نویسنده: ماریا دارو

خصــــم چون آشـــــیان ما دزدید

با لــــــــباس و زبان مــــا دزدید

خواب بودیـــم جمـــــله در غفلت

ســــر مـــــــه از دیده گان  ما دزدید

ره بلــــــــد هـــــم ز بیشه ما بود

ادامه خواندن  مثلث غدار نوشته : نذیر ظفر

      بامداد خوشایند روز شنبه بود. هوای خوب، آسمان صاف و روشن و سپیده ی صبحگاهی از لحظه های دلپذیر سخن می گفتند و روز داشت، آهسته آهسته شروع به در بر کشیدن قرص خورشید می کرد. نیزه های گل زرد آرام آرام همه جا را نشانه می گرفتند و گرما و نور نثار می کردند و دقیقه ها پشت سر هم لذت بخش می شدند.

در این صبح بامی، نسرین اندکی دیر تر از خواب بیدار شد. در چشمانش هنوز سنگینی خواب شب به جا مانده بود و پلک ها و مژه هایش جلو هر دو چشمش پرده کشیده بودند. با کف دست راست پشت چشمان خود را مالید تا خون بیداری در آن ها بدمد. به آهستگی از جا برخاست، پنجره را گشود تا هوای تازه و پاک به داخل اتاق راه یابد. نیم نگاهی به بیرون انداخت و از چشم روز نور نوشید، پس از چند دقیقه پنجره را بست و رفت که دست و روی و دندان های خود را بشوید و گیسوان دراز و غلو و سیاه و مشکی خود را مرتب کند.

ادامه خواندن پرونده ی پیدا؟ داستان کوتاه : غفار عریف

په ځای دی چی ۱۲۵۲ لمریز هجری کال چی در امیر شیرعلی د واکمنی  سره سمون خوری، افغانستان کی د رسنیو د زیږون کال نومول شوی دی.

په ۱۸۷۳ لمریز کال کی “شمس النهار” اخبار لومړنی ستوری وه چی د افغانستان در ژورنالیزم آسمان کی شکاره شو.

پاڼه د افغانستان لیټوګرافی چاپنځای کی طبع کیده او مسئول مدیر یی ښاغلی مرزا عبدالعلی وه.

د امیر شیرعلی خان د مړینی سره سم د “شمس النهار” خپریدل هم بند شول.

په ۱۹۰۱ کال کی کله چی امیر حبیب الله خان واک ته ورسید مطبوعاتو یوه نوی بڼه غوره کړه.

ادامه خواندن تاریخچه مختصر رسانه ها در افغانستان؛ افغانستان کی د رسنیو لنډه تاریخچه : داکتر ناصر اوریا

تبدیل شدن افغانستان به بزرگ ترین جزیره ی تروریستان جهانی

پس از آنکه طالبان در یک بازی پیچیدهء ی استخباراتی به قدرت رسانده شدند. کشور های منطقه و جهان بی توجه به رویکرد های طالبان، سرنوشت مردم افغانستان و منافع ملی آنان را به نحوی با طالبان در معرض معامله قرار داده اند. در آغاز طوری فکر می شد که کشور های جهان طوری تلقی کرده اند که طالبان از گذشته آموخته اند و با یک اجندای تازه وارد کابل شده اند؛ اما هر روزیکه از حکومت تک قومی و مطلقه‌ی طالبان سپری شد؛ چکمه های آنان بیشتر بر گلوی مردم افغانستان فشرده شد که این حالت از نیات واقعی طالبان پرده برداشت.

