نویسنده: ماریا دارو

“څـو چـی پاتی یو افـغـــان وی، تل به دا افـغـانستـان وی” 

استاد عبدالرؤف بینوا د مفتي عبدالله (مشهور په مفتي عبده) زوی، د ۱۲۳۲ کال د وږی د میاشتی په لومړی نیټه (۲۳ اگست ۱۹۱۳) دکندهار ښار کی، په یوه دینداره او منوره کورنی کی، نړی ته سترګی پرانسیتی.

لومړنی زده کړی یی د قرانکریم، عربی ادبیاتو؛‌ صرف، نحو، بدیع،‌بیان، فقی او نور علوم د پلار او مشر ورو څخه وکړی او وروسته کابل ته راغی او خپلو زده کړو ته یی دوام ورکړ.

لا نوې ځوان وه چی دری، عربي ، اردو، او انگريزي ژبي یی زده کړي وې او په هغو کي د پوره مطالعې، لیکنو او ژباړو څښتن وه.

ادامه خواندن دافغانستان ليکوال،مورخ،شاعر،څيړونکی/محقق ،سياستپوه، ژونالېستانو له اړخه : دکتور ناصر اوریا

هرج و مرج فکری و فرهنگی و نفرت پراگنی های قومی و زبانی

پس لرزههای حاکمیت طالبان نه تنها افغانستان را به دامن تروريسم و لانۀ گروه‌های خطرناک تروریستی افگند؛ بلکه بدتر از آن این کشور را دچار شدید ترین از هم گسیختگی های فکری و فرهنگی نیز نمود. هرچند این از هم گسیختگی ها ریشه در حکومت های پیشین بویژه حکومت غنی داشت؛ اما پس از حاکمیت طالبان با شدت بیشتر از هم گسیخت. همصدایی های ملی و مردمی و کثرت گرایانه به هرج و مرج و آشفته صدایی های ضد ملی و ضد انسانی بدل گردیده است.

ادامه خواندن پس لرزه های حاکمیت طالبان و ازهم گسیختگی های فکری و فرهنگی : مهرالدین مشید

محترم دکتورعبدالغفورروان فرهادی  ینک با لطف حق سبحانه  تعالی، عمرم  به  هشتاد و هفت رسیده،  که در باره ٔ فرهنگ یا  لغت نامه ٔ تهیه داشته ٔ دوست دیرینم  داکتر فیض الله ایماق چند  کلمه ٔ را برشته ٔ تحریر می آورم.  داکتر  فیض الله ایماق از سالیان درازی  بدینسو، در تحقیق و تتبع در باره ٔ زبان تورکی اوزبیکی مصروف می باشد .  من همواره از ایشان میخواستم، که لغت نامه ای در بارهٔ  زبان تورکی اوزبیکی با ترجمه ٔ فارسی/ دری آن بنویسند، تا فارسی / دری  زبانان، به خصوص کسانیکه اصلاً تورکی الاصل می باشند، ولی به اثر عوامل مختلف، زبان شانرا از دست داده اند، و علاقمند آموختن زبان آبایی خود میباشند، از آن مستفید شوند. و از جانب دیگر یک عده فارسی زبانان و سایر گوینده گان زبانهای افغانستان  شاید، علاقمند آموختن زبان تورکی اوزبیکی باشند، که آنها نیز به  این نوع فرهنگ، خصوصاً تورکی به فارسی / دری مراجعه نمایند. 

ادامه خواندن سخنی چند پیرامون فرهنگ ترکی اوزبیکی به فارسی دری : دکتورعبدالغفورروان فرهادی

