – تا دور ما دیوار این میخانه میریزد : احمد سعیدی

امروز دلم چه چاره کنم در اراده نیست

او هر چه خواست میکند و در اداره نیست

دایم‌ مرا به سوی گناه میبرد ولی 

هر آن چه امر اوست دیگر راه و چاره نیست

ادامه خواندن کینه دل  : م – اسحاق ثنا

نوروز نماد درخشش نور بر ظلمت و تجلی انکار ناپذیر فیض الهی در آفاق است که در یک رستاخیز پرجنب و جوش طبیعت را به جنبش و تحول تازه می آورد، رسم تحول پذیری را برای بشریت به ارمغان آورده و برای انسان های ظالم و ستمگر و فرعونیان تاریخ می فهماند که بساط ظلم و ستم و فساد و سایر زشتی ها پایدار نیست و دگرگونی اصل قانون خلقت و برخاسته از سنت الهی در هستی است. قوانین الهی در هستی که قرآن از آن به عنوان سنت الله یاد کرده است، به تمامی قوانین عام در هستی اطلاق می شود که بدون اراده و خواست انسان جاری و ساری است. از این رو دست انسان از مهار این قوانین کوتاه است و انسان جز تسلیمی و پذیرش آن راهء دیگری در پیش ندارد. از این رو خدا خواسته تا سنت جبری تغییر در طبیعت را در سیمای بهار به تصویر بکشد تا انسان ها بر “فطرالله” یعنی فوانین خدا در جامعه متوجه شوند و با اتکا و مشاهدهء تغییر در طبیعت، خود را برای تغییر در جامعه آماده بسازند. نوروز در واقع مشت کوبندهء طبیعت بر دهن تمامی ستمگران و زورگویان و فساد پیشگان در هر جامعه است تا پوزه های آنان را به سوی حقانیت راست کند و بر لجاجت ها و خیره سری های آنان با کلک نه بکوبند تا تاریخ را وارد فصل جدید نمایند. از این رو قرآن مسوءولیت تغییر در جوامع بشری را بر دوش انسان ها گذاشته و آنان را برای چنین ماموریتی آفریده است و هدف از نیابت انسان در طبیعت همین قدرت خداداد او است تا برای ادای مکلفیت خود بحیث خلیفهء راستین خدا در زمین عمل کند و کردار نیک و پندار نیک و گفتار نیک را پیشه کنند تا نیروی “سپاس”و پاسداری از ارزش ها اعم از ارزش های الهی در آفاق و انفس در آنان بارور و شگوفا گردد. از این رو بر بنیاد سنت انکار ناپذیر تغییر در جامعه خداوند انسان را مامور کرده است تا نه تنها برای تغییر در جامعه؛ بل برای هدایت و سمت و سو دهی درست و قانونمند این تغییر راه درست را بپیمایند و از این که تغییر حتمی است و نگذارند که به بیراهه برود. به همان گونه که دست انسان برای دخالت در قوانین عام هستی یعنی سنت الله کوتاه است و تنها رسالت کشف و شناسایی آن ها را دارند تا رسم و راه وزنده گی خود را با آن وفق بدهند و هماهنگ بسازند تا از رفتن به پرتگاهء نابودی درامان بمانند. به همین گونه انسان ها برای تغییر جامعهء خود بنا بر حکم فطرالله که نمایانگر تغییر بوسیلهءحکم فطرالله که نمایانگر تغییر بوسیلهء انسان در جامعه است، جدی و کوشا باشند. ادامه خواندن نوروز رستاخیز طبیعت و نماد رنگین کمان غلبه نور بر ظلمت : مهـرالدین مـشید

دوستان  محترم !                                                     چند سال  قبل نظر خویش را در باره کتاب  تحت عنوان « سرنوشت خانه وخانواده در غرب » اثر گرانبهای  محترم  عنایت  الله  سادات٬  در سایت  های انترنتی  بصورت  خیلی  مفصل  نوشته بودم.  اکنون که هیاهوی  تجلیل از هشتم مارچ در سراسر جهان  از طریق  رسانه بر پا گردیده  است ٬ خواستم از  متن همان نوشته ٬ چند  سطر  خیلی  مهم  آنرا جهت  توجه  دوستان  بنویسم .  تا از نام بیناد ها و انجمن  های  مفید که بخاطر  بهبود زندگی  انسانی  ایجاد میگردد٬ سوء  استفاده  کور کورانه  نکرده٬ آرامش  و محبت  خانواده  های  سالم  را برهم نه نزنند.  

  بمناسبت  هشتم  مارچ  که  ماهیت  اصلی  آن  از  ذهن ها فرار کرده  است و جای آن  رقابت  های بیمورد و سوء  استفاده  از این  بیناد خیلی  معقول نه  تنها به  نفع زنان  امروز نیست٬ بلکه به ضرر  زنان ( مادران) تمام میشود.  همچنین  کانون خانواده ها را در جهان به  مخاطره  اندخته  است بخصوص  وضع  زنان در جهان غرب  سوال  برانگیز  است.                                               

    یک  دانشمند  فرانسوی  بنام « ایمل دورکهیم » (۱۸۵۸–۱۹۱۷) انقباض  خانواده بشکل  فامیل های  معاصر و تغیر موقف  فامیلها در جامعه چنین نوشته  است ٬ میخوانیم  که  دینامیزم  «تحرک» اقتصای  ناشی از  انقلاب  صعنتی  باعث تقسمات فامیل  های  حجروی  گردید. از این رو بر اساس  جامعه شناسی ُ اصطلاحات فامیل های  بورژوازی  یا شهری ُ فامیلهای  کارگری  و فامیلهای دهقانی  پدید آمد. ادامه خواندن بمناسبت هشتم مارچ که ماهیت اصلی آن از ذهن ها فرار کرده است : ماریا دارو

    وقتی ګزارش تکان دهنده و المناک سیلاب مدهش شهر فراه را با چشم سر دیدم یادم ازشعر حماسی سعدی امد که قحطسال دمشق را مواجه به خشکسالی وزمینسوزی وتلفات مالی وجانی شدید  ترسیم نمود ه بود ولی در شهر پر حاصل فراه سیلاب وآبخیزی ویرانګر مردم ومزارع و مواشی را به تباهی کشانید…اینک صحنه غم انګیز چنین چشمدید را در چند مصراع آزاد تقدیم میدارم :

            چنان سیلابی سرازیر شد اندر فراه

  که نه خانه و کاشانه ماند نه مزرعه و راه

  ناله برمیکشید طوفان در تلاطم مدهش امواج

  با رعد و برق و بادهای سخت همراه ادامه خواندن سیلاب ویرانګر فراه در زمستان همین سال ۲۰۱۹ -چشمدیدی از شبکه تلویزیونی طلوع : پروفیسور داکتر عبدالواسع لطیفی

https://www.youtube.com/watch?v=v5DAsyQ671k