ادامه خواندن بازی سیاسی و تعامل با طالبان بازی باسرنوشت مردم افغانستان  است : مهرالدین مشید   

کابل یکی از قدیمی‌ترین شهرهای دنیا با قدمتی ۵۰۰۰ ساله می‌باشد. واژه “کابها” (به انگلیسی: Kubhā) در حدود ۵۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح در ریگ‌ودا و اوستا یاد شده‌است که از دریای کابل یاد کرده‌است. ریگ‌ودا این شهر را با عنوان شهری ایدئال تحسین می‌کند و تصویری از بهشت در کوه‌های آن مجسم شده‌است. نظریه‌های دیگری اظهار می‌کنند که این شهر در بین ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح تشکیل شده‌است. جایی که کابل واقع شده‌است، پیش از آن که توسط امپراتوری پارس‌ها، هخامنشیان فتح شود بخشی از امپراتوری مادها بوده‌است. مرجعی به نام “کابورا” وجود دارد که به‌واسطه فرمانروایان امپراتوری هخامنشی (داریوش بزرگ، داریوش دوم و داریوش سوم) تألیف شده، که بعدها پایه‌ای برای استفاده نام کابورا (Κάβουρα) توسط بطلمیوس شد.

ادامه خواندن نگاهی به تاریخ کابل : محمد عمر کمال

بدروزی و بدبختی و ادبار همین است

در بستر غم زیستن انگار همین است

گویند لب از لب نگشایید در این‌جا

هشدار همین باشد و اخطار همین است

گویند زنان حقِ نظر هیچ ندارند

فرهنگ عقب مانده‌ی اعصار همین است

ادامه خواندن روز من تو آی وطن دارهمین است ؛ شعراز : میرزاابوالپشم

اگر هر کس از بهر کاری آفریده شده باشد، او برای داستان‌آوری آمده است. بسیاری از مقالات، نامه‌ها، ایمیل‌ها و سخنانش هوای داستانی دارند. دخت هریواست. در مهری هروی، عایشۀ درانی و دانشگاه کابل آموزش دیده و دیری‌ست دور از کشور زندگی می‌کند. چهل داستان کوتاه و دو رمان نوشته، آغازگر و تهداب‌گذار کانون فرهنگی جامی و فصل‌نامۀ ادبی “شمیـره” است و فراتر از این‌ها نماد فروتنی.

گیرایی داستان‌هایش – به ویژه هنگام سیماپردازی – یگانه است. روزی او را دیدم و راز را از خودش پرسیدم. گفت: در خانه کتاب زیاد داشتیم. فضای خانوادگی ما محیط مطالعه بود. هرچه را از الماری برمی‌داشتم، با شوق می‌خواندم. توأم با خواندن، به شکل طبیعی ذوق نوشتن هم در من جوانه می‌زد. در نوجوانی متوجه شدم که از داستان‌های حقیقی زیادتر خوشم می‌آید. این موضوع مرا تدریجاً به سمت خاصی کشاند: فکر می‌کردم نوشتن یعنی به قلم آوردن آنچه که ریشه در واقعیت داشته و اتفاق افتاده باشد. شاید رسیدن به همین نتیجۀ ذهنی مرا از نوشته‌های تخیلی که حس می‌کردم غالباً غیرواقعی اند، فاصله می‌داد.

ادامه خواندن زن و روزن  در داستان‌های محبوبه تیموری : دکتور صبورالله سیاه سنگ

افراطیت دینی تیغی بر گلوی معنویت و محو ارزش های واقعی دین

معنویت ندای زوال ناپذیر و عطش بی پایان انسان است که نور روشنی بخش آن از پس پرده های قلب انسان به بیرون فواره می کند. معنویت با خلقت انسان گره خورده و پیشینۀ آن برابر به پیشینۀ انسان است که از آغاز حیات اش تا کنون از نسلی به نسلی و از عصری به عصری در حرکت است. معنویت مرهمی برای قلب های شکسته و روان های افسرده است تا روح سرگردان ومضطرب را از پریشانی رهایی ببخشد. معنویت در واقع محرک اصلی انسان است که برای او دم به دم شور جاودانگی داده و او را از افتادن در پرتگاۀ نابودی رهایی می بخشد‌. معنویت جرقه ای نورانی و چشمه ای حیات بخش و شور آفرین است که از جابلسای تاریخ با انسان و انسانیت گام برداشته و کلیدی برای گشایش دشواری های او تلقی شده است.