بى تو اى دلدار تاب از دست و پايم رفته است

اى خدا بگشاى راهى، رهنمايم رفته است

کى به ساحل مى کشاند کشتى بخت مرا؟

سرنوشتم واژگوان شد، ناخدايم رفته است

ادامه خواندن خانه ی خالی ؛ شعر از : مسعود زراب

مبارزه با تروریسم سناریوی مبهم و رازآلود

در این تردیدی نیست که تروريسم و گروه‌های تروریستی بویژه در چندین دهۀ اخیر هزاران انسان بیگناه و آرمان های خونین آنان را به قربانی گرفته اند؛ اما صدها دریغ و درد که مردم افغانستان نه تنها از چندین دهه بدین سو قربانی گروه‌های تروریستی و حاميان دولتی آنان هستند؛ بلکه بدتر از آن قربانی بازی های مبهم و رازآلود مبارزه با تروریسم شده اند. زمانی که کابل پس از بیست سال جنگ امریکا در برابر تروریستان طالبان، در یک بازی مرموز و سازش های پیچ در پیچ به گروۀ تروریستی طالبان، این گروۀ انسان دشمن و ضد آموزش و تمدن بشری تحویل داده شد. این پرسش در ذهن هرکس تداعی می شود که این سناریو پس از حملۀ آمریکا به افغانستان بعد از یازدهم سپتمبر سال ۲۰۰۱ زیر نام مبارزه با تروریسم رقم خورده بود.

ادامه خواندن مبارزه با تروریسم رنگین کمانی ازتوطیۀ خوش خط و خال : مهرالدین مشید

ز درد و سوز و سودایت پریشان میشوم میهن 

اگر شادت ببینم شاد و خندان میشوم میهن 

اگر روزی رسم در آستانت ای مرادی من 

چنین درمانده ات بینم پژمان میشوم میهن 

ادامه خواندن میهن ؛ شعراز : استاد محمد اسحاق ثنا

بیست سال (٣٤ سال) تمام از رفتنش میگذرد؛ رفتنی که تلخ بود و جانگداز. بیست سال پیش، تاریک اندیشان و تاریخ زدگان غافل، مردی را به گلوله بستند که آرمانی جز صلح در دل نمی پرورید و آرزویی جز مدارا برای جنگ افروزان، در اندیشه نداشت.

اما شبیخونیان که جنگ و آدم کشی را مایۀ مال اندوزی ساخته بودند ، آدمی چون او را چگونه می توانستند برتابند؟

داکتر بها ء الدین مجروح ، دانشی مردی بود روشندل که از آرمانخواهی بیزار بود و روشنفکری را در جایی می جست که ازهر گونه رنگ تعلق آزادباشد . او خود در همان سالها در جستاری چنین تعبیری ازروشنفکر دارد: «روشنفکر موجود جانداریست که برای راه رفتن ، به جای پا، از سرش کار می گیرد…او به مثابۀ یک فرد ، قد می افرازد و هوای خویشتن خویش را دارد.بر آن است تا خویشتن را و پیرامونش را به وسیلۀ دیدگاه روشنفکری خویش در یابدبه این گونه مرز های همانندی را زیر می پاگذارد؛ به بیگانه یی بدل می شود و خود تبعید را می پذیرد.»

ادامه خواندن ( ٣٤ سال) پس از خاموشی استاد بها ء الدین مجروح ؛ نويسنده : استاد لطيف ناظمى

در این کتاب داستان‌ها، داستانک‌‌ها، ترجمه‌هایی چند داستان برای کودکان از علی‌سینا و سوگ‌سرود‌های من، آمده است.

نوشته‌هایی از داکتر سیاسنگ، داکتر سینا دلیری و داکتر ملک ستیز در پیوند به خاطره‌ها و دیدارهای شان باعلی سینا.

دوستان می‌توانند این کتاب را از کتاب‌فروشی انتشارات سعید در جادۀ آسمایی و کتاب فروشی نشرات مادر در مارکت ملی فروشگاه شماره 67 ، منزل اول در پل‌سرخ به دست آورند.

این هم برش‌پاره‌یی از متن کتاب.

***

آیینه‌یی گرفتم تا خودم را در آن تماشا کنم. آیینه تاریک بود و شکسته؛ اما در آن تاریکی خودم را شناختم. چون من خود تاریکی آیینه بودم.

حس کردم که نفسم بند بند می‌شود. پنجرۀ خانه را گشودم. در بیرون باران تندی می‌بارید، باران سیاه. شاخه‌های درختان جوان در زیر باران می‌لرزیدند. گویی باران، درختان جوان را شلاق می‌زد. باران سیاه در ناودان‌های خانه جاری بود. 