ادامه خواندن انسان وحشت زده و مضطرب امروز و نیاز بیش از افزون او به معنویت : نوشته ی مهرالدین مشید

طالبان لقمۀ زهر آگین در گلوی ‌کشور های منطقه و جهان

این پرسش در ذهن بسیاری ها خطور می کند که چگونه شده و چه علل و عواملی دست بدست هم داده که به هر اندازه ایکه افغانستان خطرناک تر شده و بیشتر به جولانگاۀ و بزنگاۀ گروه‌های تروریستی بدل می شود؛ به همان اندازه علاقمندی جهانیان نسبت به اوضاع افغانستان کاهش یافته و بازتاب حوادث این کشور در بیرون سیر معکوس دارد. با یک نگاۀ کلی چنین برداشت می شود که اوضاع افغانستان در حال رفتن از متن به حاشیه است و هر روز از میزان علاقمندی کشور های جهان نسبت به حوادث این کشور کاسته می شود. افزون بر این پرسش شواهد و علایم‌ زیادی وجود دارد که دلالت به این حقیقت تلخ و دردناک دارد.

مگر حوادث دیگری چون، درگیری در اوکراین و رقابت تنگاتنگ آمریکا و هم پیمانان اروپایی آن با  روسیه؛ بحرانی تر شدن اوضاع تایوان و تشدید تنش ها میان آمریکا و چین؛ رو به وخامت نهادن اوضاع شرق میانه و درگیری های تازه در فلسطین و بحران های شدید اقتصادی ناشی از این حوادث، قدرت های بزرگ را چنان مصروف نگهداشته که فرصت پرداختن به افغانستان را از آنان گرفته است. گاهی هم که در نشست های رهبران کشور ها و نشست های بین المللی یادی از افغانستان می شود، نه چندان جدی و بیشتر شکل یاد دهانی را دارد. افزون بر این یک سلسله عوامل داخلی چون؛ تشتت و پراگنده گی نیرو های مخالف طالبان و نبود یک محور قوی در برابر آنان در داخل افغانستان، دست بدست هم داده که سبب بی علاقگی کشور های منطقه و جهان نسبت به اوضاع افغانستان شده است. 

ادامه خواندن  تبدیل شدن افغانستان به بزنگاۀ تروریسم و افزایش نظاره گری جهان: نوشته ی مهرالدین مشید

با تقدیم احترام فایقه 

انجمن حقوقدانان افغان منحیث یک نهاد مسلکی وظیفه مبرم خود می‌داند تا موارد آتی مربوط به سرنوشت مادروطن ما را به توجه جلالتمآب شما، جامعه بین‌المللی و مردم مظلوم ما برساند.

این موارد با درک از رسالت انجمن در قبال افغانستان و مردم مظلوم آن، مبتنی بر منافع و مصالح علیای کشور مطرح می‌گردد. 

اداره سرپرست طالبان که دین، آیین، حقوق و آزادی‌های مدنی مردم را بگروگان گرفته اند، بخاطر دیدگاه خاص دیوبندی و متحجرانه زعامت شان از دین مبین اسلام که مجموع جهان و کشورهای اسلامی را متعجب ساخته است، درین حدود دو سال نتوانسته است، بحران بزرگ حقوقی را مهار، مشروعیت ملی را حاصل و مورد شناخت بین‌المللی قرار گیرند. در نتیجه افغانستان بحیث کشور فاقد دولت مشروع و منبعث از ارادۀ آزاد مردم، با انزوای بین‌المللی مواجه شده است.

ادامه خواندن نامه سرگشادۀ انجمن حقوقدانان افغان ؛ جلالتمآب سرمنشی سازمان ملل متحد!« اول جولای 2023م » : انجمن حقوقدانان افغان 

سال ها شد من در این غربت سرا تنها غریب 

نیست‌ جز بیچاره گی و حسرت اینجا با غریب 

چند باید پرورد امید عودت بر وطن 

زانکه سوزد هر نفس در آتش سوداگر غریب  

ادامه خواندن کوله بار حسرت : شعر از استاد محمد اسحاق ثنا

فرض کنید چهل میلیون نفوس داریم و بازهم فرض کنید پنچ میلیون با سواد و تحصیلکرده و کادر های مسلکی داریم که بیشتر شان مهاجر شدند , بقیه نفوس کشور همه مردم عام و دهقان  , مالدار و کسبه کارند که در حقیقت نفوس اصلی کشور را تعین و میکنند و همین مردم بیشترینه خواهان یک دولت اسلامی بودند و هستند .

اگر از زمان داود خان شروع کنیم تا امروز هیچ رژیمی چه جمهوری , دموکراسی , کمونیستی , مردم سالاری ووو کار آمدی نداشته و مردم فقط و فقط حکومت اسلامی و شرعی میخواهند .

ادامه خواندن خدا حافظ  افغانستان , سلام وزیرستان  !!! : نوشته ی- زبیر پاداش

سخت است درين غمكده ازعيد سخن گفت 

دشوار تر اســت حرف گلستـان چمن گفـت

آن خـانه و كاشـانه ى مــردم شـده اشغال

از تشــنه و آواره به كـوهسـار و دمن گفت

ادامه خواندن عیــــــد : هه هه هه !!؟؟… شعر ازعلیمی

نا نوشته پیداست ، که به خاطر کاربرد نادرست برخی وامواژه ها در زبان فارسی دشواری های نوشتاری پدیدار گردیده است .

پیش از آنکه این دشواری ها برشمرده شوند ، لازم دیده می شود ، به فرنام دیباچه این گفتمان  نگاه فریدریش انگلس دوست کارل مارکس، مارکسیست شناخته شده را   در مورد زبانهای تازی وفارسی برخوانیم:

نامه انگلس به مارکس در باره زبان فارسی:

«چند هفته است که در پهنه ی ادبیات وهنر مشرق زمین غرق شده ام . از فرصت استفاده کرده و به آموختن زبان فارسی پرداخته ام ، آنچه تا اکنون مانع شده است تا به آموختن زبان عربی بپردازم ، از یکسو نفرت ذاتی من به زبانهای سامی است واز سوی دیگر وسعت غیر قابل توصیف این زبان دشوار با(داشتن) حدود چهار هزار ریشه که در دو تا سه هزار سال شکل گرفته است .( می باشد). برعکس زبان فارسی ، زبانی است بسیار آسان  وراحت. اگر الفبای عربی نبود ، که همیشه پنج تا شش حرف  نزدیک به یک صدا تلفظ می شوند  واعراب نیز روی کلمات گذاشته نمی شود ، که دشواری های در خواندن  ونوشتن بوجود می آورد ، با این حال قول می دهم ، که در ۴۸ ساعت دستور زبان فارسی را  فرا بگیرم .

ادامه خواندن نگاهی به واژه های همآوا  وکاربرد درست آنها در زبان فارسی : دکتور حمید الله مفید

افتاده ام به کوی غریبی که خانه نیست

جایی که یک بهانه برای ترانه نیست

دلتنگم از حمایلِ گل های کاغذی

دلگیرم از بهار که جوشِ جوانه نیست

ادامه خواندن بیهودگی؛ شعر از : بانو راحله یار

د١٩٦٧ كال دفبروري په ٢٣ نيټه مشهور امريكايي فيلسوف ژبپو ه اودنظرياتو څښتن نوام چامسكي يوه اوږده مقاله په ”   New York Review of Books “ خپره كړه .  ددې مقالي ارزښت په دې كې دې  چې تر ننه پوري  دروښانفكر دمسوليت په باب اړينو مسايلو ته اشارې لري . په ١٩٦٧ كال كې د ويتنام جنگ په زور كې وو ، اودا مقاله ددغه ناوړه جگړې په وړاندې يو جدي غبرگون و . داسې جگړه لكه دنورو جگړو په څير دامريكا پر ټنډه دشرم اوبې ننگۍ يوه ټاپه وه . دغه جگړه كې  چى له دوه مليونو زيات كسان په كې ووژل شول .مليونونه خلك په كې ټپيان اومعيوب شول اويو كوچني او بيوزلي هيواد لكه ويتنام يې له خاورو سره خاورې كړ . د دې مقالي له خپريدو څخه  چې نږدې نيمه پيړۍ تيريږي  په ٢٠١٧ كال كې دلومړي ځل له پاره همدا مقاله په يوه كوچنۍ كتابچه كې دچامسكي له يوې سرېزې سره خپره شوه . 