صدای باران در ناودان‌ها به شیون زنان فرزند مرده می‌ماند. صدای زنان فرزند مرده تمام آسمان خانه را پرکرده بود. یک لحظه حس کردم که شیون تمام زنان فرزند مردۀ جهان از حنجرۀ من بیرون می‌آیند. یک لحظه حس کردم که با تمام زنان فرزندمردۀ جهان پیوند دیرینه‌یی دارم.

دل‌تنگ کنار پنجره نشستم، مانند یک سنگ. دستانم را روی چشم‌هایم گذاشتم. دستانم داغ شدند. دستانم را از روی چشمانم برداشتم، دیدم باران سرخی از چشم‌های ورم کرده‌‌ام می‌ریزد. دستانم چنان‌ جامی از باران سرخ چشم‌هایم لبالب شده بودند. جام لبالب اشک‌هایم را سرکشیدم و تا آخرین قطره نوشیدم. اشک‌هایم مزۀ اندوه هزار ساله داشتند. 

پرتو نادری

اسد 1394 / کابل / شهرک قرغه

بیچاره دل به عشق کسی مبتلا شده

آواره ی دیار و فقیر و گدا شده

یاری که مهربان تر در زندگانیم

بی مهر و بی مروت و رحم و وفا شده

ادامه خواندن عصای دل ؛ شعر از : گرداب

در چنين روز هاي سرد به گوشه ي نشستن و مطالعه نمودن كيف خاصي دارد به ويژه كه كتاب حاوي سخناني باشد وراي آينه ي ديد ما . 

“آيينه حيرت “كه تازه به چاپ رسيده است به تاريخ اول فبروري سال جاري از كلفورنيا به درب خانه من رسيد .

از دوست عزيزم شاعر گرامي جناب داكتر رؤف روشان سپاسگزارم كه اثر ارزشمند انديشه و احساس خود را به من اهداء نموده اند. 

 آيينه حيرت با ” گپ هاي” اول شاعر آغاز مي شود و در آخرين صفحات اش نظر سه نويسنده ، استاد يوسف سيمگر باختري ، داكتر روان فرهادي و دوستدار شما ليلا تيموري پيشكش علاقمندان گرديده است . 

آنچه من مختصرا” پيرامون ” آيينه حيرت” نوشته ام با شما  عزيزان شريك مي سازم .

****************

  با داكتر رووف روشان در آن گاهي  آشنا شدم كه ناشر و مدير مسوول مجله ” اثر” بودم با همكاري هنري استاد محمد اسراييل رويا . 

دقيق به ياد دارم كه زنده ياد استاد عبدالرشيد بينش نويسنده ” بارقه هاي بينش” يكي از  سروده هاي 

 ايشان را زير عنوان هفت اقليم ( با مولوي پيشتاز صوفيان ) قلمي نموده براي من فرستاده بودند تا زيب يكي از صفحات اثر نمايم .

ادامه خواندن آشنایی من با داکترعبدالروف روشان و “آيينه حيرت” : نوشتهء لیلا تیموری

 ( به مناسبت سالروز وفات میرغلام محمد غبار فقید )

در مبارزۀ تاریخی علم و جهل که همین اکنون نیز با شدت آن در افغانستان جریان دارد و فی الواقع یکی از مشخصه های عمدۀ روال جاری تاریخ کشور مارا میسازد، بسیار ضرور است تا پدران معنوی خویشرا گرامی بداریم و راه ورسم وطندوستانه، منورانه و مترقی شان را ملاک عمل قرار بدهیم و به همین ارتباط و به ادامۀ تلاشهای سایر قلمبدستان منور، این نبشته را که به ارتباط نشر جلد دوم «افغانستان در مسیر تاریخ» تهیه و به چاپ رسیده بود، به بهانۀ چهل و چهارمین سالگرد وفات مورخ نامدار و مبارز استوار راه آزادی، ترقی و سعادت مردم بنشر میسپارم.