ادامه خواندن دروښانفكرانو مسووليت ؛ دنوآم چامسکی له نظره : محمد اکبر کرگز

سلام سنگی، هنرپیشۀ شهیرسینمای افغانستان است که اینک باعمرتقریباً شصت وپنج ساله گی هنوزهم ماشاالله با قامت استوار، همان موهای بلند ومجعد، چشمان کشش دار، صلابت صدا، سیمای پُر ازوقار ودر میان آنهمه مواصفات ظاهری باقلبی آگنده ازمحبت ومهربانی،  درشهر ملبورن ایالت ویکتوریای (استرالیا) به سر میبرند.

روزی پس از طی مسافۀ نزدیک به یک هزار کیلومتر از سیدنی به ملبورن، دریافتم که این هنرمند گرامی به شهر ملبورن تشریف دارند.

ادامه خواندن سلام سنگی هنر پیشه شهیر سینما : آیندهسازان سینمای نوین افغانستان ؛ نوشته از احمد نوری

چشم دل بگشای انوارش نگر

گرم گرمَک شمع رخشارش نگر

ادامه خواندن سیر دو عالم : حیدری وجودی

من در خانواده‌یی بزرگ شده‌ام که هنر در آن همیشه جایگاه محترمی داشته است. به یاد دارم پدر و مادرم زمانی‌که در سال ۱۳۵۶ از کعبه برگشتند، تحفه‌ی جالبی برای‌ما آوردند. آن‌ها یک سیستم پخش موسیقی را که قدرت بالایی در کیفیت صدا و ظرفیت کلان ذخیره‌ی آهنگ‌های موسیقی را داشت برای ما آوردند. این سیستم نرم‌افزار مجهزی داشت که به آن «کارتریج» می‌گفتند. از سوی دیگر دستگاه پر قدرت امواج کوتاه رادیویی داشت. وقتی سیستم FM رایج شد، ما از کیفیت بالای موسیقی لذت می‌بردیم. در خانه‌ی ما سه دسته از هنرمندان شنونده داشتند. دسته‌ی نخست را هنرمندان غزل‌خوان می‌ساخت که استاد سرآهنگ و استاد رحیم‌بخش برجسته‌ترین‌های آن بودند.

ادامه خواندن نامه‌یی بیک هنرمند بزرگ : نوشته از؛ دکتورملک ستیز

مشتمل برتک بیتی ها ؛ دوبیتی ها و رباعیات گلچین دری ؛پشتو وترُکی

https://usercontent.one/wp/jameghor.com/wp-content/uploads/2020/09/dr_faizullah_aymaaq_book1_10092020.pdf?media=1681584597

اعتماد ملی حلقهء گم شده در زنجیرهء استخباراتی کشور های منطقه و جهان

از همه مهم تر اینکه آیا در افغانستان تحت حاکمیت طالبان، از یک سو لانهء تمامی گروه‌های خطرناک تروریستی جهان و در آنسو هم گروه‌های متفرق و به حاشیه رفته و بدنام و در ضمن بدون داشتن اجندای واحد که خود را مخالفان طالبان می خوانند؛ دست یابی به فضای اعتماد ملی ممکن است و یا خیر. در این نوشته تلاش شده تا موضوع یاد شده با توجه به زاویه های گوناگون و موانع و دشواری هایی چون، نقش انعطاف ناپذیر طالبان، پراگنده گی گروهای مخالف طالبان و سیاست های پیچیده و مبهم کشور های منطقه و جهان در قبال افغانستان، مورد تحلیل قرار بگیرد تا آشکار شود که با وجود این همه موانع آیا هنوز هم شانس ایجاد اعتماد ملی در افغانستان کنونی ممکن است یا خیر.

ادامه خواندن درگیر بازی خطرناک ترازسناریوی” تلک خرس” مهرالدین مشید

گرچه در غربم ولی بو می دهد شرقی تنم

باورت گر نیست بگشا دکمه ی پیراهنم 

روزگاری آمد و من با دو دستِ خویشتن

ادامه خواندن بوی شرقی : شریف حکیم

کابوش تنهایی و در خود ماندن های دلهره انگیز

تنهایی تنها کابوس در خود ماندن و با خود ماندن نیست؛ بلکه فراتر از آن، دل نگرانی هایش کشنده تر از درد تنهایی است. رجای عزیز تو آنجا تنها و ما اینجا تنها؛ هر یک در شعله های جگر سوز این تنهایی ناگزیرانه پهلو می زنیم و می سوزیم و می سازیم. این در حالی است که مرز و جغرافیای این سوختن ها و ساختن ها را نمی دانیم و گویا دریچه های امید برای همیش بر روی ما بسته شده اند. بدون تردید گزافه گویی نخواهد بود، اگر بگویم، ما اینجا دل نگران‌تر از شما هستیم و شاید دلیلش این باشد که شما در درون بلا و ما در بیرون بلا قرار داریم؛ وحشت و بلا آنانی را بیشتر فرا می گیرد که در بیرون از دایرۀ حوادث زنده گی می کنند.

ادامه خواندن کوله باری از تنهایی بر دوش ایستاده در گذرگاه تاریخ”قسمت دوم ” : مهرالدین مشید

                  افتاده‌ عشقری را بالای خاک ديدم

                  گفتم به اين اديبی يک بوريا ندارد !

    [  امروز ۱۰سرطان سال ۱۴۰۲ هجری عرس مبارک جناب حضرت عشقری رح است ] 

کوچه های افسانه ساز کابل که ليل و نهار زيادی را پشت سر گذرانده با راه‌ رو های تنگ ، با خانه های بلند و ديوار های کمتر انداخته ، در سال ۱۲۷۱ خورشیدی در خانهً تاجر پيشهً بنام شير محمد معروف به (داده شير) کودکی به دنيا آمد که نامش را غلام نبی گذاشتند و بعد ها به صوفی عشقری مشهور شد.

وی هنوز نخستین سالهای کودکی را سپری نکرده‌بود که پدر، مادر و برادرش را از دست داد ؛

او از ۱۸ سالگی به شاعری روی آورد.

ادامه خواندن  افتاده‌ عشقری را بالای خاک ديدم : نجم العرفا حیدری وجودی

رها در کویر تنهایی و برهوت خویشتن پنداری

تنهایی فریادی در سکوت و حادثه ای در زمان است که فراتر از پندار چون کابوسی بر روان انسان سنگینی می کند و چنان بر روح و روان انسان تأثیر می افگند که خود را در جنگل وحشتناک تنهایی و کویر بی پایان سکوت زمین‌گیر و از پای افتاده احساس می کند. چقدر دردناک است، آنگاه که کوله بار تنهایی بر دوش، ایستاده و منتظر در گذرگاۀ تاریخ، در موجی از اضطراب های نفس شکن و گلوگیر و وسوسه های جگر سوز و اندوهبار در برهوتی از تنهایی چرخ زمان را به پیش بزنی و آهسته و پیوسته و شماریده  به سوی پایان هایی گام برداری که ناپایانش خوانند و هیچ ندانی که با چه ماجرا های دردناک دیگر مشت و یخن خواهی گردید. در این سیر و سفر حیرت شکن و شگفت انگیز آنچه بیشتر مایۀ نگرانی است، اینکه تا چه زمانی شوربختانه این جنازۀ تنهایی و تابوت اعتزال را با شانه های زخمی تا گورستان نامرادی ها حمل خواهیم کرد و آیا روزی فراخواهد رسید که موفق به تقسیم درد گرانسنگ تنهایی با یاران و عزیزان شد؟

ادامه خواندن کوله باری از تنهایی بر دوش ایستاده در گذرگاه تاریخ؛ قسمت نخست : مهرالدین مشید