دراحوال ناهنجارکنونی که تیشه ها از داخل و خارج برریشۀ تاریخ و فرهنگ افغانستان زده میشود و تلاش مذبوحانه به خاطر وارونه ساختن تاریخ کشور ما انجام میگیرد ، بدون شک یکی ازوظایف مبرم و با اهمیت درنشرات ملی و فرهنگی افغان ها، درراستای پاسداری ازتاریخ و فرهنگ جاویدان کشور، همانا معرفی رجال و شخصیت های برجسته تاریخی ، ملی ، فرهنگی و اجتماعی میباشند.

بادرک ازهمین نیازمندی ، ازآنجایی که نشر جلد دوم افغانستان در مسیر تاریخ یکباردیگر نام مؤرخ بزرگ افغان شادروان میرغلام محمد غبار رامطرح ساخته است ، خواستم تا مطالبی راپیرامون شخصیت بزرگ شان تهیه و برای خواننده گان عزیز تقدیم بدارم:

درابتدا میخواهم صادقانه مطرح نمایم که پرداختن پیروامون شخصیت مرخوم غبار که واقعأ بزرگ و کثیرالابعاد است ازتوان خامۀ ناتوان من بدور بوده و هم در چند صفحه ای محدود ممکن نمی باشد. اما به تأسی

ازکلام مولانای بزرگ که :

آب جیهون رااگر نتوان کشید

هم به قدر تشنگی بتوان چشید

ادامه خواندن يادواره از ازاديخواه سترگ و مورخ بزرگ افغانستان : نوشتهء میرعبدالواحد سادات

مار های آستین نظامیان پنجابی پاکستان  را به آتش کشیدند

انفجار در مسجدی در شهر پشاور پاکستان که جان بیش از۶۰ تن را گرفت و دهها نفر را زخمی کرد. این انفجار هولناک نظامیان تروریست پرور و زمامداران ملکی پاکستان را شگفت زده و جهانیان را وحشت زده گردانید. حیرت زده گی جهانیان در این بود که چگونه تروریستان دست به آشیانه سوزی زدند و به مثابهء افعی دست پرورش دهنده گان خود را گزیدند. این انفجار آنقدر مهیب بود که بخشی از مسجد ویران شد و بسیاری قربانیان مدتها زیر آوار ماندند. مسوءولیت این انفجار را تی تی پی به عهده گرفت. شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، این انفجار را بشدت محکوم کرد و خواهان برقراری نظم و قانون بیشتر در خیبر پختونخوا شد. وی افزود که همه ارکان کشور در برابر تروریسم «متحد اند و به وزیر داخلهء این کشور دستور داد که ظرفیت مبارزه با تروریسم به ویژه در ایالت خیبر پختونخوا افزایش دهند.

ادامه خواندن به پا خیزی مردم پاکستان؛ یگانه راۀ نجات ازسیطرۀ نظامیان پنجابی : مهرالدین مشید

معارف گلستانی دان، کـه ریحانش بود تحصیل

معارف عند لیبی خوان که الحانش بود تحصیل

اگــر اهـل معـــارف بگـــــذرد باقی بــود نامـش

حیـات جاودان عِلمست و برهانش بـود، تحصیل

ادامه خواندن معارف : شعر از شادروان محمود طرزی

خیانتی بزرگ و معامله ای ننگین؛ اما جنایت خریدار بزرگتر از فروشنده

افشای معاملهء ننگین غنی، عطا و دوستم با شبکه های استخباراتی جهان در راس قطر مبنی بر پرداخت پول برای این مثلث خبیثه، آنهم به بهای بازی با سرنوشت یک کشور و مردم و به حراج گذاشتن هر فرد آن در بدل کمتر از سه دالر، بازهم از عمق و گسترده گی توطیه تحویلی ارگ بوسیلهء غنی در تبانی با آی اس آی بیشتر پرده برداشت و به این حقیقت مهر تایید گذاشت که سقوط کابل و واگذاری آن به طالبان به مثابه فاجعه بارترین و غم انگیز ترین حادثه در تاریخ معاصر، چنان هنوز مبهم و مرموز مانده

ادامه خواندن پرداخت بزرگ ترین حق سکوت به مثابهء خیانت بار ترین معاملهء قرن : مهرالدین مشید

از شمار دو چشم یک تن کم

وز شمار خرد هزاران بیش

امروز پروفسور داکتر محمد حسین یمین از این جهان چشم پوشید و به گفتهء خیام با هفت‌هزار ساله‌گان سر به سر شد.

استاد یمین دست کم چهل سال استاد دانشکدهء  ادبیات دانشگاه کابل بود.

عضویت شورای علمی دانشگاه کابل را داشت و عضو فرهنگستان ایران نیز بود.

او حق بزرگی بر چند نسل از آموزگاران زبان و ادبیات پارسی دری در افغانستان دارد. چند نسل شاعر و نویسندهء کشور را نیز استاد بوده است.

ادامه خواندن یاد پروفسور داکتر محمد حسین یمین : نوشتهء استاد پرتو نادری

گرچه در دور ترین مُلک خدا محبوسم

من ز غربت‌کده رخسار وطن می بوسم

مرغ بی بال و پرم دور فتاده ز وطن

مانده از چارسو محصور در اقیانوسم

ادامه خواندن کُلفت دوران ؛ شعر از : استاد محمد اسحق ثنا

سرکوب مخالفان در بیرون از مرزها از اولین مظاهر تروریزم دولتی است که بعضی از دولت ها از  ان استفاده کرده و میکنند۔ نظام های مستبد ، ظالم ،مافیایی و سرکوب گر همیشه بدنبال حذف فزیکی مخالفان خود هستند،  این روز ها فشار رسانه ها بر حکومت های مستبد در منطقه افزایش پیدا کرده است.

ادامه خواندن در جهان امروز(( تروریزم )) به ابزاری در سیاست تبدیل شده است : احمد سعیدی

 

 محمد یوسف کهزاد نقاش پرآوازۀ افغاستان شب پنج شنبه اول جنوری2019 به ساعت 9.30 به وقت ایالات متحد امریکا در یکی از شفاخانه های ایالت کالیفورنیا به عمر 84 ساله‌گی با زنده.گی‌ بدرود گفت.

او به سال 1935 م / 1314 خورشیدی در شهر کابل چشم به جهان گشود. پدرش میرزا محمد علی نام داشت. این خانواده در افغانستان در عصه‌های فرهنگ، هنر و ادبیات شهرت گسترده‌یی دارد. 

ادامه خواندن یوسف کهزاد ؛ رنگین کمان که دیگر در افق نمی تابد : نوشته ؛ استاد پرتو نادری

در جمع نکته دانان بیجا سخن مگویید

جایى که قطره باید، دریا سخن مگویید

در بزم میگساران وصف شراب ناب است

از کوثر و بهشت و طوبا سخن مگویید

ادامه خواندن خورشید آرزو؛ شعر زیبا از : مسعود زراب

هنر مندان سر مایه های معنوی هر کشور بشمار میروند که با هنر شان فرهنگ و زبان هر جامعه را غنا می بخشند. در جامعه سنتی ما که قاطبه مردم از نعمت سواد بی بهره بودند ؛ عوام الناس به معنی واقعی هنر ها پی نمیبردند واما علاقه مند هنر و هنر مند بودند و حتی اگر در فامیل شان شخصی قریحه ای هنری میداشت مورد تمجید قرار نمیگرفت و بعضی هنر ها عیب پنداشته میشد که بقایای این سنت نا پسندیده تا کنون در کشور باقیست ؛ بطور مثال خانم آواز خوان را همه علاقه دارند تا اوازش را بشنوند و در کنسرت اش شرکت کنند و از آوای لطیف اش لذت ببرند مگر اگر خواهر یا دختر کسی با وجود صدای رسا و زیبا اگر بخواهد بخواند مورد خشم و تعصبات خانواده گی قرار می گیرد و به همین منوال در هنر تمثیل نیز تا کنون خانم ها حصه گرفته نمیتوانند مگر در دهه های قبل با وجود مشکلات سنتی هنر مندانی تبارز کردند که نامهای شانرا باید با خط زرین نوشت که نمیتوانم از همه شان نام ببرم.

ادامه خواندن هنر مند با اصالت ؛ نوشته : نذیر ظفر

وابستگی های ذلت بارگروههای چپ و راست و فاجعه های کنونی در جهان اسلام

این پرسش در ذهن هر کسی خطور می کند که آیا فاجعۀ کنونی در جهان اسلام عوامل داخلی دارد و یا عوامل خارجی؟ و چه عواملی در رابطه به حوادث خونین در جهان اسلام نقش تعیین کننده دارند؟ آیا جنبش های اسلامی متاثر از افکار سید جمال‌الدین و پیروانش مسؤول رخداد های کنونی و جنبش های افراطی سلفی و دیوبندی و حقانیه ای مثل طالبان و داعش و القاعده عامل اصلی بدبختی ها در جهان اسلام اند؟ يا اينکه نه فاجعۀ کنونی در جهان اسلام دست ساخت خارجی ها است و گروه‌های یادشده ابزاری در دست کشور های خارجی بوده اند.

ادامه خواندن تحولات نیم قرن ووابستگی گروههای اسلامی و شکست ها در جهان اسلام : نویسنده ؛ مهرالدین مشید

ز مـــــــن به جــــــمله عشاق کامگار سلام

به هـــــــر شهید که خوابیده در مزار سلام

به خسته گان جفـــا دیده ِیی به ز یـــر ستم

به آنــکه بی گــــــنه گردیده سنگسار سلام

ادامه خواندن سلامنامه : نوشته نذیر ظفر

پس از فرار غنی و تحویلی ارگ به طالبان و افتادن افغانستان در دامن پاکستان، شماری آدم های ساده لوح و خوش باور با اشغال خواندن دوران جمهوریت و با زیستن در زیر سیطرهء سیاه اندیشانی به نام امارت اسلامی تحت فرمان آی اس آی بر خود فخر و مباهات می کنند. این بیچاره ها نمی دانند که اکنون افغانستان بدتر از هر زمانی تحت اشغال پاکستان است.  این اشغال بدتر از هر اشغالی سیطرهء سیاسی، فرهنگی و اقتصادی پاکستان را بر مردم افغانستان تحمیل کرده است. دیروز اگر مشاوران آمریکایی به گونهء آشکارا امر و نهی می کردند؛ اما امروز مشاوران پاکستانی تحت رهبری آی اس آی به گونهء مخفی خطرناک تر و فاجعه

ادامه خواندن اشغال کنونی افغانستان فاجعه بارتر از اشغال شوروی و امریکا است : مهرالدین مشید

اگر مسکو و یا ضمیر کابلوف به این باور است گروه های تروریستی بشمول طالبان که در افغانستان حضور دارند بالاخره بطرف مسکو قرار میگیرند و داعش را سرکوب میکنند اشتباه میکنند.
به یاد داشته باشید طالبان یک پروژه امریکایی است در آخر خط طالب با امریکا یکجا حرکت میکند.
هرگز طالب دامن امریکا را رها نمیکند و امریکا هم دست طالب را رها نمیکند این پروژه یک پروژه بزرگی است، روسیه، چین و کشور های منطقه خود را فریب ندهید.

ادامه خواندن  مسکو و شرکای آن در منطقه : احمد سعیدی

قسيم اخگر جايي در رابطه به پيدايي خود در اين جهان کبود مي گويد « همان سالي که در آخرين روزهايش اسماعيل بلخي و دوستانش را به جرم کودتا گرفتند. هر وقتي از تولد من ياد مي‌شد پدرم اين تقارن را بياد مي آورد، از او فهميدم که انقلاب چين هم در همان حول و حوش به پيروزي رسيده بود. شبي که بدنيا مي آمدم توفان و سرما بيداد مي کرد و درها را به هم مي کوبيد به همين قرينه نامم را توغل علي گذاشتند که چون نامأنوس و غير متعارف بود، جا نيافتاد.»

ادامه خواندن نگاهی به زنده‌گی زنده یاد قسیم اخگر : نوشته ء استادپرتو نادری